STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZAMEK W WARSZAWIE FOT. E. M. WOJCIECHOWSCY



ierwotny gród kasztelański znajdował się na cyplu lewobrzeżnej skarpy wiślanej, na południowo-wschodnim skraju młodego zespołu miejskiego Warszowa, od którego oddzielony był umocnieniami drewniano-ziemnymi, fosą i wąwozem rzeki Kamionki (gdzie współcześnie przebiega trasa W-Z). Gród ten powstał u schyłku XIII stulecia za panowania Bolesława II. Po śmierci księcia władzę objął jego syn Trojden, który rozpoczął budowę murowanych umocnień wokół miasta i grodu. Za jego czasów Warszawa była już znaczącym ośrodkiem, o czym może świadczyć fakt, że w 1339 zatrzymali się tutaj przysłani z Awinionu sędziowie papieża Benedykta XII, którzy przybyli do Polski, aby przewodniczyć w procesie, jaki Kazimierz Wielki wytoczył Krzyżakom z powodu zagarnięcia przez nich Pomorza i Kujaw (wyrok był korzystny dla Polski). Następcą Trojdena został Siemowit III Starszy. Za jego panowania rozpoczął się proces przemiany drewnianego dotychczas założenia w murowany zamek. Jako pierwsza została wzniesiona wysoka, czworoboczna wieża zwana Wielką (dzisiaj wieża Grodzka). Zbudowano ją na kamiennym fundamencie, na planie kwadratu o boku 12,5 metra i wzmocniono skarpami. Ta czterokondygnacyjna budowla pełniła początkowo rolę stołpu, a w latach późniejszych służyła m.in. za więzienie. Rozwiniętą formę gotycką uzyskał zamek w latach panowania księcia Janusza I Starszego. W okresie 1407-10 powstał nowy dom mieszkalny, zwany Wielkim (Curia Maior). Był to ceglany pałac o wymiarach 47,5x17,5 metra, jednotraktowy i trzykondygnacyjny. Znajdowała się w nim izba sądowa, komnaty książęce, sala przyjęć, festynów oraz skarbiec. U schyłku XV wieku w północno-wschodnim narożu założenia wzniesiono Dom Mniejszy (Curia Minor). W dwukondygnacyjnej budowli umieszczono komnaty oraz sypialnię książęcą. Równolegle powstały: łożnica książęca, szopa Sądów Ziemskich, a także liczne zabudowania gospodarcze. Obronność zamku podkreślały trzy wieże: wspomniana wieża Wielka, Żuraw oraz wieża Dworzan.


PLAN ZAŁOŻENIA ZAMKOWEGO
(SZARYM KOLOREM PLAN WSPÓŁCZESNY, KOLOREM CZERWONYM PLAN ZAMKU Z XV WIEKU):
1. WIEŻA WIELKA, 2. CURIA MAIOR (DOM WIELKI), 3. CURIA MINOR (DOM MNIEJSZY),
4. ŁOŻNICA KSIĄŻĘCA, 5. SZOPA SĄDOWA, 6. BRAMA KRAKOWSKA, 7. KOLEGIATA ŚW. JANA


roku 1526 zmarł bezpotomnie ostatni książę z linii Piastów Mazowieckich Janusz III. O jego śmierć podejrzewano kochankę Janusza Katarzynę Radziejowską, która rzekomo miała podać mu truciznę. Sprawa zrobiła się na tyle donośna, że na 500 lat przed Rywinem król Zygmunt I Stary powołał specjalną komisję śledczą, która orzekła jednak, że książę Janusz nie sztuką ani sprawą ludzką, lecz z woli Pana Wszechmocnego z tego świata zszedł. Wkrótce Mazowsze wcielono do Korony. Warownię przejął Zygmunt Stary, który odnowił Dom Wielki z przeznaczeniem na własną siedzibę, Dom Mały zostawił natomiast w dożywotnie użytkowanie księżniczce mazowieckiej Annie. Po śmierci Anny, w okresie 1549-56 rezydowała tutaj wdowa po Zygmuncie Bona. W 1569 uchwałą sejmową w Lublinie powołano Rzeczpospolitą Obojga Narodów Polski i Litwy, przesuwając z Piotrkowa do Warszawy lokalizację sejmów, które odtąd obradować miały na zamku. Istniejący gmach nie zapewniał jednak odpowiednich warunków, nie był też specjalnie reprezentacyjny i stąd Zygmunt August podjął decyzję o jego rozbudowie. Zatrudniono cenionych architektów: Jakuba Parra i znanego z przebudowy poznańskiego ratusza Włocha Jana Baptystę Quadro. Pod ich czujnym okiem przekształcono Dom Wielki, gdzie przebudowano piętra, położono tynki, ozdobiono okna, w komnatach umieszczono 14 pieców, a w izbach położono dębowe posadzki. Parter budynku przeznaczono na Izbę Poselską, zaś jego piętro na siedzibę Senatu. Na północ od Curia Maior postawiono podpiwniczony, dwutraktowy Dom Nowy, lokując w nim apartamenty króla oraz mieszkania straży królewskiej. Adaptacji poddano również Dom Mniejszy, w którym przez kilkanaście lat mieszkała siostra Zygmunta - Anna Jagiellonka.


