STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

PRZED WIEKAMI ZAMEK KRÓLEWSKI, DZIŚ PLEBANIA



udowę pierwszego zorganizowanego ośrodka gro­do­we­go na te­re­nie współ­czes­ne­go Ra­do­mia, skła­da­ją­ce­go się z gród­ka nad rze­ką Mle­czną i przy­le­głe­go do nie­go pod­gro­dzia, ar­che­olo­dzy da­tu­ją na prze­łom X i XI wie­ku. Ta daw­na o­sa­da ro­do­wa ple­mie­nia Ra­do­mian w prze­cią­gu dwóch ko­lej­nych stu­le­ci in­ten­sy­wnie roz­wi­nę­ła się i w 1155 ro­ku wzmian­ko­wa­na by­ła już ja­ko sto­li­ca ka­szte­la­ni, sil­ne cen­trum wła­dzy pod pro­te­kto­ra­tem die­ce­zji kra­kow­skiej. Z cza­sem gród ten prze­kształ­cił się w or­ga­nizm miej­ski, zwa­ny w okre­sie póź­niej­szym Sta­rym Mia­stem, któ­re­go dal­szy roz­wój za­ha­mo­wa­ła de­cy­zja króla Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go o fun­da­cji no­we­go mia­sta po­ło­żo­ne­go na pół­noc­ny wschód od do­tych­cza­so­wej lo­ka­cji. Jej kon­se­kwen­cją by­ła bu­do­wa od pod­staw śre­dnio­wiecz­ne­go o­śro­dka miej­skie­go wraz z przy­le­ga­ją­cym do nie­go mu­ro­wa­nym zam­kiem, nad­rzę­dną od­tąd sie­dzi­bą wła­dzy wy­ko­naw­czej w re­gio­nie.


IMG BORDER=1 style=

FUNDAMENTY KAMIENNEJ PRZYPORY W MURZE POŁUDNIOWYM DOMU WIELKIEGO


ierwsze prace przy budowie no­we­go zam­ku, zwa­ne­go cur­ia re­ga­lis, roz­po­czę­to za­pe­wne w dru­giej po­ło­wie lat 50. XIV wie­ku, pra­wdo­po­do­bnie w koń­co­wej fa­zie wzno­sze­nia for­ty­fi­ka­cji miej­skich. Włą­czo­ny w gra­ni­cę mu­rów mia­sta gmach od sa­me­go po­czą­tku nie im­po­no­wał mo­żli­wo­ścia­mi mi­li­tar­ny­mi, peł­niąc prze­de wszy­stkim fun­kcje o­śro­dka a­dmi­ni­stra­cji kró­lew­skiej ja­ko sie­dzi­ba sta­ro­sty i jed­na z tym­cza­so­wych re­zy­den­cji mo­nar­chy. Je­go ra­nga w pań­stwie by­ła nie­wąt­pli­wie wy­so­ka, o czym świad­czy­ły czę­ste wi­zy­ty kró­lów, w tym tak spe­kta­ku­lar­ne, jak pier­wsze spo­tka­nie Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły z przy­szłą żo­ną, nie­speł­na 13-let­nią Ja­dwi­gą An­de­ga­weń­ską. Na zam­ku ra­dom­skim by­wa­ło "świa­to­wo" szcze­gól­nie w XV stu­le­ciu, kie­dy przy­by­wa­ły tu li­czne po­sel­stwa, co przy­cią­ga­ło nie tyl­ko mo­żnych, ale i tłu­my ga­piów. I tak na przy­kład w 1461 ta­tar­scy wy­słan­ni­cy cha­na krym­skie­go wy­wo­ła­li wiel­kie po­ru­sze­nie po­ja­wia­jąc się z bu­dzą­cym po­wsze­chne zdu­mie­nie wiel­błą­dem - da­rem dla Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka. Z ko­lei w ro­ku 1469 przy­by­ła do mia­sta de­le­ga­cja pra­ska z pro­po­zy­cją o­bję­cia tro­nu cze­skie­go dla kró­le­wi­cza Wła­dy­sła­wa Ja­giel­loń­czy­ka, zaś pięć lat pó­źniej w jed­nej z sal zam­ko­wych pod­pi­sa­no u­mo­wy ślu­bne do­ty­czą­ce zwią­zku Jad­wi­gi Ja­giel­lon­ki i księ­cia Je­rze­go z Wit­tel­sba­chów. Gdy na­stęp­ne­go ro­ku hoj­nie u­po­sa­żo­na Ja­dwi­ga w ba­war­skim Land­shut po­ślu­bi­ła Je­rze­go, nie bez przy­czy­ny no­szą­ce­go przy­do­mek Bo­ga­ty, uro­czy­sto­ści we­sel­ne by­ły tak hu­czne, że prze­szły do hi­sto­rii ja­ko naj­wię­ksze we­se­li­sko śre­dnio­wie­cznej Eu­ro­py. Na pa­mią­tkę o­we­go wy­da­rze­nia w tym pię­knym mia­ste­czku co 4 la­ta or­ga­ni­zo­wa­ny jest hu­czny fe­styn zwa­nym Land­shu­ter Hoch­zeit.



