STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIAŁA RAWSKA

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZOCHA

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONIN-GOSŁAWICE

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KSIĄŻ WIELKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RADLIN

RADŁÓWKA

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


MOST I BRAMA WJAZDOWA NA ZAMEK W SZTUMIE



arowny zamek w Sztumie zbudowany został w latach 1325-36 na miejscu pruskiego grodu "...gui dicitur Stumo", zdobytego i zniszczonego przez Krzyżaków w 1236 roku. W międzyczasie funkcjonowała tam niewielka drewniana strażnica. Wzrost zagrożenia ze strony Polski i związana z nim potrzeba ochrony położonego nieco na północ Malborka sprawiły, że militarne możliwości owej strażnicy okazały się niewystarczające i stary obiekt posłużył jako baza dla nowej, podlegającej bezpośrednio wielkiemu mistrzowi twierdzy. Zamek na co dzień stanowił siedzibę wójta, a wielcy mistrzowie wykorzystywali go głównie jako tymczasową przystań w czasie polowań. Z roku 1406 pochodzi wzmianka o istniejącym na terenie warowni i należącym do Urlyka von Jungingena zwierzyńcu.


REKONSTRUKCJA ZAMKU, RYS. J. ORŁOWSKI
ŹRÓDŁO: M.KLAT, J.MYKOWSKI, W.ANTKOWIAK - KRZYŻACKIE TAJEMNICE: ZAMKI, SKARBY, ODKRYCIA


roku 1410 wojska polskie idące na Malbork zdobyły i spaliły podgrodzie oraz zamek: według relacji zakonnego kronikarza osiągnięto to nie tyle siłą oręża, co raczej "zdradą i przekupstwem". Niedługo potem Władysław Jagiełło osadził tam rycerza Andrzeja Brochockiego z kompanami, aby ci ...po wycofaniu się króla z Prus zawziętymi potyczkami, najazdami i dotkliwymi szkodami dawali się we znaki znajdującym się w Malborku Krzyżakom.... Niespełna dwa miesiące później rozpoczął się proces odzyskiwania przez Niemców zamków obsadzonych polskimi załogami - Sztum został wtedy oblężony i zdobyty przez oddziały pod dowództwem Henryka von Plauen: Kiedy go przez sześć tygodni gnębił ustawicznymi atakami bez żadnej nadziei poddania go sobie, wieża wyższego zamku znajdująca się nad bramą [...] spaliła się prochami, pociskami, osłonami i zapasami żywności, które w niej przechowywano. Kiedy skutkiem tego z dnia na dzień wzrastało zwątpienie u oblężonych, nie spodziewając się inaczej uniknąć grożącego im niebezpieczeństwa, podejmują rozmowy z mistrzem w sprawie poddania zamku [...]. Za zezwoleniem zaś i na rozkaz króla, ułożywszy się najpierw, żeby im wolno było odejść cało z końmi, bronią i wszelkimi rzeczami, oddają mistrzowi i Zakonowi nie tylko gród Sztum, ale i gród Morąg, któremu groziło podobne niebezpieczeństwo.


ZRUJNOWANA GALERYJKA NA NAROŻU SKRZYDŁA
POŁUDNIOWEGO I ZACHODNIEGO


lutym 1454, na początku wojny trzynastoletniej wystraszona przystąpieniem miasta do Związku Pruskiego załoga twierdzy pod dowództwem miejscowego wójta Mikołaja von Milwicz i prokuratora Nidzicy Urlyka von Kinsberg rozpoczęła przygotowania do obrony. W ramach tychże przygotowań spaliła ona wówczas większość zabudowań miejskich i zniszczyła jeden z mostów. Oblężenie zamku zainaugurowano 6 marca i przez pierwszy miesiąc ograniczało się jedynie do potyczek na słowa i blokady, mającej na celu doprowadzenie do wyczerpania się zapasów żywności wśród obrońców. Regularny ostrzał rozpoczęto w kwietniu - załoga poddała się jednak dopiero 8 sierpnia, a przyczyną kapitulacji były nie armatnie kule, lecz nękające oblężonych głód i choroby. Pięciomiesięczna batalia okazała się zresztą zupełnie bezcelowa, bowiem już we wrześniu Krzyżacy odbili warownię, którą zajmowali przez kolejne 12 lat. Na mocy traktatu toruńskiego z 1466 roku Sztum został włączony do Polski i stał się siedzibą starosty oraz miejskich sejmików ziemskich. Początek jego upadku datuje się wraz z przybyciem Szwedów w 1626 roku. Na zamku osadzono wówczas 200 osobową załogę, a trzy lata później schroniły się tam ocalałe po bitwie pod Trzcianą szwedzkie wojska. Większe zniszczenia przyniosły warowni dwie kolejne wojny: 1656-60 oraz 1700-21. Po pierwszym rozbiorze Polski ocalałe ale zdewastowane mury posłużyły za siedzibę pruskich urzędów, a w roku 1835 rozpoczęto ich wyburzanie. Częściowo w miejsce średniowiecznych gmachów postawiono wtedy nowe budynki z przeznaczeniem na sąd i więzienie. Po II wojnie światowej podjęto prace renowacyjne całego założenia, których do dziś w pełni nie ukończono.


