STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZESPÓŁ KLASZTORNY W SULEJOWIE - BRAMA KRAKOWSKA



o raz pierwszy Sulejów pojawił się w dokumentach w 1145 roku jako osada książęca z komorą celną na skrzyżowaniu szlaków handlowych ciągnących z Kazimierza nad Wisłą do Wielkopolski i znad morza na tereny dzisiejszych Węgier. W celu umocnienia religii katolickiej, a także z myślą o upowszechnieniu nowoczesnej kultury rolnej książę Kazimierz Sprawiedliwy w 1176 roku przyznał ziemie położone w pobliżu wsi Zakonowi Cysterskiemu i ufundował tam opactwo. Pierwsi mnisi przybyli do Sulejowa w roku 1177 z miejscowości Morimond we Francji. Oparty na surowej regule benedyktyńskiej Zakon Cysterski należał do najbogatszych w tej części Europy, a liczne później przywileje królewskie, darowizny osób świeckich, wzorowo prowadzona gospodarka rolna, dochody z targów i odpustów, a także zwolnienia z podatków ugruntowały jego silną pozycję finansową i pozwoliły na zbudowanie położonego na prawym brzegu Pilicy okazałego warownego zespołu klasztornego. Wkrótce po swoim przybyciu Cystersi wznieśli prowizoryczną świątynię, tzw. oratorium, którą w okresie 1213-32 pod kierunkiem włoskiego architekta Simona rozbudowano w trójnawowy kościół p.w. Najświętszej Marii Panny oraz św. Tomasza Kanterberyjskiego. Po zakończeniu budowy kościoła i po jego konsekracji rozpoczęto działania przy wznoszeniu wschodniego skrzydła klasztoru, mieszczącego m.in. dormitorium, celę opata i archiwum. Skrzydło to zostało jednak wkrótce zniszczone, bowiem nieufortyfikowane jeszcze wówczas opactwo w roku 1259 najechali, a potem spalili okrutni Tatarzy.


OPACTWO NA RYCINIE Z OK. 1870 ROKU


rzypuszczalnie pod koniec XIV stulecia rozpoczęto budowę otaczającego klasztor murowanego zespołu umocnień. Najpierw wzniesiono wieżę opacką oraz wieżę mauretańską wraz z dochodzącymi do nich fragmentami muru tworzącymi południowy odcinek obwodu, a także nie zachowany do naszych czasów zamykający go od północy mur kurtynowy. Wtedy postawiono również wysunięte poza obrys murów budynki gospodarcze: owczarnię i słodownię oraz tzw. składzik. Kolejny najazd tatarski w 1431 roku wpłynął na intensyfikację prac fortyfikacyjnych, kontynuowanych z przerwami do początków XVI wieku i skutkujących powstaniem nowego, większego obwodu warownego, rozbudowanego ku północy i w kierunku północno-wschodnim. Wzniesiono wówczas wieżę muzyczną i attykową, a także dwie wieże bramne: krakowską i rycerską. Około 1530 zakończono prace przy budowie południowego skrzydła klasztornego, do którego kilkadziesiąt lat później dostawiono skrzydło zachodnie. W nowych pomieszczeniach zlokalizowano m.in. refektarz, calefactorium i kuchnię. W 1584 na terenie opactwa umieszczono przeniesiony z Rawy Mazowieckiej skarbiec wojsk kwarcianych. Fakt ten poprzedziła lustracja wizytatora fortalicji, który dla zapewnienia właściwego bezpieczeństwa zarządził wykonanie drobnych poprawek, m.in. zalecił likwidację pierwotnego przejazdu bramnego w wieży rycerskiej. Na przełomie XVI i XVII wieku wzniesiono usytuowany w południowej części założenia pałac opacki, do wieży opackiej dostawiono arsenał, zaś do ówczesnej owczarni - przybudówkę pełniącą funkcję składu, obecnie służącą za plebanię.


