STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA PIASTOWSKIEGO ZAMKU BOLCZÓW, WIDOK OD POŁUDNIA



arowny zamek Bolczów wzniósł przypuszczalnie ochmistrz książęcy Clericus Bolz (Bolcze) z Mniszkowa po roku 1371, a przed 1386, na ziemiach kupionych wcześniej od rycerza Heinricha Bawara. Mający stanowić odtąd siedzibę rodu, strzegący biegnących w pobliżu szlaków kupieckich obiekt został w 1433 zniszczony przez reprezentujących interesy biskupa wrocławskiego mieszczan świdnickich, którzy przybyli tu zbrojnie, by położyć kres częstym rabunkom na drogach - właściciele Bolczowa nie dość bowiem, że sympatyzowali z husytami, to nie stronili też od raubritterstwa, czyli bandyckich rozbojów ukierunkowanych głównie na przejeżdżające w okolicy tabory. Po zakończeniu wojen husyckich, w połowie XV wieku Hans Dippold von Burghaus odbudował warownię, rozszerzając jej zakres o część południowo-wschodnią i fortyfikując z wykorzystaniem naturalnych warunków obronnych. W październiku 1529 zamek wraz z folwarkiem w Janowicach Wielkich kupił za kwotę 1400 guldenów rycerz Franz von Reibnitz z Kłaczyny, pełniący w roku 1535 funkcję komtura krzyżackiego w Oleśnicy Małej, a od 1536 namiestnika zakonu krzyżackiego na Śląsku. W tym czasie nie mieszkał on już jednak w Bolczowie, gdyż w 1532 roku sprzedał go pochodzącemu z Poznania kupcowi o nazwisku Holtzschuer.


WIDOK OD POŁUDNIOWEGO WSCHODU NA ZESPÓŁ BRAMNY, RYCINA EBNERA Z 1. POŁOWY XIX WIEKU



Nazwa zamku wywodzi się zapewne od imienia jego właściciela, a prawdodopodobnie również budowniczego, rycerza Clericusa Bolz, zwanego też Bolic, von Polz i Politz. W średniowiecznych dokumentach zamek tytułowano Baulzen lub Boulczenstein, później pojawiło się określenie Polzenstein. W czasach nowożytnych obiekt nosił nazwę Poltzenschloss, Bolzenschloss i czasami - być może przez pomyłkę - Bolkenschloss.



WIDOK NA BOLCZÓW OD POŁUDNIA, T. BLATTERBAUER 1883


latach 1537-43 zamek Bolczów należał do pochodzącego z Alzacji Jobsta Ludwiga Dietza, zwanego Justusem Decjuszem, sekretarza Zygmunta Starego, krakowskiego bakiera i finansisty. Jobst Dietz bynajmniej tutaj nie zamieszkał dzierżawiąc warownię wraz z Janowicami, Miedzianką oraz Mniszkowem swemu pełnomocnikowi Heinrichowi Thule. W tym okresie Bolczów pełnił funkcję strażnicy, a być może również skarbca usytuowanej w pobliżu kopalni miedzi, stąd zapewne decyzja o jego rozbudowie, realizowanej między 1520 a 1550, polegającej głównie na modernizacji systemu fortyfikacji części pd.wsch. założenia. W 1562 roku właścicielami Bolczowa zostali bracia Hans i Franz Heylmann, po nich w 1575 zamek objął Hans von Gersdorf z Sichowa, a następnie jego syn Christoph, który w 1608 sprzedał go wraz okolicznymi dobrami Danielowi von Schaffgotsch, właścicielowi zamku Gryf oraz Chojnik. Jeszcze w tym samym roku von Schaffgotsch rozpoczął trwające dwa lata prace przy modernizacji urządzeń obronnych warowni, rozbudował też i ufortyfikował dwór w pobliskich Janowicach Wielkich. Podczas toczącej się w okresie 1618-48 wojny 30-letniej Bolczów pierwotnie służył za schronienie okolicznej ludności różnego stanu, wkrótce jednak został wzmocniony i obsadzony stałą załogą cesarską. W tym czasie dwukrotnie zdobywały go wojska szwedzkie, w 1641 oraz cztery lata później, przypuszczalnie na skutek zdrady jednego z obrońców. Szczególnie dramatyczna i brzemienna w skutkach okazała się zimowa noc z 5 na 6 grudnia 1645, gdy z polecenia generała Lennarta Tortenssona pod zamek podłożono ogień - spłonęła wówczas drewniana konstrukcja wraz z poszyciem i więźbą dachową, również część murów nie wytrzymała wysokiej temperatury i popękała. Próby odbudowy nie powiodły się i po kolejnym pożarze w 1646 warownia na zawsze utraciła swoj dotychczasowy charakter.


