RUINA ZAMKU W BESIEKIERACH

śród miłośników zamkowych piękności popularny wydaje się pogląd, że murowaną warownię w Besiekierach wzniósł pod koniec XV stulecia wojewoda łęczycki Mikołaj z Warzymowa Sokołowski. Pogląd ten wydaje się o tyle błędny, że osoba o takim imieniu nie pełniła w tym okresie takiej godności i biorąc pod uwagę fakt, że wieś znajdowała się wtedy w rękach rodu Pomianów-Sokołowskich z Wrzącej k. Konina, przedstawicieli tej właśnie linii rodowej identyfikować można z fundacją obronnej rezydencji. Zapewne zbudował ją na przełomie XV i XVI stulecia jeden ze stolników brzeskich Mikołaj Sokołowski z Wrzącej albo Wojciech Sokołowski. Ok. 1600 roku potomek fundatorów Krzysztof Sokołowski sprzedał warownię bratankowi króla Stefana, kardynałowi, także biskupowi warmińskiemu Andrzejowi Batoremu. Po śmierci Andrzeja na zamku zamieszkała Zofia Batorówna i Jerzy Rakoczy. W połowie XVII wieku obiekt przeszedł na własność kasztelana i wojewody brzesko-kujawskiego Jana Szymona Szczawińskiego herbu Prawdzic, który przed 1653 zmodernizował go i rozbudował. Kolejne lata przyniosły powolny spadek znaczenia budowli i jej powolną destrukcję, do jakiej przyczyniły się przede wszystkim XVII-wieczne konflikty, zarazy oraz powszechne zubożenie społeczeństwa - również klasy panującej. W 1731 roku na zamku wybuchł pożar, co stało się bodźcem do przebudowy całego założenia. Będący wtedy w jego posiadaniu Gajewscy dokonali niewielkiego remontu, rozbierając przy okazji piętro budynku mieszkalnego. W połowie XIX stulecia obniżony i kryty strzechą dom pełnił jeszcze funkcje gospodarcze, z czasem jednak popadł w zupełną ruinę, stając się - jak to zazwyczaj bywało w takich przypadkach - atrakcyjnym źródłem darmowych materiałów budowlanych dla okolicznych mieszkańców. Po drugiej wojnie światowej w 1963 i 1971 na terenie zamku prowadzono badania archeologiczne łączone z jego zabezpieczeniem w formie trwałej ruiny.

RUINA W POŁOWIE XIX WIEKU WG J. FREYA

bronna siedziba Sokołowskich zbudowana została na otoczonym wodami sztucznie wykopanego stawu niewielkim kopcu. Gotycki zamek wzniesiono na planie niezbyt regularnego czworoboku (38x40 metrów) z cegły, na fundamencie z kamieni eratycznych, przy czym pierwotnie mury sięgały bezpośrednio do wody. W skład założenia wchodził mur obwodowy, wysadzany przed kurtynę południową i ulokowany na jej osi budynek bramny na planie kwadratu oraz wypełniający kurtynę północną duży dom mieszkalny. O znacznych walorach rezydencjalnych warowni świadczy wielkość owego domu, który przy szerokości 13 metrów na dwóch lub trzech mieszkalnych piętrach posiadał co najmniej osiem sporych rozmiarów izb.

REKONSTRUKCJA WAROWNI Z XVI WIEKU WG T.POKLEWSKIEGO I E.GRABARCZYK

ierwotną surowość gotyckiej architektury zatarła zakończona w 1653 przebudowa Jana Szczawińskiego. Ściany zamku pokryte zostały wówczas tynkami, poszerzono kopiec ziemny, wzniesiono górną, ośmioboczną nadbudowę budynku bramnego i częściowo przekształcono budynek mieszkalny. W opisie warowni z pierwszej połowy XVIII wieku izby pierwszego piętra domu określano jako: pokój karmazynowy, pokój marmurowy, sień i izbę wielką. Poważne zmiany nastąpiły w obrębie dziedzińca, gdzie w jego południowej części, po obydwu stronach wieży bramnej wzniesiono niskie budynki pomocnicze, a do wschodniej i zachodniej kurtyny dostawiono piętrowe krużganki arkadowe, zapewniające komunikację między pierwszym piętrem głównego domu a nowymi budynkami oraz ulokowaną w wieży bramnej kaplicą. Wtedy też zamek otrzymał dwie tablice fundacyjne, z roku 1650 i z 1653, wmurowane w elewację domu głównego i wspomnianej wcześniej wieży.