UNIA WILEŃSKO-RADOMSKA

Po bezpotomnej śmierci królowej Jadwigi dożywotnią wła­dzę na Li­twie o­trzy­mał ksią­żę Wi­told Kiej­stu­to­wicz, któ­ry zo­bo­wią­zał się przy­łą­czyć zie­mie li­tew­skie do Pol­ski. Po­nad­to li­tew­scy bo­ja­ro­wie za­strze­gli, że w przy­pad­ku bez­po­tom­nej śmier­ci kró­la wspól­nie z pa­na­mi pol­ski­mi wy­bio­rą no­we­go mo­nar­chę. Układ ta­ki za­war­ty zos­tał w Wil­nie, a po­twier­dzo­no go na zam­ku w Ra­do­miu 11 mar­ca 1401 ro­ku.



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WMUROWANE WE WSCHODNIĄ ŚCIANĘ ZAMKU TABLICE PAMIĄTKOWE POŚWIĘCONE PODPISANIU UNII WILEŃSKO-RADOMSKIEJ
I UCHWALENIU KONSTYTUCJI NIHIL NOVI


a zamku radomskim pod czujnym okiem Jana Długosza kształ­ci­li się kró­lew­scy sy­no­wie Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka, wśród nich je­go imien­nik Ka­zi­mierz, póź­niej­szy świę­ty ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go. Gdy w 1481 ro­ku król wy­ru­szył na Lit­wę, to wła­śnie re­zy­du­ją­cy w Ra­do­miu kró­le­wicz rzą­dził Ko­ro­ną - tym sa­mym przez kró­tki czas mia­sto peł­ni­ło za­szczyt­ną fun­kcję cen­tral­ne­go o­środ­ka wła­dzy. Ko­lej­ni Ja­giel­lo­no­wie tak­że chęt­nie za­trzy­my­wa­li się w kró­lew­skiej re­zy­den­cji, po­do­bnie jak ich mał­żon­ki: Bar­ba­ra Ra­dzi­wił­łów­na, Bo­na i Ka­ta­rzy­na Hab­zbur­żan­ka - osta­tnia żo­na Zyg­mun­ta Au­gus­ta, któ­ra mie­szka­ła tu­taj w la­tach 1563-1566 za­nim na sta­łe wy­je­cha­ła do Au­strii. Rów­nież w Ra­do­miu, w dniu 19 lis­to­pa­da 1489 skła­dał hołd len­ny wraz z przy­się­gą na wier­ność kró­lo­wi wiel­ki mistrz za­ko­nu krzy­żac­kie­go Jan von Tief­fen, a w 1505 ro­ku u­chwa­lo­no kon­sty­tu­cję Ni­hil No­vi. Od ro­ku 1613 fun­kcjo­no­wał w mie­ście Ko­ron­ny Try­bu­nał Skar­bo­wy re­gu­lu­ją­cy na­leż­noś­ci płat­ni­cze wo­bec woj­ska. Za­sia­da­li w nim wy­so­cy u­rzęd­ni­cy cy­wil­ni i woj­sko­wi Rze­czy­po­spo­li­tej: mar­sza­łek wiel­ki lub nad­wor­ny, het­ma­ni, pi­sarz pol­ny i pod­skar­bi wiel­ki wraz ze swy­mi se­kre­ta­rza­mi. Se­sje Try­bu­na­łu trwa­ły o­ko­ło trzech ty­go­dni i w tym cza­sie zna­cznie o­ży­wia­ły ruch w mie­ście.