IMG BORDER=1 style=

OD ZACHODU ZAMEK PREZENTUJE SIĘ JAKO CIĄG SKAŁ GRANITOWYCH Z WIEŃCZĄCYM JE NIEWYSOKIM MURKIEM



Dnia 6 października 1632 roku w godzinach wieczornych doszło na Bolczowie do tragicznego w skutkach zdarzenia. Cesarski komisarz wojenny Georg Friedrich von Knobelsdorff przez własną nieuwagę śmiertlenie postrzelił komendanta zamku Christopha von Kleist. Sprawca wypadku, zapewne w szoku, zbiegł, ale wkrótce został odnaleziony, przy czym stawiając czynny opór przy zatrzymaniu został postrzelony i półżywy przetransportowany do Bolczowa. Źródła milczą na temat ewentualnej kary, jaka go spotkała, nie mogła być ona jednak nazbyt wysoka, skoro von Knobelsdorff pozostał na zajmowanym stanowisku. Szczęście odwróciło się od niego rok później, kiedy oddział szwedzki zaatakował, ograbił, a na końcu spalił dom komisarza. Obecny podczas ataku von Knobelsdorff został wówczas ciężko ranny.




KOLOROWE POCZTÓWKI UKAZUJĄCE STAN ZAMKU W PIERWSZEJ DEKADZIE XX STULECIA


roku 1679 majątek wraz ze zniszczonym już zamkiem nabył za sumę 27,000 talarów śląskich Erdmann hr. von Promnitz. W rękach rodu znajdował się on do czerwca 1765, a następnie stał się własnością Christiana Friedricha hr. Stolberg-Wernigerode, który z dóbr rycerskich w Janowicach, Trzcińsku oraz Miedziance utworzył dla swojego syna fideikomis, tj. podlegający odrębnym przepisom dotyczącym dziedziczenia majątek ziemski posiadający odrębny statut zapobiegający nadmiernemu rozdrobnieniu dóbr rodowych. W okresie tym rozpowszechniła się wśród zamożnej części społeczeństwa moda na romantyzm średniowieczny, na czym skorzystał także i Bolczów, który choć już wówczas w postępującej ruinie, odwiedzany był chętnie, między innymi przez rodzinę królewską von Hohenzollern i ich gości. Zapewne na fali tych uniesień rezydujący w Janowicach Wielkich wnuk Christiana hrabia Wilhelm Stolberg-Wernigerode odgruzował teren zamku, wzmocnił i częściowo zrekonstruował jego mury, przywrócił do dawnego stanu wydrążoną na dziedzińcu studnię, wybudował ułatwiające zwiedzanie drewniane schody i poręcze, a na zamku wysokim wzniósł gospodę w bardzo modnym wtedy stylu szwajcarskim. Na początku XX stulecia w sąsiedztwie gospody zbudowano schronisko turystyczne, które funkcjonowało jeszcze przez początkowy okres II wojny światowej, a następnie przez kilka lat po wojnie, po czym zostało zamknięte i rozebrane. Pierwsze i największe jak dotąd prace konserwatorskie po przejęciu Śląska przez państwo polskie miały miejsce na zamku w połowie lat 60. XX wieku. Między innymi wycięto wówczas porastającą mury roślinność, przebudowano część schodów i przejść, wzmocniono też brzegi fosy, nad którą przerzucono drewniany most. Efekt tych prac widoczny jest do dnia dzisiejszego.


