ZAMEK W BIERUTOWIE

urowane założenie zamkowe w Bierutowie powstało przypuszczalnie w XIII wieku za panowania księcia wrocławskiego Henryka I Białego. Początkowo była to gotycka budowla wzniesiona na planie prostokąta, z pałacem od wschodu i przystawioną do niego od północy kwadratową w planie wieżą. Aż do XVI wieku warownia pełniła funkcję podrzędnej siedziby zarządców książęcych. Jej rozkwit nastąpił dopiero za czasów księcia Henryka II Podiebradowicza, który Bierutów wybrał na swoją nową rezydencję i w latach 1534-1540 nadał mu renesansowe formy. W 1603 zamek strawił pożar i przez najbliższe kilkadziesiąt lat trwała jego przebudowa - zamieszkiwał tutaj wówczas książę Henryk Wacław Podiebrad. W rezultacie prac budowlanych powstał dwuskrzydłowy zespół, składający się z prostopadle względem siebie ustawionych gmachów: wschodniego i południowego oraz ze wspomnianej wcześniej wieży.

PANORAMA MIASTA Z XVIII WIEKU - ZAMEK PO LEWEJ

ZAMEK NA LITOGRAFII Z DRUGIEJ POŁOWY XIX WIEKU

od koniec XVII stulecia zamek przeszedł w ręce rodziny Wirtenbergów. Wtedy też Krystian Urlyk Wirtenberg poczynił znaczne zmiany w jego bryle, m.in. całość podwyższył o jedną kondygnację, uatrakcyjnił formę ryzalitu skrzydła południowego przez dostawienie w jego elewacji barokowego portalu, wybudował ozdobną bramę od zachodu i w bezpośrednim otoczeniu rezydencji założył ogrody. Po śmierci ostatniego z rodu Karola Krystiana Erdmana pod koniec XVIII stulecia zaniedbany już budynek zaadaptowano na potrzeby nadleśnictwa. W 1829 i 1852 zawaliły się ganki, które zastąpiono drewnianymi. W roku 1899 wyburzono zrujnowane skrzydło wschodnie, a w południowym przeprowadzono generalny remont, przystosowując je na nową siedzibę pruskiego następcy tronu. II wojna światowa nie miała na szczęście większego wpływu na stan zabytku. Po jej zakończeniu do lat 80-ych XX stulecia w zamku mieściło się Nadleśnictwo Bierutów, przedszkole "Leśne Duszki" oraz mieszkania pracowników lasu. Potem administrowało w nim Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej, Rejon Budynków Komunalnych, zaś współcześnie znajdują się tutaj prywatne mieszkania. W przyszłości planuje się adaptację obiektu na siedzibę gminy i gminnych instytucji kulturalnych.

ZAMEK W BIERUTOWIE NA STAREJ POCZTÓWCE

zamku do czasów współczesnych zachowała się wysoka, zwieńczona dwulatarniową kopułką wieża (u dołu kwadratowa, przy piątej kondygnacji oktogonalna), barokowa brama oraz mury obwodowe. Przetrwał również dwupiętrowy budynek południowy starego założenia ze zdobną klatką schodową i umieszczonymi u jego wejścia kartuszami herbowymi książąt wirtenbersko-oleśnickich. Zamek nie jest udostępniony do zwiedzania.

RYCINA Z XIX WIEKU

o Bierutowa najłatwiej dojechać przez Wrocław/Oleśnicę, z którymi miasteczko jest dobrze skomunikowane. Autobusy PKS zatrzymują się bezpośrednio pod zamkiem. Z dworca PKP dojście zajmie ok. 10 min. Obiekt położony jest we wschodniej części starego miasta. Samochód zaparkować można gdziekolwiek. (mapka) (2002)

1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. Internet

SAMOTNA WIEŻA

Namysłów - zamek królewski XIV-XVIIIw., ok. 13 km
Oleśnica - zamek książąt oleśnickich XIVw., przebudowany, ok. 16 km
Jelcz - ruina zamku rycerskiego XIVw., ok. 26 km
Oława - zamek książęcy XIVw., przebudowany, ok. 29 km

Więcej historycznych ilustracji zamku w Bierutowie, a także kilka tysięcy grafik, fotografii i pocztówek obrazujących inne polskie warownie znajdziesz na płytach CD w wydawnictwie Zamki na historycznej ilustracji. Szczegóły tutaj.