STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W KOŹMINIE



udowę murowanego zamku Orla rozpoczął prawdopodobnie w drugiej połowie XIV wieku Bartosz Wezenberg z Odolanowa, wojewoda poznański, który otrzymał Koźmin od Kazimierza Wielkiego jako sukcesor skazanego na śmierć głodową za zdradę Maćko Borkowicza herbu Napiwon. Po śmierci Wezenberga, w 1408 roku warownię kupił Bartosz Sokołowski, a po nim w 1419 Mościc Przetpełkowic ze Stęszewa, dokonując niewielkich zmian w jej układzie przestrzennym. Od 1449 roku Koźmin znajdował się we władaniu Hińczy z Rogowa, by w 1471 przejść na własność Bartłomieja z Iwanowic, którego ród przyjął nazwisko Koźmińskich. Na początku XVI wieku Maciej Koźmiński sprzedał swe dobra Łukaszowi Górce, kasztelanowi poznańskiemu, po nim na zamku rezydowali: syn Andrzej I oraz wnuk Andrzej II Górka. Po śmierci Andrzeja II w 1583 właścicielem klucza koźmińskiego został Stanisław Górka, który na stałe mieszkał w Kórniku i tam zmarł w roku 1592 - majątek przeszedł wtedy w ręce Stanisława Sędziwoja Czarnkowskiego. Tenże Stanisław pod koniec życia przekazał zamek Katarzynie z Potulic Rozdrażniewskiej, przyszłej żonie Ludwika Weyera, który to będąc już mężem Katarzyny sprzedał ją (warownię, nie Katarzynę!) Stanisławowi Przyjemskiemu, wojewodzie poznańskiemu i kaliskiemu, w późniejszym okresie marszałkowi koronnemu.


ZAMEK NA RYCINIE E. RACZYŃSKIEGO Z 1848 ROKU


rzyjemski rozbudował zamek, zlikwidował też mokradła w jego najbliższym otoczeniu. W 1623 gościł tutaj króla Zygmunta III i jego syna Władysława, a w roku 1627 przyjmował w Koźminie poselstwo szwedzkie. Po jego śmierci zamek przeszedł na własność syna Andrzeja oraz jego żony Doroty Przyjemskiej, następnie rezydował tu Aleksander, a potem Władysław z małżonką Katarzyną Włostowską. Katarzyna przeżyła Władysława i w 1701 wyszła ponownie za mąż, tym razem za Stanisława Kretkowskiego, cały swój majątek zapisując córce Ludwice Opalińskiej, która dwa lata wcześniej poślubiła Jana Sapiehę. Po śmierci Jana w 1730 Koźmin przejął jego najstarszy syn Piotr, mąż stryjecznej siostry cara Zofii Marianny Skowrońskiej i szczęśliwy ojciec Jacka. 15 lat później okolicę nawiedziła wielka wichura, czyniąc poważne szkody w architekturze miasteczka jak i na samym zamku. Straszniejsze jednak zniszczenia nastąpiły nie od kapryśnej pogody, ale od ludzi - wrogo usposobiony do Petersburga Piotr Sapieha naraził się Moskalom i sprowokował ich zbrojny najazd, w efekcie którego zamek ogołocono ze wszystkiego, co można było wynieść i ze sobą zabrać. Po tych wydarzeniach spadkobiercą majątku została była żona Sapiehy Katarzyna Agnieszka, która otrzymała z nim rozwód i wyszła ponownie za mąż za Pawła Żywnego, a nie mając pomysłu na zagospodarowanie rezydencji sprzedała ją swemu krewnemu z rodu Sapiehów Kazimierzowi Nestorowi


