STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZAMEK W OLSZTYNIE -
WIDOK OD POŁUDNIOWEGO WSCHODU

GŁÓWNY DOM MIESZKALNY (Z PRAWEJ)
I SKRZYDŁO BAROKOWE



apituła warmińska rozpoczęła budowę olsztyńskiego zamku przypuszczalnie w roku 1346 w granicach niewielkiego, wysoko wyniesionego cypla, na wschodnim brzegu rzeki Łyny. Prace przy jego wznoszeniu przebiegały w kilku etapach. Najpierw postawiono ceglane ściany głównego, podpiwniczonego skrzydła mieszkalnego i kurtynę południowo-wschodnią z bramą wjazdową. W latach 70-ych XIV wieku podciągnięto zasadnicze odcinki murów obwodowych od strony zachodniej z wprowadzoną w ich narożniku cylindryczną wieżą o podstawie opartej na kształcie kwadratu. Regularny zespół warowny ustawiony był narożami do kierunków świata i posiadał wymiary zewnętrzne około 40x57 metrów. Zamek składał się wówczas z głównego domu mieszkalnego - siedziby burgrabiego, oraz budynku o funkcjach gospodarczych i wspomnianej wcześniej wieży.


FRAGMENT STAREGO MIASTA Z ZAMKIEM, WIDOK OD PÓŁNOCNEGO WSCHODU


ostatnim 20-leciu XIV wieku podwyższono mury obwodowe i obydwa przeciwległe skrzydła. Główny gmach przyjął formę trójkondygnacyjnego ceglanego budynku o wymiarach 40x23 metry, do którego od dziedzińca przylegały piętrowe krużganki. Na jego piętrze znajdowała się izba mieszkalna administratora z wykuszem latrynowym, kancelaria, refektarz, a także nakryta czteroramiennym sklepieniem gwiaździstym kaplica pw św. Anny. Gdzieś w pobliżu usytuowano też zapewne główny skarbiec kapituły. Budynek południowy podwyższono o trzy poziomy z przeznaczeniem na magazyn, browar, spiżarnię i kuchnię, a od strony zewnętrznej mury zwieńczono drewnianymi hurydycjami, służącymi do obrony pionowej oraz kontroli podjazdu do warowni. Cylindryczna wieża pełniła wielorakie funkcje: była jednocześnie lochem więziennym, mieszkaniem straży, łącznikiem pomiędzy murem kurtynowym i skrzydłem południowym, a także strategicznie najważniejszym stanowiskiem obserwacyjnym i obronnym. Po XV-wiecznej nadbudowie wieża mierzyła około 30 metrów wysokości. W obrębie twierdzy znajdowały się ponadto: zbrojownia, prochownia, stajnia, łaźnia i wozownia. Te ostatnie prawdopodobnie ustawiono wzdłuż murów kurtynowych na dziedzińcu. Od strony zachodniej, na terenie bezpośrednio przylegającym do zamku, istniał w średniowieczu folwark i młyn wodny.


DZIEDZINIEC


odczas wojny z Zakonem w 1410 roku obiekt chwilowo zajęły wojska polskie. Przejął go wówczas w zarząd książę Janusz I Mazowiecki, który obok Olsztyna otrzymał także Ostródę i Działdowo. Nie na długo jednak, bowiem zamek dość szybko wrócił w ręce kapituły. Cztery lata po tamtych wydarzeniach, w trakcie tzw. wojny głodowej, 8 sierpnia 1414 roku Polacy ponownie stanęli pod murami warowni. Na wieść o ich nadejściu załoga dokonała sprawnej samoewakuacji i budowlę bez walki zagarnęła drużyna pod dowództwem rycerza Dziersława z Włostowic. Trzymała ją zaledwie do września, wtedy bowiem zamek odbili Krzyżacy, którymi dowodził dzielny komtur pokarmiński Helfrich von Drahe. Po wojnie nastąpiła rozbudowa ceglanych fortyfikacji zewnętrznych z Bramą Dolną, stanowiącą wówczas główny wjazd do zamku. Obwód warowny wzmocniono cylindrycznymi basztami, dostosowanymi częściowo do użycia broni palnej. W pierwszej połowie XV wieku olsztyńską twierdzę połączono z obwarowaniami miejskimi, zachowała ona jednak strategiczną oraz komunikacyjną autonomię i była oddzielona od miasta szeroką fosą.


