ZAMEK W MIĘDZYLESIU WIDOK OD STRONY RYNKU

ierwszy gród obronny na miejscu dzisiejszego miasta istniał prawdopodobnie już w drugiej połowie IX wieku. Pod koniec XIII stulecia miejscowość Medilese nadana została przez Wacława II cystersom z pobliskiego Kamieńca Ząbkowickiego. W latach 1315-18 wieś przeszła w ręce prywatne i stała się ośrodkiem dużego majątku wywodzących się z Łużyc Glubosów (Glaubitz), właścicieli Karpienia i Szczerby. Zamek murowany powstał przypuszczalnie z ich inicjatywy w połowie XIV wieku, choć nie można też wykluczyć, że w budowę zaangażowany był król czeski Jan Luksemburski. W roku 1421 rezydencja stała się własnością książąt głogowskich. Siedem lat później spalili ją powstańcy husyccy podczas swego niszczycielskiego pochodu na ziemie Śląska - ocalała wówczas prawdopodobnie tylko wieża główna. Po odbudowie gmach bardzo często zmieniał właścicieli. W 1538 roku bracia Zampbachowie wydzierżawili go wraz z okolicznymi dobrami pochodzącemu z Bolkowa Johannowi von Tschirnhaus, a ćwierć wieku później od Zampbachów warownię nabyli bracia Michał i Dawid von Tschirnhaus, którzy w latach 1580-90 przebudowali ją na renesansową rezydencję.

BRAMA WJAZDOWA NA ZAMEK

SKRZYDŁO WSCHODNIE PILNIE OCZEKUJE REMONTU

o zniszczeniach z czasów wojny trzydziestoletniej (akcje Szwedów w latach 1643 i 1645) warownię nabył w 1653 Michael Ferdinand hrabia von Althann. Kolejni przedstawiciele tego austriackiego rodu, wuj Michaela Venzel I oraz syn wuja Venzel II, na podstawie planów sporządzonych przez architekta Jacobo Carove na korzeniu starego zamku wznieśli barokowy pałac. W rękach Althannów siedziba pozostała aż do roku 1945 w niemalże niezmienionej formie i w miarę przyzwoitym - jak na ówczesną sytuację - stanie. Wyjeżdżający w pośpiechu przed wojskiem sowieckim właściciele zostawili w pałacu sporą część wyposażenia, dość sprawnie rozszabrowanego potem przez okolicznych mieszkańców i nowo powstałe instytucje ludowe. W latach powojennych zagarnięty przez skarb państwa gmach restaurowano, a następnie przeznaczono dla celów turystycznych. W 1972 w wyniku uderzenia pioruna spłonęła część renesansowa zamku, co spowodowało zamknięcie go dla zwiedzających i ponowny remont.

PANORAMA MIĘDZYLESIA NA WIDOKÓWCE Z 1916 ROKU - PO LEWEJ ZAMEK

ZAMEK NA PRZEDWOJENNEJ POCZTÓWCE

ieznane jest szczegółowe rozplanowanie średniowiecznego zamku. Prawdopodobnie było to założenie nieregularne albo czworoboczne z graniastą wieżą usytuowaną w narożniku murów lub wolno stojącą oraz piętrowym domem (11x16 metrów), związanym z północnym narożnikiem obwodu. Siedziba renesansowa ukształtowana została w wielobok z wewnętrznym dziedzińcem i wjazdem od północy oraz elementem dominującym w postaci tzw. Czarnej Wieży (dzisiaj całkiem białej), w obecnej formie wzniesionej przypuszczalnie w latach 1527-34, zwieńczonej w okresie późniejszym tarasem i nakrytej łamanym dachem stożkowym. Główne, trójkondygnacyjne skrzydło mieszkalne ozdobione zostało dekoracją sgraffitową. Młodsza część budowli składa się z dwukondygnacyjnych skrzydeł barokowych, północnego i wschodniego, zaś od strony południowo-zachodniej dziedziniec zamknięto murem kurtynowym oddzielającym budynki mieszkalne od XVIII-wiecznego ogrodu. Wjazd do pałacu prowadził od strony rynku przez dwie ukośnie ustawione furty, przewieszony nad suchą fosą kamienny most oraz bramę wjazdową z dwoma zdobnymi portalami po bokach.

PLAN ZAMKU W MIĘDZYLESIU:
(CIEMNYM KOLOREM OZNACZONY PRZYPUSZCZALNY ZARYS ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO)

FRANZ SCHROLLER: SCHLESIEN T.1, GLOGAU CARL FLEMMING (1885)
(DZISIAJ ZAMEK WYGLĄDA NIEMAL IDENTYCZNIE, JEDYNIE KRZACZKI NA DRUGIM PLANIE TROCHĘ UROSŁY)

ompleks zamkowy znajduje się w północno-zachodniej części rynku. Położony nad zarośniętym stawem pałac ma piękną, zwartą sylwetę, całkowicie zdominowaną jednak przez brzydotę, będącą następstwem pożaru i zaniedbań lat późniejszych. Od kilku(nastu) lat zabytek znajduje się w rękach prywatnych. Nowy właściciel umieścił w nim hotel, choć zagracony dziedziniec i dominująca tam cisza pozwala zaryzykować stwierdzenie, że miejsce to nie należy do zbyt popularnych. Był listopad - może w sezonie bywa lepiej. Wstęp na teren zamkowy utrudniony, choć fizycznie możliwy. (mapa) (2003)

1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001

GŁÓWNY BUDYNEK MIESZKALNY - WIDOK OD STRONY DZIEDZIŃCA

Autorem zdjęć zamku w Międzylesiu są Ewa i Marek Wojciechowscy.
Więcej znajdziesz na stronie http://www.poczta-polska.pl/mw

Gniewoszów - ruina zamku Szczerba XIVw., ok. 8 km
Bystrzyca Kłodzka - wieża mieszkalno-obronna XIVw., przebudowana, ok. 18 km
Stara Łomnica - wieża mieszkalna XIV-XVIw., ok. 25 km
Żelazno - wieża mieszkalno-obronna XV-XVIw., ok. 25 km
Gorzanów - zamek XVI-XVIIw., ok. 27 km
Ołdrzychowice Kłodzkie - dawniej wieża mieszkalna XIV., obecnie dwór, ok. 29 km

Więcej archiwalnych ilustracji zamku w Międzylesiu, ponadto kilka tysięcy grafik, fotografii i pocztówek obrazujących inne polskie warownie znajdziesz na płytach CD w wydawnictwie Zamki na historycznej ilustracji. Szczegóły tutaj.