STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZAMEK KSIĄŻĄT POMORSKICH W SZCZECINIE



oczątki szczecińskiego zamku książąt pomorskich sięgają XII wieku. Przypuszczalnie wzniósł go pierwszy władca Pomorza Zachodniego Warcisław. Na przełomie XII i XIII wieku do Szczecina swą siedzibę przeniósł z Kamienia Bogusław II, wnuk Mieszka III Starego, a rozbudowę drewnianego jeszcze wówczas dworu rozpoczął jego syn Barnim I, który w 1237 lokował miasto na prawie lubeckim i 16 lat później przyznał mu magdeburskie prawa miejskie. Prawdopodobnie w 1283 Szczecin lokacyjny uzyskał stopniowo budowane fortyfikacje. W roku 1345 próba wybudowania przez Barnima III nowego, murowanego dworu wywołała burzliwe protesty mieszczan, obawiających się utraty samodzielności ich miasta. Książęcy robotnicy zostali rozpędzeni, a częściowo wzniesione mury zburzone. W wyniku zawartej ugody, w której pośredniczyli: biskup kamieński Jan oraz książę wołogoski Bogusław, rada miejska zobowiązana została do rychłej odbudowy zniszczonego wcześniej przez podburzonych mieszczan gmachu. Obok niego wkrótce powstała kaplica św. Ottona, w przyszłości powiększona i podniesiona do rangi kolegiaty.


WIDOK Z TRASY ZAMKOWEJ


nuczek Barnima III, książę Kazimierz V kontynuował rozbudowę warowni, którą w roku 1428 przerwało powstanie biedoty i rzemieślników, skutkujące przejęciem miejskiej władzy przez plebs. Na zamku schronił się wówczas cały patrycjat i rada miejska, a sam książę zbiegł. Po upadku rebelii odważny władca wrócił i otrzymawszy z kasy miasta 12 tysięcy grzywien dotacji (ponad 2 tony srebra) częściowo odbudował i umocnił pomorską siedzibę. Za rządów Bogusława X, prywatnie małżonka Anny Jagielonki, powstał piękny pałac, uważany przez współczesnych za jeden z najbardziej eleganckich w tej części Europy. W roku 1530 pożar stojących nieopodal zamku kamienic uszkodził budowlę, której remont i ponowna rozbudowa przypadła w udziale byłemu uczniowi Marcina Lutra, Barnimowi XI. Na ziemiach księstwa wprowadził on luteranizm, a po abdykacji w 1569 roku osiadł w swej podmiejskiej posiadłości, całkowicie oddając się pasjom artystycznym. Jego następcą został książę Jan Fryderyk, zręczny polityk i sprawny dyplomata. Przebudował on zamek w stylu renesansowym, nadając mu formę czteroskrzydłowej wielkoświatowej rezydencji. Ostatnim władcą pomorskim z rodu Gryfitów był Bogusław XIV, którego rządy przypadły na okres wojny trzydziestoletniej. Mimo prób zachowania neutralności księstwo zostało zajęte przez Szwedów. Książę abdykował w roku 1634. Na jego miejsce w 1637 powołano Pomorski Rząd Tymczasowy.


ZAMEK WG SZTYCHU MERIANA Z POŁOWY XVII WIEKU


1648 na mocy postanowień traktatu westfalskiego, regulującego wzajemne stosunki między Szwecją a Brandenburgią, Szczecin przypadł Szwedom. Zamek przeznaczono wówczas na siedzibę gubernatora. Podczas potopu oddziały brandenburskie, wykorzystując przegrupowanie szwedzkiej armii na tereny Polski, próbowały przemocą zdobyć warownię, nie wyrządzając jej jednak poważnych szkód. Zdecydowanie większe zniszczenia przyniosło ponowne ich uderzenie w roku 1677; wtedy wojska elektora Fryderyka Wilhelma po 6-miesięcznym ostrzale artyleryjskim zdobyły twierdzę. U progu XVII wieku, kiedy sytuacja polityczna nieco się ustabilizowała, a Brandenburczycy wrócili do siebie, zamek częściowo wyremontowano i przygotowano na przyjazd królowej Katarzyny Leszczyńskiej, która w okresie 1705-11 przebywała tam ze swoją córką i dworem. W roku 1711 dołączył do niej mąż, polski król Stanisław Leszczyński, poszukujący bezpiecznego azylu przed wojskami saskimi i rosyjskimi. W roku 1713 zamek ponownie oblegały wojska koalicji antyszwedzkiej i po raz kolejny jego mury ucierpiały od artyleryjskich salw.


