WIDOK ZAMKU W KRAPKOWICACH OD STRONY RZEKI

ie wiadomo kto i kiedy zbudował krapkowicki zamek. Przyjmuje się, że powstał on w średniowieczu, jeszcze przed nadaniem osadzie praw miejskich, czyli przed rokiem 1294. Prawdopodobnie fundatorem był sam książę, chociaż miejscowa legenda przypisuje tutaj udział templariuszy, co brzmi niezwykle romantycznie, ale w rzeczy samej wydaje się raczej mało prawdopodobne. Nieznane są losy tego zamku i jego mieszkańców w pierwszych wiekach jego istnienia, jednak czasy te musiały być burzliwe, skoro współcześni im pisali o pojawiającej się w jego komnatach białej damie. Do 1532 roku warownia stanowiła własność piastowskich książąt opolsko-raciborskich, aby po śmierci ostatniego z linii rodu, Jana II Dobrego, przejść w cesarskie ręce Ferdynanda I Habsburga. Ten niedługo potem oddał ją w zastaw wraz z miastem Joachimowi Buchcie z Otmętu za kwotę 6500 talarów, czyli pół darmo, co świadczyć mogło o determinacji Habsburga w zdobywaniu środków na spłatę ogromnego długu, zaciągniętego na poczet wyniszczającej wojny z Turcją.

WIDOK MIASTA I ZAMKU NA RYCINIE F.B.WERNEHRA Z POŁOWY XVII WIEKU
WIEŻA WIDOCZNA NAD ZAMKIEM W RZECZYWISTOŚCI NALEŻY DO SĄSIEDNIEGO KOŚCIOŁA

1582 cesarz Rudolf II Habsburg sprzedał Krapkowice Hansowi von Redern z Rozkochowa i odtąd zamek jako główna siedziba właściciela miasta zaczął odgrywać znacznie większą rolę. Redernowie w miejscu starej średniowiecznej budowli wznieśli nową, czteroskrzydłową, posiadającą trzy kondygnacje i rozległy dziedziniec. Budowę zakończono w roku 1678, upamiętniając datę na bramie zamkowej. Za panowania hrabiów von Redern ten wygodny, okazały gmach przeżywał okres swej największej świetności i stan ten trwał aż do czerwca 1722 roku, kiedy w wyniku gwałtownego pożaru spaliło się niemal całe miasto. Zniszczoną przez ogień rezydencję wkrótce odbudowano, lecz przy odbudowie obniżono ją o jedno piętro. Wkrótce też zamek zmienił gospodarza, w sierpniu 1759 roku umarł bowiem ostatni męski potomek rodu, hrabia Henryk Adolf, zostawiając jedyną spadkobierczynią córkę Henriettę, która zmarła niedługo potem w wieku dziewięciu lat. Majątek przypadł jej matce Renacie von Redern i ta w 1775 podjęła decyzję o sprzedaniu go za sumę 18.000 talarów Karolowi Wilhelmowi von Haugwitzowi. Nowi właściciele na rodową siedzibę wybrali bliski Rogów Opolski, nie troszczyli się więc zbytnio o stan budowli, przeznaczając ją z czasem do celów gospodarczych i organizując w jej wnętrzach manufakturę sukienniczą oraz warsztaty tkackie. Do znacznej dewastacji komnat zamkowych przyczyniły się ponadto wojny napoleońskie, a w szczególności decyzja o umieszczeniu w nich szpitala wojskowego dla żołnierzy francuskich, oblegających w 1806 roku Kędzierzyn-Koźle. W latach 1834-45 w części pomieszczeń funkcjonowała szkoła, która wróciła tam w okresie międzywojennym - wtedy też obiekt przeszedł na własność duńskiej linii rodu Haugwitz. Poważnych zniszczeń doznał zabytek od wojsk sowieckich podczas walk zimą 1945 roku. Odbudowany w dwa lata później został zaadoptowany na potrzeby szkoły i w tym charakterze funkcjonuje do dzisiaj.