ŚWIADECTWO UKOŃCZENIA SZKOŁY Z WIDOKIEM ZAMKU, OKOŁO 1900 ROKU


POCZTÓWKA Z LAT 20. XX WIEKU


owy właściciel nie przywiązywał zbyt dużej wagi do zamku - nie spełniał on bowiem jego wymagań reprezentacyjnych i ostatecznie zamieszkała tutaj matka Sapiehy, dla której ten urządził salę teatralną z pięknym plafonem przedstawiającym warownię. W 1791 klucz koźmiński kupił feldmarszałek kawalerii pruskiej Fryderyk Adolf Kalkreuth, by pięć lat później sprzedać go własnej małżonce Charlotcie Rohde. Charlotta nakazała rozebrać średniowieczne skrzydło zachodnie i niedługo potem ogłosiła bankructwo, co skutkowało przejęciem majątku przez zarząd komisaryczny, a następnie wystawieniem zamku na licytację, gdzie w 1841 roku nabył go Karol Zygmunt Graetz. Niedługo potem budynkiem zainteresowało się Królewskie Kolegium Szkolne z Poznania, które w roku 1855 po długich negocjacjach odkupiło go wraz z parkiem i ogrodem za sumę 9,000 talarów. Rozpoczęto prace remontowe celem przekształcenia istniejącego gmachu w ewangelickie seminarium nauczycielskie, w międzyczasie jednak doszło do zawalenia się skrzydła północnego i osunięcia dachu, co odroczyło termin otwarcia szkoły na rok 1865. Po zakończeniu I wojny światowej, kiedy wybuchło Powstanie Wielkopolskie, zamek pełnił funkcję siedziby sztabu i szpitala wojskowego. Przyczyniło się to do jego dewastacji, jednak dużym wysiłkiem społeczników i ich organiczną pracą już w 1919 uruchomiono pierwsze kursy nowego, katolickiego seminarium, które funkcjonowało tutaj do 1939. Po wojnie w gmachu zamkowym ulokowano Szkołę Rolniczą, przekształconą w latach 1950-1954 w Technikum Rachunkowości Rolnej, przemianowane w 1982 na Liceum Ekonomiczne i już całkiem niedawno na Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych.


POCZTÓWKA Z LAT 30. XX WIEKU


FOTOGRAFIA ZAMKU Z OKRESU OKUPACJI HITLEROWSKIEJ



amek usytuowano około 60 metrów od nieistniejących już murów miejskich i około 150 metrów na południowy zachód od rynku miejskiego, od którego pierwotnie oddzielał go staw. Warownia gotycka stanowiła ceglane założenie na planie krótkiego prostokąta, wzmocnione trzema ukośnymi przyporami na narożach i wieżą-przyporą w narożniku północno-zachodnim. Przy murze północnym ustawiono kwadratową wieżę bramną o boku około 9 metrów. Zabudowę wewnętrzną tworzył piętrowy gmach na planie litery L, mający łącznie dziesięć izb mieszkalnych. Całość z dziedzińcem zajmowała powierzchnię 1200 metrów kwadratowych. W latach 1419-1449 Mościc Przetpełkowic rozbudował zamek, kazał wówczas opłaszcować wieżę północno-zachodnią, która uzyskała plan zniekształconego koła, a do wieży bramnej dodał czworoboczne przedbramie flankowane dwiema cylindrycznymi basztami o średnicy 6 metrów.


REKONSTRUKCJA ZAMKU Z XV WIEKU WG T.POKLEWSKIEGO-KOZIEŁŁA I J.NEKANDY-TREPKI


olejnym zmianom bryła budowli poddana została w drugiej połowie XVI wieku za czasów Andrzeja Górki, który przekształcił ją w rezydencję z dominantą w postaci ośmiobocznej, trzykondygnacyjnej wieży głównej. Wzniesiono dom wschodni o wymiarach 10x33 metry, dzięki czemu powstało założenie trójskrzydłowe. W latach 30-ych XVII wieku kolejnej rozbudowy podjął się Stanisław Przyjemski. Dostawiono wtedy skrzydło południowe i rozebrano południową część XIV-wiecznego budynku mieszkalnego, w jego miejscu sytuując nowy wjazd na dziedziniec. Stare przedbramie z masywnymi wieżyczkami z czasem popadło w ruinę. W wieku XVIII właścicielami rezydencji byli przedstawiciele rodu Sapiehów, którzy dokonali jej modernizacji, odnawiając stare fasady i całkowicie zmieniając wystrój wnętrz. Ostateczny, zachowany do czasów obecnych kształt zyskała budowla w XIX wieku, kiedy po rozbiórce skrzydła zachodniego powstała jej podkowiasta, trójskrzydłowa forma.


