STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZAMEK W WIELICZCE WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU



owsta­nie zam­ku w sto­li­cy pol­skiej soli da­tu­je się na okres tuż przed pierw­szą lo­ka­cją mia­sta, tj. przed ro­kiem 1290 Jego bu­do­wę wią­że się z ini­cja­ty­wą księ­cia Hen­ry­ka Pro­bu­sa­ i po­trze­bą po­sia­da­nia wy­god­nej re­zy­den­cji dla zwierzch­ni­ka żu­py, a tak­że sie­dzi­by ad­mi­ni­stra­cji gór­ni­czej, czy­li ta­kie­go sta­ro­żyt­ne­go biu­row­ca. Po­mi­mo czę­stych prze­bu­dów, mo­der­ni­za­cji, czy to wo­jen­nych ka­ta­kli­zmów, przez po­nad 650 lat za­mek nie zmie­niał swe­go prze­zna­cze­nia jako sie­dzi­ba za­rzą­du ko­pal­ni soli. Po­cząt­ko­wo ksią­żę­cą bu­dow­lę two­rzył mur ob­wo­do­wy na rzu­cie czwo­ro­bo­ku o wy­mia­rach oko­ło 60x57 me­trów, po­środ­ku któ­re­go stał pię­tro­wy dom na pla­nie pro­sto­ką­ta o bo­kach 16x10 me­trów. Do jego bu­do­wy za­sto­so­wa­no pia­sko­wiec wy­do­by­wa­ny z ka­mie­nio­ło­mu w Bi­sku­pi­cach. Buj­ny roz­wój ży­ją­ce­go z mo­no­po­lu mia­stecz­ka po­wstrzy­ma­ła na po­cząt­ku XIV stu­le­cia re­be­lia bi­sku­pa kra­kow­skie­go Mu­ska­ty. W cza­sie tych dra­ma­tycz­nych wy­da­rzeń miesz­kań­cy Wie­licz­ki sta­nę­li po stro­nie Wła­dy­sła­wa Ło­kiet­ka, za co na­jem­ne od­dzia­ły bi­sku­pa po chrze­ści­jań­sku spa­li­ły mia­sto. W 1311 wy­buchł w Kra­ko­wie ko­lej­ny bunt. Ło­kiet­ko­wi sprze­ci­wił się urzę­du­ją­cy wójt Al­bert, któ­ry za­mie­rzał od­dać sto­li­cę Ma­ło­pol­ski pod pa­no­wa­nie cze­skie­go kró­la Jana Luk­sem­bur­czy­ka. Tym ra­zem Wie­licz­ka przy­łą­czy­ła się do bun­tow­ni­ków i choć po­wsta­nie zo­sta­ło szyb­ko stłu­mio­ne, ksią­żę oszczę­dził mia­sto, do­ko­nu­jąc je­dy­nie zmian per­so­nal­nych w lo­kal­nej ad­mi­ni­stra­cji.


ZAMEK ŻUPNY Z POŁOWY XIV WIEKU WG. B.DREJEWICZ


raw­dzi­wy roz­kwit mia­sta przy­nio­sły cza­sy pa­no­wa­nia ostat­nie­go Pia­sta, Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go. W 1361 roku lo­ko­wał on Wie­licz­kę na pra­wie nie­miec­kim i przy­stą­pił do roz­bu­do­wy zam­ku, w któ­rym za­stą­pio­no ce­głą drew­nia­ne do­tąd pię­tro domu miesz­kal­ne­go. Od za­cho­du do­sta­wio­no do nie­go pod­piw­ni­czo­ne, par­te­ro­we skrzy­dło na rzu­cie kwa­dra­tu o boku oko­ło 13 me­trów. W la­tach 60–ych XIV stu­le­cia zmo­der­ni­zo­wa­no bu­dy­nek, okre­śla­ny w opi­sach jako Dom po­śród żu­py­, przez nad­bu­do­wa­nie pię­tra nad za­chod­nim skrzy­dłem i urzą­dze­nie na par­te­rze tzw. izby grodz­kiej. Ca­łe za­ło­że­nie włą­czo­no w ob­wód po­wsta­łych w tym sa­mym okre­sie for­ty­fi­ka­cji miej­skich, w skład któ­rych wcho­dził ki­lo­me­tro­wej dłu­go­ści mur, ubez­pie­cza­ny przez (za­pew­ne) 21 baszt. W la­tach 1473 i 1475 po­ża­ry mia­sta wy­mu­si­ły ko­lej­ną prze­bu­do­wę. Do­sta­wio­no wów­czas pół­noc­ne skrzy­dło, tzw. Dom żup­ny­, w któ­rym na par­te­rze usy­tu­owa­no izby go­spo­dar­cze, a na pię­trze ka­pli­cę i miesz­ka­nia dla urzęd­ni­ków. W jego piw­ni­cach zor­ga­ni­zo­wa­no wię­zie­nie zwa­ne Gro­ch. W la­tach 1552–53 nad zam­ko­wym dzie­dziń­cem wy­bu­do­wa­no łącz­nik na po­zio­mie pierw­sze­go pię­tra mię­dzy Do­mem żup­ny­m i Do­mu po­śród żu­py­; pod­nie­sio­no tak­że o jed­ną kon­dy­gna­cję skrzy­dło za­chod­nie, sy­tu­ując w nim izbę kró­lew­ską. W tym cza­sie gmach uzy­skał bo­ga­ty wy­strój re­ne­san­so­wy, jego wnę­trza wy­po­sa­żo­no we­dług stan­dar­dów kró­lew­skich — lu­bią­cy wi­zy­to­wać swo­ją „ży­łę zło­ta”” wład­cy byli zresz­tą tu­taj dość czę­sty­mi go­ść­mi.


