STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


KLASZTOR W MSTOWIE WIDOK OD POŁUDNIA



rzybycie kanoników laterańskich do maleńkiego Mstowa zawdzięczamy być może decyzji biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża, który w roku 1218 miał założyć tutaj klasztor, osadzając w nim dwunastu zakonników sprowadzonych z opactwa wrocławskiego Najświętszej Maryi Panny na Piasku. Głównym motywem owej fundacji miała być przede wszystkim chęć stworzenia silnego ośrodka duchowości i kultury chrześcijańskiej na terenie pogranicza Małopolski i Ziemi Wieluńskiej w celu ograniczenia panującego tam społecznego chaosu i podniesienia poziomu świadomości chrześcijańskiej wśród miejscowej ludności. Przypisanie organizacji nowego ośrodka wspomnianemu biskupowi to jednak tylko jedna z historycznych wersji. Inna głosi, że kanonicy osiedlili się w Mstowie już przed rokiem 1145 z inicjatywy Piotra Włostowica, za aprobatą Władysława Wygnańca i biskupa krakowskiego Roberta, a rola Odrowąża ograniczała się jedynie do potwierdzenia wcześniejszych nadań na rzecz klasztoru i oddania pod jego zarząd duszpasterstwa parafialnego, co nastąpiło w roku 1220. Przez dłuższy czas klasztor mstowski stanowił filię opactwa wrocławskiego, dopiero w pierwszych latach XV wieku uniezależnił się on od Wrocławia, uzyskując status prepozytury autonomicznej, a potem także tytuł opactwa. U jego boku dynamicznie rozwijała się osada, która w 1279 jako pierwsza w regionie uzyskała od Bolesława Wstydliwego prawa miejskie. Miasteczko pełniło wówczas funkcję ośrodka nadgranicznego z brodem na rzece Warcie oraz komorą celną i fakt ten prawdopodobnie przyczynił się do budowy drewnianych umocnień klasztornych. Inwestycja taka miała głębokie uzasadnienie, ponieważ w XIII i XIV stuleciu Mstów wielokrotnie stawał się celem grabieżczych wypraw band pogranicznych i najazdów ze strony książąt śląskich. Pomimo braku politycznej stabilizacji w średniowieczu miasto rozwijało się prawidłowo i stanowiło najsilniejszy w okolicy ośrodek, przewyższający swym znaczeniem pobliską Częstochowę. Jan Długosz odnotował nawet, że za jego czasów Mstów miał 105 gospodarstw i wyjątkowo dobrą glebę oraz klimat, tak że zboża i trawy były tu lepsze, bydło tłustsze i piękniejsze, a owce dawały delikatniejszą wełnę niż gdziekolwiek w Polsce. Podczas podróży zatrzymywali się tutaj m.in. Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki. Dłuższy postój urządził też w 1391 Władysław Jagiełło, robiąc sobie przerwę podczas karnej wyprawy na ziemie nielojalnego Władysława Opolczyka.


KOŚCIÓŁ FASADA POŁUDNIOWA


pierwszej połowie XV wieku na miejscu starego kościoła wzniesiono gmach, który w 1441 roku na synodzie w Łęczycy otrzymał rangę kolegiaty i tytuł Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Kilkadziesiąt lat później do jego północnej kurtyny dostawiono nowe zabudowania klasztorne. Były one już być może świadkiem wielkiego zjazdu rycerstwa polskiego, jakie miało miejsce w Mstowie w roku 1474 z okazji ekspedycji króla Kazimierza Jagiellończyka na państwo węgierskie Macieja Korwina. Budynek klasztorny przez następne lata, oprócz funkcji mieszkalno-sakralnych dla zmiennej liczby 10-20 kanoników, służył za szkołę parafialną, szpital oraz zakonne studium wewętrzne, przygotowujące kandydatów do kapłaństwa. Na przestrzeni wieków wielokrotnie ulegał on modyfikacjom i przeobrażeniom. Na początku XVII stulecia dotychczasowe fortyfikacje zastąpiono nowymi, wybudowanymi z kamienia i cegły; nie powstrzymały one jednak awanturniczych Szwedów, którzy w roku 1655 po kilkudniowym oblężeniu spalili miasto oraz klasztor, mordując przy okazji połowę miejscowej ludności. Wojny ze Szwecją, a także zmiany w układzie sił między regionalnymi ośrodkami sprawiły, że Mstów utracił swe pierwszorzędne gospodarczo znaczenie, głównie na rzecz Częstochowy, gdzie kult Jasnej Góry przyczynił się do stopniowej marginalizacji zadań mstowskiego klasztoru. Po pożarze kościoła w roku 1702 miejscowa kapituła podjęła decyzję o budowie nowej świątyni, którą ukończono w 1742. Kilka lat przez zakończeniem prac w użytkowanym już częściowo gmachu nastąpiła katastrofa - w trakcie nabożeństwa pękły filary od strony nawy południowej, powodując zawalenie się stropów i części murów oraz śmierć co najmniej trzech osób.