STARE MIASTO W 1915 ROKU




ZAMEK NA POCZTÓWCE Z 1922 ROKU


a początku wojny trzynastoletniej, w lutym 1454 roku niezadowoleni ze zwiększenia obciążeń podatkowych okoliczni chłopi ruszyli na zamek z intencją jego zburzenia (a może by tak zburzyć Sejm?). Zamiary były jak najbardziej szczytne i uderzająco odważne, ale jak to w życiu, z planów tych niewiele wynikło i ostatecznie inwazja skończyła się marnie, tj. na odebraniu kluczy administratorowi kapitulnemu i spaleniu jednego z mostów. W roku następnym twierdzę podstępem opanował najemny dowódca zaciężnych wojsk na usługach Zakonu Jerzy von Schlieben. Najpierw zmusił kanoników do ustępstwa, a potem osadził wszystkich w ponurym więzieniu. Obiekt przejęli najemnicy, którzy doszczętnie obrabowali swoją nową siedzibę. W roku 1466 na mocy pokoju toruńskiego Olsztyn wraz z całą Warmią został przyłączony do Polski. Z początkiem XVI stulecia przebudowano zamkowe wnętrza w domu południowo-zachodnim i wykonano nowe sklepienia w budynku mieszkalnym oraz w kaplicy. Jej wystrój zaprojektował i zrealizował olsztyński murator Mikołaj, zainspirowany jakoby wystrojem kościoła dominikańskiego w Elblągu. Być może prace te prowadzono pod okiem Mikołaja Kopernika, który w okresie 1516-21 (z roczną przerwą) mieszkał tutaj, pełniąc funkcję administratora dóbr kapituły warmińskiej. Astronom dowodził skuteczną obroną twierdzy, jaka miała miejsce w 1520 podczas ostatniej wojny polsko-krzyżackiej.



PLAN ZAMKU W OLSZTYNIE:
1.SKRZYDŁO BAROKOWE (KTÓREGO NA PLANIE NIE MA), 2. SKRZYDŁO POŁUDNIOWE Z WIEŻĄ,
3. BASZTA, 4. SKRZYDŁO PÓŁNOCNE (DOM MIESZKALNY), 5. DZIEDZINIEC, 6. BASTEJA


alszy rozwój nowoczesnej techniki wojennej sprawił, iż z czasem znaczenie militarne zamku uległo znacznej dewaluacji. U schyłku XVI wieku pełnił on już tylko funkcje mieszkalne. W fatalnych dla Polski latach Potopu przez gmach przeszła nawałnica szwedzka, ograbiając go ze wszystkiego, co przedstawialo jakąkolwiek większą wartość. Po pierwszym rozbiorze nastąpiła sekularyzacja aktywów biskupa i kapituły. Olsztyńską warownię przejęła pruska administracja, urządzając tam siedzibę Urzędu Kontroli Majątków Państwowych, a w 1779 roku pierwsze piętro skrzydła mieszkalnego zagospodarowała nowo utworzona gmina ewangelicka. W 1756-58 na miejscu średniowiecznej bramy wjazdowej powstał barokowy budynek mieszkalny dla administratorów, a w drugiej połowie XVIII wieku wzniesiono most łączący miasto z twierdzą. W okresie 1909-11 budowlę przeznaczono na siedzibę i kancelarię prezydenta rejencji wschodniopruskiej. Podczas adaptacji do nowych funkcji część wnętrz zmodernizowano i regotyzowano. W latach międzywojennych odbudowano uszkodzony sto lat wcześniej w pożarze hełm wieży, przeprowadzono też pierwsze badania archeologiczne. Nie zniszczony w czasie II wojny zabytek aktualnie pełni funkcje muzealne.


ZAMEK NA PRZEDWOJENNYCH POCZTÓWKACH, PO PRAWEJ NAJMŁODSZE WSCHODNIE SKRZYDŁO BAROKOWE



o czasów współczesnych średniowieczna twierdza biskupów warmińskich zachowała się w nad wyraz dobrej kondycji i na tle większości podobnych budowli ten zgrabny zameczek sprawia bardzo korzystne wrażenie. Obecnie mieści się w nim Muzeum Warmii i Mazur, a od 1997 działa tutaj również Bractwo Rycerskie. Cenne i bogate zbiory obejmują m.in. ekspozycję archeologiczną, kolekcję sztuki zdobniczej, rzemiosło artystyczne, sztukę współczesną, stare ikony. Osobne miejsce zajmuje stała wystawa biograficzna poświęcona Mikołajowi Kopernikowi, prezentowana w komnacie wielkiego astronoma. Oprócz muzeum na zamku funkcjonuje niewielka galeria oraz sklep z pamiątkami, a na podzamczu kawiarnia.


Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
ul. Zamkowa 2
10-074 Olsztyn
zamek@muzeum.olsztyn.pl
tel. (0-89) 527-95-96




WIDOK NA ZAMEK OD STRONY POŁUDNIOWEJ

W WIEŻY



arownia usytuowana jest w północno-zachodniej części Starego Miasta, na prawym brzegu rzeki Łyny, w sąsiedztwie rozległego parku ze zmyślnie poprowadzonymi alejkami. Podróżujący koleją powinni wysiąść na stacji Olsztyn Zachodni. W bezpośrednim otoczeniu brak miejsc parkingowych. (2004)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


WIDOK Z WIEŻY NA KOŚCIÓŁ EWANGELICKI

ZAMEK WIDOK OD WSCHODU




Barczewo - zamek (skrzydło) kapituły warmińskiej XIVw., przebudowany, ok. 19 km
Olsztynek - zamek krzyżacki XIVw., przebudowany, ok. 24 km
Jeziorany - zamek (skrzydło) biskupów warmińskich XIVw., przebudowany, ok. 35 km
Ostróda - zamek krzyżacki XIVw., świeżo po odbudowie, ok. 40 km



STRONA GŁÓWNA