STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

POZOSTAŁOŚCI ZAMKU W RZĄSINACH, FRAGMENTY POŁUDNIOWEJ KURTYNY MURÓW



śród his­to­ry­ków nie wyk­ształ­ci­ła się jed­na, spój­na o­pi­nia do­ty­czą­ca ge­ne­zy pow­sta­nia zam­ku Pod­ska­le i o­so­by je­go fun­da­to­ra, stąd w li­te­ra­tu­rze moż­na spot­kać się z kil­ko­ma wer­sja­mi od­no­szą­cy­mi się do po­cząt­ków his­to­rii tej dol­no­śląs­kiej wa­row­ni. Wed­ług jed­nej z nich wy­bu­do­wa­na o­na zos­ta­ła z przez­na­cze­niem na gniaz­do zbó­jec­kie przez bli­żej nie­o­kreś­lo­nych ry­ce­rzy rau­brit­te­rów. Od­mien­na kon­cep­cja przy­pi­su­je fun­da­cję wa­row­ni ro­dzi­nie Tal­ken­ber­gów, a jesz­cze in­na za­ło­ży­cie­la zam­ku u­pa­tru­je w oso­bie Hen­ry­ka Bro­da­te­go, któ­ry miał po­sta­wić ją w pierw­szej de­ka­dzie XIII wie­ku ce­lem za­bez­pie­cze­nia po­łud­nio­wej gra­ni­cy księs­twa przed na­jaz­dem czes­kim. Praw­do­po­dob­nie przed ro­kiem 1368 Pod­ska­le przesz­ło w rę­ce ro­du Da­la­chow-Tal­ken­berg. Je­den z je­go re­pre­zen­tan­tów Ber­nard Tal­ken­berg trud­nił się roz­bo­jem, z te­go też po­wo­du wa­row­nię o­ble­ga­ły, a póź­niej zdo­by­ły w 1476 ro­ku sprzy­mie­rzo­ne od­dzia­ły miesz­czan lwó­wec­kich i do­wo­dzo­nych przez Je­rze­go von Stein wojsk kró­lew­skich. Aby unik­nąć w przysz­łoś­ci przy­pad­ków rau­brit­ter­stwa gór­ni­cy z Ko­war wkrót­ce wy­sa­dzi­li ją w po­wiet­rze. Znisz­czo­ny za­mek częś­cio­wo od­bu­do­wał i za­sied­lił u schył­ku XV wie­ku Krzysz­tof Tal­ken­berg, ale już je­go syn Ram­phold o­puś­cił go os­ta­tecz­nie o­ko­ło ro­ku 1530, prze­no­sząc się do no­wo wy­bu­do­wa­ne­go re­ne­san­so­we­go pa­ła­cu w Pła­ko­wi­cach. Od­tąd nie­za­miesz­ka­na, opus­to­sza­ła wa­row­nia u­le­ga­ła po­wol­nej, acz sys­te­ma­tycz­nej des­truk­cji. Na przes­trze­ni ko­lej­nych stu­le­ci na­le­ża­ła ona mię­dzy in­ny­mi do ro­dów von Lest, von Po­ser i von Schmet­tau, by (za­pew­ne) za spra­wą przed­sta­wi­cie­li os­tat­niej z wy­mie­nio­nych ro­dzin zos­tać częś­cio­wo ro­ze­bra­ną, co nas­tą­pi­ło w dru­giej de­ka­dzie XIX wie­ku. W 1830 ro­ku ru­i­nę ku­pił mar­sza­łek pol­ny Iwan Die­bitsch-Sa­bal­kań­ski, któ­ry u­po­rząd­ko­wał i za­bez­pie­czył po­zos­ta­łoś­ci śred­nio­wiecz­nych mu­rów zam­ku. W okre­sie póź­niej­szym re­lik­ty te znaj­do­wa­ły się w rę­kach Au­gus­ta von Brau­fe, nas­tęp­nie El­li Prit­witz und Gaf­fron, zaś os­tat­nim ich przed­wo­jen­nym właś­ci­cie­lem był Hintz aus dem Win­ckel.


