STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BISKUPIN

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


PAŁAC W ŻAGANIU WIDOK OD PÓŁNOCY



Żaganiu istniały w średniowieczu dwa zamki. Starszy z nich zbudowany został przez piastowskiego księcia Przemka prawdopodobnie w pierwszym kwartale XIII wieku w północno-zachodnim wycinku pierwotnego ośrodka miejskiego i strzegł przeprawy przez płynący od zachodu Bóbr. Znaczenie owej warowni zmalało w związku z rozwojem miasta ku wschodowi i tam na jego obrzeżach około 1280 roku książę Konrad III Garbaty rozkazał wznieść nową siedzibę, stary zamek z wieżą mieszkalną przekazując augustynianom (1299), którzy przebudowali go na klasztor. Na temat średniowiecznych losów tych budowli źródła solidarnie milczą. Wśród strzępek informacji wzmiankowany jest rok 1351 określający datę pierwszego wielkiego pożaru młodszej z wymienionych warowni, związaną też zapewne z jej późniejszą odbudową. Po dwóch kolejnych pożarach w 1486 i w 1495 książę saski Albrecht albo jego następcy: książę Georg (1500-39) lub dopiero Seyfried von Promnitz (1569-97) przekształcili zniszczony kompleks zabudowań w nowoczesne założenie renesansowe o charakterze obronnym z czterema półkolistymi bastejami w narożach. W roku 1628 Żagań z okolicznymi dobrami wykupił od Ferdynanda II Habsburga w zamian za zaległy mu żołd naczelny dowódca wojsk cesarskich w wojnie trzydziestoletniej Czech Albrecht Eusebius Václav z Valdstejna znany powszechnie jako generał Wallenstein. Na jego polecenie w miejscu wcześniejszego zamku rozpoczęto budowę manierystycznej rezydencji typu palazzo in fortezza z fosą i trzema potężnymi bastejami, o której rozmachu może świadczyć fakt, że w celu wytyczenia osi widokowej wyburzono aż 75 mieszczańskich domów. Do sporządzenia planów Wallenstein zatrudnił włoskiego architekta Vicenzo Boccaciego, nigdy nie doczekały się one jednak pełnej realizacji, gdyż prace budowlane przerwała tragiczna śmierć magnata w roku 1634.


WIDOK Z ROKU 1912




PAŁAC OD STRONY PARKU W 1907 ROKU


1648 właścicielem Żagania i okolic został pierwszy minister na dworze austriackiego cesarza Leopolda I książę Vaclav Eusebius von Lobkovic. Nie przypadła mu do gustu wcześniejsza koncepcja Wallensteina i około roku 1660 rozpoczął on nową inwestycję opartą na projektach włoskiego mistrza murarskiego Antoniego Della Porty. W rezultacie do roku 1693 powstało imponujące manierystyczno-barokowe założenie pałacowe wzorowane na głównej siedzibie von Lobkoviców w czeskich Rudnicach. W 1785 roku posiadłość trafiła w ręce księcia Kurlandii i Semigalii Piotra Birona, który pięć lat później zainicjował prace zmierzające do adaptacji pomieszczeń pałacu do wymagań rodziny książęcej, nadzorowane bezpośrednio przez szwagra księcia Johanna von Menden. W 1795 Biron przeprowadził się do Żagania z Mitawy - stolicy Kurlandii, zabierając ze sobą bogatą kolekcję obrazów, m.in.: dzieła Rembrandta, Caravaggia, Canaletta, Brueghela i in. Odtąd wisiały one w odnowionym pałacu, w którym skrzydło wschodnie przeznaczono dla potrzeb artystycznych, znajdowały się w nim bowiem Sala Koncertowa oraz Scena Teatralna, gdzie wystawiano sztuki i opery z udziałem europejskiej czołówki aktorskiej. Po śmierci Piotra Birona rządy przejęła jego córa księżna Katarzyna Wilhelmina. Z tego okresu zachował się opis zamku wzmiankujący, iż ten wewnątrz nie całkiem jeszcze wykończony, ale jego dekoracja wewnętrzna już ukończona jest tak kosztowna i gustowna, że może on zostać zaliczony do najpiękniejszych zamków w Niemczech.


