STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU W BARCIANACH OD STRONY POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ



po­łu­dnio­wej czę­ści roz­le­głej wsi, w miej­scu obec­ne­go zam­ku lub w jego po­bli­żu, funk­cjo­no­wał we wcze­snym śre­dnio­wie­czu drew­nia­no­-ziem­ny gród sta­ro­pru­skie­go ple­mie­nia Bar­tów. Po za­ję­ciu go przez Krzy­ża­ków w 1240 roku zo­stał on prze­bu­do­wa­ny w tym­cza­so­wą straż­ni­cę — któ­rej pierw­szym zna­nym nam do­wód­cą był Hen­ryk von Al­fe­t — znisz­czo­ną pod­czas dru­gie­go po­wsta­nia pru­skie­go (1260–1274). W na­stęp­stwie te­go i ko­lej­nych na­jaz­dów ple­mion pru­skich pod­ję­to de­cy­zję o bu­do­wie wa­row­ni ma­ją­cej w przy­szło­ści peł­nić funk­cję sie­dzi­by kom­tu­ra z pod­bi­tej Bar­cji pod­le­ga­ją­cej ad­mi­ni­stra­cyj­nie pod kom­tur­stwo w Bran­den­bur­gu (pol. Po­kar­min). Nie był to jed­nak jesz­cze in­te­re­su­ją­cy nas za­mek, a je­dy­nie drew­nia­na for­ta­li­cja, sil­niej­sza od po­przed­nicz­ki, bo wy­po­sa­żo­na w mu­ro­wa­ne kon­struk­cje obron­ne. Bu­dow­la ta sta­no­wi­ła po­waż­ny ar­gu­ment w po­li­ty­ce uci­sku wo­bec pod­bi­tej lud­no­ści, wraz z oko­licz­ny­mi gro­da­mi umac­nia­jąc bez­pie­czeń­stwo wschod­niej gra­ni­cy ro­sną­ce­go w si­łę Pań­stwa Krzy­żac­kie­go.


ZAMEK NA RYCINIE E.RUDERSONA Z 1856 ROKU


pie­ra­jąc się na za­pi­sach kro­ni­ka­rza Wi­gan­da z Mar­bur­ga moż­na okre­ślić przy­bli­żo­ny czas przy­stą­pie­nia do bu­do­wy zam­ku mu­ro­wa­ne­go, któ­ry de­cy­zją wiel­kie­go mi­strza Win­ry­cha von Kni­pro­de miał za­stą­pić ist­nie­ją­cą straż­ni­cę, sta­jąc się jed­no­cze­śnie sie­dzi­bą kom­tu­ra i jego cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­nym. Pierw­sze pra­ce roz­po­czę­ły się praw­do­po­dob­nie jesz­cze przed 1380, a ich ca­łość za­mknę­ła się w trzech eta­pach trwa­ją­cych aż do lat 20–ych XV wie­ku. Etap pierw­szy za­koń­czył się mniej wię­cej w roku 1390 wznie­sie­niem mu­rów ob­wo­do­wych i bu­do­wą skrzy­dła wschod­nie­go do wy­so­ko­ści pierw­sze­go pię­tra. W fa­zie dru­giej da­to­wa­nej na lata 1390–1400 po­sta­wio­no trzy­pię­tro­we skrzy­dło pół­noc­ne, pod­wyż­szo­no tak­że mury obron­ne i bu­dy­nek wschod­ni po­przez do­da­nie mu kon­dy­gna­cji o cha­rak­te­rze ma­ga­zy­no­wo­-o­bron­nym, po­nad­to wy­la­no fun­da­men­ty pod ko­lej­ne, za­chod­nie skrzy­dło zam­ku. Okres trze­ci obej­mo­wał bu­do­wę skrzy­dła za­chod­nie­go (nie zre­ali­zo­wa­ną do koń­ca) oraz dwóch na­roż­nych baszt: okrą­głej i czwo­ro­bocz­nej, przy czym ta dru­ga ni­gdy nie zo­sta­ła ukoń­czo­na. W pla­nach prze­wi­dzia­no po­sta­wie­nie też czwar­te­go skrzy­dła, któ­re nada­ło­by wa­row­ni for­mę zam­ku kon­wen­tu­al­ne­go, jed­nak ze wzglę­du na klę­skę krzy­ża­ków w woj­nie z Pol­ską osta­tecz­nie nie do­szło do usta­no­wie­nia w Bar­cia­nach kom­tu­rii i pier­wot­nych za­ło­żeń bu­dow­la­nych nie uda­ło się tu­taj w peł­ni zre­ali­zo­wać.