WARSZAWA. WIDOK MIASTA I ZAMKU KSIĄŻĘCEGO OD WSCHODU W KOŃCU XVI WIEKU.
DOMKI Z DYMKAMI TO CURIA MAIOR I CURIA NOVA. NAJWYŻSZA BUDOWLA TO KOLEGIATA ŚW. JANA,
A PRZED NIĄ W KIERUNKU WISŁY WIDOCZNY CURIA MINOR.


astępcą Zygmunta Augusta został Zygmunt III Waza, który przeniósł nam stolicę do Warszawy, a zamek obrał na swą główną rezydencję. W roku 1596 rozpoczął on gruntowną rozbudowę założenia, angażując do prac m.in. Mateusza Castello, Jana Trevano i Konstantego Tencallę. Do istniejących już dwóch skrzydeł mieszkalnych dodano trzy nowe. Od strony północnej powstał 45-metrowy, dwupiętrowy dom z bramą Senatorską, w którym obok apartamentów królewskich ulokowano prywatną kaplicę Wazów oraz pokoje dziecięce. Przylegało do niego długie, blisko 90-metrowe skrzydło zachodnie z Wieżą Zegarową, zwaną również Zygmuntowską. Jako ostatni wzniesiono budynek południowy. Liczący 50 metrów długości gmach łączył skrzydło zachodnie z Wieżą Grodzką, a wykutą w jego murach bramą prowadził główny wjazd na dziedziniec. W ten sposób powstała obszerna pięcioskrzydłowa rezydencja, która kształtem zbliżona była już do współczesnego nam zamku. Syn i następca Zygmunta III - Władysław IV wzniósł we wschodniej części dziedzińca wieżę ze schodami prowadzącymi do apartamentów królewskich. By uczcić pamięć ojca, w 1644 ufundował też marmurową kolumnę z posągiem monarchy, zwaną powszechnie Kolumną Zygmunta. Był to pierwszy świecki pomnik w Warszawie. Podczas rządów Władysława oraz za panowania jego następcy Jana Kazimierza zamek królewski uzyskał niezwykle bogato zdobioną barokową formę wnętrz. Powstał wtedy Pokój Marmurowy i wystrój innych komnat, udekorowanych perskimi kobiercami, zdobnymi posadzkami, a także obrazami malowanymi przez mistrzów włoskich i flamandzkich. W pierwszej połowie XVII wieku obiekt wzbogacono w nowoczesny system obwarowań (od strony wschodniej i częściowo od południa), które jednak nigdy nie zostały ukończone.


ZAMEK KRÓLEWSKI W 1656 ROKU; RYSUNEK E.J.DAHLBERGA
(NA PIERWSZYM PLANIE PO PRAWEJ ALTANA KSIĘCIA WŁADYSŁAWA)


odczas tragicznego w skutkach najazdu szwedzkiego budowla została zdewastowana i doszczętnie ograbiona. Wykradziono wówczas z zamku 300 obrazów, fragmenty marmurowej kamieniarki, a nawet pozdrapywaną z rzeźb i framug złotą farbę. O ogromnej skali zniszczeń może świadczyć fakt, że Szwedzi organizowali sobie konne wycieczki po jego wnętrzach. Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do naprawy uszkodzeń; na czas remontu król przeniósł swój urząd do pałacu, zwanego obecnie Kazimierzowskim. Niedługo potem nieudolny Jan Kazimierz abdykował, a następnie wyemigrował do Francji, zabierając ze sobą znaczącą część ocalałych ze szwedzkiej pożogi zamkowych zbiorów. Jego następcy: Michał Korybut, Jan III Sobieski oraz (szczególnie) August II mieli wielkie, ambitne plany przebudowy rezydencji, ale borykając się z potężną dziurą budżetową mogli pozwolić sobie co najwyżej na przeróbkę wystroju jej sal i częściową zmianę ich funkcji. Gruntownej modernizacji doczekał się zamek dopiero za rządów Augusta III. Pod czujnym nadzorem architektów: Johanna Friedricha Karchera, Joachima Daniela Jaucha i Gaetano Chaveriego przebudowano go i zmieniono wystrój jego wnętrz. W okresie 1741-46 powstała elewacja od strony Wisły z monumentalnym ryzalitem środkowym, a także dwoma ryzalitami bocznymi. Na miejscu nowożytnych fortyfikacji bastionowych, tuż przy brzegu rzeki postawiono 200-metrowej długości oficynę dla służby. Wtedy to wykształcił się ostateczny podział zamku na część rezydencjalną (kaplica, Sala Jadalna, Sypialnia, Pokój Audiencjonalny) we wschodnim skrzydle i część państwową (Sala Senatorska, Izba Poselska) w pozostałych skrzydłach.