SALA WIELKA NA POCZĄTKU XX WIEKU


a rządów najmłodszej córki Birona, księżnej Doroty Dino Talleyrand-Perigord (1844-1862) pałac stanowił jedną z modniejszych rezydencji europejskich, słynącej zbiorami i spotkaniami arystokratycznej elity. Żagań odwiedzały wtedy takie znakomitości jak: kompozytor Ferenz Liszt, królowie pruscy Wilhelm I i Wilhelm IV, podróżnik i geograf Alexander von Humboldt, literat Balzac, a być może również Chopin. Księżna wprowadziła liczne modernizacje zarówno w bryle samej budowli, jak i w jej otoczeniu, realizowane także przez jej następców: Napoleona Ludwika i Bosona I Talleyrand-Perigord - za czasów tego ostatniego przekształcono wystrój komnat, zaś dachy pałacu pokryto blachą cynkową. Ostatnim prawowitym księciem żagańskim był Howard Maurice de Talleyrand (1909-29), który sprzedał część pałacowych mebli, a większość obrazów przewiózł do francuskiego Valencay albo przekazał w depozyt muzeów. Po samobójczej śmierci Maurice'a w 1929 tytuł książęcy bezprawnie zawłaszczył jego bratanek Boson II de Talleyrand, uznany wkrótce za wroga państwa został on jednak pozbawiony obywatelstwa przez władze Trzeciej Rzeszy i w 1935 roku musiał opuścić Niemcy. Odtąd do 1939 w skonfiskowanym gmachu mieściło się muzeum wnętrz, a podczas wojny szpital wojskowy. Po okresie powojennej dewastacji, gdy służył on początkowo za spichlerz, a później jako magazyn przejściowy dla wywożonych do ZSRR zrabowanych dóbr, kiedy rozproszeniu albo zniszczeniu uległy resztki wyposażenia, w latach 1965-1983 prowadzono na zamku długotrwałe prace zabezpieczająco-remontowe. Po remoncie umieszczono tutaj różne placówki kulturalne i urzędy.


SKRZYDŁO PÓŁNOCNE Z
PRZEJAZDEM BRAMNYM I FOSĄ

FRAGMENT PODJAZDU OD POŁUDNIA




WALLENSTEIN vs. RUMCAJS

Albrecht Vaclav Eusebius z Valdstejna (Albrecht hrabia Wallenstein) przyszedł na świat 24 września 1583 w rodzinie drobnej szlachty w Hermanicach na terenie Czech. Po zakończeniu nauki, którą pobierał najpierw u jezuitów, a później na uniwersytetach w Bolonii i Padwie, wstąpił do wojska i z tą formacją związał się na całe życie. Albrecht zyskał rozgłos jako dowodzący wojsk cesarza Ferdynanda Habzburga w wojnie 30letniej, odnosząc ważne zwycięstwa nad wojskami państw protestanckich i zdobywając dla cesarza Meklemburgię oraz Pomorze Zachodnie. W 1625 z własnych pieniędzy, uzyskanych drogą spadku po nieatrakcyjnej, ale bardzo bogatej żonie, wystawił 40-tysięczną armię, utrzymującą się nie z żołdu, a jedynie ze zdobyczy wojennych (patrz historia z Metą w opisie Grodźca). Po serii sukcesów militarnych Wallenstein awansował do rangi księcia Friedlandu, a w 1628 otrzymał księstwo żagańskie tytułem części należności za żołd, z płaceniem którego zalegali mu Habzburgowie. Po objęciu Żagania rozpoczął on na tych terenach szeroką akcję rekatolizacyjną z jednym, jedynym wyjątkiem w osobie luterańskiego astrologa Jana Keplera, którego pomimo wrogiej wiary sprowadził do miasta, oferując mu obserwatorium, drukarnię i wysoką pensję. Nie licząc się z protestami Albrecht wprowadził też obowiązek udokumentowania przez szlachtę prawa do własności ziemskiej, tworząc kodeks Corpus Privilegorium Ducatus Saganensis, zawierający wykaz przywilejów, nadań wieczystych i patentów lennych dla szlachty, klasztorów, miast oraz cechów.
Suksesy hrabiego, jego ambicje i rekwizycje dokonywane przez jego armię przyniosły mu wielu wrogów, także we własnym obozie. Tym bardziej, że z upływem długiej wojny zaczął on przejawiać niechęć do atakowania wojsk przeciwnika. Po cichu planował nawet przejść na stronę protestancką, sprawa jednak stała się głośna i w 1634 cesarz podpisał dokument usuwający Wallensteina z zajmowanego stanowiska oraz akt zarzucający mu zdradę stanu. Wyczuwając niebezpieczeństwo Albrecht zdecydował się na ucieczkę do swego niedawnego wroga - Szwedów, nigdy tam jednak nie dotarł, gdyż 24 lutego 1634 został zamordowany przez oficerów wiernych cesarzowi. Pochowano go w stolicy księstwa Friedlandu Jicinie.

