STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BISKUPIN

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


WIDOK NA ZAMEK OD STRONY MIASTA



ierwotną, gotycką jeszcze warownię w nadgranicznej wsi Rydzyna wzniósł kasztelan międzyrzecki, rycerz i zaufany dworzanin Władysława II Jagiełły Jan z Rydzyny i Czerniny, przedstawiciel znanego na Śląsku i w Czechach rodu de Werbno. Wydarzenie to miało miejsce prawdopodobnie w pierwszej ćwierci XV wieku, jednak najstarsze zachowane wzmianki na temat zameczku pochodzą z roku 1466 i opisują kradzież kosztowności, jakiej dokonał miejscowy burgrabia na prawnukach wspomnianego wyżej Jana. Ród Rydzyńskich przetrwał w swoim gnieździe niemal do końca XVII stulecia, wchodząc w tym czasie w różne małżeńsko-finansowe koligacje z okoliczną szlachtą, przez co tracąca z wolna na znaczeniu warownia wraz z miasteczkiem stanowiła w owym okresie współwłasność Błociszewskich, Gajewskich oraz Ciświckich, w tym najbardziej znanych przedstawicieli rodziny: pana na zamku w Zbąszyniu Abrahama III Ciświckiego, a także jego syna Piotra, sekretarza królewskiego, który przeszedł do historii jako organizator wspaniałych iluminacji na wieść o narodzinach królewicza Zygmunta Kazimierza.


RYCINA NAPOLEONA ORDY Z 2. POŁ. XIX WIEKU


roku 1658, tj. niedługo po wielkim pożarze zniszczonego przez oddziały szwedzkie Leszna, część dóbr rydzyńskich wykupił przedstawiciel jednego z najmożniejszych rodów dawnej Rzeczypospolitej hr. Bogusław Leszczyński, ten sam, który kilkanaście lat wcześniej zaniechał rozpoczętej już budowy reprezentacyjnego pałacu w podwarszawskim Milanowie (późniejszym Wilanowie Jana Sobieskiego). Syn Bolesława - Rafał Leszczyński nabył części pozostałe wraz z miastem i starym zamkiem, a zakup ten zbiegł się w czasie ze sprzedażą należących do Leszczyńskich okazałych siedzib w Baranowie Sandomierskim oraz Gołuchowie. Średniowieczna warownia ze swym ciężkim, wybitnie obronnym charakterem nie była oczywiście w stanie sprostać wyszukanym gustom nowych właścicieli, zapadła więc decyzja o rozbudowie, której projekt i nadzór nad całością robót powierzono osobie Józefa Szymona Belettiego, architekta króla Korybuta Wiśniowieckiego oraz Jana III Sobieskiego. W wyniku prac, prowadzonych w końcowym etapie już nie pod czujnym okiem Belettiego, lecz sprowadzonego z Rzymu Pompeo Ferrari, u schyłku XVII stulecia powstał w Rydzynie imponujący zespół pałacowy, należący w tym czasie do najokazalszych gniazd magnackich w kraju, a w Wielkopolsce zdecydowanie największy. W latach 1704-09 pełnił on zaszczytną rolę siedziby rodowej Stanisława Leszczyńskiego, dwukrotnego króla Polski wybranego przez szlachtę z poparciem Szwedów, a wbrew woli panujących dotąd Sasów i ich stronnika Piotra Wielkiego. Elekcja ta doprowadziła do wybuchu wojny, podczas której w 1707 wojska rosyjskie zajęły wielkopolskie dobra nowego króla, a jego zamek zdewastowały i częściowo spaliły. Leszczyński uciekł za granicę, zaś porzucony gmach znalazł się w opłakanym stanie, o czym skrzętnie notowano w "Wizji" - dokumencie sporządzonym na okoliczność przejęcia rezydencji przez Augusta Mocnego: "największy strach nad wielkim sklepem, gdzie mur się bardzo psuje, gdyż tam bardzo zacieka, gdzie niedługo bez szkody nie będzie, a broń Boże nieszczęścia jakiego". Doraźne prace zabezpieczające podjęto po 1715 roku, jednak ich zakres nie pozwolił na pełną rekonstrukcję - pospiesznie odnowione niektóre pomieszczenia zamku dawały słabe tylko odbicie niedawnego przepychu i blasku.