SKRZYDŁO WSCHODNIE ZAMKU NA FOTOGRAFIACH Z LAT 30. XX WIEKU


amek po­zo­stał sie­dzi­bą pro­ku­ra­to­ra i pod­le­ga­jąc pod kom­tu­rię w Ry­nie uzy­skał du­że zna­cze­nie mi­li­tar­ne jako waż­ny punkt wy­pa­do­wy na są­sied­nią Li­twę. W 1455 roku, na po­cząt­ku woj­ny trzy­na­sto­let­niej zo­stał spa­lo­ny, póź­niej kil­ka­krot­nie zdo­by­wa­ły go róż­ne od­dzia­ły, a na­wet chło­pi, któ­rzy w 1458 zbroj­nie za­ję­li po­zba­wio­ną obroń­ców wa­row­nię. Po se­ku­la­ry­za­cji Za­ko­nu Krzy­żac­kie­go Bar­cia­ny sta­ły się cen­trum dóbr ziem­skich za­rzą­dza­nych przez ksią­żę­cych sta­ro­stów, zaś za­mek — ich sie­dzi­bą. W ko­lej­nych la­tach, peł­niąc już wła­ści­wie tyl­ko ro­lę go­spo­dar­czą, ze­spół ten kil­ka­krot­nie pod­da­wa­ny był prze­bu­do­wom i mo­der­ni­za­cjom za­cie­ra­ją­cym po czę­ści jego ce­chy mi­li­tar­ne na ko­rzyść funk­cjo­nal­no­ści: w ten spo­sób na miej­scu zbu­rzo­ne­go skrzy­dła przy mu­rze za­chod­nim mistrz kró­lew­ski Bla­sius Ber­wart z Kró­lew­ca u schył­ku XVI stu­le­cia wzniósł spi­chlerz, a dwa wie­ki póź­niej do muru po­łu­dnio­we­go do­sta­wio­no nie­wiel­ki bu­dy­nek go­spo­dar­czy. Od 1842 aż do koń­ca II woj­ny świa­to­wej obiekt po­zo­sta­wał w rę­kach pry­wat­nych. W tym okre­sie wła­ści­cie­le prze­kształ­ci­li wy­sy­cha­ją­ce już zam­ko­we sta­wy w ogród, zbu­do­wa­li też na daw­nym przed­zam­czu go­spo­dar­cze seg­men­ty fol­warcz­ne. Po II woj­nie roz­miesz­czo­no tu­taj ma­ga­zy­ny i biu­ra miej­sco­we­go PGR, któ­ry funk­cjo­no­wał tak dłu­go, jak ży­ła ko­mu­na. Póź­niej za­mek prze­ję­ła Agen­cja Ryn­ku Rol­ne­go, by w roku 2001 sprze­dać go pry­wat­ne­mu in­we­sto­ro­wi.