W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM RUINY BYŁY POPULARNYM CELEM WYCIECZEK GOSZCZĄCYCH W SUDETACH TURYSTÓW



Ruiny tego dawnego okazałego zamku wznoszą się wśród lasów świerkowych, na górze 1199 stóp wysokiej, trzy kwadranse drogi od Starego Janowca, stacyi kolei szlązkiej. Przed wejściem do zamku rozpościera się duży plac, wokoło wysokiemi obsadzony drzewami. Południowa brama wchodowa dość dobrze jest zachowaną. Mury warowni składają się w większej części z wyrąbanych kawałków skał granitowych. Wnętrze ruiny przedstawia obraz zupełnego zniszczenia, choć i obecnie widoczne, że niegdyś mieściły się tu znaczne budowle. Wieża zamkowa w swym stanie ruiny jest dziś jeszcze mniej więcej na sześćdziesiąt stóp wysoką. Wiadomości z minionych czasów skąpo mamy o zamku. Jedni, do których Naso w swym dziele "Phoenix redivivus" należy, twierdzą że zamek ten pobudował książę szlązki Bolesław Wysoki, inni, że jest dziełem jednego z rodu Bolców, którzy w czasie rządów księżny Agnieszki w Dolnym Szlązku, około roku 1374, przewoźny wpływ na losy swego kraju wywierali.

W XVI i XVII wieku widzimy ten zamek w rękach możnej rodziny Schaffgotschów. W czasie 30-letniej wojny służył on nieraz okolicznym mieszkańcom za miejsce bezpiecznego schronienia. Szwedzi, pod dowództwem Koenigsmarcka, zdobyli go w roku 1641. Cesarscy kusili się kilkakrotnie o odebranie go, lecz bezskutecznie. Będąc zmuszeni, ze względów strategicznych, pozycye zmienić, wyszli Szwedzi w roku 1643 z zamku a generał Torstenson kazał go wtedy zburzyć i wewnątrz wypalić. Na zachodniej stronie zamku pokazują okno, przez które ksiądz katolicki z piętra wyskoczył i o skały się rozbił, nie chcąc żywo Szwedom, w roku 1641 zamek dobywającym, do niewoli się dostać. Chodzi podanie, że w sklepach zamkowych wielkie mieszczą się skarby, których Torstenson przy pośpiesznym opuszczaniu zamku miał zapomnieć zabrać ze sobą. Dziś ruiny zamkowe są własnością hrabiego Stolberga.

Tygodnik Ilustrowany, 1882



PANORAMA BOLCZOWA, FOTOGRAFIA Z PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU



olczów zbudowany został na skalistym granitowym wzniesieniu o wys. 561 m n.p.m górującym nad doliną potoku Janówka. Najstarszą częścią założenia pozostaje zamek górny, który zajmuje obszar między dwiema formacjami skalnymi częściowo włączonymi w obwód warowny, zamykającymi regularny dziedziniec (4). W północnej części, na krawędzi zbocza zwanego Kapelanią (2) wzniesiono podpiwniczony, w przyziemiu dwuizbowy budynek mieszkalny (1) o wymiarach ok. 7,8x20 metrów, którego mury częściowo przetrwały do dziś. Naprzeciw domu mieszkalnego, od południowego wschodu, mieściła się kuchnia i piekarnia, a na dziedzińcu wykuta w skale cysterna z wodą. Wjazd na zamek wysoki flankowała zbudowana na wschodniej skale czworoboczna baszta obronna (3). Nowożytne stadium rozwoju warowni przedstawia system bramny z wieżą, basteją (7) i barbakanem (8) prowadzącym do mostu (9) nad fosą.


PLAN RUIN ZAMKU WG M. PRZYŁĘCKIEGO. ŹRÓDŁO: L. KAJZER, LEKSYKON ZAMKÓW W POLSCE
1. BUDYNEK MIESZKALNY, 2. KAPELANIA, 3. BASZTA W MURACH ZAMKU WYSOKIEGO, 4. DZIEDZINIEC ZAMKU WYSOKIEGO,
5. DZIEDZINIEC ZAMKU NISKIEGO, 6. WIEŻA BRAMNA, 7. BASTEJA, 8. BARBAKAN, 9. MOST, 10. SUCHA FOSA