PLAN ZAMKU W BESIEKIERACH:
1. WIEŻA BRAMNA, 2. DZIEDZINIEC, 3. DOM MIESZKALNY,
4. BUDYNKI POŁUDNIOWE, 5. FURTA BOCZNA

ZAMEK NA FOTOGRAFIACH Z 2004 ROKU

esiekiery stanowią jeden z nielicznych przykładów średniowiecznego budownictwa ceglanego w województwie łódzkim, zarazem należą do grupy największych założeń obronnych zlokalizowanych na terenie historycznej Ziemi Łęczyckiej. Mimo XVII-wiecznej przebudowy i znacznego zniszczenia warownia utrzymała swój późnogotycki charakter. Do dziś zachował się pełen obwód zamkowych murów z ruiną domu mieszkalnego do wysokości jednej kondygnacji i reliktami podziałów wewnętrznych. Od północy widoczne są fragmenty otworów okiennych, częściowo z zachowaną oryginalną dekoracją. Wciąż stoi 18-metrowej wysokości segment zachodniej ścianki wieży bramnej z wycinkiem wieżowego ośmioboku i pozostałościami barokowych dekoracji. Jak wieści niosą wieża ta w wyniku źle wykonanych w ostatnim czasie prac konserwacyjnych zaczęła pękać i grozi jej zawalenie.

FRAGMENT NOWEJ ZAPRAWY U PODSTAWY WIEŻY
Z LEWEJ ZAWIESZONY W POWIETRZU MOST, NA KTÓRY
MOŻNA SIĘ DOSTAĆ TYLKO ZA POMOCĄ DRABINY

WYŁOM BRAMNY W KURTYNIE ZACHODNIEJ

związku z prowadzonym przez gminę Grabów programem działań konserwatorskich na etapie realizacji jest także odbudowa fosy zamkowej poprzez skierowanie koryta rzeki Orłówki wokół ruin, odmulenie zbiornika oraz jego pogłębienie. W kolejnych etapach planuje się zagospodarowanie terenu w bezpośrednim sąsiedztwie zamku przez utworzenie kąpielisk i trasy spacerowej, uporządkowanie dziedzińca, wzmocnienie pozostałych murów, budowę pomostu, a w dalszej przyszłości założenie parkingu i stworzenie podstawowej bazy noclegowo-gastronomicznej. W finalnym kształcie projektowany kompleks Historycznego Parku Tematycznego powinien składać się z trzech funkcjonalnych części: strefy zamkowej obejmującej ruinkę wraz ze stawem, strefy osadniczej z budynkiem szkoły, jej otoczeniem i drogą dojazdową, oraz strefy parku współczesnego. Cóż - marzenia piękna rzecz.

Zamek zwiedza się we własnym zakresie - wstęp wolny

MUR POŁUDNIOWY Z UZUPEŁNIONĄ
NOWYMI CEGŁAMI WIEŻĄ BRAMNĄ

MOST JEST BARDZO ŁADNY, SZKODA TYLKO
ŻE TAKI ... TROCHĘ MAŁO PRAKTYCZNY

ieś położona jest około 3 km na północ od Grabowa i 23 km na północny-zachód od Łęczycy. Osada jest tak mała, że pomijają ją niektóre mapy. Jadąc z Łęczycy należy przejechać przez Grabów, by przy wyjeździe z miasteczka skręcić w prawo, i na następnym skrzyżowaniu ponownie w prawo - zgodnie ze wskazaniem drogowskazu. Ruiny znajdują się w północno-zachodnim krańcu wioski, prowadzi do nich wąska asfaltowa droga. (mapa)
(2008)

1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. L. Kajzer: Małe czy duże, czyli o tzw. zamkach rycerskich na Niżu Polskim

MAKI NA POLU PRZED ZAMKIEM

BOCIEK - OD LAT GŁÓWNY LOKATOR RUINEK

Borysławice Zamkowe - ruina zamku możnowładczego XVw., ok. 14 km
Przedecz - pozostałości zamku królewskiego XIVw., ok. 20 km
Łęczyca - zamek królewski XIVw., ok. 23 km
Uniejów - zamek biskupi XIVw., przebudowany, ok. 28 km
Koło - ruina zamku królewskiego XIVw., ok. 34 km

Będąc w Besiekierach warto zobaczyć również:

Przy drodze prowadzącej do zamku budynek dawnej szkoły z 1870 roku. Obecnie szkoła jest zamknięta, a wejście porastają krzaki. W planach mają powstać tutaj miejsca noclegowe.

W Grabowie nieopodal Rynku dawna synagoga - jedna z dwóch w powiecie łęczyckim, która przetrwała II wojnę światową. W dobrym stanie, lecz zaniedbana - należy obecnie do Spółdzielni Rolnej.

Dla katolików ciekawym przeżyciem może być również wizyta w Świnicach Warckich z XIX-wiecznym kościołem - Sanktuarium Urodzin i Chrztu Świętej Faustyny, w którym przechowywane są pamiątki z nią związane, m.in. chrzcielnica i konfesjonał. Główne uroczystości związane ze św. Faustyną organizowane są w czwartą niedzielę sierpnia.