|
|
|
RUINA ZAMKU W BESIEKIERACH
|
|
|
¶ród mi³o¶ników zamkowych piêkno¶ci popularny wydaje siê pogl±d, ¿e murowan± warowniê w Besiekierach wzniós³ pod koniec XV stulecia wojewoda ³êczycki Miko³aj z Warzymowa Soko³owski. Pogl±d ten wydaje siê o tyle b³êdny, ¿e osoba o takim imieniu nie pe³ni³a w tym okresie takiej godno¶ci i bior±c pod uwagê fakt, ¿e wie¶ znajdowa³a siê wtedy w rêkach rodu Pomianów-Soko³owskich z Wrz±cej k. Konina, przedstawicieli tej w³a¶nie linii rodowej identyfikowaæ mo¿na z fundacj± obronnej rezydencji. Zapewne zbudowa³ j± na prze³omie XV i XVI stulecia jeden ze stolników brzeskich Miko³aj Soko³owski z Wrz±cej albo Wojciech Soko³owski. Ok. 1600 roku potomek fundatorów Krzysztof Soko³owski sprzeda³ warowniê bratankowi króla Stefana, kardyna³owi, tak¿e biskupowi warmiñskiemu Andrzejowi Batoremu. Po ¶mierci Andrzeja na zamku zamieszka³a Zofia Batorówna i Jerzy Rakoczy. W po³owie XVII wieku obiekt przeszed³ na w³asno¶æ kasztelana i wojewody brzesko-kujawskiego Jana Szymona Szczawiñskiego herbu Prawdzic, który przed 1653 zmodernizowa³ go i rozbudowa³. Kolejne lata przynios³y powolny spadek znaczenia budowli i jej powoln± destrukcjê, do jakiej przyczyni³y siê przede wszystkim XVII-wieczne konflikty, zarazy oraz powszechne zubo¿enie spo³eczeñstwa - równie¿ klasy panuj±cej. W 1731 roku na zamku wybuch³ po¿ar, co sta³o siê bod¼cem do przebudowy ca³ego za³o¿enia. Bêd±cy wtedy w jego posiadaniu Gajewscy dokonali niewielkiego remontu, rozbieraj±c przy okazji piêtro budynku mieszkalnego. W po³owie XIX stulecia obni¿ony i kryty strzech± dom pe³ni³ jeszcze funkcje gospodarcze, z czasem jednak popad³ w zupe³n± ruinê, staj±c siê - jak to zazwyczaj bywa³o w takich przypadkach - atrakcyjnym ¼ród³em darmowych materia³ów budowlanych dla okolicznych mieszkañców. Po drugiej wojnie ¶wiatowej w 1963 i 1971 na terenie zamku prowadzono badania archeologiczne ³±czone z jego zabezpieczeniem w formie trwa³ej ruiny.
|
|
|
|
RUINA W PO£OWIE XIX WIEKU WG J. FREYA
|
|
bronna siedziba Soko³owskich zbudowana zosta³a na otoczonym wodami sztucznie wykopanego stawu niewielkim kopcu. Gotycki zamek wzniesiono na planie niezbyt regularnego czworoboku (38x40 metrów) z ceg³y, na fundamencie z kamieni eratycznych, przy czym pierwotnie mury siêga³y bezpo¶rednio do wody. W sk³ad za³o¿enia wchodzi³ mur obwodowy, wysadzany przed kurtynê po³udniow± i ulokowany na jej osi budynek bramny na planie kwadratu oraz wype³niaj±cy kurtynê pó³nocn± du¿y dom mieszkalny. O znacznych walorach rezydencjalnych warowni ¶wiadczy wielko¶æ owego domu, który przy szeroko¶ci 13 metrów na dwóch lub trzech mieszkalnych piêtrach posiada³ co najmniej osiem sporych rozmiarów izb.