IMG BORDER=1 style=

FRAGMENT GOTYCKIEGO MURU WYEKSPONOWANY W ELEWACJI POŁUDNIOWEJ DOMU WIELKIEGO



NIHIL NOVI

...czyli nic nowego. Uchwa­lo­na zo­sta­ła na Sej­mie w Ra­do­miu w 1505 ro­ku ja­ko Ni­hil No­vi ni­si com­mu­ne con­sen­su, co w do­sło­wnym tłu­ma­cze­niu o­zna­cza nic no­we­go bez zgo­dy o­gó­łu, a po­tocz­nie - nic o nas bez nas. Do­ku­ment ten za­ka­zy­wał kró­lo­wi wy­da­wa­nia u­staw bez u­zy­ska­nia zgo­dy szla­chty, re­pre­zen­to­wa­nej przez se­nat i iz­bę po­sel­ską. Król od­tąd mógł wy­da­wać nie­za­le­żne e­dy­kty w spra­wach do­ty­czą­cych je­dy­nie miast kró­lew­skich, Ży­dów, lenn, chło­pów w kró­lew­szczy­znach i w spra­wach gór­ni­czych. Kon­sty­tu­cja w zna­czny spo­sób wzma­cnia­ła po­zy­cję szla­che­ckiej iz­by po­sel­skiej. Na jej mo­cy u­kształ­to­wał się sejm zło­żo­ny z trzech sta­nów: se­na­tu, iz­by po­sel­skiej o­raz kró­la. Wpro­wa­dze­nie w ży­cie Ni­hil No­vi czę­sto u­wa­ża się za po­czą­tek de­mo­kra­cji szla­chec­kiej w Rze­czy­po­spo­li­tej.



ZAMEK NA POCZTÓWCE Z 1915 ROKU, PO PRAWEJ KOŚCIÓŁ PW. ŚW JANA CHRZCICIELA


alszy pomyślny rozwój miasta i zam­ku prze­rwa­ły woj­ny pol­sko-szwe­dzkie w XVII i XVIII stu­le­ciu. Wio­sną 1656 ro­ku prze­by­wał w Ra­do­miu re­gi­ment dra­go­nów o­ber­sztleit­man­ta Rit­te­ra, któ­re­go po­byt sta­no­wił nie­koń­czą­ce się pa­smo ra­bun­ków i znisz­czeń - Szwe­dzi zde­wa­sto­wa­li wa­row­nię, ogra­bi­li i spa­li­li kon­went be­ne­dyk­ty­nek, krad­nąc m.in. bo­ga­ty klasz­tor­ny księ­go­zbiór. Wy­co­fu­ją­cy się w po­śpie­chu przed hu­sa­rią Lu­bo­mir­skie­go o­ku­pan­ci pu­ści­li mia­sto z dy­mem i pro­wa­dząc kon­wój kil­ku­set wo­zów wy­ła­do­wa­nych łu­pa­mi ru­szy­li w kie­run­ku Wa­rki. Wo­zy te o­ka­za­ły się dla nich spra­wie­dli­wie o­kru­tnym cię­ża­rem, bo­wiem już na­stę­pne­go dnia ca­ły od­dział zna­lazł się w za­się­gu szy­bkiej pol­skiej kon­ni­cy. Ta do­sło­wnie roz­nio­sła woj­ska Rit­te­ra, on sam padł w wal­ce, a bo­ga­te łu­py ra­dom­skie prze­szły w rę­ce Po­la­ków. Szwe­dzi po­ja­wi­li się w Ra­do­miu raz jesz­cze w sier­pniu 1656 ro­ku. Ka­rol Gus­taw do­tarł tu ści­ga­jąc od­dzia­ły pol­skie po wy­gra­nej bit­wie pod War­sza­wą, wkró­tce jed­nak wy­co­fał się z mia­sta, by po­łą­czyć z woj­ska­mi bran­den­bur­ski­mi nad Pi­li­cą. Po do­ko­na­nych przez Szwe­dów znisz­cze­niach za­mek kró­lew­ski nig­dy nie po­wró­cił już do daw­nej świe­tno­ści. Jesz­cze w 1787 ro­ku o­sta­tni sta­ro­sta ra­dom­ski Ale­ksan­der Pot­kań­ski prze­bu­do­wał go, na­da­jąc mu kształt zbli­żo­ny do kla­sy­cy­sty­czne­go dwo­ru. For­ma ta­ka nie prze­trwa­ła dłu­go, bo­wiem po ro­ku 1797 de­cy­zją władz za­bor­czych ro­ze­bra­no wie­że i mur o­bron­ny, a część mie­szkal­ną zam­ku za­ada­pto­wa­ły na sie­dzi­bę u­rzę­dów miej­skich. W 1863 ro­ku dom wiel­ki za­mie­nio­no na ple­ba­nię, któ­ra fun­kcję tą pe­łni do dziś, zaś na gru­zach ro­ze­bra­ne­go skrzy­dła za­chod­nie­go po­sta­wio­no bu­dy­nek szko­ły.


