STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

WZGÓRZE ZAMKOWE W SIERADZU, STAN W 2020 ROKU
NA PIERWSZYM PLANIE SZTUCZNIE WYEKSPONOWANE FUNDAMENTY XIII-WIECZNEJ KAPLICY ROMAŃSKIEJ



omimo braku przekonywujących argumentów za­ry­zy­ku­ję nie­zbyt po­pu­lar­ny wśród his­to­ry­ków po­gląd, że w daw­nym Sie­ra­dzu przez pe­wien okres ist­nia­ły o­bok sie­bie dwa ze­spo­ły o­bron­ne, z któ­rych do cza­sów nam współ­cze­snych nie za­cho­wał się ża­den z nich. Pier­wszy mógł po­wstać jesz­cze za pa­no­wa­nia Bo­le­sła­wa Chro­bre­go, a na­stę­pnie być u­żyt­ko­wa­ny ja­ko sie­dzi­ba ksią­żąt sie­radz­kich, by o­ko­ło po­ło­wy XIII wie­ku przejść na wła­sność za­ko­nu do­mi­ni­ka­nów i po od­po­wie­dnich mo­dy­fi­ka­cjach skoń­czyć ja­ko gmach kla­sztor­ny. Ab­stra­hu­jąc od roz­wa­żań na te­mat au­ten­ty­czno­ści ta­kiej se­kwen­cji zda­rzeń, jed­ne­go tu­taj mo­żna być pew­nym - je­że­li wa­row­nia z cza­sów Bo­le­sła­wa Chro­bre­go rze­czy­wi­ście ist­nia­ła, to nie­wąt­pli­wie mu­sia­ła to być kon­stru­kcja drew­nia­na. Dru­gi z wy­mie­nio­nych zam­ków nie bu­dzi już ta­kich e­mo­cji, bo wia­do­mo, że z pe­wno­ścią w Sie­ra­dzu fi­gu­ro­wał. Gmach ten wznie­sio­ny zo­stał praw­do­po­do­bnie w dru­giej po­ło­wie XIII stu­le­cia z ini­cja­ty­wy Le­szka Czar­ne­go na miej­scu star­sze­go, przy­pusz­czal­nie pa­mię­ta­ją­ce­go cza­sy księ­cia Wła­dy­sła­wa Her­ma­na gród­ka ksią­żę­ce­go. Za­ło­że­nie to nie im­po­no­wa­ło wa­lo­ra­mi o­bron­ny­mi i no­wo­czes­ny­mi roz­wią­za­nia­mi w sztu­ce for­ty­fi­ka­cji; w je­go kon­stru­kcji do­mi­no­wa­ło dre­wno, a wa­row­ność za­pew­niał wał zie­mny wzmo­cnio­ny gła­za­mi i pa­li­sa­dą. Nie sta­no­wił więc ta­ki za­mek wię­kszej prze­szko­dy dla Krzy­ża­ków, któ­rzy pod­czas wy­pra­wy zbroj­nej we wrze­śniu 1331 ro­ku zdo­by­li go i do­szczę­tnie spa­li­li.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WZGÓRZE ZAMKOWE PRZED REWITALIZACJĄ, 2005


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WZGÓRZE ZAMKOWE PO REWITALIZACJI, 2020


miejscu zniszczonej przez zakon drew­nia­nej wa­row­ni Ka­zi­mierz Wiel­ki na­ka­zał wznieść no­wy, już w peł­ni mu­ro­wa­ny za­mek o­bron­ny. Pra­ce bu­dow­la­ne roz­po­czę­ły się pra­wdo­po­do­bnie w la­tach 50. XIV wie­ku, ale nie póź­niej niż w ro­ku 1357, bo­wiem wte­dy o­biekt wzmian­ko­wa­ny był już ja­ko cas­trum an­ti­quum. Za rzą­dów Ja­giel­lo­nów wa­row­nia peł­ni­ła fun­kcję waż­ne­go o­środ­ka po­li­tycz­ne­go, w któ­rym or­ga­ni­zo­wa­no zja­zdy szla­chec­kie, na­da­wa­no kró­lew­skie przy­wi­le­je i za­twier­dza­no ro­zej­my. W Sie­ra­dzu dwu­krot­nie rów­nież wa­ży­ły się kwe­stie ob­sa­dy pol­skie­go tro­nu - w 1432 ro­ku pod­czas zja­zdu szla­chty wy­bra­no na kró­la Wła­dy­sła­wa III War­neń­czy­ka, z ko­lei w 1445 – ob­wo­ła­no no­wym wład­cą Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka. W XV i XVI wie­ku za­mek kil­ku­kro­tnie prze­bu­do­wy­wa­no, a po wiel­kim po­ża­rze mia­sta z ro­ku 1578 pod­da­no częś­cio­wej od­bu­do­wie. W lis­to­pa­dzie 1655 za­ję­ty zo­stał bez wal­ki przez woj­ska szwe­dzkie, któ­re złu­pi­ły go i zde­wa­sto­wa­ły. Dzie­ła znisz­cze­nia do­ko­na­ły od­dzia­ły pol­skie pod­czas pró­by od­bi­cia wa­ro­wni, skąd­inąd sku­tecz­nej. Po­mi­mo zre­ali­zo­wa­nej w la­tach 60. XVII wie­ku od­bu­do­wy gmach nie od­zy­skał daw­nej świe­tno­ści; je­go stan po­gar­szał się i w po­ło­wie XVIII stu­le­cia za­bu­do­wa­nia zam­ko­we nie na­da­wa­ły się już na­wet do prze­cho­wy­wa­nia ak­tów są­do­wych. Ro­ze­bra­no je o­ko­ło 1800 ro­ku. Re­lik­ty za­ło­że­nia wi­docz­ne by­ły na po­wierz­chni zie­mi jesz­cze przed dru­gą woj­ną świa­to­wą, jed­nak zni­we­lo­wa­no je z roz­ka­zu władz oku­pa­cyj­nych, któ­re na wzgó­rzu zam­ko­wym wznio­sły za­cho­wa­ne do dziś bun­kry.