MIASTO I ZAMEK W XVII WIEKU WG A.BOOTA



amek w Sztumie różni się rozplanowaniem od większości siedzib krzyżackich budowanych w XIV wieku - wzniesiono go bowiem nie na planie kwadratu, lecz nieregularnego pięcioboku, nawiązującego kształtem do wyspy i narysu pierwotnego grodu. Całość wzgórza zamkowego opasał otoczony szeroką fosą mur obwodowy, w ciąg którego wkomponowano wysunięte przed lico wieżę bramną i dwie baszty: czworoboczna baszta północno-wschodnia strzegła furty prowadzącej na wschodnie przedzamcze, natomiast baszta północno-zachodnia, zwana też więzienną, flankowała bramę miejską i drogę tranzytową, prowadzącą do Kwidzyna i Grudziądza. Zabudowa wnętrza rozlokowana została wzdłuż murów obronnych okalających rozległy dziedziniec. Dolne partie murów wykonano z kamienia eratycznego, wyższe zaś z cegły. Przypuszczalnie jako pierwsze wzniesiono skrzydło południowe mieszczące między innymi siedzibę wójta. W narożu południowo-wschodnim stał kościół zamkowy, do którego od wschodu przylegał spichlerz. W ciągu wschodnim znajdował się także "wielki wychód" (wszyscy wiedzą o co chodzi). Skrzydło północne tworzyły budynki gospodarcze, zaś w zachodnim mieściła się letnia rezydencja wielkich mistrzów. Wszystkie skrzydła mieszkalne i gospodarcze zaopatrzone były od strony dziedzińca w komunikacyjne, dwukondygnacyjne krużganki. Reprezentacyjne pomieszczenia były wyposażone ponadto w piece i łazienki z wanną.


PLAN ZAMKU W SZTUMIE:
1. BRAMA WJAZDOWA, 2. BUDYNEK ZACHODNI, 3. SKRZYDŁO WSCHODNIE,
4. SKRZYDŁO POŁUDNIOWE, 5. DZIEDZINIEC, 6. STUDNIA,
7. BASZTA (ZACHOWANA), 8. PARCHAM



becnie częściowo wyremontowana, należąca do miasta budowla pełni funkcję miejskiego centrum kultury. Z całego założenia najlepiej zachowało się mocno przebudowane skrzydło południowe ze sklepionymi krzyżowo piwnicami - dzisiaj jest ono już odnowione (zdjęcia pokazują stan budynku przed remontem). Do naszych czasów przetrwał również cały obwód murów z jedną basztą, obniżona wieża przybramna oraz dom zachodni. Przy zamku działa Bractwo Rycerskie; sporadycznie odbywają się tam również imprezy artystyczne i kulturalne. Wstęp na dziedziniec wolny.


SKRZYDŁO POŁUDNIOWE



arownia usytuowana jest we wschodniej części zadbanego miasteczka, na przesmyku rozdzielającym jeziora Barlewickie i Sztumskie. Do miasta dojechać można powolną koleją lub PKS-em. Kursuje tutaj również komunikacja podmiejska z Malborka (autobusy linii 7 i 8) oraz prywatne minibusy. Dojście z dworca PKP zajmuje około 30 minut. (mapka) (2001)


NA DZIEDZIŃCU - PO LEWEJ SKRZYDŁO POŁUDNIOWE,
PO PRAWEJ PRZELOT BRAMNY




Malbork - zamek wielkich mistrzów, ok. 15 km
Prabuty - pozostałości zamku biskupiego XIIIw., ok. 23 km
Kwidzyn - zamek kapituły pomezańskiej XIVw., ok. 25 km
Gniew - zamek komturski XIII/XIVw., ok. 26 km



STRONA GŁÓWNA