ZAMEK WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU (Z LEWEJ) I OD POŁUDNIA




LESZCZYŃSCY W RYDZYNIE

Bogusław Leszczyński (ok. 1615-1659) - syn Rafała, wojewody bełzkiego oraz Anny Radzimińskiej, wojewodzianki podlaskiej. W 1636 roku odziedziczył miasto Leszno, za jego rządów nazwane ozdobą Wielkopolski. Wychowany w wierze Braci Czeskich w 1640 przeszedł na katolicyzm, choć powszechnie podejrzewano, że było to spowodowane oportunizmem, a sam Leszczyński był religijnie obojętny. Trzykrotny marszałek Sejmu Rzeczypospolitej, uważany był za najwybitniejszego oratora swego czasu. Od 1642 roku pełnił funkcję starosty generalnego Wielkopolski, od 1650 - wielkiego podskarbiego koronnego, zaś od 1658 - podkanclerza. Miał opinię zręcznego polityka, jednak dbał przede wszystkim o swoje własne interesy. Stanowi niedościgniony wzór dla posłów Samoobrony: do historii przeszły dokonywane przez niego malwersacje i przekupstwa. Aby uzyskać absolutorium od sejmu przekupił wszystkich posłów w izbie, a usłyszawszy sprzeciw jednego zapytał: "A który to tam taki syn, com mu nie dał?".

Rafał Leszczyński (1650-1703) - syn Bogusława i Anny z Dernhoffów, wojewodzianki sieradzkiej. Był starostą wschowskim, wojewodą kaliskim, poznańskim i łęczyckim, także marszałkiem dworu królowej Marii Kazimiery (Marysieńki), a od roku 1702 podskarbim wielkim koronnym. Jako chorąży wielki koronny brał udział w odsieczy wiedeńskiej. Po śmierci Jana III Sobieskiego opowiadał się początkowo za kandydaturą jego syna Jakuba, ostatecznie poparł elektorów saskich. W imieniu króla Augusta II odbył w 1700 poselstwo do Stambułu w celu ratyfikacji traktatu karłowickiego, odzyskując z rąk tureckich twierdzę w Kamieńcu Podolskim. W latach 1682-1695 wykupił całość dóbr rydzyńskich i zainicjował przebudowę zamku.

Stanisław Leszczyński (1677-1766) - urodzony we Lwowie syn Rafała i Anny Jabłonowskiej. W 1698 poślubił Katarzynę z Opalińskich, rok później został wojewodą poznańskim. Podczas wojny północnej w 1704 został wybrany królem Polski dzięki poparciu króla Szwecji Karola II. W 1709 po klęsce Szwedów w bitwie pod Połtawą opuścił Polskę, tułając się po Europie zwiedził Litwę i Prusy, pomieszkiwał w Mołdawi, a następnie w Szwecji, na dłużej zabawił w kieszonkowym księstwie Dwóch Mostów w Nadrenii, by wreszcie wyjechać do Francji. Problemy finansowe Stanisława skończyły się wraz z przyjęciem propozycji wydania własnej córki Marii za króla Francji Ludwika XV. W 1733 po raz drugi zasiadł na polskim tronie, jednak już trzy lata później zmuszony został do kolejnej ucieczki - tym razem w przebraniu chłopskim - do Królewca, gdzie abdykował. W 1736 roku opuścił Polskę na stałe, zamieszkał w Nancy; panował tam dożywotnio jako książę Lotaryngii i Baru uzyskując u miejscowej ludności przydomek króla-dobrodzieja. Zmarł w wyniku poparzeń, którym uległ w wieku 89 lat, gdy jego strój zapalił się od iskry z kominka. Był najdłużej żyjącym królem Polski.