OD STRONY MIASTA ZAMEK WYGLĄDA
JAK POTĘŻNA KAMIENICA

BRAMA WJAZDOWA NA DZIEDZINIEC

WIDOK OD WSCHODU NA PRZEDWOJENNEJ FOTOGRAFII

ie zachowały się opisy piastowskiego zamku średniowiecznego, łatwo można sobie wyobrazić natomiast, jaką formę miała wybudowana na jego korzeniu siedziba rodu von Rodern, tym bardziej, że do czasów nam współczesnych jej zasadnicza bryła nie uległa większym zmianom. Zamek ten przedstawiał się jako rozległe późnorenesansowe założenie o czterech prostych skrzydłach, z których każde posiadało wysoki parter i dwa piętra. Wjazd na regularny, otoczony krużgankami dziedziniec prowadził przez jedną bramę, utworzoną w kształcie tunelu przebijającego masyw budowli od strony zachodniej. Na tymże dziedzińcu zachowała się głęboka na ponad 30 metrów studnia, pochodząca przypuszczalnie jeszcze z okresu średniowiecznego. W sąsiedztwie gmachu ustawiono modną oranżerię z oszklonymi ścianami, połączoną bezpośrednio z cieplarnią i z wyjściem do ogrodu oraz parku. W drugiej połowie XVIII wieku podczas odbudowy po zniszczeniach spowodowanych pożarem zamek utracił najwyższą kondygnację, zaś w następnym stuleciu został pozbawiony pewnych cech stylowych, m.in. zamurowano arkady na piętrze, przekształcając dotychczasowe krużganki w korytarz.

MŁYN ZAMKOWY NA POCZTÓWCE Z ok. 1910 ROKU

dawnego wystroju potężnej, czteroskrzydłowej bryły niezbyt wiele zachowało się do naszych czasów: arkadowe przejścia w parterowej części dziedzińca, a we wnętrzach dwa barokowe kinkiety w postaci tłustych aniołków, zawieszone nad kamiennymi schodami prowadzącymi do dawnej sali balowej, kilka bogato zdobionych pieców kaflowych, a także zabytkowa dębowa boazeria z pomieszczeniami kredensowymi w sali jadalnej. Budowla nie zachwyca urodą; ubrana w szarobure barwy jest taka...zwyczajna, znacznie lepiej przy tym prezentuje się od wschodu, od strony niewysokiej skarpy rzeki Odry, w bliskości której stoi. W zamku siedzibę ma Zespół Szkół Zawodowych.

Zespół Szkół Zawodowych
im. Piastów Opolskich w Krapkowicach
ul. Zamkowa 5, 47-300 Krapkowice
tel. kontakt. (077) 466 13 38, fax. (077) 466 17 28
szkola@zamek.krapkowice.pl

A TAK MŁYN ZAMKOWY WYGLĄDA DZISIAJ

MUR WSCHODNI ZAMKU Z TARASEM WIDOKOWYM

amek stoi na wschód od Rynku, nieopodal mostu na Odrze, łączącego Krapkowice z Otmętem. Jego przysadzista sylweta widoczna jest z daleka. Do Krapkowic dojechać można PKS-em z Opola albo komunikacją miejską z Gogolina, gdzie zatrzymują się pociągi. Samochód zaparkować można pod zamkiem lub, przy sprzyjających okolicznościach, nawet na dziedzińcu. (2006)

1. Zamki i pałace Euroregionu Pradziad, Stowarzyszenie Rozwoju Dorzecza Osobłogi
2. internet

DZIEDZINIEC ZAMKOWY I ARKADY Z PIĘKNYM BIKIEM - W GŁĘBI WIEŻA KOŚCIOŁA

Krapkowice-Otmęt - ruina zamku rycerskiego XIVw., ok. 3 km
Rogów Opolski - renesansowy zamek Rogoyskich XVI/XVIIw., ok. 7 km
Głogówek - zamek Oppersdorffów XVIw., ok. 17 km
Moszna - pałac eklektyczny (zwany zamkiem) XIXw., ok. 18 km
Prószków - zamek szlachecki XVIw., ok. 19 km
Chrzelice - zamek joannitów XIIIw., przebudowany, ok. 23 km
Kędzierzyn-Koźle - pozostałości zamku Piastów kozielskich XIVw., ok. 24 km
Opole - pozostałości zamku książęcego XIIIw., ok. 27 km
Opole Górka - relikty zamku książęcego XIVw., ok. 27 km
Strzelce Opolskie - ruina zamku książąt piastowskich XIVw., ok. 27 km

Więcej archiwalnych ilustracji zamku w Krapkowicach oraz kilka tysięcy grafik, fotografii i pocztówek obrazujących inne polskie warownie znajdziesz na płytach CD w wydawnictwie Zamki na historycznej ilustracji. Szczegóły tutaj.