Za życia Albrecht z Valdstejna był człowiekiem wykształconym i inteligentym, a zarazem stanowczym oraz bezwzględnym w dążeniu do założonych celów. Tym bardziej dziwi więc, że ów pedałkowaty hrabia Jicina z bajeczki o Rumcajsie to właśnie historyczny Wallenstein, którego twórca bajki Radek Pilar wyraźnie nie lubił. Lubili go natomiast i cenili naziści, stąd jedna z elitarnych dywizji niemieckich w czasie drugiej wojny światowej nosiła nazwę Waffen-SS "Wallenstein".




PAŁAC NA ILUSTRACJI Z POŁOWY XIX WIEKU



redniowieczna warownia leżała w obrębie dzisiejszego dziedzińca pałacowego i była przypuszczalnie założeniem jednoskrzydłowym z wieżą bramną od zachodu. W XVI stuleciu istniejący kompleks przekształcono w renesansowy zespół obronny wyposażony w cztery półkoliste basteje oraz bramę wjazdową umiejscowioną w zachodniej części skrzydła północnego. Rozpoczęte w 1632 roku czynności przy nowej siedzibie Wallensteina polegały na budowie w oparciu o materiał rozbiórkowy ze starszego zamku potężnego czterokątnego założenia palazzo in fortezza z trzema narożnymi bastejami, wznoszącego się 3 metry ponad dotychczasowy poziom gruntu. Jak wcześniej wspomniałem inwestycja ta nie doczekała się końcowej realizacji i ostatecznie na jej miejscu w latach 1679-93 powstał manierystyczno-barokowy pałac wzniesiony na planie kwadratu o boku ok. 75 metrów. Cechujący się przede wszystkim mieszkalno-reprezentacyjnym przeznaczeniem i otoczony fosą gmach składał się z trzech pełnych skrzydeł oraz parawanowego skrzydła południowego, które było niższe od pozostałych. W latach 40-ych XIX stulecia skrzydło to zostało rozebrane, zasypano również sąsiadującą z nim część suchej fosy, w ich miejscu stawiając symetryczne nasypy podjazdu i oranżerię. W tamtym okresie architekt zieleni Teichert przekształcił też park przyzamkowy, tworząc z niego wielką kompozycję, powiązaną z rezydencją i doliną rzeki Bóbr.


PAŁAC OD STRONY PARKU (DZIŚ WODY JEST ZNACZNIE MNIEJ)




DOROTA

Księżna żagańska Dino Talleyrand, księżniczka Kurlandii, hrabina Perigord urodziła się 21.08.1793r. w Berlinie jako córka ostatniego księcia Kurlandii i Semigalii Piotra Birona oraz jego żony Doroty Medem. Uważa się, że na późniejszą postawę życiową księżniczki ogromny wpływ miał jej nauczyciel Scypion Piatolli, dawny mnich, współtwórca Konstytucji 3 Maja i były bibliotekarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W wieku piętnastu lat Dorotka zamarzyła o poślubieniu księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, stało się jednak inaczej i w 1808 pod naciskiem matki wyszła za mąż za Edmunda De Talleyrand-Perigord, księcia, bratanka ministra Napoleona Bonaparte Charles'a Talleyranda. Małżeństwo było totalnie nieudane i wkrótce się rozpadło, przetrwała natomiast ogromna uczuciowa więź pomiędzy księżną a wspomnianym wujem jej męża. Charles uwielbiał Dorotę, traktował ją jak córkę (sam był kochankiem jej matki), wprowadził na europejskie salony zabierając na kongres wiedeński, a w momencie śmierci uczynił główną spadkobierczynią jego ogromnego majątku.
Dorota Talleyrand była świetnie jak na tamte czasy wykształcona. Znała dobrze trzy języki, posiadała też wielki talent literacki, który pozwalał jej na oryginalny, wolny od salonowej maniery styl i dużą łatwość wypowiedzi. Wykorzystywała go w swych licznych listach, korespondując z możnymi ówczesnego świata polityki i kultury: Napoleonem I Bonaparte, Wilhelmem Angielskim, Aleksandrem I, literatem Dumasem, Balzakiem, Lisztem, Verdim, Chopinem i in. Wielu z nich gościło u niej we Francji, a następnie w Żaganiu, który objęła w 1846 roku po swojej siostrze Paulinie. W Żaganiu też przeżyła Dorota największą w swoim życiu miłość z młodszym od niej o lat 20 księciem Feliksem Lichnowskim, zamordowanym później podczas rewolucji w Niemczech. W końcowym okresie panowania stworzyła wokół siebie patriarchalno-feudalny mit władczyni matki, poświęcając się głównie działalności charytatywnej fundując szpital, szkołę i kościół, wspomagając szkolną młodzież oraz ludzi ubogich. Dorota Talleyrand zmarła 19.09.1862 w Żaganiu. Tam też została pochowana w kościele p.w. św. Krzyża.