SKRZYDŁO WSCHODNIE, WIDOK OD STRONY DZIEDZIŃCA, STAN W OKRESIE 20-LECIA MIĘDZYWOJENNEGO



arow­ny za­mek ulo­ko­wa­ny zo­stał na po­łu­dnie od osa­dy, na nie­wiel­kim wznie­sie­niu oto­czo­nym ba­gna­mi rzecz­ki Liw­ny, póź­niej prze­kształ­co­ny­mi w sta­wy. Zbu­do­wa­no go na pla­nie zbli­żo­nym do kwa­dra­tu o ze­wnętrz­nych wy­mia­rach bo­ków 58x55m. Bra­ma wjaz­do­wa na dzie­dzi­niec znaj­do­wa­ła się w osi cen­tral­nej pod­piw­ni­czo­ne­go, jed­no­trak­to­we­go skrzy­dła wschod­nie­go za­ło­żo­ne­go na rzu­cie pro­sto­ką­ta o wy­mia­rach o­ko­ło 58x14m. W skrzy­dle tym na pierw­szym pię­trze mie­ści­ły się re­pre­zen­ta­cyj­ne po­miesz­cze­nia: w czę­ści pół­noc­nej czte­ro­przę­sło­wa ka­pli­ca, z jed­nej stro­ny za­mknię­ta pię­cio­bocz­nie i prze­kry­ta skle­pie­nia­mi gwiaź­dzi­sty­mi, a w czę­ści po­łu­dnio­wej — ka­pi­tu­larz prze­kształ­co­ny na­stęp­nie w re­fek­tarz. Na par­te­rze usy­tu­owa­no iz­deb­ki go­spo­dar­cze, pie­kar­nię, kuch­nię oraz izbę odźwier­ne­go — ca­łość krył wy­so­ki dwu­spa­do­wy dach za­mknię­ty dwo­ma schod­ko­wy­mi szczy­ta­mi. Par­ter skrzy­dła pół­noc­ne­go rów­nież zaj­mo­wa­ły po­miesz­cze­nia go­spo­dar­cze, na pierw­szej kon­dy­gna­cji urzą­dzo­no sa­le miesz­kal­ne dla bra­ci za­kon­nych, w tym osob­no dla pro­ku­ra­to­ra, na­to­miast naj­wyż­sze pię­tro peł­ni­ło funk­cje ma­ga­zy­no­wo­-o­bron­ne. Dzie­dzi­niec we­wnętrz­ny naj­praw­do­po­dob­niej ota­cza­ły z dwóch stron drew­nia­ne kruż­gan­ki łą­czą­ce się z gan­ka­mi stra­ży na mu­rach kur­ty­no­wych.



GOTYCKIE SKRZYDŁO WSCHODNIE: ELEWACJA ZEWNĘTRZNA I PRZEKRÓJ PIONOWY OD STRONY DZIEDZIŃCA
NA SZKICACH C. STEINBRECHTA Z PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU


krzy­dło wschod­nie zam­ku z oby­dwu stron flan­ko­wa­ły basz­ty usta­wio­ne na prze­kąt­nych jego czwo­ro­bo­ku. Wznie­sio­na na pla­nie cy­lin­drycz­nym o śred­ni­cy oko­ło 10 me­trów basz­ta pół­noc­na by­ła cał­ko­wi­cie wy­su­nię­ta poza li­nię mu­rów i po­łą­czo­na z nimi w po­zio­mie przy­zie­mia oraz na dru­giej kon­dy­gna­cji krót­ką szy­ją z ko­ry­ta­rza­mi. W jej piw­ni­cach mie­ści­ła się naj­praw­do­po­dob­niej sala tor­tur wraz z wię­zie­niem, na któ­re skła­da­ło się kil­ka ma­łych cel oświe­tlo­nych okien­ka­mi od stro­ny fosy, i kil­ka cel bez okien. W po­zio­mie pierw­sze­go pię­tra urzą­dzo­no za­kry­stię, po­łą­czo­ną ko­ry­ta­rzy­kiem z zam­ko­wą ka­pli­cą, na­to­miast na dru­giej kon­dy­gna­cji basz­ta mia­ła otwo­ry strzel­ni­cze przy­sto­so­wa­ne do ręcz­nej bro­ni pal­nej, umoż­li­wia­ją­ce ostrzał z flan­ki wzdłuż muru wschod­nie­go i pół­noc­ne­go. Dru­ga basz­ta, po­łu­dnio­wa, wy­bu­do­wa­na na pla­nie czwo­ro­bo­ku, wspar­ta by­ła ce­gla­ną skar­pą na­roż­ną, co mo­że na­su­wać przy­pusz­cze­nia, że pod­czas prac bu­dow­la­nych na­stą­pi­ły ja­kieś zmia­ny w jej pla­nach. Ten ele­ment for­ty­fi­ka­cji ni­gdy nie zo­stał ukoń­czo­ny.