POŁUDNIOWO-ZACHODNI ODCINEK MURÓW
Z NAROŻNĄ WIEŻYCZKĄ FOT. AUTOR


iek XVIII należał do niewiarygodnie tragicznych w dziejach zarówno polskich, jak i w lokalnej historii Mstowa. Oprócz trzech pożarów (1702, 1776, 1800) zniszczenia pozostawiły po sobie przemarsze wojsk rosyjskich w 1709 i 1768 oraz pruskich w 1789 i 1793, klęski żywiołowe, wylewy Warty i szalejące w tym czasie zarazy. Smutne zakończenie stulecia zwieńczyło okres ponad 600-letniego życia zakonnego w mieście, bowiem niedługo po III rozbiorze, w 1798 dobra klasztorne zostały skasowane i przeszły na własność państwa (niektóre źródła podają datę 1819). W 1914 w kościele i pomieszczeniach dawnego klasztoru schroniły się wojska niemieckie, które następnie zostały zbombardowane przez Rosjan, co doprowadziło do częściowej ruiny istniejących zabudowań. W latach 1925-36 miejscowy proboszcz ks. Michał Maniewski odrestaurował zdewastowane obiekty i zrekonstruował obwód obronny, przywracając mu oryginalną XVII-wieczną formę. Podczas drobnych prac prowadzonych po II wojnie światowej aż 3-krotnie w pobliżu klasztoru odnajdywano skarb w postaci łącznie blisko tysiąca XIV-XVI-wiecznych monet. Pomyślny splot wydarzeń trwał nadal, bowiem 19.06.1990 Kanonicy Regularni Laterańscy na prośbę Ordynariusza Diecezji Częstochowskiej po blisko 200-letniej nieobecności tryumfalnie powrócili do Mstowa.


POŁUDNIOWA LINIA MURÓW



ierwotny kościół romański, zorientowany na linii wschód-zachód, przypuszczalnie powstał już w XII wieku i niedługo potem został przebudowany w stylu gotyckim lub wzniesiony od podstaw. Na jego korzeniu w pierwszej połowie XVIII stulecia postawiono nowy, trójnawowy barokowy gmach na planie krzyża z szeroką fasadą zachodnią, ozdobioną dwiema niskimi wieżami, podwyższonymi na przełomie XIX i XX stulecia. Od północy do kościoła przylegał wymurowany z kamienia i cegły klasztor o trzech skrzydłach, z których skrzydło najstarsze - południowe posiada XV-wieczną metrykę i charakteryzuje się grubymi murami z niewielkimi gotyckimi okienkami. Na jego dwóch kondygnacjach znajdowały się m.in. kapitularz, biblioteka, pomieszczenia dla odbywajacych karę zakonników i poddanych klasztoru. Zespół ten otoczono w XVII stuleciu kamiennym murem wzmocnionym przez 10 baszt: 5 okrągłych w narożnikach, dwie od strony wschodniej, dwie od południa i jedną od północy. Obwód uzupełniał budynek kordegardy oraz dwie bramy: główna zlokalizowana od południa (aktualnie dzwonnica) oraz gospodarcza od wschodu. Ufortyfikowane wzgórze ubezpieczały dodatkowo wały ziemne z fosą, zniwelowane pod koniec XVII wieku.


PLAN ZAŁOŻENIA OBRONNEGO W MSTOWIE:
1. KOŚCIÓŁ, 2. KLASZTOR, 3. DAWNA BRAMA WJAZDOWA (OBECNIE DZWONNICA)
4. WSPÓŁCZESNA BRAMA, 5. BASZTA NAROŻNA



o czasów nam współczesnych z obwodu warownego zachował się zrekonstruowany w okresie międzywojennym mur z dziewięcioma basztami i pozostałościami baszty północnej, przebudowana z południowej bramy dzwonnica (obecnie brama usytuowana jest od strony zachodniej), a także przekształcony budynek dawnej wartowni. Dom klasztorny wykorzystywany jest obecnie jako plebania. Wstęp na teren kościelny wolny.



stów położony jest ok. 13 km na wschód od Częstochowy. Dojazd komunikacją PKS lub transportem własnym. Brak parkingu rekompensuje niewielki ruch oraz szerokie pobocza (od wschodu). (mapa) (2002)


JESZCZE RAZ MUR POŁUDNIOWY,
PO PRAWEJ DAWNA BRAMA GŁÓWNA - OBECNIE DZWONNICA



1. J. Bogdanowski: Jura warowna jaki kulturowy zasób turystyczny
2. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko-Częstochowskiej
3. Internet


Autorem zdjęć (oprócz zdjęcia pionowego) są Ewa i Marek Wojciechowscy.
Więcej znajdziesz na stronie http://www.tripsoverpoland.eu




Częstochowa - klasztor warowny XIV/XIXw., 15 km
Olsztyn - ruina zamku królewskiego XIVw., 13 km



STRONA GŁÓWNA