CHATEAU VALENCAY - FRANCUSKA REZYDENCJA TALLEYRANDÓW
ŹRÓDŁO: INTERNET



omimo rzekomo kuszących propozycji kupna ze strony szemranych amerykańsko-żydowskich inwestorów (z siedzibą w Panamie) pałac w Żaganiu pozostaje miejscem użyteczności publicznej, powszechnie dostępnym przyczółkiem, w którym skupia się życie polityczne i kulturalne miasta. W jego murach swoje siedziby mają m.in. Centrum Kultury, Urząd Miejski i Urząd Stanu Cywilnego, mieści się tutaj także Gminne Centrum Informacji, kancelaria notarialna i biuro komornika. Przyciężkawa bryła budowli nie zachwyca polotem architektonicznym, budzi jednak respekt swymi gabarytami, a gdy się przyjrzeć jej z bliska, dostrzec można nad oknami 1. kondygnacji pokaźną kolekcję intrygujących maszkaronów, uzbrojonych w dziwne miny diabelskich główek. Na północ od pałacu rozciągają się zadbane skwery z fontanną, a w kierunku wschodnim oraz na południe park ze ścieżką dydaktyczną i ławeczkami, na których liczne towarzystwo w ciszy i spokoju uprawia relaks w stylu polskim, figlarnie łamiąc ustawę o wychowaniu w trzeźwości.


Centrum Informacji Turystycznej w Pałacu Książęcym
ul. Szprotawska 4, 68-100 Żagań
tel. (068) 477 10 01
zwiedzanie od wtorku do piątku w godz. 10., 12. i 14.
zwiedzanie w soboty i niedziele w godz. 12., 14. i 16.
bilet wstępu 5 zł normalny i 3 zł ulgowy




JESZCZE RAZ PAŁAC OD POŁUDNIA



iasto położone jest ok. 40 km na południe od Zielonej Góry, ok. 60 km na zachód od Głogowa, i 40 km od granicy z Niemcami. Pałac znajduje się we wschodniej części miasta. Osoby, które przyjechały do Żagania koleją, po wyjściu z dworca powinny skręcić w lewo, potem na pierwszym skrzyżowaniu w prawo, później jeszcze raz w prawo przy gmachu Starostwa Powiatowego, a następnie systemem ścieżek i mostów koło kąpieliska miejskiego i Rynku cały czas prosto w kierunku wschodnim. Dla zmotoryzowanych darmowy parking na placu 200 metrów na północ od pałacu. (2011)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. M. R. Świątek, K. Adamek: Żagań znany i nieznany
4. Internet


DZIEDZINIEC

PARK





Dzietrzychowice - wieża mieszkalno-obronna XVw., ok. 7 km
Bobrzany - relikty zamku rycerskiego XIVw., obecnie pałac (w ruinie), ok. 13 km
Żary - zamek rycerski XIII-XVw., ok. 14 km
Szprotawa - ruina zamku książęcego XIVw., ok. 18 km
Witków - gotycka wieża mieszkalna XIV/XVw., ok. 18 km
Kożuchów - zamek książęcy XIVw., ok. 27 km
Borów Polski - relikty zamku rycerskiego XIV-XVIw., ok. 29 km



STRONA GŁÓWNA