STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

W DWORZE OSTROWSKICH UKRYTE SĄ POZOSTAŁOŚCI ŚREDNIOWIECZNEGO ZAMKU



udowniczym i pier­wszym dys­po­nen­tem zam­ku w Ujeź­dzie był przy­pusz­czal­nie Piotr Tłuk Stry­kow­ski her­bu Jas­trzę­biec, kasz­te­lan ino­włodz­ki, właś­ci­ciel skrom­ne­go klu­cza ma­jąt­ko­we­go. Po je­go śmier­ci, w ro­ku 1469 lub w 1474 osa­da wraz z zam­kiem zna­laz­ła się w rę­kach Sta­nis­ła­wa War­szyc­kie­go, by już w 1476 przejść w po­sia­da­nie ro­du Du­nin, któ­re­go naj­bar­dziej zna­nym przed­sta­wi­cie­lem był wo­je­wo­da brze­sko­ku­jaw­ski, sta­ros­ta mal­bor­ski i ka­szte­lan sie­radz­ki Piotr Du­nin z Prat­ko­wic her­bu Ła­będź. Praw­do­po­dob­nie nie­co wcześ­niej mu­sia­ły mieć miej­sce ja­kieś bli­żej nie­ok­reś­lo­ne kłót­nie ro­dzin­ne do­ty­czą­ce ma­jąt­ku, bo­wiem w tej spra­wie in­ter­we­nio­wał sam król, po­wie­rza­jąc za­mek na czas wy­jaś­nie­nia spo­ru Piot­ro­wi Wspin­ko­wi z Będ­ko­wa. W la­tach 70. XV wie­ku, na krót­ko przed śmier­cią, Piotr Du­nin roz­bu­do­wał śred­nio­wiecz­ne za­ło­że­nie Stry­kow­skich prze­kształ­ca­jąc je w naj­więk­szy ob­sza­ro­wo pry­wat­ny za­mek w ca­łym re­gio­nie. Po je­go zgo­nie miesz­ka­ła w Ujeź­dzie jesz­cze przez pe­wien czas Win­cen­ty­na Le­żań­ska, wdo­wa po zmar­łym wo­je­wo­dzie. W ko­lej­nych la­tach właś­ci­cie­la­mi dóbr by­li m.in. kasz­te­lan łę­czyc­ki Sta­nis­ław Du­nin, je­go brat, stol­nik łę­czyc­ki Win­cen­ty, a ta­kże cór­ka Win­cen­te­go - An­na, któ­ra ja­ko os­tat­nia z ro­du w 1594 ro­ku wnio­sła mia­sto w po­sa­gu mę­żo­wi Pa­wło­wi Szcza­wiń­skie­mu her­bu Praw­dzic, och­mis­trzo­wi dwo­ru An­ny Ja­giel­lon­ki. Przed­sta­wi­ciel in­ne­go ro­du pa­nu­ją­ce­go w Ujeź­dzie, bo­ga­ty i bar­dzo wpły­wo­wy re­pre­zen­tant szczy­cą­cej się por­tu­gal­ski­mi ko­rze­nia­mi szlach­ty in­flan­ckiej, sta­ros­ta bo­les­ław­ski i wo­je­wo­da sie­radz­ki Kas­per Den­hoff her­bu Świn­ka, w pier­wszej po­ło­wie XVII stu­le­cia ro­ze­brał śred­nio­wiecz­ną wa­row­nię, a na­stęp­nie wy­ko­rzy­stu­jąc czę­ścio­wo jej mu­ry, za pie­nią­dze żo­ny Ale­ksan­dry Ko­niec­pol­skiej wzniósł wcze­sno­ba­ro­ko­wy pa­łac, któ­ry swą for­mą i wy­po­sa­że­niem za­chwy­cał współ­czes­nych mu znaw­ców.