PAŁAC NA XIX-WIECZNEJ RYCINIE


1738 Stanisław Leszczyński sprzedał dobra rydzyńskie Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu, przedstawicielowi niezbyt zamożnej szlachty spod Ciechanowa, który dorobił się majątku na dworze Augusta II, pełniąc tam funkcję ministra wojny i spraw wewnętrznych. Nowy właściciel zatrudnił śląskiego architekta Karola Marcina Frantza, a ten w latach 1742-45 odbudował zniszczoną rezydencję i przystosował ja do wymagań bogatego gospodarza; w wyniku tych prac gmach uzyskał wygląd zbliżony do dzisiejszego. Po śmierci Aleksandra klucz rydzyński odziedziczył jeden z jego czterech synów August Sułkowski. W przeciwieństwie do ojca nie potraktował on zamku jako głównego miejsca pobytu - obiekt ten miał przede wszystkim stanowić dowód jego wysokiej pozycji, za czasów Augusta stał się jednym z największych ośrodków magnackich w Wielkopolsce. Znany z szerokich zamiłowań artystycznych książę Sułkowski stworzył w nim nader bogatą kolekcję malarstwa, porcelany i rzeźby opartą na zbiorach przejętych po przodkach i wzbogaconą o okazy przywiezione z licznych podróży po Europie. August Sułkowski i jego małżonka Ludwika z Mniszków nie dochowali się własnego potomstwa, wychowywali jednak w Rydzynie chłopca, określanego przez współczesnych mu jako dziecko cudownych fenomenów natury. Chłopiec ów - Józef Sułkowski - po śmierci obojga opiekunów opuścił Polskę i losy swe związał z Napoleonem I Bonaparte, awansując do roli jego osobistego adiutanta, a później ginąc w nie swojej sprawie podczas walk na przedmieściach Kairu. Kolejnym ordynatem rydzyńskim, zaledwie na kilka miesięcy, został książę Aleksander, zamieszkały we Wiedniu generał wojsk cesarskich. Po jego bezpotomnej śmierci w 1786 majątek przejął najmłodszy z braci Antoni Sułkowski. Za jego czasów, a także za panowania następnego, IV ordynata, znanego przede wszystkim ze swojego udziału w wojnach napoleońskich Antoniego Pawła Sułkowskiego Rydzyna przestała być miastem prywatnym, a na podstawie zarządzenia zaborczych władz pruskich uwłaszczono mieszkających na jej obszarze chłopów. Wydarzenia te miały istotny wpływ na pogorszenie się sytuacji finansowej rodziny, pogłębionej zaciągniętymi wcześniej długami, m.in. na kolejną modernizację rodowej siedziby, podczas której wymieniono wystrój części pomieszczeń i na życzenie żony księcia Ewy z Kickich przekształcono przyzamkowy ogród w romantyczny park krajobrazowy w stylu angielskim. W tym czasie w Rydzynie gościli Jan Ursyn Niemcewicz i Adam Mickiewicz.


WIDOK OD STRONY PÓŁNOCNEJ, PO LEWEJ BRAMA WJAZDOWA NA DZIEDZINIEC




KSIĄŻĘTA SUŁKOWSCY

Aleksander Józef Sułkowski (1695-1762) - syn Stanisława, burgrabiego Krakowa i Elżbiety z Wągrowskich, niewykluczone jednak, że jego prawdziwym ojcem był Elektor Saksoni Fryderyk I. Od młodości związany był z drezdeńskim dworem Augusta II Mocnego, a następnie jego syna Augusta III. Od 1733 posiadał tytuł hrabiego Rzeszy, zaś od 1752 tytuł książęcy. Od 1738 pan w Rydzynie, od roku 1752 właściciel zamku w Bielsku Białej. Jako oponent Prus podczas wojny siedmioletniej został porwany z Rydzyny przez oddziały Fryderyka II Wielkiego i osadzony na kilkanaście miesięcy w twierdzy głogowskiej. Aleksandr żenił się dwukrotnie: Z Marią Stein in Jettingen i z Marią Przebendowską, wojewodzianką malborską.

August Kazimierz Sułkowski (1729-86) - syn Aleksandra i Marii Stein, książę bielski, wojewoda gnieźnieński, kaliski i poznański, w roku 1774 odznaczony Orderem Orła Białego, jednak w swej szerokiej działalności publicznej często przedkładał interes własny ponad dobro kraju. Był jednym z założycieli Komisji Edukacji Narodowej, stworzył rydzyńskie internatowe szkoły średnie, był autorem rodowej Ordynacji książąt Sułkowskich, według statutów której po wygaśnięciu linii rodowej cały majątek miał zostać przekazany na cele edukacyjne.