PROJEKT PRZEBUDOWY ZAMKU, OKOŁO 1715. WIDOK ELEWACJI OD STRONY WISŁY




ZAMEK KRÓLEWSKI W XVIII WIEKU NA OBRAZIE B.BELOTTA (CANALETTO)


1767 na zamku wybuchł pożar. Jednak już przed tym tragicznym wydarzeniem stan budowli był zły, o czym może świadczyć fragment lustracji ze słowami: dachy złe, sufity i pułapy gniły. Król Stanisław August Poniatowski zdecydował się na remont i przebudowę zamku, która narzuciła mu formę nawiązującego do starożytnego antyku stylu klasycystycznego. Zatrudnił architekta Jakuba Fontanę, a później Dominika Meriniego oraz Jana Chrystiana Kamsetzera, pod których nadzorem przeprowadzono przebudowę skrzydła wschodniego. Sprowadzeni z południa artyści: Andre Lebrun, Marcello Baciarelli i Bernardo Belotto zwany Canaletto przyczynili się do przekształcenia i upiększenia pałacowych wnętrz. W latach 1779-82 wzniesiono gmach Biblioteki Królewskiej, przylegający do południowego narożnika zamku. Okres 1788-94 to burzliwe czasy Sejmu Wielkiego, podczas obrad którego w Sali Senatorskiej uchwalono Konstytucję 3 Maja. Kres świetności budowli przypadł na rok 1795. Po trzecim rozbiorze Polski Warszawa znalazła się w zaborze pruskim. Zdegradowano wtedy zamek do roli jednej z wielu prowincjonalnych siedzib króla Fryderyka Wilhelma III. W pierwszej połowie XIX wieku gmach stanowił rezydencję carskich namiestników - w 1831 odbyła się tutaj koronacja cara Mikołaja I na króla Polski. Z komnat usunięto wszystkie symbole narodowe, a większość cennego wyposażenia wywieziono do Rosji. W tym okresie ukształtowany został w obecnej formie Plac Zamkowy i arkady Kubickiego od strony Wisły, kóre stanowiły wspólny fragment planowanej rozbudowy elewacji wschodniej. Sporządzono także kilka innych projektów rozbudowy, ale w związku ze spadkiem politycznego znaczenia zamku nigdy nie doczekały się one pełnej realizacji.


ZAMEK NA RYCINIE Z 1900 ROKU...




... I NA POCZTÓWCE Z ROKU 1914


o odzyskaniu przez Polskę niepodległości uchwałą Rady Ministrów z 19 lutego 1920 roku zamek został przekazany w użytkowanie Naczelnikowi Państwa. Józef Piłsudski na swą siedzibę wybrał jednak Belweder, natomiast w opustoszałych wnętrzach zameldował się Ignacy Paderewski (w latach 1921-1925 mieszkał na zamku Stefan Żeromski). Gdy Rosja Radziecka zwróciła ukradzione wcześniej przez carat elementy wyposażenia i dzieła sztuki, pozwoliło to na częściową rekonstrukcję komnat, m.in Sali Rycerskiej. W 1927 zakończył się generalny remont budowli i odtąd gmach służył jako siedziba prezydenta Mościckiego oraz jego żon. Mieściły się tutaj również urzędy prezydenckie i pomieszczenia reprezentacyjne, w których odbywały się największe uroczystości państwowe. Zabytkowa rezydencja gościła wiele koronowanych głów, w tym postacie tak egzotyczne, jak para królewska z Afganistanu i japoński książę Takamatsu. W zamku zaprzysięgano gabinety rządowe, a w roku 1935 w Sali Rycerskiej uroczyście podpisano konstytucję Kwietniową. 5.IX.1939 ewakuowano rodzinę prezydencką i wszystkie urzędy, a 17 września zamek stanął w płomieniach. Przetrwał on w ruinie kolejnych pięć lat, do 25.X.1944, kiedy w ramach kampanii odwetowej za Powstanie Warszawskie hitlerowscy saperzy wysadzili go w powietrze. Po nastaniu nowego porządku 2 lipca 1949 roku Sejm podjął decyzję o odbudowie zabytku, jednak z powodów politycznych nie doczekała się ona realizacji. Dopiero po objęciu władzy przez tow. Gierka kolejna decyzja (1971) doprowadziła do rekonstrukcji zamku, zakończonej sukcesem w roku 1984.