ZAMEK W SIERADZU W XVIII WIEKU, RYSUNEK ZE ZBIORÓW MUZEUM KSIĄŻĄT CZARTORYSKICH W KRAKOWIE



OPIS ZAMKU Z LAT 1756-64


Zamek to był obszerny, wyniosły i piękny, a jak powiadano na­ów­czas, był on sro­dze zmu­ro­wa­ny z cio­so­we­go ka­mie­nia, wspa­nia­ły ku mie­szka­niu, ku o­bro­nie sta­te­czny. Skła­dał się on, nie li­cząc w to in­nych po­mniej­szych do­dat­ków i głę­bo­kich pod­zie­miów, bez któ­rych się nie u­mia­ła ob­cho­dzić ar­chi­te­ktu­ra ów­cze­sna w Pol­sce, głó­wnie z dwóch skrzy­deł i śro­dko­we­go gma­chu, czy­li kor­pu­su. Oby­dwa skrzy­dła, z któ­rych pół­noc­ne koń­czy­ło się wiel­ka ba­sztą czwo­ro­gra­nia­stą z ga­le­rią, za­wie­szo­ną już pra­wie nad szu­mią­cy­mi fa­la­mi rze­ki, do­cho­dzi­ły bo­ka­mi swy­mi aż do sa­me­go brze­gu War­ty, któ­ry, rów­nie sro­dze ob­mu­ro­wa­ny cio­sem, czy­nił przy­stęp do zam­ku jesz­cze trud­niej­szym z tej stro­ny niż z każ­dej in­nej. Po­nie­waż zaś środ­ko­wy gmach zam­ku, łą­czą­cy o­by­dwa skrzy­dła ze so­bą, był ob­su­nio­ny od brze­gu rze­ki o kil­ka­dzie­siąt kro­ków, więc tym spo­so­bem w sa­mym wnę­trzu zam­ku, a prze­cież na sa­mym brze­gu War­ty, znaj­do­wał się ma­ły, po­dłu­żno - czwo­ro­gra­nia­sty dzie­dziń­czyk, któ­ry daw­niej nie miał i nie mógł mieć żad­ne­go zna­cze­nia, lecz póź­niej­szy­mi cza­sy, prze­my­ślną rę­ką o­gro­dni­ka Wło­cha za­mie­nio­ny w bar­dzo mis­ter­nie wy­pra­co­wa­ny o­gró­dek, na­brał nie tyl­ko zna­cze­nia, ale na­wet i oso­bliw­szej sła­wy na ca­łe wo­je­wódz­two sie­radz­kie...