dawnej warowni do czasów teraźniejszych dobrze zachowały się utrwalone podczas prac konserwatorskich XVI-wieczne mury zespołu bramnego z barbakanem i basteją, niemal pełny ciąg murów obwodowych z otworami strzelniczymi, cysterna na wodę, a także częściowo zrekonstruowane fragmenty domu mieszkalnego na zamku wysokim. Z górującego nad ruiną tarasu Kapelanii, dokąd prowadzą wykute w skale strome schody, podziwiać można urodziwą panoramę sudecką z charakterystycznymi wierzchołkami Sokolików na pierwszym planie. Zamek prezentuje się szczególnie atrakcyjnie późnym jesiennym popołudniem, kiedy południowe partie jego murów "złocą" się pod wpływem padających na nie pod ostrym kątem promieni słonecznych. Ruina stanowi obecnie własność Stowarzyszenia Mieszkańcy Gminie - jest udostępniona do zwiedzania.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

OD GÓRY Z LEWEJ: PD.ZACH. MUR KURTYNOWY ZAMKU NISKIEGO, PRZEJAZD BRAMNY, SCHODY PROWADZĄCE NA BASZTĘ ZAMKU WYSOKIEGO, FRAGMENT DZIEDZIŃCA DOLNEGO Z MUREM DZIELĄCYM ZAMEK NISKI OD WYSOKIEGO



anowice Wielkie leżą przy trasie kolejowej z Wałbrzycha, około 15 km na wschód od Jeleniej Góry. Z dworca PKP należy iść zielonym szlakiem w kierunku południowym. Do zamku dotrzeć można po ok. 30 minutach marszu. Jadąc samochodem od strony Jeleniej Góry należy kierować się na Wrocław i w miejscowości o nazwie Radomierz skręcić w prawo na Janowice Wielkie. We wsi po pokonaniu przejazdu kolejowego ponownie skręcić w prawo, a następnie ok. 400 metrów dalej w lewo, na wykładaną kostką brukową aleję. Jechać aż do końca alei, dalej przeciąć główną drogę i wjechać w ul. Zamkową. Następnie cały czas prosto aż do końca drogi utwardzonej. Tutaj należy porzucić auto i finałowe podejście wykonać na piechotę. (mapa) (2013, fotografie z 2008)




1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. R. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Wspólnota Akademicka 2008
5. M. Perzyński: Arystokraci i ich niezwykłe zamki, dwory i pałace..., WDW 2008
6. M. Świeży: Zamki, twierdze, warownie, Foto Art 2002


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

NA GÓRZE: WIDOK Z WYŻSZYCH PARTII ZAMKU XIV-WIECZNEGO NA CZĘŚĆ NOWOŻYTNĄ
NA DOLE: ZAMEK BOLCZÓW W BARWACH JESIENI



Krzyżna Góra - pozostałości zamku Sokolec XIVw., 5 km
Karpniki - zamek XVIw., przebudowany, 7 km
Płonina - ruina zamku książęcego, XIVw., 10 km
Kowary - zamek renesansowy XVIw., przebudowany, 13 km



Warto zobaczyć również:


IMG

W Janowicach Wielkich dwór z XIV wieku wzniesiony przez rycerza von Beier, rozbudowany na przełomie XVI/XVII stulecia z inicjatywy Daniela von Schaffgotscha, właściciela Bolczowa . Obecnie mieści się tutaj Dom Pomocy Społecznej. W pobliżu zabytkowy park.

IMG

Nieopodal dworu późnogotycki kościół NMP z XV stulecia. Wewnątrz wyposażenie stanowi m.in. gotyckie sakramentarium i renesansowa chrzcielnica, w ściany zewnętrzne wmurowano barokowe nagrobki z XVI i XVII wieku. Na wieży kościoła zachował się oryginalny zegar z okresu renesansu.

IMG

Rudawy Janowickie - względnie niskie, lecz bardzo atrakcyjne pasmo górskie, w obszarze którego obok Bolczowa warto zwiedzić schronisko Szwajcarka u podnóża Krzyżnej Góry, Górę Sokolik, a także kolorowe jeziorka powstałe w wyniku eksploatacji "złota głupców" czyli pirytu. W paśmie licznie występują malownicze skały zbudowane z granitu, amfibolitów i zlepieńców.



STRONA GŁÓWNA


PENSJONAT VILLA GRETA
DOLNY ŚLĄSK, SUDETY



CHATA 'ALE LIPA'
NOCLEGI GÓRY SOWIE