|
|
REKONSTRUKCJA WAROWNI Z XVI WIEKU WG T.POKLEWSKIEGO I E.GRABARCZYK
|
|
ierwotn± surowo¶æ gotyckiej architektury zatar³a zakoñczona w 1653 przebudowa Jana Szczawiñskiego. ¦ciany zamku pokryte zosta³y wówczas tynkami, poszerzono kopiec ziemny, wzniesiono górn±, o¶mioboczn± nadbudowê budynku bramnego i czê¶ciowo przekszta³cono budynek mieszkalny. W opisie warowni z pierwszej po³owy XVIII wieku izby pierwszego piêtra domu okre¶lano jako: pokój karmazynowy, pokój marmurowy, sieñ i izbê wielk±. Powa¿ne zmiany nast±pi³y w obrêbie dziedziñca, gdzie w jego po³udniowej czê¶ci, po obydwu stronach wie¿y bramnej wzniesiono niskie budynki pomocnicze, a do wschodniej i zachodniej kurtyny dostawiono piêtrowe kru¿ganki arkadowe, zapewniaj±ce komunikacjê miêdzy pierwszym piêtrem g³ównego domu a nowymi budynkami oraz ulokowan± w wie¿y bramnej kaplic±. Wtedy te¿ zamek otrzyma³ dwie tablice fundacyjne, z roku 1650 i z 1653, wmurowane w elewacjê domu g³ównego i wspomnianej wcze¶niej wie¿y.
|
|
|
|
PLAN ZAMKU W BESIEKIERACH:
1. WIE¯A BRAMNA, 2. DZIEDZINIEC, 3. DOM MIESZKALNY,
4. BUDYNKI PO£UDNIOWE, 5. FURTA BOCZNA
|
|
Z zamkiem zwi±zana jest stara legenda o Bia³ej Damie, która choæ na sta³e zamieszkuje w pobliskich Borys³awicach Zamkowych, to przed ró¿nymi wa¿nymi wydarzeniami pojawia sie w Besiekierach. Mo¿na wówczas zaobserwowaæ jej cieñ w pustym oczodole okiennym wie¿y bramnej, sk±d sp³ywa w dó³ i wêdruje wzd³u¿ resztek murów zamkowych nikn±c nagle tak, jak siê pojawi³a. Przypuszcza siê, ¿e Bia³± Dam± jest duch córki Szczawiñskich, która nie chcia³a wyj¶æ za m±¿ za wybranego przez rodziców kandydata, gdy¿ serce swe odda³a innemu. Za karê przewieziono j± do zamku w Borys³awicach Zamkowych i uwiêziono w wie¿y bramnej. Próba ucieczki przez okno za pomoc± sznura zakoñczy³a siê dla panny tragicznie i odt±d jej zjawa snuje siê w oczekiwaniu na swego wybawcê.
|
* * *
|
Z nazw± warowni wi±¿e siê z kolei legenda o rycerzu, który za³o¿y³ siê z diab³em Borut± z pobliskiej £êczycy, ¿e zbuduje od podstaw zamek, nie korzystaj±c przy tym z siekiery. Tak te¿ zrobi³, nie wiedzia³ jednak, ¿e jeden z robotników pracuj±cych dla niego nazywa siê Siekierka. Rycerz wiêc zak³ad przegra³ i straci³ duszê oraz zamek, który nazwano nastêpnie Besiekierami. W rzeczywisto¶ci istnieje hipoteza, i¿ nazwa Besiekiery wywodzi siê od s³owa nordyckiego Besekr, oznaczaj±cego cz³owieka w skórze, nied¼wiedzia. Sugeruje ona, ¿e we wczesnym ¶redniowieczu stacjonowali tu Wikingowie (w nieodleg³ym Lutomiersku odkryto masowy grób wojowników skandynawskich).
|
|
|  |  |
|
ZAMEK NA FOTOGRAFIACH Z 2004 ROKU
|
|
esiekiery stanowi± jeden z nielicznych przyk³adów ¶redniowiecznego budownictwa ceglanego w województwie ³ódzkim, zarazem nale¿± do grupy najwiêkszych za³o¿eñ obronnych zlokalizowanych na terenie historycznej Ziemi £êczyckiej. Mimo XVII-wiecznej przebudowy i znacznego zniszczenia warownia utrzyma³a swój pó¼nogotycki charakter. Do dzi¶ zachowa³ siê pe³en obwód zamkowych murów z ruin± domu mieszkalnego do wysoko¶ci jednej kondygnacji i reliktami podzia³ów wewnêtrznych. Od pó³nocy widoczne s± fragmenty otworów okiennych, czê¶ciowo z zachowan± oryginaln± dekoracj±. Wci±¿ stoi 18-metrowej wysoko¶ci segment zachodniej ¶cianki wie¿y bramnej z wycinkiem wie¿owego o¶mioboku i pozosta³o¶ciami barokowych dekoracji. Jak wie¶ci nios± wie¿a ta w wyniku ¼le wykonanych w ostatnim czasie prac konserwacyjnych zaczê³a pêkaæ i grozi jej zawalenie.