PLAN ZAMKU W KOŹMINIE:
KOLOREM CZARNYM POKAZANO ZAKRES ZAMKU GOTYCKIEGO



spółczesny zamek to oskarpowana i otynkowana budowla, składająca się z trzech domów ustawionych w otwartą od zachodu podkowę. Jej kubatura liczy około 15,000 metrów3, a składa się na nią ponad 100 pomieszczeń na czterech kondygnacjach. Pozostałością po gotyckiej warowni jest ceglana oktogonalna wieża nakryta niezbyt ładnym neobarkowym hełmem. Oprócz niej częściowo zachowały się fosy oraz relikty dawnego przedbramia i osłaniających go wieżyczek. Założenie prezentuje się bardzo efektownie od strony wjazdowej na dziedziniec, ale z pozostałych perspektyw już niekoniecznie. W zamku ma swoją siedzibę Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych i niewielkie muzeum.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

DZIEDZINIEC \ FUNDAMENTY ŚREDNIOWIECZNEGO PRZEJAZDU BRAMNEGO


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SKRZYDŁO POŁUDNIOWE (XVII WIEK) \ SKRZYDŁO WSCHODNIE (XVI WIEK))


uzeum otwarte zostało uroczyście w 1988 roku z okazji obchodów 70. Rocznicy Powstania Wielkopolskiego. Obecnie składa się ono z pięciu izb:
1. Sali renesansowej w wieży goyckiej - z kominkiem i wystrojem z XVI wieku, portretami Łukasza z Koźmina (1370-1412), autora Kazań Gnieźnieńskich, Benedykta z Koźmina (1497-1559), a także portretami trumiennymi Przyjemskich i serwantką (szafką) z czasów księstwa Warszawskiego.
2. Sali poświęconej dziejom miasta z ekspozycją w postaci ksiąg miejskich, pieczęci, historycznej prasy, dokumentów i judaików.
3. Sali poświęconej dziejom Koźmina po roku 1939.
4. Salki poświęconej współpracy pomiędzy Koźminem Wielkopolskim a holenderską gminą Made en Drimmelen.
5. Izby Pamięci i Tradycji Szkół z ciekawym zbiorem starych maszyn do pisania.
Muzeum otwarte jest w każdą środę w godz. 16-18 oraz w jedną niedzielę miesiąca - po uprzednim ogłoszeniu w lokalnej prasie. Dla grup istnieje także możliwość zwiedzania w innych godzinach, po uprzednim ustaleniu terminu z opiekunem placówki.



Muzeum Ziemi Koźmińskiej
ul. Zamkowa 1
63-720 Koźmin Wlkp.
tel. 62 7210413


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU OD POŁUDNIA \ PÓŁNOCNO-ZACHODNIA WIEŻA GOTYCKA



udowla stoi w pobliżu Rynku w południowo-zachodniej części miasta, przy ul. Zamkowej. Parking darmowy na Rynku lub pod zamkiem. (mapa zamków województwa)
(2013, fotografie z 2007)





1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


IMG BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU OD POŁUDNIA



Jarocin - relikty zamku rycerskiego XIVw. (tzw. Skarbczyk), 17 km
Gołuchów - zamek rycerski XVIw., przebudowany, 36 km
Milicz - ruina zamku książęcego XIV-XVIw., 37 km
Sułów - ruina zamku książęcego XIVw., 46 km




STRONA GŁÓWNA