STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

WIDOK Z BASZTY NA RUINĘ ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W KAZIMIERZU



amek w Ka­zi­mie­rzu Dol­nym zo­stał wznie­sio­ny, jak po­da­je Jan Dłu­gosz, w la­tach 40. XIV wieku z ini­cja­ty­wy kró­la Ka­zi­mie­rza Wie­lkie­go. Usy­tu­o­wa­no go na wzgó­rzu nie­o­po­dal ist­nie­ją­cej wcze­śniej sa­mo­tnej wie­ży, zbu­do­wa­nej przy­pusz­czal­nie je­szcze za pa­no­wa­nia Wła­dy­sła­wa Ło­kiet­ka. Oby­dwie bu­do­wle słu­żyć mia­ły prze­de wszy­stkim o­chro­nie mia­sta i po­blis­kiej prze­pra­wy na Wi­śle przed na­jaz­da­mi hord ta­tar­skich, ale fun­kcjo­no­wa­ła w nich rów­nież ko­mo­ra ce­lna, a ta­kże punkt kon­tro­li ru­chu sta­tków na rze­ce. W XV stu­le­ciu za­mek roz­bu­do­wa­no, a na po­cząt­ku wie­ku XVI król Alek­san­der Ja­giel­loń­czyk u­sta­no­wił w Ka­zi­mie­rzu sta­ros­two nie­gro­do­we, któ­re dzier­ża­wio­no póź­niej mo­żno­wład­czym ro­dom Rze­czy­po­spo­li­­tej. Naj­dłu­żej, bo w la­tach 1509-1644 sta­ros­two ka­zi­mier­skie spra­wo­wa­li Fir­le­jo­wie. Je­den z przed­sta­wi­cie­li te­go ro­du, het­man wiel­ki ko­ron­ny, da­lej ka­szte­lan kra­kow­ski Mi­ko­łaj Fir­lej w trze­ciej de­ka­dzie XVI wie­ku do­ko­nał prze­bu­do­wy za­mku w sty­lu włos­kie­go re­ne­san­su, nad­zór nad pra­ca­mi po­wie­rza­jąc naj­bar­dziej ce­nio­nym wów­czas ar­chi­tek­tom dzia­ła­ją­cym na te­re­nie Pol­ski: Pio­tro­wi Li­kie­lo­wi i San­ti Guc­cie­mu.




ZAMEK W KAZIMIERZU NA AKWARELACH Z. VOGLA Z 1792 ROKU


roces po­wol­ne­go u­pad­ku wa­row­ni roz­po­czął się po znisz­cze­niach do­ko­na­nych w la­tach 1655-57 i 1707-14 przez Szwe­dów, Ko­za­ków i woj­ska Ra­ko­cze­go, zaś nie­szczęść tych do­peł­nił po­żar, ja­ki w 1663 ro­ku stra­wił część zam­ko­wej za­bu­do­wy i wy­po­sa­że­nia. Sie­dzi­bę sta­ro­stów wpra­wdzie czę­ścio­wo od­bu­do­wa­no, a za cza­sów kró­la Au­gus­ta Mo­cne­go pla­no­wa­no na­wet prze­kształ­cić ją w sty­lu pa­ła­co­wym. Wo­jna do­mo­wa po­mię­dzy wspie­ra­ją­cą Sa­sów kon­fe­de­ra­cją san­do­mier­ską a po­zo­sta­ją­cą wie­rną Sta­nis­ła­wo­wi Le­szczyń­skie­mu kon­fe­de­ra­cją war­szaw­ską spra­wi­ła jed­nak, że pla­ny te nie zo­sta­ły zre­a­li­zo­wa­ne, a za­nie­dba­ny za­mek wkrót­ce po­padł w ru­inę i pra­wdo­po­dob­nie pod ko­niec XVIII wie­ku zo­stał o­pusz­czo­ny. W 1806 ro­ku był on już w tak złym sta­nie, że za­bor­cze wła­dze austria­ckie na­ka­za­ły strą­ce­nie gro­żą­cej za­wa­le­niem at­ty­ki. Wa­ro­wnia po raz ostat­ni sta­ła się a­re­ną mi­li­tar­nych zma­gań w dniu 18 kwie­tnia 1831 ro­ku, gdy pod jej śre­dnio­wiecz­ny­mi mu­ra­mi ro­ze­gra­ła się krwa­wa po­tycz­ka po­mię­dzy u­kry­wa­ją­cy­mi się w ru­inach pow­stań­ca­mi lis­to­pa­do­wy­mi a od­dzia­ła­mi ro­syj­ski­mi, w któ­rej po­legł do­wód­ca pol­skiej pie­cho­ty płk. Ju­liusz Ma­ła­chow­ski. W tym cza­sie za­mek na­le­żał je­szcze do ro­dzi­ny Czar­to­rys­kich, wkrót­ce jed­nak za udział w pow­sta­niu księ­cia Adama Czar­to­rys­kie­go je­go po­sia­dło­ści zo­sta­ły skon­fis­ko­wa­ne i prze­szły na wła­sność skar­bu Kró­les­twa Pol­skie­go. Po dru­giej woj­nie świa­to­wej za­by­tek za­bez­pie­czo­no w for­mie trwa­łej ru­iny i udos­tęp­nio­no dla ru­chu tu­rys­tycz­ne­go.