UJAZD, REKONSTRUKCJA ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO


od ko­niec XVIII wie­ku Apo­lo­nia Den­hof­fów­na wnio­sła mia­sto Ujazd w po­sa­gu za­ło­ży­cie­lo­wi To­ma­szo­wa Ma­zo­wiec­kie­go To­ma­szo­wi Os­trow­skie­mu her­bu Ra­wicz, pod­skar­bie­mu ko­ron­ne­mu i mar­szał­ko­wi Sej­mu Czte­ro­let­nie­go. W 1812 ro­ku Os­trow­ski wy­bu­do­wał pa­łac dre­wnia­ny na miej­scu ruin po­przed­nie­go, ka­zał też spo­rzą­dzić pie­częć "Pań­stwo Ujazd", a na­wet o­two­rzył men­ni­cę wy­bi­ja­ją­cą włas­ne mo­ne­ty. Je­go syn - An­to­ni Os­trow­ski wzniósł w miej­scu dre­wnia­ne­go pa­ła­cu ist­nie­ją­cy do dziś ne­o­go­tyc­ki dwór mu­ro­wa­ny, sam jed­nak nie­dłu­go po­tem zmu­szo­ny zos­tał u­dać się na e­mi­gra­cję w oba­wie przed san­kcja­mi ze stro­ny rzą­du car­skie­go, któ­ry za udział w Pow­sta­niu Lis­to­pa­do­wym skon­fis­ko­wał ca­ły je­go ma­ją­tek. Z rąk ro­syj­skich część ziem, w tym park i pa­łac, w ro­ku 1869 wy­ku­pił Sta­nis­ław Os­trow­ski, syn An­to­nie­go. W la­tach 1882-86 wy­re­mon­to­wał on ro­do­wą sie­dzi­bę i prze­kształ­cił ją w sty­lu ne­o­go­tyc­kim. Od­res­tau­ro­wa­na bu­dow­la słu­ży­ła Os­trow­skim do dru­giej woj­ny świa­to­wej, os­tat­nim jej przed­wo­jen­nym właś­ci­cie­lem był hra­bia Jan Krys­tian Os­trow­ski. Po ob­ję­ciu wła­dzy przez ko­mu­nis­tów, na mo­cy de­kre­tu z 6 wrześ­nia 1944 ma­ją­tek Os­trow­skich prze­szedł na włas­ność skar­bu pań­stwa, a sam pa­łac stał się in­te­gral­ną częś­cią miej­sco­we­go PGR-u, co na­tu­ral­nie przy­czy­ni­ło się do je­go głę­bo­kiej i szyb­kiej de­wa­sta­cji. W 1957 opie­ku­nem i użyt­kow­ni­kiem o­biek­tu zos­tał Zwią­zek Har­cer­stwa Pol­skie­go, któ­ry do ro­ku 2001 pro­wa­dził tu­taj o­śro­dek szko­le­nio­wy. Po­mi­mo zre­a­li­zo­wa­ne­go w la­tach 60. ge­ne­ral­ne­go re­mon­tu gmach z upły­wem cza­su znacz­nie pod­u­padł, a ZHP tłu­ma­cząc się bra­kiem nie­zbęd­nych na je­go u­trzy­ma­nie środ­ków, w 2002 ro­ku o­gło­sił prze­targ na je­go sprze­daż. Kon­kurs o­fert wy­gra­ła spół­dziel­nia le­ka­rzy z Ło­dzi ma­ją­ca w pla­nach ot­war­cie w pa­ła­cu do­mu spo­koj­nej sta­roś­ci; z nie­jas­nych przy­czyn li­cy­ta­cja zos­ta­ła jed­nak u­nie­waż­nio­na i w nas­tęp­nej zwy­cięz­cą o­ka­zał się przed­się­bior­ca z Brze­zin, któ­ry za 763,000 zł na­był bu­dy­nek pa­ła­co­wy wraz o­ta­cza­ją­cym go 14-hek­ta­ro­wym par­kiem. Ta­ki stan rze­czy wy­wo­łał sze­ro­ką la­wi­nę pro­tes­tów ze stro­ny miesz­kań­ców o­ba­wia­ją­cych się rych­łe­go zam­knię­cia par­ku i os­kar­ża­ją­cych ZHP o sprze­daż ma­jąt­ku, któ­ry for­mal­nie nig­dy do nie­go nie na­le­żał. Za­ło­żo­ny zos­tał Spo­łecz­ny Ko­mi­tet Obro­ny Dóbr Skar­bów Pań­stwa w Ujeź­dzie żą­da­ją­cy u­nie­waż­nie­nia tran­sak­cji, te­mat po­ja­wił się też w pro­gra­mie Spra­wa dla re­por­te­ra Ewy Ja­wo­ro­wicz, a ca­ła kwes­tia tra­fi­ła do są­du, gdzie sprze­daż a­nu­lo­wa­no. No­wy właś­ci­ciel od­wo­łał się jed­nak od tej de­cy­zji i wy­grał, z ko­rzyś­cią dla za­byt­ku, któ­ry cał­kiem nie­daw­no zos­tał grun­tow­nie wy­re­mon­to­wa­ny.