IMG BORDER=1 style=

BUDYNEK PLEBANI OD STRONY UL. WAŁOWEJ



amek wzniesiono na wypłaszczonym wzgó­rzu w czę­ści po­łud­nio­wej mia­sta, na­da­jąc mu plan zbli­żo­ny do pro­sto­ką­ta. Głó­wny bu­dy­nek mie­szkal­ny o wy­mia­rach 10,5x38 me­trów, zwa­ny wiel­kim do­mem, zaj­mo­wał po­łud­nio­wy ob­szar ze­spo­łu i przy­pusz­czal­nie wy­sta­wał nie­co po­za kur­ty­nę mu­rów miej­skich. Był to gmach dwu- lub trój­kon­dy­gna­cy­jny, mu­ro­wa­ny z ce­gły na ka­mien­nej pod­mu­rów­ce, z kruż­gan­ka­mi od stro­ny dzie­dziń­ca, wspar­ty­mi na słu­pach ka­mien­nych ochę­do­żnie wy­ro­bio­nych. Po ro­ku 1510 w czę­ści za­chod­niej ob­wo­du wznie­sio­no dom o cha­ra­kte­rze go­spo­dar­czym, mie­szczą­cy na par­te­rze kuch­nię i cze­lad­ne iz­by, a na pię­trze ja­dal­nię. W pier­wszej po­ło­wie XVI wie­ku z ini­cja­ty­wy ka­szte­la­na Mi­ko­ła­ja Szy­dłow­skie­go do­ko­na­no re­ne­san­so­wej prze­bu­do­wy za­ło­że­nia, pod­czas któ­rej dom wiel­ki prze­kształ­co­no w kun­szto­wny pa­łac zwień­czo­ny o­zdo­bną at­ty­ką. Pier­wsze pię­tro pa­ła­cu peł­ni­ło od­tąd fun­kcję pia­no mo­bi­le z uro­zma­ico­ną or­na­men­ty­ką wy­ra­żo­ną w po­sta­ci mu­ro­wa­nych ko­min­ków, de­ko­ro­wa­nych pie­ców o­raz po­kry­tych mo­zai­ką ko­lo­rów stro­pów. Jed­na z lu­stra­cji w ten o­to spo­sób od­twa­rza je­go ów­cze­sne o­bli­cze: Na­przód bram, dom we­dle tej bra­my, dol­ne gma­chy. Iz­ba, drzwi z zam­kiem. W tej­że kom­na­cie wirzch ma­lo­wa­ny z ró­ża­mi po­zło­ci­sty­mi. Z tej­że kom­na­ty wy­chód, u któ­re­go drzwi fla­dzo­we z kla­mką, z han­ta­bą, oknie dwa, bło­ny szkla­ne do­bre. Pa­łac gon­ta­mi pod­bi­ty. Sto­sun­ko­wo nie­wiel­ką o­bron­ność za­ło­że­nia wzma­cniał mur ze sta­no­wi­ska­mi dla bro­ni pal­nej, oraz co naj­mniej dwie wie­że. Wie­ża za­chod­nia, zwa­na bia­łą, otyn­ko­wa­na i zdo­bio­na at­ty­ką, peł­ni­ła o­prócz fun­kcji o­bron­nych lub o­bser­wa­cyj­nych tak­że ro­lę wię­zie­nia. Dru­ga z wież by­ła zbu­do­wa­na z dre­wna i wy­su­nię­ta - na wzór zam­ków krzy­żac­kich - po­za ob­ręb mu­rów. Bu­do­wla ta słu­ży­ła prze­de wszy­stkim po­trze­bom sa­ni­tar­nym. Ca­łość ze­spo­łu fun­kcjo­na­lnie u­zu­peł­nia­ły wzmian­ko­wa­ne w prze­ka­zach źród­ło­wych łaź­nie, ogro­dy i mo­gą­ce po­mie­ścić do 130 ko­ni kró­lew­skie staj­nie.


