FORTALICJA W SOBKOWIE - WIDOK OD STRONY WSCHODNIEJ

ierwotnie miejscowość, w której stał dwór, nosiła nazwę Nida Sobkowska, przemianowana później na Nidę Frykaczkę, następnie na Nidę Ryterską, a kiedy w XVI wieku wieś uzyskała prawa miejskie, stała się Sobkowem. Pierwsze udokumentowane wzmianki o znajdującej się tutaj siedzibie szlacheckiej pochodzą z wieku XVI i informują o zniszczonym przez pożar drewnianym dworze. W roku 1563 Stanisław Sobek z Sulejowa, starosta małogoski i podskarbi wielki koronny, wzniósł na jego miejscu murowane założenie o wyraźnych cechach obronnych. Renesansowe fortalicium składało się z obwodu murów zamykających powierzchnię o wymiarach 129x85 metrów. Budowę rozpoczęto od strony miasta, gdzie do istniejącego budynku dostawiono trójskrzydłowy mur, w naroża którego wkomponowano trzy pięcioboczne baszty typu puntone. Były to budowle jednopiętrowe, w których dolna kondygnacja posiadała strzelnice kluczowe, górną zaś wyposażono w kwadratowe okna, a być może również loggie. Obronne baszty flankowały podejście do bramy wiodącej pod okazałym portalem z różowego piaskowca. W południowo-wschodniej części założenia miejsce baszty zajął przystosowany do wprowadzenia małych armat półbastion (prawdopodobnie okres jego powstania to początek XVII wieku). Od strony wschodniej fortalicja nie posiadała muru - ochronę zapewniała jej drewniana palisada, wspomniany półbastion oraz przepływająca nieopodal rzeka Nida. Na południe od dworu rozciągały się ogrody włoskie.

PLAN ZAŁOŻENIA OBRONNEGO W SOBKOWIE:
1. BRAMA WJAZDOWA, 2. SKRZYDŁO PÓŁNOCNE, 3. BASZTA PUNTONE,
4. NAJSTARSZE SKRZYDŁO MIESZKALNE, 5. PÓŁBASTION, 6. WILLA

o śmierci Stanisława Sobka obronna siedziba przeszła w ręce rodziny Drohojowskich i w jej posiadaniu była niemal przez sto lat. W okresie późniejszym dwór często zmieniał właścicieli, należał między innymi do Wielopolskich, Sarbiewskich i Myszkowskich. W roku 1725 kupili go Szaniawscy i wówczas jeden z przedstawicieli rodu, Stanisław Szaniawski w centralnej części założenia wzniósł okazałą barokowo-klasycystyczną willę z charakterystycznym portalem kolumnowym. W pierwszej połowie XIX stulecia fortalicja stała się własnością rodziny Dobrosławskich, a później prawdopodobnie jakichś Żydów. Zniszczeniu uległa w 1915 roku, kiedy w wyniku działań wojennych niemal całkowicie spłonęła. Po drugiej wojnie światowej obiekt upaństwowiono i przekazano miejscowemu PGR-owi, co bynajmniej nie wpłynęło pozytywnie na jego stan. Po upadku komunizmu ta niewielka warownia trafiła w prywatne ręce i od tego momentu powoli odzyskuje swą dawną świetność.

MALOWNICZA RUINA XVIII-WIECZNEJ WILLI

stanie obecnym zabytkowe fortalicium to częściowo odrestaurowana ruina, całkiem zgrabnie zaadaptowana dla celów historyczno-rozrywkowo-komercyjnych. U bramy wjazdowej dostępu na dziedziniec strzegą dwie okazałe armaty. Wnętrze warowni prezentuje się bardzo obiecująco: ogólna krzątanina, przystrzyżone trawniki, ubrani w dresy rycerze (podczas treningu), konie, lubiący skubać samochodowy lakier dumny paw. I rzeczywiście, właściciele robią wiele, aby przyciągnąć tutaj spragnionych wrażeń turystów. Na miejscu istnieje szkoła jeździecka oraz hotel dla koni, organizowane są turnieje i teatr rycerski, a dla klientów o skłonnościach S/M na specjalne zamówienie stosowane są tortury a nawet...egzekucje.
W zabytkowych wnętrzach organizowane są przyjęcia okolicznościowe, szkolenia, konferencje i spotkania. Po nudnych zajęciach istnieje możliwość odreagowania w siodle, saniach lub bryczce, kajaku, a nawet w gondoli. A po zakrapianym ognisku z pieczonym baranem można przenocować w zaadaptowanym na hotel pięćsetletnim skarbcu. Dla chętnych kontakt (041) 38 71 136 lub 0509 301 601.

DAWNE SKRZYDŁO POŁUDNIOWE; W GŁĘBI BASZTA TYPU PUNTONE

obków położony jest około 6 kilometrów na wschód od trasy Kraków-Kielce (można skręcić w miejscowości Mnichów). Kursują tutaj autobusy PKS z Kielc i Jędrzejowa. Wstęp na teren warowni prawdopodobnie od niedawna biletowany (3 zł?). (mapa) (2003)

BASTION

Mokrsko- ruina zamku szlacheckiego XIV-XVIw., ok. 3 km
Jędrzejów - warowny klasztor cystersów XIII-XVw., ok. 17 km
Chęciny - ruina zamku królewskiego XIII/XIVw., ok. 14 km
Maleszowa - pozostałości zamku Krasińskich XVIIw., ok. 26 km
Kielce - pałac biskupi z umocnieniami bastionowymi XVIIw., ok. 27 km
Podzamcze Piekoszowskie - ruina pałacu magnackiego XVIIw., ok. 28 km
Pińczów - pozostałości zamku biskupiego XVw., ok. 30 km