NA DZIEDZIŃCU ZAMKOWYM, OKOŁO 1920


WIDOK OD POŁUDNIOWEGO-ZACHODU NA WIEŻĘ GOTYCKĄ I WILLĘ PROF. PRUSZKOWSKIEGO, LATA 30. XX WIEKU



re­dnio­wiecz­ny za­mek Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go skła­dał się z wa­pien­nych mu­rów ob­wo­do­wych wznie­sio­nych na pla­nie wie­lo­bo­ku zbli­żo­ne­go swym kszta­łtem do pro­sto­ką­ta o wy­mia­rach 30x65 me­trów, z wja­zdem pro­wa­dzą­cym przez nie­re­gu­lar­ną kur­ty­nę pół­noc­no-wscho­dnią. Obron­ność za­ło­że­nia wzma­cnia­ła do­sta­wio­na w je­go czę­ści pół­no­cnej i wy­su­nię­ta nie­co po­za li­co mu­rów czte­ro- lub pię­cio­kon­dyg­na­cyj­na ba­szta, zbu­do­wa­na na pla­nie kwa­dra­tu o bo­ku o­ko­ło 10 me­trów. Na po­cząt­ku XV wie­ku w po­łu­dnio­wo-za­chod­niej czę­ści dzie­dziń­ca wznie­sio­no trzy­kon­dy­gna­cyj­ne skrzy­dło mie­szkal­ne, w któ­re­go bry­łę na zew­nątrz obwo­du wkom­po­no­wa­no ma­ły, par­te­ro­wy gmach, za­ak­cen­to­wa­ny ce­gla­ną wie­żą. Pra­ce na za­mku obję­ły rów­nież wy­drą­że­nie stu­dni o­raz wy­ku­cie w li­tej ska­le o­ka­la­ją­cej wa­row­nię fo­sy o sze­ro­koś­ci o­ko­ło 8 me­trów. XVI-wie­czna prze­bu­do­wa wa­ro­wni o­gra­ni­czy­ła się do nad­bu­do­wy pół­no­cno-za­chod­nich pa­rtii za­mku, na­da­nia e­le­wa­cjom or­na­men­ty­ki cha­rak­te­ry­stycz­nej dla e­ste­ty­ki o­kre­su odro­dze­nia, a we wnę­trzach - wpro­wa­dze­nia re­ne­san­so­we­go wy­stro­ju ko­mnat.