DRZEWORYT KLITZCHA I ROCHLITZERA WG RYSUNKU T. BLATTERBAUERA Z OKOŁO 1885 ROKU


KOLOROWANA FOTOGRAFIA RUIN Z OKOŁO 1910 ROKU



LEGENDA

Na zam­ku Pod­ska­le ko­ło Lwów­ka Śląs­kie­go miesz­kał nieg­dyś ry­cerz Ber­nard von Tal­ken­berg. Sły­ną­cy z za­mi­ło­wa­nia do tor­tur i za­da­wa­nia cier­pie­nia czło­wiek ten spo­sób na ży­cie zna­lazł w na­pa­da­niu na po­dą­ża­ją­cych po­blis­kim trak­tem han­dlo­wym kup­ców; ale rów­nież miesz­kań­ców o­ko­licz­nych wio­sek, któ­rzy nie­jed­no­krot­nie sta­wia­ni by­li w ro­li bez­sil­nych o­fiar prze­mo­cy, po­ża­rów i mor­dów. Na­dzie­ją dla wszyst­kich u­ciś­nio­nych by­ła jed­nak wróż­ba, gło­szą­ca, że ogień, peł­nia księ­ży­ca i dzwon na jutrz­nię bę­dą zwias­tu­na­mi za­gła­dy zam­ku Pod­ska­le.

Wios­ną ro­ku pań­skie­go 1476 szczęś­li­wy ko­wal A­dam Wie­cha z Rzą­sin po­jął za żo­nę nie­brzyd­ką i ma­jęt­ną pan­nę z Gra­dów­ka, Do­ro­tę Stel­mach. Po koś­ciel­nej ce­re­mo­nii mło­da pa­ra wraz z we­sel­nym or­sza­kiem u­da­ła się na ucz­tę do Rzą­sin. Dro­ga wiod­ła leś­nym wą­wo­zem, w któ­rym roz­le­ga­ły się bez­tros­kie roz­mo­wy i śmie­chy nie spo­dzie­wa­ją­cych się za­sadz­ki we­sel­ni­ków. Na­gle, wy­da­jąc dzi­kie o­krzy­ki, wy­pad­ła zza kę­py drzew gru­pa uz­bro­jo­nych męż­czyzn z Tal­ken­ber­giem na cze­le. Obra­bo­wa­no goś­ci, a pró­bu­ją­cych się bro­nić za­bi­to. Pięk­ną Do­ro­tę za­wle­czo­no na za­mek spo­dzie­wa­jąc się o­trzy­mać od jej ro­dzi­ny bo­ga­ty o­kup. Pan mło­dy u­szedł z ży­ciem i w po­szu­ki­wa­niu spra­wied­li­woś­ci zwró­cił się ze skar­gą na ban­dy­tę do pa­nu­ją­ce­go wów­czas na Śląs­ku Ma­cie­ja Kor­wi­na. Król przy­jął za­rzut i roz­ka­zał zor­ga­ni­zo­wać wy­pra­wę, zdo­być za­mek, zrów­nać go z zie­mią, a roz­bój­ni­ka wziąć żyw­cem.

Nad­szedł 1 ma­ja 1476 ro­ku. Za­pło­nę­ły żoł­nier­skie po­chod­nie i kró­lew­ska wy­pra­wa, wzmoc­nio­na lwó­wec­ki­mi miesz­cza­na­mi i ko­war­ski­mi gór­ni­ka­mi, roz­po­czę­ła szturm na za­mek. Pierw­sze u­de­rze­nie zos­ta­ło od­par­te. Na­gle w ci­szy po­ran­ka roz­legł się dźwięk dzwo­nu na jutrz­nię, co by­ło syg­na­łem do ko­lej­ne­go a­ta­ku. Kie­dy i ten o­ka­zał się nie­sku­tecz­ny, nie­o­cze­ki­wa­nie po­wiet­rzem wstrząs­nął ol­brzy­mi huk, a zie­mia za­drża­ła. To gór­ni­cy z Ko­war wy­sa­dzi­li w po­wiet­rze wie­żę bram­ną z częś­cią mu­rów. Zbó­jec­ka wa­row­nia zos­ta­ła zdo­by­ta, a pięk­na Do­ro­ta u­ra­to­wa­na przez jej mę­ża. Za­pa­no­wa­ła wiel­ka ra­dość. Z prze­past­ej piw­nicz­ki wy­to­czo­no becz­ki ze sma­ko­wi­ty­mi trun­ka­mi i na chwa­łę zwy­cięs­twa ba­wio­no się i pi­to do póź­ne­go wie­czo­ra. Tal­ken­berg zaś wy­lą­do­wał w lo­chu, by wkrót­ce za po­peł­nio­ne zbrod­nie tra­fić pod to­pór ka­ta. Na pa­miąt­kę zdo­by­cia zam­ku pierw­sze­go ma­ja każ­de­go ro­ku, wcześ­nie ra­no na jutrz­nię, z wie­ży koś­cio­ła w Rzą­si­nach do­bie­gał miesz­kań­ców o­ko­li­cy ra­dos­ny dźwięk dzwo­nów.