PLAN ZAMKU Z XV WIEKU WG C. STEINBRECHTA:
1. SKRZYDŁO WSCHODNIE, 2. SKRZYDŁO PÓŁNOCNE, 3. PRZEJAZD BRAMNY, 4. BASZTA CYLINDRYCZNA



o cza­sów współ­cze­snych ze śre­dnio­wiecz­ne­go za­ło­że­nia w do­brym sta­nie za­cho­wał się czwo­ro­bok ce­gla­nych mu­rów ob­wo­do­wych, go­tyc­kie skrzy­dło wschod­nie z bra­mą wjaz­do­wą, głów­ne mury skrzy­dła pół­noc­ne­go oraz cy­lin­drycz­na na­roż­na basz­ta. Po­zo­sta­łe bu­dyn­ki na­le­żą­ce do za­byt­ko­we­go ze­spo­łu po­cho­dzą z okre­su póź­niej­sze­go. Obiekt od kil­ku­na­stu znaj­du­je się w re­mon­cie, jed­nak przez więk­szość tego cza­su nie­wie­le się tu­taj dzia­ło i nie­wie­le dzie­je się obec­nie — ca­łość pre­zen­tu­je stan su­ro­wy z już no­wym da­chem, ale wciąż zde­wa­sto­wa­nym wnę­trzem, pu­sty­mi oczo­do­ła­mi za­miast okien i za­nie­dba­nym dzie­dziń­cem. Po­cząt­ko­wo pla­no­wa­no utwo­rzyć tu­taj ho­tel; jak pla­ny te wy­glą­da­ją w dniu dzi­siej­szym — nie wiem. Zam­ku się nie zwie­dza, moż­na za to swo­bod­nie obejść go do­oko­ła.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SKRZYDŁO PÓŁNOCNE Z USYTUOWANĄ W NAROŻU PN.WSCH. OKRĄGŁĄ BASTEJĄ


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZANIEDBANY DZIEDZINIEC ZAMKOWY



ar­cia­ny to du­ża wieś po­ło­żo­na 18 km na pół­noc od Kę­trzy­na i za­le­d­wie 8 km na po­łu­dnie od gra­ni­cy z ob­wo­dem Ka­li­nin­gradz­kim. Kur­su­ją tu­taj au­to­bu­sy z kie­run­ku Olsz­ty­na i Wę­go­rze­wa, naj­bliż­sza sta­cja ko­le­jo­wa znaj­du­je się w Kę­trzy­nie i Kor­szach (ok. 20 km). Dro­gi w oko­li­cy ma­ją nie­złą na­wierzch­nię i nie­wiel­kie na­tę­że­nie ru­chu, dla­te­go pod­da­ję pod roz­wa­gę moż­li­wość zor­ga­ni­zo­wa­nia so­bie wy­ciecz­ki ro­we­ro­wej — w ten spo­sób w cią­gu jed­ne­go dnia moż­na zo­ba­czyć kil­ka zam­ków i przy oka­zji odro­bi­nę schud­nąć. Bu­dy­nek stoi w po­łu­dnio­wej czę­ści o­sa­dy, w są­siedz­twie dro­gi wy­lo­to­wej na Kę­trzyn — ja­dąc w tym kie­run­ku u­li­cą Ma­zur­ską przed o­stat­nim przy­stan­kiem au­to­bu­so­wym trze­ba skrę­cić w pra­wo w u­li­cę Wio­sen­ną i prze­je­chać jesz­cze 200 me­trów. Miejsc par­kin­go­wych pod do­stat­kiem. (2014, fotografie z 2007)





1. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
2. M. Jackiewicz-Garniec, M. Garniec: Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach, Studio Arta 2009
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. P. Zaniewski: Szlakami zamków krzyżackich, Muza SA 2005


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK W BARCIANACH, ELEWACJA WSCHODNIA



Kętrzyn - zamek prokuratorów krzyżackich XIVw., 18 km
Kętrzyn - kościół obronny św. Jerzego XIV-XVIw., 18 km
Węgorzewo - zamek krzyżacki XIVw., przebudowany, 28 km
Reszel - zamek biskupów warmińskich XIVw., 31 km
Bezławki - zamek krzyżacki XIVw., obecnie kościół, 33 km



STRONA GŁÓWNA