Głó­wną je­go czę­ścią nie by­ły gma­chy środ­ko­we, tyl­ko skrzy­dło pół­noc­ne. Pod tym skrzy­dłem te­dy, jak i pod ca­łym zam­kiem, znaj­do­wa­ły się naj­pierw do­syć głę­bo­kie pod­zie­mia, któ­re by­ły u­ży­te na skła­dy sta­rych dział nie­po­trze­bnych, na wiel­kie świę­ta wy­wle­ka­nych moź­dzie­rzy, pra­dzia­dow­skich śmi­go­wnic i ar­ke­bu­zów, a na­resz­czie ca­łych be­czek strzel­ne­go pro­chu i kul róż­ne­go ka­li­bru [...]. Nad pod­zie­mia­mi znaj­do­wa­ły się tak zwa­ne przy­zie­mia, nis­kie skle­pio­ne kom­na­ty dla ka­szte­lań­skiej słu­żby. Nad ty­mi przy­zie­mia­mi do­pie­ro wzno­si­ło się pię­tro mie­szkal­ne, a w nim głó­wne kom­na­ty. Po­mię­dzy ni­mi pier­wsza od sie­ni by­ła sa­la ja­dal­na. Był to gmach wiel­ki, lecz sta­ro­ży­tny jesz­cze i już od daw­nych cza­sów nie od­na­wia­ny. A więc ścia­ny tej sa­li by­ły gi­pso­wa­ne na bia­ło, ze sztu­ka­te­ria­mi u ko­lumn i z ozdo­ba­mi ze zło­ta. Czte­ry go­tyc­kie ok­na by­ły za­ra­zem i drzwia­mi i wy­pro­wa­dza­ły na sze­ro­ką ga­le­rię, za­wie­szo­ną nad brze­giem szu­mią­cej u do­łu War­ty. U stro­pu [...] wi­sia­ło lus­tro brą­zo­we o stu pięć­dzie­się­ciu świe­czni­kach. Pod lu­strem stał stół dę­bo­wy na kil­ka­dzie­siąt o­sób, a oko­ło nie­go kil­ka­dzie­siąt krze­seł po­rę­czo­wych, tak­że dę­bo­wych [...]. Pod jed­ną ścia­ną sta­ło sześć szaf ol­brzy­mich, za­wie­ra­ją­cych w so­bie far­fu­ry, za Sa­sów do­pie­ro u­po­wszech­nio­ną por­ce­la­nę i od wie­ków zna­ne sre­bra sto­ło­we. Przy dru­giej ścia­nie sta­ła wą­ska i dłu­ga sza­fa z ze­ga­rem, na ścia­nach wi­sia­ło kil­ka o­bra­zów o­lej­nych przed­sta­wia­ją­cych sce­ny bi­bli­jne [...].

W następnej komnacie, która była tak zwaną bawialnią, było wi­dać już mięk­kość, prze­pych, a na­wet rze­czy­wi­ste bo­gac­two. Urzą­dze­nie tej kom­na­ty było jak wszy­stko, co się znaj­do­wa­ło w tym do­mu, przy­naj­mniej o pięć­dzie­siąt lat star­sze od cza­su, na któ­rym o­bec­nie sto­imy. Na ścia­nach za­dzi­wia­ły o­ko py­szne ma­ka­ty. Da­lej w tej­że kom­na­cie wi­dać by­ło sprzę­ty pa­rad­ne z ma­ho­nio­we­go drze­wa, ada­masz­kiem o­bi­te, któ­re już nie by­ły na­ów­czas o­so­bli­wo­ścią, ale po­mię­dzy ni­mi znaj­do­wa­ło się kil­ka sztuk he­ba­no­wych, wy­kła­da­nych per­ło­wą ma­ci­cą. Mię­dzy o­kna­mi za­wie­szo­ne by­ło zwier­cia­dło, uję­te w sze­ro­kie w og­niu zło­co­ne ra­my, z fi­lu­ter­nym dla dam nie­mło­dych na­pi­sem. Pod zwier­cia­dłem by­ła za­wie­szo­na o­gro­mna kon­cha ze sre­bra, któ­rą dwa gry­fy z brą­zu u­trzy­my­wa­ły na skrzy­dłach, a do któ­rej ze sre­brnej mor­dy ja­kie­goś mor­skie­go po­two­ra trys­ka­ła wo­da świe­ża, sztu­cznie wy­pro­wa­dzo­na w gó­rę [...]

Zygmunt Kaczkowski "Anuncjata"



ODREALNIONY WIDOK ZAMKU SIERADZKIEGO Z 1751 ROKU



ieradzki zamek stał na sztucznie usypanym ła­god­nym wzgó­rzu o kształ­cie ścię­te­go sto­żka, usy­tu­owa­nym w do­li­nie za­le­wo­wej rze­ki War­ty, któr­ej wo­dy za­si­la­ły o­ta­cza­ją­cą wzgó­rze fo­sę. Wznie­sio­no go z ka­mie­nia i z ce­gły na pla­nie zbli­żo­nym do o­krę­gu, co za­pe­wne po­dy­kto­wa­ne było wa­run­ka­mi o­kre­ślo­ny­mi przez ist­nie­ją­ce tu­taj wcze­śniej li­nie u­moc­nień ziem­nych. Mur ze­wnę­trzny o łącz­nej dłu­go­ści ok. 220 me­trów skła­dał się z 12 pro­stych od­cin­ków róż­nej dłu­go­ści i ota­czał du­ży dzie­dzi­niec, za­go­spo­da­ro­wa­ny w czę­ści po­łu­dnio­wej mu­ro­wa­ną za­bu­do­wą z re­pre­zen­ta­cyj­nym do­mem wiel­kim wznie­sio­nym w mie­jscu XIII-wie­cznej ro­mań­skiej ro­tun­dy. Po­zo­sta­łe bu­dyn­ki mie­szkal­ne i go­spo­dar­cze praw­do­po­do­bnie wy­ko­na­ne by­ły z dre­wna. Wjazd do zam­ku u­mie­szczo­no w czę­ści pół­noc­nej przez wy­su­nię­ty po­za li­co czwo­ro­kąt­ny bu­dy­nek bram­ny. Sto­ją­ca w je­go bli­skim są­sie­dztwie o­śmio­bocz­na wie­ża głó­wna wkom­po­no­wa­na zo­sta­ła w li­nię mu­rów o­bwo­do­wych, sta­no­wiąc do­da­tko­we za­bez­pie­cze­nie na wy­pa­dek za­gro­że­nia.