PÓŁNOCNY FRAGMENT OBWODU Z WIEŻĄ
KRAKOWSKĄ (W GŁĘBI) I WIEŻĄ ATTYKOWĄ

BUDYNEK ARSENAŁU
Z WIEŻĄ OPACKĄ


iek XVIII przyniósł zmianę funkcji umocnień obronnych klasztoru, które w związku z rozwojem sztuki wojennej nie były już w stanie zapewnić skutecznej ochrony jego mieszkańcom. Część murów rozebrano, a w oparciu o pozostałe wzniesiono zabudowania gospodarcze w północnej części zespołu, mieszczące m.in. browar, gorzelnię, magazyny, młyn oraz spichrze. Pożar z 1790 częściowo zniszczył kościół oraz klasztor, którego próbę odbudowy przerwała kasata zakonu w roku 1819. Zabudowania klasztorne przeszły wówczas na skarb państwa, zostały wypuszczone w dzierżawę i przy braku należytej opieki z upływem lat podupadły. W 1847 roku kolejny pożar strawił dach parafialnego już wówczas kościoła, budynek klasztorny i należący do opata pałac. Kilka lat później klasztor i pałac rozebrano, zlikwidowano także część zabudowań gospodarczych na północnym i wschodnim odcinku obwodu. W 1923 ponownie spłonął dach kościoła i od tego wydarzenia datuje się powolną, trwającą do dziś rekonstrukcję całego założenia. Przed wojną prowadzono ją przy kościele, arsenale oraz wybranych elementach umocnień i działania te kontynuowano w latach 1946-49. W 1953 spłonęła stara plebania, a jej funkcje przejął wykorzystywany wcześniej jako muzeum budynek w sąsiedztwie ruin klasztoru (dawny składzik). Najszerzej zakrojone prace remontowe przeprowadzono w latach 1973-86 - zrekonstruowano wówczas i odbudowano z przeznaczeniem na hotel ciąg północnych obiektów gospodarczych, trwale zabezpieczono też zrujnowane, zabytkowe fragmenty młyna i pałacu opata. W 1986 roku do pomieszczeń należących do parafii powrócili oo. Cystersi i z ich powtórnym przybyciem rozpoczął się kolejny etap prac konserwatorskich w kościele i zabudowaniach klasztornych.


KOŚCIÓŁ (W GŁĘBI ARSENAŁ)

FASADA ZACHODNIA
Z PORTALEM GŁÓWNYM I ROZETĄ



kazałe warowne opactwo w Sulejowie należy (obok Jędrzejowa, Koprzywnicy oraz Wąchocka) do najpiękniejszych i najlepiej zachowanych założeń pocysterskich w tej części Europy. Najstarszym jego elementem jest romański kościół p.w. Najświętszej Marii Panny i św. Tomasza Kanterberyjskiego, wzniesiony na planie krzyża z ciosów kamiennych i tylko w niewielkim stopniu wykończony cegłą. Zbudowany on został przed 1232 rokiem i do dziś przetrwał w bardzo dobrym stanie, zachowując wszystkie swoje cechy konstrukcyjne i dużą część oryginalnych detali architektonicznych. Szczególnie interesująco przedstawia się fasada zachodnia świątyni z okazałym portalem głównym (1230) i rozmieszczonymi na jej osi oknami w formie rozety. Początkowo istniały jeszcze dwa dodatkowe wejścia do naw bocznych, które z czasem zamurowano, przy czym wejście północne uznawane jest za relikt wcześniejszego XII-wiecznego kościółka, tzw. oratorium. Od południa do kościoła przylega skrzydło wschodnie budynku klasztornego, najstarsze i najlepiej zachowane. Po pożarze w 1847 i przebudowie w 1858 ocalała jego północna część - kapitularz z pięknym sklepieniem krzyżowo-żebrowym i fragmentem gotyckiego krużganka z XV wieku. Dzisiaj w kapitularzu mieści się niewielkie muzeum - podczas mojego pobytu było ono niestety zamknięte, a brak jakichkolwiek tabliczek informacyjnych sugeruje, że czynne jest ono okazjonalnie, być może tylko po wcześniejszym zgłoszeniu. W stanie trwałej ruiny zachowało się klasztorne skrzydło zachodnie, a także skrzydło południowe, którego zrekonstruowana ściana stanowi jeden z najbardziej romantycznych elementów całego założenia.


ZREKONSTRUOWANA ŚCIANA
POŁUDNIOWEGO SKRZYDŁA KLASZTORNEGO

BRAMA KLASZTORNA Z WIDOKIEM
NA SKRZYDŁO POŁUDNIOWE


ółnocną część zespołu opasa nieźle utrzymany obwód obronny, podzielony na trzy odcinki: między dawną bramą rycerską a wieżą attykową, między wieżą attykową a nadbudowaną barokowym hełmem wieżą krakowską, oraz pomiędzy wieżami krakowską i muzyczną. Wzniesiony w XV stuleciu obwód swój obecny wygląd zawdzięcza XVI-wiecznej przebudowie, w wyniku której otrzymał ozdobne, typowe dla polskiego renesansu attyki. Przy zachodnim krańcu, nieopodal wieży rycerskiej zachowały się ruiny XVIII-wiecznego młyna konnego w postaci fundamentu ściany północno-wschodniej o długości 11 metrów. Na południe od młyna w oparciu o fragment muru obronnego stoi ciąg dawnych budynków gospodarczych (owczarnia, stodoła i składzik) z wieżą mauretańską - stanowi on własność parafii i mieści się tutaj plebania. W południowej części opactwa wzdłuż krawędzi terasy Pilicy zobaczyć można relikty pałacu opackiego, zachowane w postaci zrekonstruowanej ściany zewnętrznej i zagruzowanych piwnic. Do pałacu od zachodu przylegała latryna oraz skrzydło klasztorne (obydwa w ruinie), natomiast od strony północnej sąsiadował z nim arsenał, dostawiony do wieży opackiej (z charakterystycznymi hurydycjami) na przełomie XVI i XVII stulecia. Po kasacie zakonu arsenał wykorzystywany był jako obiekt mieszkalny, a od 1922 roku mieściła się w nim szkoła. Obecnie przejęty przez parafię czeka na znalezienie nowej funkcji i prace konserwatorskie, które przywrócą budowli pierwotny wygląd, zatarty po XIX-wiecznych przebudowach.