ZAMEK NA PRZEDWOJENNEJ POCZTÓWCE


roku 1720 Szczecin znalazł się w granicach państwa pruskiego. Zabytkowa budowla pełniła od tego czasu różne funkcje, nie odpowiadające jej pierwotnemu znaczeniu i świetności. Przez cały XVIII i XIX wiek na zamku trwały liczne przebudowy, które wpłynęły na zatracenie jego cech renensansowych i częściową regotyzację. W zamkowych komnatach mieścił się wówczas sąd, archiwa, urzędy oraz mieszkania ich pracowników. W roku 1902 po opuszczeniu budowli przez instytucje państwowe rozpoczął się remont, którego celem było przywrócenie jej formy z przeszłości. Nie ukończono go jednak, bowiem wolno posuwające się prace przerwała II wojna światowa. U jej kresu, w sierpniu 1944 roku naloty dywanowe na Szczecin spowodowały zniszczenie zamku w 60 procentach. Spłonęło wówczas wszystkie pięć skrzydeł wraz z całym wyposażeniem, wiele sklepień uległo zawaleniu. Bezpośredno po zakończeniu wojny przystąpiono do odgruzowywania i zabezpieczenia ocalałych murów, a w 1958 rozpoczęto odbudowę całego zespołu w stylu renesansowym. Ostatnie, południowe skrzydło oddano do użytku w roku 1980 (1985?). Obecnie dawna książęca rezydencja służy jako placówka kulturalno-administracyjna.


RUINA W 1945 (OŚMIOBOCZNA WIEŻA TO WIEŻA ZEGAROWA)




SKRZYDŁO WSCHODNIE



ierwszy murowany segment założenia zamkowego stanowił wzniesiony przez radę miejską dla Barnima III tzw. stary dom. Stanowił on rekompensatę za wcześniejsze zburzenie przez mieszczan stawianego dla księcia Barnima murowanego dworu. Dom stary usytuowano równolegle do miejskich murów; posiadał on wymiary około 11x26 metrów i zbudowany był z głazów narzutowych oraz z cegły. Mniej więcej w tym czasie na zachód od dworu powstała kaplica św. Ottona, oparta na planie prostokąta z zamkniętym prezbiterium. Obok umiejscowiono cmentarz. Całość otoczono murem obronnym, odległym od korpusu świątyni o 5 metrów, który wokół prezbiterium przyjął formę półkola. Nieco później Barnim III wzniósł lub rozpoczął budowę drugiego budynku mieszkalnego tzw. domu wielkiego o wymiarach 15,5x49,5 metrów. Rozpoczął też stawianie muru obwodowego, wysokiego na 5 metrów, z bramą i furtą od zachodu, przy czym wschodnia jego kurtyna miała długość około 160 metrów, ściana południowa 55 metrów, zachodnia 86, a północna 60 metrów. Skrzydło mieszkalne wzmocniono kwadratową w planie Wieżą Więzienną, dostawioną do zachodniego obrzeża południowej elewacji. Pod koniec XV stulecia przy zachodniej krawędzi dziedzińca wzniesiono nowy budynek mieszkalny. Był to ceglany gmach z apartamentami księcia i salą rycerską. Pozostałą zabudowę stanowiły drewniane budynki gospodarcze.


16 STYCZNIA 2005 GODZ. 12:46

WIEŻA DZWONÓW


olejny etap kształtowania formy zamku przypadł na okres panowania Bogusława X. Około 1490 nadbudował on dom wielki i zmienił jego elewację od strony dziedzińca, przekształcając go w dwukondygnacyjny pałac. Jego syn Barnim XI po pożarze w 1530 roku rozbudował o piętro skrzydło południowe i przykrył je dwuspadowym dachem z ozdobnymi szczytami. Wzniósł też Wieżę Zegarową, a Wieżę Więzienną podwyższył i zwieńczył hełmem. Po pożarze w roku 1551 gmach odbudowano, realizując w nim całkiem nowy podział wnętrz i zakładając nowe sklepienia oraz stropy. Prawdopodobnie w tym okresie powstało skrzydło wschodnie. W latach 1555-77 przekształcono późnogotycką siedzibę w modną renesansową rezydencję. Zlecone przez księcia Jana Fryderyka prace prowadził zespół, którym kierował Włoch Antoni Wilhelm wspomagany przez Wilhelma Zachariasza. Towarzyszyła im grupa kamieniarzy oraz rzemieślników budowlanych sprowadzonych z północnych Włoch. W tym okresie zburzono XIV-wieczny dom książęcy i kaplicę św. Ottona, a na ich miejscu powstały nowe skrzydła: północne (z kaplicą i umieszczoną pod nią kryptą) i zachodnie (mieszczące komnaty gościnne i mieszkania dla służby). Skrzydła te zamiast stromych dachów uzyskały tarasy widokowe obwiedzione dekoracyjnymi attykami, dziedziniec zaś otoczyły parterowe krużganki. W jego północno-zachodnim narożniku usytuowano masywną Wieżę Dzwonów, zwieńczoną dekoracyjnym hełmem. Wjazd do zamku wiódł przez bramę południową i dalej przez umieszczoną w skrzydle północnym przelotową sień. Następca Jana Fryderyka, książę Filip II w latach 1616-19 zbudował piąte skrzydło, umiejscowione równolegle do skrzydła zachodniego i oddzielone od niego Dziedzińcem Żurawim (Menniczym). Posiadało ono trzy kondygnacje i było połączone z resztą zamku dwoma łącznikami bramowymi. W skrzydle tym znajdowały się: zbrojownia, biblioteka oraz zbiór dzieł sztuki. W XVII wieku w pobliżu rezydencji założono ogród, w którym w latach 1612-17 wzniesiono letni pawilon.


