|
|
|
ZAMEK W PYZDRACH - WIDOK OD STRONY RZEKI, OBOK KLASZTOR
|
|
|
 achowany dziś w postaci szczątkowej zamek zbudowany został z fundacji Kazimierza Wielkiego w latach 30-ych XIV wieku, wraz z murami miejskimi stawianymi podczas odbudowy miasteczka po najeździe krzyżackim z roku 1331. Początkowo był on królewską rezydencją o wysokim znaczeniu strategicznym, co potwierdzały częste wizyty suwerenów i rozgrywane tu wydarzenia o charakterze międzynarodowym. W 1382, u schyłku panowania Ludwika Andegaweńskiego warownię zajęły oddziały węgierskie jako zastaw na rzecz zięcia królewskiego, kandydata na tron krakowski Zygmunta Luksemburczyka. W roku następnym wojska te zmuszone zostały stawić czoła oblężeniu rycerstwa polskiego - stronników księcia mazowieckiego Ziemowita IV, który korzystając z panującej w Wielkopolsce lokalnej wojny domowej Grzymalitów z Nałęczami, zabiegając o koronę królewską najechał Pyzdry i zdobył je po honorowej kapitulacji obrońców zamku. Wydarzenie to określane jest jako pierwsze na ziemiach polskich oblężenie przy użyciu armaty. Tak pisał o nim kronikarz Jan z Czarnkowa: [...] Zdarzyło się, nim miasto zostało oddane ziemianom, że pewien puszkarz Bartosza wyrzucił z powietrznej piszczeli (de aero pixide) kamień do bramy miejskiej, który przebiwszy dwa jej zamknięcia, uderzył w przyglądającego się temu, a stojącego na ulicy po drugiej stronie bramy, plebana z Biechowa, z tak wielką siłą, iż od tego uderzenia padł on i natychmiast wyzionął ducha [...].
|
|  |
|
ZAMEK NA POCZTÓWCE Z LAT 20-YCH XX WIEKU
|
|
 óźniej królewski zamek pełnił przede wszystkim funkcję siedziby lokalnych urzędów starościńskich. W latach 1628-1632 odrestaurował go wojewoda łęczycki, starosta pyzdrski Adam Czarnkowski. Wielokrotnie przebudowywany, zniszczony został podczas "potopu" w połowie XVII stulecia przez Szwedów i nigdy już nie odzyskał dawnej świetności, powoli zamieniając się w częściowo opuszczoną ruinę. U schyłku XVIII wieku wskrzesiły go władze pruskie, przeprowadziły grunowny remont i adaptowały na zakład karny. W połowie następnego stulecia, po przeniesieniu więzienia do Sieradza, obiekt oddano w ręce prywatne - odtąd mieściły się tu lokale mieszkalne i pomieszczenia magazynowe, a w części północnej zespołu na średniowiecznych fundamentach postawiono spichrz, przy którym na początku XX wieku zainstalowano młyn motorowy.
|
|
PYZDRY
|
Nazwa miasta wywodzi się przypuszczalnie od łacińskiego słowa pistrinum, oznaczającego młyn poruszany stąpaniem. W przeszłości ulegała ona częstym zmianom w zależności od sytuacji geopolitycznej i języka, jakiego oficjalnie uzywano - w dokumentach pojawiły się m.in. takie określenia jak: Pyzder, Pizdri czy Peisern. Jedna z legend miejskich wspomina o księciu piastowskim, który zmęczony polowaniem przysiadł na chwilę przy źródełku obok lipy. Napił się wody ze źródełka, a ta tak mu posmakowała, że zachęcał innych słowami pij zdrój. W XIX wieku miasteczko położone było w najdalej wysuniętym na zachód cypelku zaboru rosyjskiego i podobno znalazło się w jego zasięgu tylko dlatego, że carowi bardzo spodobała się jego nazwa.
|
|
|
BUDYNEK SPICHRZA POSTAWIONY Z WYKORZYSTANIEM MURÓW ZAMKOWYCH
- WIDOK OD STRONY WARTY I Z DAWNEGO DZIEDZIŃCA
|
|
espół warowny pobudowano we wschodniej części organizmu miejskiego w obrębie murów miejskich, na skarpie ponad doliną rzeki Warty. Był to typowy zamek miejski - jedyne dojście do niego wiodło przez miasto, od którego oddzielały go urządzenia obronne o nieznanej dziś konstrukcji. Stanowił regularne założenie zbudowane na planie prostokąta z czteroizbowym w przyziemiu domem mieszkalnym przy kurtynie wschodniej. Obok gmachu głównego znajdował się drugi, murowany, w połowie XVI wieku już pusty, zaś w narożu stała niewielka wieża, prawdopodobnie pełniąca funkcję ustępu. Pozostała zabudowa dziedzińca była drewniana. Nie wiadomo, czy zamek posiadał wieżę główną.
|
|
FOTOGRAFIA SATELITARNA KOMPLEKSU ZABUDOWAŃ WYZNACZAJĄCYCH PRZYPUSZCZALNY
HISTORYCZNY OBSZAR ZAMKU ŚRENIOWIECZNEGO
|
|
 istniejącej współcześnie w obrębie dawnego zespołu zamkowego grupie budynków niewiele jest śladów średniowiecza - dominuje zabudowa sprzed kilkudziesięciu - stu lat. Zachował się jedynie mocno przekształcony ceglany dom, dawniej spichrz, wzniesiony na murach gotyckich, oraz przypora w jednym z narożników. Obecnie mieści się tutaj zakład produkcyjny oraz (prawdopodobnie) prywatne lokale mieszkalne. Po sąsiedzku, w skrzydle wschodnim klasztoru pofranciszkańskiego funkcjonuje Muzeum Regionalne, gdzie zobaczyć można m.in. przedmioty stanowiące dawne wyposażenie zamku królewskiego.
|
|
"WSPÓŁCZESNE" BUDYNKI PRZEMYSŁOWE, PO LEWEJ MŁYN
|
|
 iasto położone jest ok. 70 km na pd-wsch od Poznania, przy drodze krajowej nr 308 łączącej Wrześnię z Kaliszem. Dojazd PKS-em z kierunków: Kalisz, Konin, Gniezno, Poznań lub transportem własnym. Zamek stoi przy - a jakże - ul. Zamkowej, ok. 300 metrów na wschód od Rynku. Można obejrzeć go z bliska, jednak fotografującym będzie brakować perspektywy. Dogodniejsze widoki, nie tylko na zespół zamkowy, ale także na stojące w jego sądziedztwie klasztor i farę, zapewnia wizyta na wschodnim brzegu rzeki, skąd rozpościera się malownicza panorama. Aby się tam dostać, należy odnaleźć most, przekroczyć go i tuż za nim skręcić w prawo w przydrożny parking z barem, a następnie minąć parking i kierować się drogą gruntową w stronę Warty. (2007) (mapka)
|
|
PANORAMA MIASTA Z PRAWEGO BRZEGU RZEKI
|
|
Radlin - ruina pałacu obronnego, ok. 25 km
Jarocin - relikty zamku szlacheckiego XVIw., tzw. Skarbczyk, ok. 32 km
|
|