Józef Sułkowski (ok. 1773-98) - prawdopodobnie był synem Teodora, pułkownika w służbie cesarskiej i Małgorzaty Zofii de Fleville, ale wychowali go w Rydzynie książę August i Ludwika Sułkowscy. Uczestniczył w wojnie polsko rosyjskiej w 1792 roku - za okazane męstwo odznaczono go orderem Virtuti Militari. Po zakończeniu wojny wyjechał do Francji, gdzie wstąpił do armii francuskiej w stopniu kapitana i otrzymał przydział do generała Berthiera w północnych Włoszech. Tam został zauważony przez Napoleona, który mianował go swoim adiutantem. W 1798 roku otrzymał awans na brygadiera i wyruszył wraz z Napoleonem do Egiptu tłumić powstanie antyfrancuskie, gdzie zginął w potyczce pod Kairem. Jak zapisano "sługa jego ciało tylko po wąsach zdołał rozpoznać". Aby uczcić pamięć adiutanta Napoleon nazwał imieniem Sułkowskiego jeden z egipskich fortów. Jego nazwisko zostało też wpisane na kolumnie południowej Łuku Triumfalnego w Paryżu.

Aleksander Antoni Sułkowski (1730-1786) - syn Aleksandra i Marii, generał lejtnant wojsk koronnych, feldmarszałek wojsk cesarskich, starosta odolanowski. W 1755 poślubił Eleonorę Cetner. Zmarł bezpotomnie.

Antoni Sułkowski (1735-1796) - najmłodszy z braci, pełnił funkcje kanclerza wielkiego koronnego, był wojewodą kaliskim i gnieźnieńskim, a od 1762 generałem lejtnantem wojsk koronnych. W 1779 został odznaczony Orderem Orła Białego.

Antoni Paweł Sułkowski (1785-1836) - syn Antoniego oraz Karoliny, czeskiej hrabiny z rodu Bubna-Littitz. Podczas wojen napoleońskich uczestniczył w kampanii polskiej 1806-1807, i hiszpańskiej 1808-1809. W roku 1810 w wieku 25 lat (!) został generałem brygady, zaś w wojnie z Rosją 1812 był dowódcą brygady kawalerii w V Korpusie Poniatowskiego. W kampanii 1813 w Niemczech był generałem dywizji. Od 1815 roku służył jako adiutant Aleksandra I, władcy Królestwa Kongresowego, ale widząc bezskuteczność swych wysiłków podał się do dymisji i osiadł na stałe w Rydzynie.

August Antoni Sułkowski (1820-18??) - syn Ewy i Antoniego, słynący z hulaszczego stylu życia członek dziedziczny pruskiej Izby Panów, kawaler maltański. W 1843 poślubił Marię Mycielską, z którą miał jednego syna. Zmarł zaczadzony CO wydobywającym się z nieszczelnego pieca.

Antoni Stanisław Sułkowski (1844-1909) - ostatni żyjący przedstawiciel tej linii rodu. W 1872 poślubił Marię Gislana de Sanchez d'Alcantara, z którą miał dwóch przedwcześnie zmarłych synów.




ZAMEK NA POCZTÓWKACH Z POCZĄTKU XX WIEKU


1836 roku majątek odziedziczył syn Antoniego Pawła, książę August Sułkowski, słynący z wystawnego stylu życia, zamiłowania do bali i polowań, co miało przykre konsekwencje dla książęcej fortuny, która z roku na rok topniała w zastraszającym tempie. Zaciągane w berlińskich bankach i nie spłacane długi skutkowały przejmowaniem kolejnych dóbr przez zarządców pruskch. Za czasów Augusta nie podejmowano już żadnych inwestycji na zamku, bowiem wszystkie dochody przeznaczone były na spłatę zadłużenia. Również jego syn Antoni Stanisław Sułkowski nie potrafił poprawić katastrofalnej sytuacji dóbr. Gdy bezpotomnie zmarli obydwaj jego synowie, przewidziana przed 150-u laty groźba likwidacji ordynacji stała się faktem: po śmierci Antoniego w 1909 roku, za zgodą jego spadkobierców, a wbrew oburzonej opinii publicznej, przeszło 7600 ha ziemi zostało oddane do dyspozycji Kolegium Szkolnego, a niedługo potem przejęte przez Pruską Komisję Kolonizacyjną. Zamek całkiem opustoszał - jego wyposażeniem podzielili się spokrewnieni z Sułkowskimi Wodziccy i Potoccy, część zbiorów zabrała ze sobą do Monachium wdowa po ostatnim ordynacie, zaś resztę sprzedano. W czasie pierwszej wojny światowej w pałacu i oficynach istniał niemiecki obóz dla francuskich i rosyjskich jeńców wojennych.