PRÓBA REKONSTRUKCJI ZAMKU RADOMSKIEGO WG A. PINNO


zniesiony z polecenia kró­la Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go pier­ścień u­moc­nień wo­kół mia­sta li­czył o­ko­ło 1100 me­trów dłu­go­ści, za­my­ka­jąc ob­szar o łącz­nej po­wierz­chni 8,5 ha. Mur ra­dom­ski był sto­sun­ko­wo ni­ski, je­go wy­so­kość bo­wiem się­ga­ła za­led­wie 5,5 me­tra, za to gru­bość by­ła im­po­nu­ją­ca - w nie­któ­rych miej­scach prze­kra­cza­ła 2,5 me­tra. Li­nię o­bro­ny wzma­cnia­ły ba­szty roz­sta­wio­ne co 35-45 me­trów, za­pe­wne wszy­stkie pro­sto­ką­tne i otwar­te od wew­nątrz. Wjazd do mia­sta pro­wa­dził trze­ma bra­ma­mi: Lu­bel­ską, Pio­trko­wską o­raz Kra­kow­ską, któ­rej po­zo­sta­ło­ści prze­trwa­ły do cza­sów współ­cze­snych. Wszy­stkie bra­my miej­skie u­miesz­czo­ne by­ły w pro­sto­kąt­nych wie­żach i po­prze­dzo­ne prze­rzu­co­ny­mi nad fo­są zwo­dzo­ny­mi mo­sta­mi. Ten im­po­nu­ją­cy jak na swo­je cza­sy ze­spół o­bron­ny ro­ze­bra­ny zo­stał w po­ło­wie XIX wie­ku - do dziś za­cho­wa­ły się je­go nie­wiel­kie frag­men­ty w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­re­go Mia­sta.


IMG BORDER=1 style=

FRAGMENT POŁUDNIOWEGO MURU MIEJSKIEGO Z BASZTĄ PRZY UL. WAŁOWEJ



dawnego zamku kazimierzowskiego do cza­sów współ­cze­snych za­cho­wa­ła się je­dy­nie pier­wsza kon­dy­gna­cja głó­wne­go do­mu mie­szkal­ne­go, któ­ra od stu pięć­dzie­się­ciu lat pe­łni fun­kcję ple­ba­ni po­bli­skie­go koś­cio­ła Ja­na Chrzci­cie­la. Kre­mo­wy gmach na ka­mien­nej pod­mu­rów­ce zu­peł­nie nie wy­róż­nia się na tle o­to­cze­nia. O je­go kró­lew­skiej prze­szło­ści przy­po­mi­na­ją tyl­ko wmu­ro­wa­ne weń ta­bli­ce i od­kry­te w wy­bra­nych miej­scach frag­men­ty go­tyc­kie­go por­ta­lu, strzel­ni­ce, ce­gla­ne ścia­ny o­raz fun­da­men­ty przy­pór. W 2019 wi­ce­mar­sza­łek Se­jmu za­po­wie­dział roz­po­czę­cie sta­rań o częś­cio­wą od­bu­do­wę zam­ku z prze­zna­cze­niem na sie­dzi­bę mu­ze­um.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WYEKSPONOWANE RELIKTY ZAMKOWE W ELEWACJI POŁUDNIOWEJ DOMU WIELKIEGO



lebania stoi w po­łu­dnio­wej czę­ści śre­dnio­wiecz­ne­go u­kła­du miej­skie­go, przy u­li­cy Wa­ło­wej, oko­ło 200 me­trów na po­łud­nio­wy wschód od Ryn­ku. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)




1. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
2. R. Metzger: Spacer po Radomiu, Mówią Wieki 03/2008
3. D. Milewski: Jak szwedzki potop zalał Radom, Mówią Wieki 03/2008
4. A. R. Sypek: Zamki i warownie ziemi sandomierskiej, TRIO 2003
5. R. Szczygieł: Radom w czasach Kazimierza Wielkiego, Mówią Wieki 03/2008



W pobliżu:
Szydłowiec - zamek szlachecki Szydłowieckich XV/XVIw., 30 km
Iłża - ruina zamku biskupów krakowskich XIVw., 36 km
Chlewiska - zamek rycerski Odrowążów XVw., obecnie pałac, 37 km


Warto zobaczyć również:


IMG

Na północ od zamku kościół św. Jana Chrzci­cie­la u­fun­do­wa­ny w 1350-60 przez Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go. Od sa­me­go po­czą­tku sta­no­wił nie­od­łącz­ną, in­te­gra­lną część śre­dnio­wie­czne­go mia­sta i zam­ku. W je­go pół­noc­ną i wscho­dnią ścia­nę wmu­ro­wa­no e­pi­ta­fia po­świę­co­ne da­wnym mie­szkań­com Ra­do­mia.

IMG

Na wschód od Starego Miasta koś­ciół św. Trój­cy z XVII stu­le­cia, daw­niej kla­sztor ss. Ber­nar­dy­nek. Wew­nątrz m.in. obraz przed­sta­wia­ją­cy Trój­cę Świę­tą da­to­wa­ny na XVIII wiek. W bu­dyn­kach kla­szto­ru przed la­ty mie­ści­ło się wię­zie­nie.

IMG

Dalej na wschód jeden z naj­cen­niej­szych za­byt­ków Ra­do­mia: kla­sztor Ber­nar­dy­nów wznie­sio­ny w la­tach 1468-1507. W śro­dku m.in. XV-wiecz­na rzeź­bio­na gru­pa pa­sji, ta­bli­ce epi­ta­fi­jne z XVI wie­ku, por­tre­ty tru­mien­ne, sar­ko­fag z pro­cha­mi Dio­ni­ze­go Cza­chow­skie­go - na­czel­ni­ka od­dzia­łów san­do­mier­skich w Po­wsta­niu Stycz­nio­wym.

IMG

Na zachód od zamku Rynek - in­ny niż wszy­stkie, bo za­nie­dba­ny i opu­sto­sza­ły, sto­ją­­cy ja­kby tro­chę na u­bo­czu od miej­skie­go ha­ła­su i zgie­łku. Przy Ryn­ku m.in. Mu­ze­um Okrę­go­we - da­wniej ko­le­gium Pi­ja­rów, XIX-wie­czny Ra­tusz...

IMG

...oraz dwie wyróżniające się uro­dą ka­mie­ni­ce: dom Gą­ski i Este­rki, po­cho­dzą­ce za­pe­wne z XVI wie­ku. W do­mu Gą­ski mie­szkał pod­czas po­by­tu w mie­ście król Szwe­cji Ka­rol X Gus­taw. W do­mu Este­rki, znisz­czo­nym przez Nie­mców i od­bu­do­wa­nym, mie­ści się o­be­cnie Mu­ze­um Sztu­ki Współ­cze­snej.

IMG

A na rogatkach miasta ja­dąc w kie­run­ku Ło­dzi po pra­wej mi­ja­my im­po­nu­ją­­cy kompleks, któ­ry o­ka­zu­je się naj­no­wo­cze­śniej­szym w Pol­sce ...wię­zie­niem z pię­kną si­ło­wnią, sa­lą spor­to­wą i 12 sa­la­mi świe­tli­co­wy­mi. To tu­taj w paź­dzier­ni­ku 2007 ro­ku do­koń­czył swój cie­ka­wy ży­wot Dziad, szef "Wo­ło­mi­na".



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2009
fotografie: 2008
© Jacek Bednarek