|
|
FRAGMENT NOWEJ ZAPRAWY U PODSTAWY WIE¯Y
Z LEWEJ ZAWIESZONY W POWIETRZU MOST,
NA KTÓRY
MO¯NA SIÊ DOSTAÆ TYLKO ZA POMOC¡ DRABINY
|
WY£OM BRAMNY W KURTYNIE ZACHODNIEJ
|
|
zwi±zku z prowadzonym przez gminê Grabów programem dzia³añ konserwatorskich na etapie realizacji jest tak¿e odbudowa fosy zamkowej poprzez skierowanie koryta rzeki Or³ówki wokó³ ruin, odmulenie zbiornika oraz jego pog³êbienie. W kolejnych etapach planuje siê zagospodarowanie terenu w bezpo¶rednim s±siedztwie zamku przez utworzenie k±pielisk i trasy spacerowej, uporz±dkowanie dziedziñca, wzmocnienie pozosta³ych murów, budowê pomostu, a w dalszej przysz³o¶ci za³o¿enie parkingu i stworzenie podstawowej bazy noclegowo-gastronomicznej. W finalnym kszta³cie projektowany kompleks Historycznego Parku Tematycznego powinien sk³adaæ siê z trzech funkcjonalnych czê¶ci: strefy zamkowej obejmuj±cej ruinkê wraz ze stawem, strefy osadniczej z budynkiem szko³y, jej otoczeniem i drog± dojazdow±, oraz strefy parku wspó³czesnego.
Có¿ - marzenia piêkna rzecz.
|
|
Zamek zwiedza siê we w³asnym zakresie - wstêp wolny
|
|
MUR PO£UDNIOWY Z UZUPE£NION¡
NOWYMI CEG£AMI WIE¯¡ BRAMN¡
|
MOST JEST BARDZO £ADNY, SZKODA TYLKO
¯E TAKI ... TROCHÊ MA£O PRAKTYCZNY
|
|
ie¶ po³o¿ona jest oko³o 3 km na pó³noc od Grabowa i 23 km na pó³nocny-zachód od £êczycy. Osada jest tak ma³a, ¿e pomijaj± j± niektóre mapy. Jad±c z £êczycy nale¿y przejechaæ przez Grabów, by przy wyje¼dzie z miasteczka skrêciæ w prawo, i na nastêpnym skrzy¿owaniu ponownie w prawo - zgodnie ze wskazaniem drogowskazu. Ruiny znajduj± siê w pó³nocno-zachodnim krañcu wioski, prowadzi do nich w±ska asfaltowa droga. (mapa)
(2008)
|
|
1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyñscy: Zamki w Polsce pó³nocnej i ¶rodkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko³odziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. L. Kajzer: Ma³e czy du¿e, czyli o tzw. zamkach rycerskich na Ni¿u Polskim
|
|
MAKI NA POLU PRZED ZAMKIEM
|
BOCIEK - OD LAT G£ÓWNY LOKATOR RUINEK
|
|
Borys³awice Zamkowe - ruina zamku mo¿now³adczego XVw., ok. 14 km
Przedecz - pozosta³o¶ci zamku królewskiego XIVw., ok. 20 km
£êczyca - zamek królewski XIVw., ok. 23 km
Uniejów - zamek biskupi XIVw., przebudowany, ok. 28 km
Ko³o - ruina zamku królewskiego XIVw., ok. 34 km
|
|
Bêd±c w Besiekierach warto zobaczyæ równie¿:
|
|
|
Przy drodze prowadz±cej do zamku budynek dawnej szko³y z 1870 roku. Obecnie szko³a jest zamkniêta, a wej¶cie porastaj± krzaki. W planach maj± powstaæ tutaj miejsca noclegowe.
|
|
|
W Grabowie nieopodal Rynku dawna synagoga - jedna z dwóch w powiecie ³êczyckim, która przetrwa³a II wojnê ¶wiatow±. W dobrym stanie, lecz zaniedbana - nale¿y obecnie do Spó³dzielni Rolnej.
|
|
|
Dla katolików ciekawym prze¿yciem mo¿e byæ równie¿ wizyta w ¦winicach Warckich z XIX-wiecznym ko¶cio³em - Sanktuarium Urodzin i Chrztu ¦wiêtej Faustyny, w którym przechowywane s± pami±tki z ni± zwi±zane, m.in. chrzcielnica i konfesjona³. G³ówne uroczysto¶ci zwi±zane ze ¶w. Faustyn± organizowane s± w czwart± niedzielê sierpnia.
|
|