POCZTÓWKA Z 1932 ROKU


o odzyskaniu przez Polskę niepodległości dominium Sułkowskich przeszło na rzecz Skarbu Państwa i ponownie zostało przeznaczone do parcelacji. Zamek oraz oficyny otrzymało Kuratorium Fundacji im. Sułkowskich, które wybrało sobie za cel założenie tutaj szkoły o charakterze powyżej szkoły powszechnej, ale poniżej akademickiej oraz internatu przeznaczonego dla niezamożnej, a wyjątkowo zdolnej i obdarowanej zadatkami umysłu młodzieży polskiej. Po niezbędnej adaptacji obiekt we wrześniu 1928 roku stał się siedzibą Gimnazjum, a później też Liceum im. Sułkowskich. Wśród 114 absolwentów, którzy zdążyli zakończyć edukację przed wybuchem II wojny światowej, znaleźli się m.in.: Józef Zwisłocki - wnuk prezydenta Ignacego Mościckiego, wybitny intelektualista Konstanty Jeleński, czy poznański uczony Wincenty Pezacki. Podczas okupacji w wykreślonym z rejestru zabytków gmachu funkcjonował Narodowo Polityczny Zakład Wychowawczy Kraju Warty. Okres ten nie przyniósł budowli większych zniszczeń - te miały pojawić się dopiero wraz z nadejściem Sowietów: dzień po tym, jak hołota weszła do Rydzyny, zamek stanął w płomieniach. Ogień pochłonął drewniane stropy pamiętające czasy Leszczyńskich, runęły bezcenne dekoracje sufitów, wnętrza uległy wypaleniu - była to największa strata w kulturze materialnej w całej historii Wielkopolski. Pierwsze działania zabezpieczające podjęto już w 1946 - obetonowano szczyty murów, wypełniono cegłą otwory okienne, nieco później położono nowe, betonowe stropy oraz prowizoryczny dach. Pomimo tych wszystkich prac budynek stał opuszczony aż do 1969 roku, kiedy w wieczyste użytkowanie przejął go Zarząd Główny SIMP , podejmując się realizacji pełnej rekonstrukcji z przeznaczeniem na ośrodek szkoleniowy i konferencyjny dla środowisk technicznych. Prowadzony od roku 1970 remont zakończył się w 1989 i był on, obok prac na Zamku Królewskim w Warszawie, największym polskim przedsięwzięciem konserwatorskim tego czasu.


TAK ZAMEK W RYDZYNIE WYGLĄDAŁ PO POŻARZE



otycki zamek ulokowany został na północny wschód od miasta, na niewielkiej kępie, okolonej podmokłymi łąkami i bagnami doliny rzeki Wyryczy. Pierwotna, kamienno -ceglana warownia posiadała regularny kształt na planie zbliżonym do kwadratu (22x25 m). Południowe jej skrzydło stanowił czteroizbowy dom główny, a wschodnie trzyizbowy wąski budynek pomocniczy. Naprzeciwko domu głównego, w północnej kurtynie znajdowała się wysunięta poza obwód murów kwadratowa w planie wieża. Średniowieczny zamek nie miał fosy - jego bezpieczeństwo zapewniały okalające go mokradła. Wzniesiony przez Belottiego u schyłku XVII wieku barokowy pałac powstał na fundamentach gotyckiej warowni, której mury sięgają wysokości piętra współczesnej rezydencji. Powstało wtedy czteroskrzydłowe, trzykondygnacyjne założenie z dziedzińcem pośrodku oraz czterema alkierzowymi wieżami w narożach. Powiększona został wyspa zamkowa, pojawiły się też fosy, które poprowadzone blisko budynku dawały wrażenie, iż ten usytuowany jest na wodzie. Wjazd główny prowadził jak obecnie, od północy, jednak znacznie bliżej dziedzińca wewnętrznego. Po prawej stronie (tam gdzie dzisiaj znajduje się recepcja) mieściła się kuchnia, w przyziemiach zaś urządzono łaźnie wyposażone w ołowiane wanny, zasilane za pośrednictwem mosiężnych rur zarówno w zimną, jak i w gorącą wodę. Pierwsze piętro skrzydła wschodniego wykorzystywane było jako komnaty mieszkalne, natomiast w skrzydle zachodnim w części centralnej na tej samej kondygnacji ulokowano jadalnię i dwa pomieszczenia kredensowe. W baszcie południowej urządzony został domowy składzik leków, nalewek i innych specyfików ratujących życie, z kolei drugie i trzecie piętro skrzydła zachodniego zajmowała silnie przeszklona Sala Wielka, zwana dziś Balową. Od strony południowej Sali Balowej odpowiadała wysoka "galeria wielka w oknach cała", zlikwidowana po 1738. Reprezentacyjne wnętrza ozdobione były wysokiej klasy ornamentyką wykonaną przez włoskiego mistrza Pallone i współpracującą z Belottim grupą sztukatorów warszawskich. Najbogatszy wystrój artystyczny charakteryzowały sale usytuowane na drugiej kondygnacji, w tym szczególnie urodziwe: Wielka Alkowa, zwana też Salą Teatralną i Gabinet Kryształowy. Na wschód od zamku nakreślono ogrody, utrzymane w stylu francuskim z licznymi fontannami, rzeźbami i strzyżoną w finezyjne formy zielenią.