RUINY ZAMKU PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ



dbudowany zabytek królewski mieści obecnie muzeum będące Pomnikiem Historii i Kultury Narodu Polskiego. Starannie odrestaurowane wnętrza udostępnione zostały do zwiedzania, obok wystaw stałych prezentowane są tu ekspozycje czasowe, przygotowane we współpracy z najlepszymi muzeami europejskimi. Odbywają się tutaj ważne wydarzenia państwowe oraz uroczystości i spotkania o charakterze komercyjnym (koncerty, bankiety, zjazdy, sympozja, itd.). Zwiedzanie wnętrz muzealnych można realizować dwiema różnymi trasami. Trasa pierwsza poświęcona jest historii polskiego parlamentaryzmu. Obejmuje ona Dawną Izbę Poselską z herbami 32 ziem i województw dawnej Rzeczypospolitej, Nową Izbę Poselską, Izbę Senatorską (w której uchwalono Konstytucję 3 Maja), Apartamenty księcia Stanisława, Izbę w Wieży Grodzkiej, Łożnicę oraz Pokoje Matejkowskie z obrazami słynnego malarza. Bilet wstępu na tę trasę kosztuje 10 złotych (ulgowy 5 złotych).


SALA RADY

DAWNA IZBA POSELSKA

Autorami zdjęć są Marek i Ewa Wojciechowscy


rasa druga prowadzi po Apartamentach Królewskich. Dzieli się ona na dwie części. Pierwszą z nich stanowi Apartament Wielki, w skład którego wchodzi Sala Tronowa z haftowanymi srebrną nicią orłami, Sala Rycerska oraz będąca niegdyś miejscem dworskich ceremonii, uczt i balów Sala Wielka. Drugą grupę stanowi Apartament Królewski, w którym obejrzeć można m.in. Gabinet Konferencyjny, Sypialnię Króla, Garderobę, Salę Canaletta i Pokój Audiencjonalny Stary.


Zamek Królewski
Plac Zamkowy 4
00-277 Warszawa
tel: (022) 65 72 170,
fax: (022) 635 72 60, (022) 635 04 98



SALA RYCERSKA

SALA WIELKA

Autorami tych zdjęć są również M. E. Wojciechowscy. Więcej znajdziesz na stronie http://tripsoverpoland.eu


Panoramy zamku królewskiego w Warszawie




bronne mury miejskie wznoszone były etapami począwszy od około 1330 do drugiej połowy XVI stulecia. Zamknęły one swoim obwodem obszar miasta o powierzchni 8,5 hektara, zaś ich pełna długość liczyła blisko 1200 metrów. W skład umocnień wchodziła podwójna linia murów: tzw. mur zewnętrzny oraz mur wewnętrzny. Mur wewnętrzny liczył ok. 6 metrów wysokości i zwieńczony był krenelażem. Wzdłuż całej jego długości przebiegał częściowo murowany chodnik dla straży. W jego obrębie znajdowało się co najmniej siedem baszt (oprócz jednej owalnej wszystkie inne były czworoboczne). Mur zewnętrzny oddalony był od wewnętrznego o 9-14 metrów i usytuowany niżej od niego, co zapewniało możliwości swobodnego ostrzału z poziomu tego pierwszego. W jego obwód wbudowano 12 (13?) baszt; większość z nich była otwarta od strony miasta. Zewnętrzna linia murów asekurowana była od zewnątrz kilkunastometrowej szerokości suchą fosą. Na początku XVI stulecia w miejscu rozbudowanego przedbramia bramy Nowomiejskiej powstała potężna basteja z przejazdem, zwana Barbakanem. Połączona z kurtyną muru zewnętrznego i zwieńczona ozdobną attyką fortyfikacja posiadała cztery półokrągłe baszty ze strzelnicami, jej głównym zadaniem było wzmocnienie przejazdu, łączącego dwa organizmy miejskie: Stare i Nowe Miasto. Starannie odrestaurowany Barbakan stanowi dziś popularne miejsce spotkań i uliczną galerię sztuki.



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. J. Lileyko: Zamek warszawski 1569-1763, Ossolineum 1984
5. A. R. Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej, TRIO 2002


BARBAKAN FOT. AUTOR




Warszawa - Zamek Ujazdowski XVIIw., ok. 4 km
Czersk - ruina zamku książęcego XIVw., ok. 35 km



STRONA GŁÓWNA