STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KSIĄŻĄT MAZOWIECKICH, WIDOK OD PÓŁNOCY



ierw­sze mu­ro­wa­ne u­moc­nie­nia na Wzgó­rzu Tum­skim wzniósł przy­pusz­czal­nie ksią­żę ma­zo­wiec­ki Bo­les­ław II, choć już trzy wie­ki wcześ­niej funk­cjo­­no­wał tu­taj za­ło­żo­ny przez Mies­zka I gród wa­row­ny. Płoc­ki oś­ro­dek był jed­ną z 're­zy­den­cji' Bo­les­ła­wa Chro­bre­go, któ­ry zbu­do­wał w je­go ob­rę­bie pięt­ro­we, ka­mien­ne pa­la­tium ro­mań­skie z iz­ba­mi miesz­kal­ny­mi i ka­pli­cą. W ro­ku 1075 pow­sta­ło w Płoc­ku bis­kup­stwo, wte­dy też mu­ro­wa­ną bu­dow­lę przez­na­czo­no na koś­ciół. W kon­sek­wen­cji Wła­dys­ław Her­man wzniósł no­we re­pre­zen­ta­cyj­ne za­ło­że­nie w for­mie pa­ła­cu na pla­nie pros­to­ką­ta o bo­kach 14x11 me­trów z sa­lą tro­no­wą, kan­ce­la­rią kró­lew­ską i kom­na­ta­mi miesz­kal­ny­mi. Po­mi­mo du­że­go zna­cze­nia na po­li­tycz­nej ma­pie Pol­ski gród płoc­ki przez dłu­gi o­kres chro­nio­ny był przez ma­ło sku­tecz­ne, drew­nia­no-ziem­ne ob­wa­ro­wa­nia, być mo­że spo­ra­dycz­nie wzmo­cnio­ne przez mu­ro­wa­ne for­ty­fi­ka­cje. Po śmier­ci Bo­les­ła­wa III w 1351 na mo­cy us­ta­leń dy­nas­tycz­nych Ma­zow­sze Płoc­kie przy­pad­ło do­ży­wot­nio kró­les­twu pol­skie­mu. Je­go wład­ca, Ka­zi­mierz Wiel­ki, prze­wi­du­jąc za­gro­że­nie za­rów­no ze stro­ny Lit­wy jak i Pań­stwa Krzy­żac­kie­go, zbu­do­wał mu­ro­wa­ny za­mek. Zez­wo­lił rów­nież miesz­cza­nom na wznie­sie­nie miej­skich mu­rów.


WZGÓRZE TUMSKIE W 1. POŁOWIE XVII WIEKU WEDŁUG RYSUNKU Z DZIENNIKA A. BOOTA


LITOGRAFIA N. ORDY Z LAT 80. XIX STULECIA, ALBUM WIDOKÓW


o koń­ca XV wie­ku w Płoc­ku miesz­ka­li ksią­żę­ta ma­zo­wiec­cy. W ro­ku 1495 w związ­ku z in­kor­po­ra­cją Księs­twa Płoc­kie­go do Ko­ro­ny za­mek stra­cił na zna­cze­niu i pod­u­padł, w czym is­tot­ny u­dział mia­ła ka­ta­stro­fa bu­do­wla­na spo­wo­do­wa­na o­su­nię­ciem się pod­my­tej przez rze­kę skar­py wiś­la­nej. Grun­tow­ne­go re­mon­tu wa­row­ni pod­jął się Zyg­munt I Sta­ry. Właś­ci­wą część zam­ku, zwa­ną cas­tel­lum prze­ka­zał póź­niej na po­trze­by o­siad­łych tu­taj od XI wie­ku Be­ne­dyk­ty­nów, a re­zy­den­cję wład­cy prze­niósł na po­łud­nio­wy skraj za­ło­że­nia zwa­ny cas­trum, gdzie pow­sta­ła o­to­czo­na za­bu­do­wa­nia­mi gos­po­dar­czy­mi kró­lew­ska ka­mie­ni­ca. Znisz­cze­nia przy­nios­ła o­ku­pa­cja wa­row­ni przez woj­ska szwedz­kie w XVII wie­ku, a kie­dy w 1781 de­fi­ni­tyw­nie o­puś­ci­li ją Be­ne­dyk­ty­ni, za­bor­cze wła­dze prus­kie na­ka­za­ły roz­biór­kę częś­ci mu­rów. Od 1865 ro­ku bu­dow­la peł­ni­ła funk­cję sie­dzi­by se­mi­na­rium du­chow­ne­go, a póź­niej - żeń­skie­go gim­na­zjum. Po dru­giej woj­nie świa­to­wej za­by­tek od­res­tau­ro­wa­no i w 1973 ro­ku prze­zna­czo­no na sie­dzi­bę mu­ze­um.