PLAN ZAMKU W KAZIMIERZU WG B. GUERQUINA: 1. ZAMEK KRÓLEWSKI, 2. WOLNO STOJĄCA WIEŻA


ocho­dzą­ca z XIII wie­ku cy­lin­dry­czna wie­ża stoi w odle­gło­ści 200 me­trów od za­mku ka­zi­mie­rzow­skie­go, a jej pod­sta­wa znaj­du­je się 20 me­trów po­wy­żej po­zio­mu zam­ko­we­go dzie­dziń­ca. Ta pię­cio­kon­dy­gna­cy­jna, li­czą­ca 19 me­trów wy­so­ko­ści bu­do­wla wznie­sio­na zo­sta­ła z ła­ma­ne­go ka­mie­nia na cy­lin­dry­cznym pla­nie o śre­dni­cy o­ko­ło 10 me­trów. Wy­ku­te w trzy­me­tro­wym mu­rze wą­skie wej­ście u­sy­tu­o­wa­ne by­ło na wy­so­ko­ści 6 me­trów, do­kąd pro­wa­dzi­ły dre­wnia­ne scho­dy lub dra­bi­na. Zwień­cze­nie wie­ży by­ło blan­ko­wa­ne; być mo­że da­wniej przy­kry­wał ją rów­nież hełm w kształ­cie sto­żka. Wśród miej­sco­wych fun­kcjo­nu­je o­pi­nia, że da­wniej na szczy­cie sa­mot­nej ba­szty roz­pa­la­no o­gnis­ko, któ­re wska­zy­wać mia­ło pły­ną­cym Wi­słą sta­tkom dro­gę do mia­sta. Ca­łkiem pra­wdo­po­do­bne, że u jej pod­nó­ża znaj­do­wa­ły się dre­wnia­ne za­bu­do­wa­nia mie­szkal­ne i go­spo­dar­cze.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WIDOK Z ZAMKU NA WOLNO STOJĄCĄ WIEŻĘ / WIDOK Z WIEŻY NA RUINY ZAMKU


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZE SZCZYTU WIEŻY ROZCIĄGA SIĘ ŁADNY WIDOK NA MIASTO I URZEKAJĄCA PANORAMA DOLINY WISŁY



o cza­sów współ­cze­snych za­cho­wał się pe­łen za­rys mu­rów obwo­do­wych za­mku, mu­ry wew­nętrz­ne i ścia­ny dzia­ło­we bu­dyn­ków mie­szkal­nych o­raz frag­men­ty pół­noc­nej ba­szty, w któ­rej przy­zie­miu mie­ści się o­bec­nie skle­pik z pa­miąt­ka­mi. Ba­rdzo do­brze za­cho­wa­ła się cy­lin­dry­czna wie­ża. Z jej zwień­czo­ne­go (zre­kon­stru­o­wa­nym) kre­ne­la­żem ta­ra­su po­dzi­wiać mo­żna pa­no­ra­mę mia­ste­czka i ma­lo­wni­czą do­li­nę Wi­sły. Pod­czas de­szczu wie­ża mo­że być wy­łą­czo­na ze zwie­dza­nia.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

W RUINACH ZAMKU KAZIMIERZOWSKIEGO...



amek stoi w od­le­gło­ści o­ko­ło 300 me­trów na wschód od Ry­nku i już z da­le­ka jest do­sko­na­le wi­do­czny. Przy ul. Zam­ko­wej znaj­du­ją się dwa nie­wiel­kie par­kin­gi, w se­zo­nie za­tło­czo­ne, dla­te­go naj­wy­go­dniej zo­sta­wić sa­mo­chód na du­żym par­kin­gu bu­fo­ro­wym, zlo­ka­li­zo­wa­nym przy pół­noc­nym wjeź­dzie do mia­sta, przy ul. Do­kto­ra Ta­de­usza Tysz­kie­wi­cza.




1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


PANORAMA KAZIMIERZA OD ZACHODU, OD LEWEJ: CYLINDRYCZNA WIEŻA, ZAMEK KRÓLEWSKI, FARA, NIECO WYŻEJ - WILLA PRUSZKOWSKIEGO


W pobliżu:
Bochotnica - ruina zamku rycerskiego XIVw., 3 km
Janowiec - ruina zamku magnackiego XVI-XVIIw., 5 km (promem) lub 25 km (przez Puławy)
Wojciechów - ruina zamku rycerskiego XVw., 26 km
Solec nad Wisłą - pozostałości zamku królewskiego XIVw., 41 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2002
fotografie: 2008
© Jacek Bednarek