DWÓR W UJEŹDZIE NA FOTOGRAFIACH Z LAT 30. I 50. (PONIŻEJ) XX WIEKU



okre­sie let­nim 2003 i 2004 ro­ku na te­re­nie par­ku pro­wa­dzo­ne by­ły pod kie­run­kiem ś.p. Lesz­ka Kaj­ze­ra pra­ce ar­che­o­lo­gicz­ne, któ­rych e­fek­tem by­ło od­sło­nię­cie fun­da­men­tów śred­nio­wiecz­ne­go zam­ku i zba­da­nie sła­bo do­tych­czas po­zna­nej je­go for­my przes­trzen­nej. Do cza­su o­fic­jal­nych pu­bli­ka­cji wy­ni­ków tych ba­dań pow­szech­na wie­dza na te­mat wa­row­ni o­gra­ni­cza się je­dy­nie do pod­sta­wo­wych in­for­ma­cji do­ty­czą­cych za­sad­ni­czych e­le­men­tów jej za­bu­do­wy. By­ło to więc praw­do­po­dob­nie czwo­ro­bocz­ne za­ło­że­nie o łącz­nej po­wierz­chni o­ko­ło 1000 met­rów kwa­dra­to­wych (czte­ro­krot­nie więk­sze od dzi­siej­sze­go dworu) z wie­żą w pół­noc­no-za­chod­nim na­ro­żu i trzy­kon­dyg­na­cyj­nym do­mem miesz­kal­nym przy kur­ty­nie pół­noc­nej. Za­mek zaj­mo­wał te­ren bez­poś­red­nio na pół­noc od dworu, przy czym je­go mur po­łud­nio­wy wy­ko­rzys­ta­ny zo­stał przy wzno­sze­niu no­wo­żyt­nej sie­dzi­by Den­hof­fów, sta­jąc się częś­cią jej ścia­ny pół­noc­nej.



WSPÓŁCZESNY PLAN DWORU OSTROWSKICH WG H. JAWORSKIEGO, CIEMNYM KOLOREM OZNACZONO ŚREDNIOWIECZNY MUR ZAMKOWY



edy­ną za­cho­wa­ną na­ziem­ną częś­cią zam­ku go­tyc­kie­go jest mur z ka­mie­nia i ce­gły o dłu­goś­ci o­ko­ło 12 i wy­so­koś­ci 3 met­rów, wto­pio­ny we fron­to­wą ścia­nę o­bec­ne­go dworu. W kil­ku miej­scach po­kry­wa­ją­cy bu­dow­lę tynk zos­tał wy­cię­ty, dzię­ki cze­mu frag­men­ty te­go mu­ru są do­brze wi­docz­ne. Sam dwór zos­tał kil­ka lat te­mu od­no­wio­ny; zre­wi­ta­li­zo­wa­no rów­nież o­ta­cza­ją­ce go za­ło­że­nie par­ko­we, któ­re po­mi­mo pry­wat­nej włas­noś­ci jest o­gól­nie dos­tęp­ne. Fo­to­gra­fie na stro­nie przed­sta­wia­ją stan bu­dyn­ku sprzed re­mon­tu.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU, NA PIERWSZYM PLANIE PRZECINAJĄCY PARK STRUMIEŃ PIASECZNICA


IMG BORDER=1 style=

DWÓR OD STRONY PÓŁNOCNO-ZACHODNIEJ


IMG BORDER=1 style=

ODSŁONIĘTY MUR GOTYCKI W ŚCIANEJ PÓŁNOCNEJ DWORU



wór Ostrowskich znaj­du­je się po wschod­niej stro­nie dro­gi nr 713 pro­wa­dzą­cej z To­ma­szo­wa Ma­zo­wiec­kie­go do Ło­dzi. Do­jazd do mias­ta au­to­bu­sa­mi PKS, naj­wy­god­niej z Ło­dzi, Nie­wia­do­wa lub To­ma­szo­wa Ma­zo­wie­ckie­go. Z przy­stan­ku doj­ście 10 min. spa­ce­rem w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim. Sa­mo­chód za­par­ko­wać moż­na na jed­nej z uli­czek są­sia­du­ją­cych z par­kiem. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)





IMG BORDER=1 style=

FASADA POŁUDNIOWA DWORU W UJEŹDZIE


W pobliżu:
Inowłódz - ruina zamku królewskiego XIVw., 23 km
Piotrków-Byki - dwór obronny XV-XVIIw., 27 km
Piotrków Trybunalski - zamek królewski XVIw., 28 km
Sulejów - warowne opactwo cystersów XIII-XVIIw., 32 km
Rawa Mazowiecka - ruina zamku książąt mazowieckich XIVw., 35 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2005
fotografie: 2005
© Jacek Bednarek