KATEDRA PŁOCKA, W TLE ZAMEK
POCZTÓWKA Z OKOŁO 1900 ROKU


WZGÓRZE TUMSKIE WIDOK OD STRONY ZACHODNIEJ, 1930



a­mek Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go skła­dał się z dwóch czło­nów: re­pre­zen­ta­cyj­ny cha­rak­ter mia­ła część o­kreś­la­na mia­nem cas­trum, w prze­ci­wień­stwie do mniej­sze­go i mniej pro­mi­nen­tne­go cas­tel­lum. Zes­pół zam­ko­wy przy­brał for­mę nie­re­gu­lar­ne­go czwo­ro­bo­ku z pod­wój­ną li­nią mu­rów o­bron­nych, przy czym praw­do­po­dob­nie we­wnętrz­ny mur był wyż­szy od zew­nętrz­ne­go. W za­chod­ni od­ci­nek ob­wo­du wpi­sa­no dwie bra­my, po­prze­dzo­ne mos­ta­mi nad prze­ko­pem od­dzie­la­ją­cym mias­to od twier­dzy. Mur wew­nętrz­ny łą­czył dwie wie­że: u do­łu czwo­ro­bocz­ną i da­lej prze­cho­dzą­cą w ok­ta­gon Wie­żę Szla­chec­ką o­raz Wie­żę Ze­ga­ro­wą, ulo­ko­wa­ną na po­zos­ta­łoś­ciach wczes­no-pias­tow­skie­go pa­ła­cu. Do te­go mu­ru przy­le­gał go­tyc­ki dom miesz­kal­ny. Po­zos­ta­łe bu­dyn­ki zgru­po­wa­no wzdłuż kur­ty­ny wschod­niej i po­łud­nio­wej.




PLAN ZAŁOŻENIA OBRONNEGO NA WZGÓRZU TUMSKIM W PŁOCKU: 1. BAZYLIKA KATEDRALNA, 2. ZAMEK KSIĄŻĄT MAZOWIECKICH



acho­wa­ły się obyd­wie wie­że zam­ko­we: ob­ni­żo­na w 1796 ro­ku Wie­ża Szl­achec­ka (zwa­na kie­dyś Wy­so­ką) oraz peł­nią­ca w cza­sach póź­niej­szych funk­cję koś­ciel­nej dzwon­ni­cy Wie­ża Ze­ga­ro­wa. Za­tra­ci­ła ona częś­cio­wo swą pier­wot­ną for­mę w XVII i XVIII wie­ku, kie­dy to jej gór­ne par­tie po­kry­to bo­ga­tą or­na­men­ty­ką, a ca­łość zwień­czo­no ce­bu­las­tym heł­mem z la­ta­ren­ką. Oprócz wież o­ca­lał rów­nież praw­do­po­dob­nie naj­star­szy w Pol­sce pół­noc­nej mur - pa­miąt­ka po cza­sach Wła­dys­ła­wa Her­ma­na. Po­zo­sta­łe za­bu­do­wa­nia to wy­peł­nia­ją­ce przes­trzeń mię­dzy wie­ża­mi XVII-wiecz­ne bu­dyn­ki o­pac­twa Be­ne­dyk­ty­nów. Daw­ny za­mek jest o­bec­nie włas­noś­cią koś­ciel­ną i nie moż­na go zwie­dzać. Miesz­czą­ce się tu­taj do nie­daw­na Mu­ze­um Ma­zo­wiec­kie, sły­ną­ce z naj­więk­szych w kra­ju zbio­rów sztu­ki se­ce­syj­nej, prze­nie­sio­ne zos­ta­ło do od­no­wio­nej ka­mie­ni­cy na ul. Tum­skiej. W pół­noc­no-wschod­niej częś­ci za­ło­że­nia stoi XII-wiecz­na ka­ted­ra, któ­ra w wy­ni­ku wie­lo­krot­nych prac re­no­wa­cyj­nych sta­no­wi o­bec­nie kon­glo­me­rat ar­chi­tek­tu­ry ro­mań­skiej, go­tyc­kiej, re­ne­san­so­wej i ba­ro­ku. W ka­ted­rze znaj­du­ją się słyn­ne drzwi płoc­kie - ko­pia dwu­skrzyd­ło­wych drzwi ro­mań­skich z 1154 ro­ku, skła­da­ją­cych się z 48 spi­żo­wych płyt z płas­ko­rzeź­ba­mi przed­sta­wia­ją­cy­mi sce­ny z Pis­ma Świę­te­go. W ka­pli­cy kró­lew­skiej po­cho­wa­ne są szcząt­ki Wła­dys­ła­wa Her­ma­na i Bo­les­ła­wa Krzy­wo­us­te­go, a tak­że ksią­żąt ma­zo­wiec­kich i płoc­kich. (mapa zamków województwa)


IMG BORDER=1 style=

WZGÓRZE TUMSKIE, WIDOK OD ZACHODU





W pobliżu:
Gostynin - pozostałości zamku książąt mazowieckich XIVw., 23 km
Oporów - gotycki zamek szlachecki XVw., 40 km




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2003
fotografie: 2001
© Jacek Bednarek