WJAZDU DO ZAMKU "PILNUJĄ" DWA SFINKSY


a czasów Aleksandra Józefa Sułkowskiego bryła zamku otrzymała znany nam dzisiaj wygląd. Dachy oraz chełmy baszt narożnych uzyskały nowe formy nawiązujące do architektury saskiej, uległ także zmianie wystrój elewacji zewnętrznych, jedynie od strony parku pozostawiono znaczną partię dekoracji z czasów Leszczyńskich. Skrzydło północne, dzięki dobudowanemu ryzalitowi z wejściem głównym, stało się fasadą pałacu. Ryzalit ten został poprzedzony ozdobnym kamiennym mostem nad fosą, która po powiększeniu wyspy została oddalona od murów zewnętrznych. Spośród zmian wyprowadzonych we wnętrzach jedną z ważniejszych była przebudowa Sali Balowej, polegająca na likwidacji okien od strony dziedzińca i zmianie wystroju jej ścian. W rezultacie pojawiły się tam monumentalne freski autorstwa Jerzego Wilhelma Neunhertza, będące apoteozą zaślubin gospodarza z malborską wojewodzianką Anną Przebendowską. Ponadto salę tę wyposażono w pięć podwieszonych do sufitu świecznków, z których w każdym płonęło trzydzieści świec. Obok wspomnianych wyżej ogrodów, do książęcych terenów rekreacyjnych należał także kompleks usytuowany wzdłuż parku na wschód od oficyn, gdzie urządzono tzw. karuzel, czyli miejsce przeznaczone do zabaw konnych, strzelnicę oraz bażanciarnię. Nieco bliżej usytuowane były poprzedzone ogrodem kwiatowym budynki Pomarańczarni, gdzie oprócz hodowli drzewek cytrusowych znajdowała się siedziba dworskiego teatru. Ostatnie zmiany w wyglądzie wnętrz zamku miały miejsce w drugiej połowie XVIII wieku za czasów księcia Augusta - klasycystyczny wystrój otrzymały wtedy Sala Posągowa i Gabinet Porcelanowy, rozpoczęto też budowę kolumnady obiegającej Salę Balową, będącej przypuszczalnie dziełem Dominika Merliniego, architekta ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego.


PLAN ZAŁOŻENIA NA WYSOKOŚCI DRUGIEJ KONDYGNACJI
(KOLOREM CIEMNOZIELONYM ZAZNACZYŁEM ZARYS ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO):
1. SALA BALOWA, 2. SALA MORSKA, 3. GABINET CHIŃSKI, 4. SALA CZTERECH PÓR ROKU,
5. SALA POSĄGOWA, 6. SALA MYŚLIWSKA, 7. SALA RYCERSKA, 8. GABINET KRYSZTAŁOWY,
9. WIELKA ALKOWA, 11,12. SALE AUDIOWIZUALNE, 12. GABINET PORCELANOWY