PLAN ZAMKU W WIELICZCE:
(KOLOREM NIEBIESKIM ZAZNACZYŁEM ZAMEK Z PIERWSZEGO OKRESU FUNKCJONOWANIA)
1. DOM POŚRÓD ŻUPY, 2. DOM ŻUPNY, 3. BASZTA GOTYCKA,
4. DZIEDZINIEC PÓŁNOCNY, 5. ŁĄCZNIK


oniec XVI wie­ku i nad­cią­ga­ją­cy wraz z nim po­tęż­ny kry­zys eko­no­micz­ny roz­po­czął nie­uchron­ny etap po­wol­ne­go upad­ku zna­cze­nia kró­lew­skie­go zam­ku pod wzglę­dem go­spo­dar­czym i po­li­tycz­nym. Du­żych znisz­czeń w jego bry­le do­ko­nał sza­le­ją­cy w mie­ście na po­cząt­ku XVII stu­le­cia wiel­ki po­żar. Spło­nę­ła wów­czas m.in. izba kró­lew­ska oraz zdo­bią­ce ją por­tre­ty kró­lów. W na­stęp­nych la­tach Wie­licz­kę na­jeż­dża­li Szwe­dzi i Sied­mio­gro­dzia­nie, a w mię­dzy­cza­sie sza­la­ła w mie­ście za­ra­za. Do re­mon­tu za­bu­do­wań przy­stą­pio­no w la­tach 1670–85. W cza­sach sa­skich i pod­czas za­bo­rów do­ko­na­no prze­ró­bek, ma­ją­cych na celu ad­ap­ta­cję zam­ko­wych po­miesz­czeń dla po­trzeb miesz­kal­nych i biu­ro­wych. W la­tach 1834–36 usu­nię­to ota­cza­ją­ce za­mek wła­ści­wy drew­nia­ne bu­dyn­ki go­spo­dar­cze, a na ich miej­scu wy­mu­ro­wa­no bu­dy­nek po­łu­dnio­wy, miesz­czą­cy kan­ce­la­rię oraz miesz­ka­nia dla war­tow­ni­ków. Pod ko­niec II woj­ny świa­to­wej obiekt zo­stał nie­mal do­szczęt­nie znisz­czo­ny i wła­sną ru­iną stra­szył aż do roku 1976 Wte­dy roz­po­czę­to jego od­bu­do­wę, za­koń­czo­ną w 1984 roku. Zre­kon­stru­owa­ny w swej XVI­-wiecz­nej for­mie za­mek peł­ni obec­nie funk­cje mu­ze­al­ne.


ZAMEK NA FOTOGRAFII Z 1922 ROKU




POCZTÓWKA Z OKRESU MIĘDZYWOJENNEGO



ta­ran­nie zre­kon­stru­owa­ny ze­spół zam­ko­wy skła­da się obec­nie z Do­mu po­śród żu­py­, >Do­mu żup­ne­go­ z ga­le­rią, frag­men­tów śre­dnio­wiecz­ne­go muru obron­ne­go, gma­chu po­łu­dnio­we­go, XI­V-wiecz­nych mu­rów kuch­ni, go­tyc­kiej basz­ty oraz naj­star­sze­go w Pol­sce szy­bu, usy­tu­owa­ne­go po­mię­dzy mu­rem a Do­mem po­śród żu­py­. Za­rząd ko­pal­ni wy­pro­wa­dził się z zam­ku po znisz­cze­niach dru­giej woj­ny świa­to­wej i obec­nie mie­ści się tu sie­dzi­ba Mu­zeum Żup Kra­kow­skich z bo­ga­tą eks­po­zy­cją sol­ni­czek i licz­ny­mi pa­miąt­ka­mi z hi­sto­rii mia­sta. W czerw­cu 2013 roku za­mek zo­stał wpi­sa­ny na Li­stę Świa­to­we­go Dzie­dzic­twa UNE­SCO.


Muzeum czynne w godzinach
od maja do września: 9.00-20.00
od października do kwietnia: 8.30-15.30
w poniedziałki muzeum zamknięte
bilet wstępu kosztuje 4 zł (ulgowy 3 zł)

Muzeum Żup Krakowskich
32-020 Wieliczka, ul. Zamkowa 8
tel. (012) 278 32 66, (012) 422 19 47
fax (012) 278 30 28



DZIEDZINIEC PÓŁNOCNY; PO LEWEJ DOM POŚRÓD ŻUPY,
PO PRAWEJ DOM ŻUPNY Z GALERIĄ



biekt po­ło­żo­ny jest w cen­tral­nej czę­ści Wie­licz­ki. Do­jazd spod dwor­ca PKP Kra­ków Głów­ny au­to­bu­sa­mi PKS lub bar­dzo licz­ny­mi pry­wat­ny­mi bu­sa­mi. (mapa) (2014)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko-Częstochowskiej


ZAMEK OD STRONY PÓŁNOCNO-ZACHODNIEJ

ŚREDNIOWIECZNA BASZTA MIEJSKA




Kraków - zamek królewski na Wawelu, ok. 13 km
Niepołomice - zamek królewski XIV/XVIw., ok. 13 km
Dobczyce - ruina zamku królewskiego XIVw., ok. 15 km
Tyniec - warowne opactwo Benedyktynów XIw., przebudowane, ok. 20 km
Myślenice - ruina wieży obronnej XIVw., ok. 24 km
Korzkiew - zamek rycerski XIVw., ok. 28 km
Wielka Wieś (Biały Kościół) - pozostałości zamku rycerskiego XIVw., ok. 30 km



STRONA GŁÓWNA