PLAN ZAMKU WG B. GUERQUINA: 1. GŁÓWNY BUDYNEK MIESZKALNY, 2. BUDYNEK STOJĄCY NA MIEJSCU ROTUNDY, 3. WIEŻA GŁÓWNA, 4. PRZEJAZD BRAMNY



Odkryta podczas badań archeologicznych w 1968 roku sieradzka ro­tun­da jest pier­wszym te­go ty­pu o­biek­tem zlo­ka­li­zo­wa­nym na te­re­nie Pol­ski. Wznie­sio­no ją z ce­gły na ka­mien­nym fun­da­men­cie o­ko­ło po­ło­wy XIII wie­ku, przy­pu­szczal­nie z ini­cja­ty­wy księ­cia Le­szka Czar­ne­go. Bu­do­wla ta skła­da­ła się z dwóch czę­ści: okrą­głej na­wy z mu­ra­mi o gru­bo­ści o­ko­ło 2-2,5 me­tra o­raz zam­knię­te­go trze­ma bo­ka­mi o­śmio­bo­ku wscho­dniej ab­sy­dy, któ­rej gru­bość mu­rów nie prze­kra­cza­ła 1 me­tra. Ro­tun­da u­sy­tu­owa­na by­ła w po­łu­dnio­wo-wscho­dnim na­roż­ni­ku ów­czes­ne­go gro­du są­sia­du­jąc z ksią­żę­cym pa­la­tium od stro­ny wscho­dniej i wa­łem o­bron­nym od pół­no­cy. Nie wie­my do­kła­dnie, kie­dy zo­sta­ła ro­ze­bra­na. Po za­koń­cze­niu ba­dań ar­che­olo­gicz­nych pod ko­niec lat 80. ro­tun­dę za­sy­pa­no.




HIPOTETYCZNY WYGLĄD ROTUNDY SIERADZKIEJ



ziś na wzgórzu zamkowym nie zobaczymy już żad­nych mu­ro­wa­nych re­lik­tów daw­nej wa­ro­wni. Jej fun­da­men­ty czę­ścio­wo u­kry­te są pod zie­mią, na po­wierz­chni jed­nak wi­do­czne są o­bec­nie tyl­ko po­nie­mie­ckie bun­kry. Cał­kiem nie­źle na­to­miast za­cho­wa­ło się pla­te­au wznie­sie­nia o­raz fo­sa, wciąż wy­peł­nio­na wo­dą. Sym­bo­li­czny frag­ment zam­ku prze­trwał jed­nak i wciąż mo­żna go obej­rzeć... przy koś­cie­le. Są to mis­ter­nie zdo­bio­ne od­rzwia, któ­re miej­sco­wy ksiądz od­ku­pił w 1925 ro­ku od Ży­dów, a na­stę­pnie ka­zał wmu­ro­wać w ścia­nę przy wej­ściu głó­wnym do sie­radz­kiej ba­zy­li­ki.


IMG BORDER=1 style=


zgórze zamkowe położone jest przy ul. Pod­zam­cze, kil­ka­set met­rów na po­łu­dnie od Ryn­ku, w są­sie­dztwie Sie­radz­kie­go Par­ku Etno­gra­ficz­ne­go. Ja­dąc z Ryn­ku na­le­ży kie­ro­wać się na wschód ul. Zam­ko­wą, któ­ra pro­wa­dzi wprost do ce­lu. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa łódz­kie­go)




1. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
2. L. Kajzer: Zamki i dwory obronne w Polsce centralnej, DiG 2004


IMG BORDER=1 style=

WZGÓRZE ZAMKOWE, NA PIERWSZYM PLANIE JEDEN Z BUNKRÓW Z CZASÓW 2. WOJNY ŚWIATOWEJ


W pobliżu:
Wojsławice - pozostałości zamku rycerskiego XVIw., 20 km
Łopatki - dwór obronny XVIw., ob. lamus, 33 km




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2005
fotografie: 2005, 2020
© Jacek Bednarek