OPACTWO NA PRZEDWOJENNYCH POCZTÓWKACH




BRAMA RYCERSKA

BUDYNKI GOSPODARCZE (OBECNIE PLEBANIA)
ORAZ WIEŻA MAURETAŃSKA W ZACHODNIEJ
CZĘŚCI OPACTWA


ajmłodszą część zespołu reprezentuje ciąg budynków gospodarczych, oplatających opactwo od wschodu oraz od północy i opartych o północny mur obronny, który stanowi obecnie ich zewnętrzną ścianę. W budynkach tych dawniej znajdowały się: browar, spichrze, magazyny i mieszkania, a po kasacie zakonu dzierżawiono je osobom prywatnym. Pod koniec XIX wieku część z nich rozebrano, ale w latach 1973-81 dokonano gruntownej rekonstrukcji z przeznaczeniem na kompleks szkoleniowo-wypoczynkowy. Dzisiaj mieści się tutaj luksusowy hotel oferujący - oprócz miejsc noclegowych - centrum rekreacyjne (basen, siłownia, sauna), organizację imprez tematycznych i bankietów, wynajem sal na konferencje i szkolenia, oraz usługi specjalne: przejazdy bryczką, walki rycerskie, czy nocne bratanie ze sztucznymi duchami.


Hotel "Podklasztorze"
ul. Władysława Jagiełły 1
97-330 Sulejów
tel. (044) 616 26 06, 616 20 11,
tel./fax (044) 616 20 02
dyrekcja: hotel@podklasztorze.pl




WSPÓŁCZESNY PLAN OPACTWA:
1. KOŚCIÓŁ, 2. WSCHODNIE SKRZYDŁO KLASZTORNE, 3. RUINA SKRZYDŁA POŁUDNIOWEGO,
4. RUINA SKRZYDŁA ZACHODNIEGO, 5. WIEŻA RYCERSKA, 6. WIEŻA ATTYKOWA,
7. WIEŻA KRAKOWSKA, 8. WIEŻA MUZYCZNA, 9. WIEŻA OPACKA, 10. ARSENAŁ,
11. RUINA PAŁACU OPACKIEGO, 12. WIEŻA MAURETAŃSKA, 13. SKŁADZIK, 14. OWCZARNIA,
15. OBECNA PLEBANIA, 16. RUINA DAWNEJ PLEBANII, 17. RELKTY MŁYNA KONNEGO,
18. ADAPTOWANE I REKONSTRUOWANE ZABUDOWANIA GOSPODARCZE - HOTEL



ulejów znajduje się ok. 15 km na południowy wschód od Piotrkowa Trybunalskiego, przy trasie prowadzącej do Radomia. Jadąc przez miasteczko od strony Piotrkowa opactwo widać po lewej stronie - prowadzi tam drogowskaz z napisem "Podklasztorze". Na miejscu istnieje płatny parking, ale przy odrobinie wysiłku zaparkować można za darmo na jednej z sąsiednich uliczek. Pod klasztorem zatrzymują się prywatne busy kursujące z dużą częstotliwością na trasie Sulejów-Piotrków. Pomimo komercyjnego wykorzystania zabytku wstęp na teren opactwa jest bezpłatny, przy czym aby zwiedzić kościół oraz ruiny należy ominąć bramę główną (krakowską) i idąc wzdłuż murów obejść je od zachodu. Jest to droga całkowicie legalna, więc nie ma powodów do obaw. (mapka) (2005)



1. A. R. Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej, TRIO 2002
2. Piotrków Trybunalski i okolice - przewodnik, it 1997
3. internet


FRAGMENT PÓŁNOCNEGO OBWODU OBRONNEGO
Z WIEŻĄ KRAKOWSKĄ I ATTYKOWĄ

ODRESTAUROWANE BUDYNKI GOSPODARCZE
MIESZCZĄ OBECNIE HOTEL




Piotrków Trybunalski - zamek królewski XVIw., ok. 14 km
Piotrków Trybunalski-Byki - dwór obronny XV-XVIIw., ok. 21 km
Majkowice - ruina dworu obronnego XVIw., ok. 24 km
Bąkowa Góra - ruina dworu obronnego XVw., ok. 27 km
Opoczno - zamek królewski XIV-XIXw., ok. 30 km
Przedbórz - relikty zamku królewskiego XIVw., ok. 32 km
Ujazd - relikty zamku rycerskiego XVw. (w bryle pałacu), ok. 32 km



STRONA GŁÓWNA