yremontowana wielkim nakładem sił i środków zabytkowa budowla nie bez powodu nazywana jest współcześnie perłą polskiego baroku. Aktualnie znajduje się ona pod opieką Stowarzyszenia Inżynierów Mechaników Polskich i pełni funkcję centrum hotelowo-konferencyjnego - organizowane są tu szkolenia, seminaria, wystawy i konferencje, zjazdy, sympozja oraz koncerty i inne imprezy o charakterze biznesowym lub kulturalnym. Obiekt dysponuje 90-ma miejscami noclegowymi, które do tanich nie należą, choć przyznać trzeba uczciwie, że ich standard jest dość wysoki. Jak zapewnia wieloletni dyrektor placówki, pan Zdzisław Moliński: "Zamek dostępny jest dla zwiedzających przez cały rok, indywidualnie - zawsze, o ile sale nie są wypożyczone na konferencję lub inne spotkania, a każdy gość, także turysta jest mile widziany. Grupy zorganizowane powinny zgłaszać swój przyjazd wcześniej, wówczas nie ma problemu z przewodnikiem." W odnowionych wnętrzach podziwiać można piękne, bogato zdobione komnaty i korytarze, zabytkowe meble, pamiątki po Sułkowskich, zbiory przyrodnicze i tzw. "trofea myśliwskie". Bilet wstępu w 2005 roku kosztował 8 zł dla dorosłych i 4 zł dla młodych. Dostęp do parku bezpłatny.


Zamek SIMP w Rydzynie
im. prof. inż. Henryka Mierzejewskiego
Hotel "Zamek w Rydzynie"
Pl. Zamkowy 1, 64-130 Rydzyna

kontakt:
(065) 529 50 40 Centrala
(065) 529 50 26 Sekretariat
(065) 529 59 91 Dział Obsługi i Marketingu
e-mail: zamek@zamek-rydzyna.com.pl




PO LEWEJ DAWNA OFICYNA, PO PRAWEJ PLAC ZABAW Z "ZAMECZKIEM" DLA DZIECI - W ODDALI ORYGINAŁ



ydzyna położona jest przy drodze krajowej Poznań-Wrocław, ok. 9 km na południe od Leszna, skąd dojechać można komunikacją podmiejską. Stacja kolejowa znajduje się około 3 km na zachód od miasta. Przy parku mieszczą się dwa parkingi: płatny strzeżony od strony południowej i darmowy od zachodu. (mapa) (2005)



1. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
2. Z. Moliński: Zamek w Rydzynie, 1997
3. L. Prejbisz: Zamek i Klucz Rydzyński, Rydzyna 1938
4. Wikipedia


XVIII-WIECZNE MOSTKI NA FOSIE, MOSTEK Z LEWEJ PROWADZI DO ZAMKU OD STRONY PÓŁNOCNEJ,
MOSTEK Z PRAWEJ - OD WSCHODU




Czernina - ruina zamku XIV-XVIIw., ok. 9 km
Góra - pozostałości zamku XIV/XVw., ok. 16 km
Osieczna - pałac na murach zamku rycerskiego XVw., sanatorium dla dzieci, ok.20km





Będąc w Rydzynie warto zobaczyć również:

Nieopodal zamku barokowy kościół pw. św. Stanisława zbudowany w latach 1746-1751 wg projektu K.M. Frantza. Wewnątrz stiukowa dekoracja i ołtarz z XVIIIw., rokokowe organy oraz płyta nagrobna założyciela miasta Jana z Czerniny.


Zabytkowy Rynek o kształcie nadanym mu podczas lokacji miasta w XVw. Na Rynku malowniczy zespół kamieniczek, ratusz z XVIIIw. oraz pomnik Trójcy Świętej upamiętniający epidemię dżumy z roku 1709.


Przy drodze na Leszno kościół poewangelicki zbudowany w latach 1779-1783 według projektu I. Graffa. W 1996r. wyremontowany i zaadaptowany na salę koncertową.


Na rogatkach miasta przy wylocie na Leszno wspaniały wiatrak "Józef" z XVIIIw., odbudowany w 1983. Od 2004 ma w nim swą siedzibę Muzeum Rolnictwa i Młynarstwa w Rydzynie, jedyne tego typu muzeum w Polsce. W jego wnętrzu zbierane są zabytkowe maszyny rolnicze i młynarskie.


W oddalonych o kilka kilometrów Dąbczach szkieletowy kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej zbudowany w 1668r. We wnętrzu późnorenesansowy ołtarz główny z 1591r., pozostałe wyposażenie z XVII i XVIIIw. Na dachu wieżyczka z datą 1660.



STRONA GŁÓWNA