PLAN ZAMKU (BLADĄ LINIĄ PLAN WSPÓŁCZESNY, KOLOREM NIEBIESKIM PLAN ZAMKU SPRZED 1530 ROKU):
1. WZNIESIONY PRZEZ RADĘ MIEJSKA STARY DOM, 2. DOM KSIAŻĘCY Z KOŃCA XVW.,
3. DOM WIELKI, 4. WIEŻA WIĘZIENNA, 5. KAPLICA SW. OTTONA



becnie zamek książąt pomorskich po przeprowadzonej w drugiej połowie XX wieku odbudowie przedstawia formę XVI-wieczną, dumnie prezentując zrekonstruowane renesansowe attyki i hełmy. Jest on współcześnie centralnym ośrodkiem życia kulturalnego na Pomorzu Zachodnim. Często odbywają się tutaj koncerty muzyki klasycznej. Przy zamku działa Zespół Wokalistów i Instrumentalistów Camerata Nova, kameralne kino Zamek, Teatr Krypta, kabaret Piwnica Przy Krypcie; w jego salach organizowane są seminaria, spotkania naukowe, imprezy promocyjne itp. W skrzydłach południowym i północnym znajdują się dostępne do zwiedzania sale i komnaty, a także galerie wystaw artystycznych. W skrzydle wschodnim mieści się ekspozycja odnalezionych w 1946 sarkofagów m.in.: Bogusława XIV, Filipa II i Franciszka I. Można wspiąć się również na 60-metrową Wieżę Dzwonów z galerią widokową. Na zamku funkcjonuje Centrum Informacji Turystycznej, Urząd Marszałkowski, Urząd Stanu Cywilnego, (co najmniej) dwie restauracje i sklepik z pamiątkami. Latem panuje tutaj zawsze spory ruch z jego nieodłączną częścią w postaci zorganizowanych oddziałów niemieckich staruszków, których zachowanie oraz wygląd od biedy też można zaliczyć do miejscowych atrakcji.


Zamek Książąt Pomorskich
ul. Korsarzy 34, 70-540 Szczecin
tel. 433 88 41, fax 434 79 84




CHWYTAJ DZIEŃ

FILIP II ORAZ FRANCISZEK I
(ALE NIE WIEM KTÓRY JEST KTÓRY)



abytek znajduje się we wschodniej części Śródmieścia, około 20 minut piechotą na północ od dworca PKP. Po wyjściu z dworca należy kierować się wzdłuż Odry ulicą Kolumba, a następnie Bulwarem Piastowskim. Wkrótce po lewej stronie pojawi się sylweta zamku i wówczas należy przebić się przez gęstą sieć ulic (nie ma przejść dla pieszych - grozi mandatem), a potem zdać się na własną intuicję. Albo po prostu kupić plan miasta. Jest to trasa najkrótsza, choć ze zględu na konieczność sforsowania kilku jezdni niezbyt bezpieczna. Samochód zaparkować można na parkingu przy bramie północnej lub na wąskiej uliczce od strony bramy południowej. A po przyjemnym wysiłku związanym ze zwiedzaniem pięknego zabytku warto zarezerwować trochę czasu i zafundować sobie spacer na położone nieopodal Wały Chrobrego, gdzie można odpocząć i nakarmić oko widokiem pięknych statków. (2005)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. internet




BRAMA NA DZIEDZINIEC ŻURAWI (MENNICZY)

ZAMEK JAKO MOTYW NA BRUDNEJ ZASŁONCE W POCIĄGU RELACJI SZCZECIN-OLSZTYN




Widuchowa - pozostałości zamku książąt pomorskich, ok. 37 km
Maszewo - pozostałości zamku rycerskiego XIIIw., ok. 40 km
Maciejewo - pozostałości zamku rycerskiego XIII/XIVw., ok. 45 km
Pyrzyce - rezerwat średniowiecznych fortyfikacji, ok. 45 km
Krępcewo - pozostałości zamku rycerskiego XIVw., ok. 50 km
Pęzino - zamek joannitów XIV-XVIIw., ok. 50 km



STRONA GŁÓWNA