na podstawie książki: Z.Jędrasiak, E.Olszewska, A.Wiącek: Lwóweckie legendy i opowieści



PLAN RUIN ZAMKU WG B. GUERQUINA



WIDOK RUIN NA POCZTÓWKACH Z LAT 20. XX WIEKU



ozos­ta­łoś­ci ka­mien­nej wa­row­ni znaj­du­ją się na szczy­cie wzgó­rza (422 m n.p.m.) zaj­mu­jąc naj­wyż­szą je­go par­tię na wy­nie­sio­nej o­ko­ło 25 met­rów po­nad po­ziom te­re­nu ska­le. Do cza­sów współ­czes­nych za­cho­wa­ły się re­lik­ty mu­ru o­bron­ne­go o­raz reszt­ki bu­dyn­ków miesz­kal­nych. Ze szczy­tu skały roz­cią­ga się pięk­ny wi­dok na Kar­ko­no­sze i Gó­ry Izer­skie. Wstęp wol­ny.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SKAŁA Z RELIKTAMI ZAMKU PODSKALE / WIDOK ZE SZCZYTU W KIERUNKU POŁUDNIOWYM


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

POROŚNIĘTE POZOSTAŁOŚCI MURÓW PIWNIC ZAMKOWYCH



ui­na znaj­du­je się na wschód od wsi, kil­ka­set met­rów przed skrzy­żo­wa­niem z dro­gą łą­czą­cą Lwó­wek Śląs­ki z Gry­fo­wem. Ja­dąc od stro­ny za­chod­niej na­le­ży skrę­cić w os­tat­nią przed wspom­nia­nym skrzy­żo­wa­niem dro­gę w le­wo, da­lej za pierw­szym gos­po­dar­stwem zno­wu w le­wo i po kil­ku­dzie­się­ciu met­rach, tym ra­zem z pra­wej stro­ny, wi­dać po­tęż­ną po­roś­nię­tą drze­wa­mi ska­łę z re­lik­ta­mi zam­ku. Do Rzą­sin do­je­chać moż­na au­to­bu­sem PKS z Lwów­ka Śląs­kie­go lub Gry­fo­wa. Ze wzglę­du na brak wyz­na­czo­nych par­kin­gów i bar­dzo wąs­kie dro­gi po­zos­ta­wie­nie au­ta w po­bli­żu ruin mo­że o­ka­zać się pro­ble­ma­tycz­ne, o ile nie chce­my na­ru­szać pra­wa włas­noś­ci gos­po­da­rzy są­sia­du­ją­cej z zam­kiem łą­ki. (ma­pa zam­ków Dol­ne­go Śląs­ka)




1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. Z.Jędrasiak, E.Olszewska, A.Wiącek: Lwówieckie legendy i opowieści
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


W pobliżu:
Zapusta - zamek piastowski Rajsko XIIIw., przebudowany, 10 km
Gościszów - ruina zamku książęcego XIII/XVIIw., 11 km
Proszówka - ruina zamku piastowskiego Gryf XIIIw., 11 km
Radłówka - ruina zamku szlacheckiego XVIw., 13 km
Leśna - zamek Czocha XIII/XIVw., 14 km
Płakowice - zamek szlachecki XVIw., ok. 15 km
Rakowice Wielkie - wieże mieszkalno-obronne XV-XVIw., 15 km
Świecie - ruina zamku książęcego XIVw., 20 km





STRONA GŁÓWNA

tekst: 2004
fotografie: 2004
© Jacek Bednarek