STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU OGRODZIENIEC



ie zachowały się do czasów nam współczesnych historyczne przekazy, na podstawie których moglibyśmy określić dokładny czas i okoliczności, w jakich ukształtował się w tym miejscu pierwotny zespół obronny. Zapewne było to wzniesione za panowania księcia Bolesława Krzywoustego drewniano-ziemne założenie, zwane Wilczą Szczęką, mające pewne znaczenie militarne na pograniczu ze Śląskiem i prawdopodobnie zniszczone przez Tatarów w roku 1241. Z okresu tego pochodzi nazwa Ogrodzieniec, co świadczy, że już wówczas było to miejsce ogrodzone, czyli obwarowane. Na zgliszczach starego grodu w połowie XIV stulecia z fundacji króla Kazimierza Wielkiego powstał zamek murowany, wzniesiony przez nieznanych budowniczych w stylu włoskiego gotyku. Pełnił on funkcję jednego z ogniw łańcucha strażnic nadgranicznych oddzielających Koronę od Śląska, a jego pierwszym dzierżawcą został rycerz Przedbórz z Brzezia herbu Zadora, pochodzący z Chełmna w ziemi sieradzkiej - późniejszy marszałek królestwa. W 1386 roku Władysław Jagiełło nadał prawem dziedzicznym warownię cześnikowi krakowskiemu Włodkowi z Charbinowic herbu Sulima jako nagrodę za udział w zakończonych sukcesem negocjacjach podczas układnia się przed podpisaniem unii polsko-litewskiej. Przedmiot wieczystego nadania oprócz zamku stanowiły dwa miasta: Włodkowice i Koczurów, a także kilka wsi z niewielką fortalicją Wiesiółka. O należącej do Włodków twierdzy wspominały w tych czasach kroniki krzyżackie, gdy jeden z jej właścicieli - Bartosz Włodek - został pojmany w 1454 roku pod Chojnicami do niemieckiej niewoli.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK OD WSCHODU NA ZAMEK WYSOKI




JURA

Słowo Jura nawiązuje do nazwy alpejskiego pasma gór ciągnącego się łukiem przez tereny Francji i Szwajcarii. Góry te powstały w okresie mezozoiku, czyli ok. 195-140 mln lat temu. Na obszarze obecnej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej istniało wówczas ciepłe morze, w którym żyły drobne zwierzęta: głowonogi, amonity, belmnity czy jeżowce. Gromadziły one w swoim ciele wapień, z którego później osadzały się skały wapienne. Wapienie skaliste jako bardziej odporne na niszczące działanie erozji potworzyły na terenie Wyżyny największe w Polsce skupisko współczesnych ostańców skalnych wyobrażających fantastyczne formy. W skałach tych często spotkać można skamieniałości wspomnianych zwierząt, najczęściej są to pozostałości amonitów pod postacią charakterystycznej muszli.





IMG BORDER=1 style=

CZĘŚĆ ZACHODNIA ZAMKU Z BASZTĄ KREDENCERSKĄ I KURZĄ NOGĄ


rękach rodziny Włodków Ogrodzienieckich zamek pozostawał przez blisko sto lat. W roku 1470 za osiem tysięcy florenów węgierskich kupili go dwaj zamożni mieszczanie krakowscy Imbram i Piotr Salomonowicze: [...] Szlachetnie urodzony pan Jan Bartosz z Ogrodzieńca oznajmia, że sam gród Ogrodzieniec z dziedzicznymi majątkami do tego grodu należącemi mianowicie: miasta Ogrodzieniec i Włodowice z dziedzicznemi wsiami: Rudniki, Parkoszowice, Góra, Nadolicze, Podlewany, Parwa, Rodaki, Kiełkowice, Klucze, Wiesiołka, Wysoka i Niegowonice [...] z wszystkiemi prawami i z wszystkiemi folwarkami, dolinami, włościami w ogóle miszkańcami, zamkami, domami, pastwiskami, łąkami, polami, niwami, rolami, lasami, etc., do tego zamku miasta, wsie w jakikolwiek sposób swobodnie należące, za ośm tysięcy florenów węgierskich czystego złota prawdziwej i sprawiedliwej wagi [...], sławetnym Ibramowi i Piotrowi Salomonowiczom mieszczanom krakowskim sprzedajemy i z praw na wieczne czasy rezygnujemy. Od Salomonowiczów dobra ogrodzienieckie przeszły w posiadanieć Feliksa Rzeszowskiego, proboszcza przemyskiego i kanonika królewskiego, który po latach służby wojskowej przywdział sutannę i rozpoczął karierę kościelną. Zamek nie przypadł mu chyba jednak specjalnie do gustu, ponieważ już w roku 1482 zamienił go na wieś Zawiercie za dopłatą ośmiu tysięcy florenów z wojewodą Janem Pileckim, synem Elżbiety Pileckiej ze Smolenia i pasierbem jej piątego męża - króla Władysława Jagiełły. Po Janie nastał jego syn Mikołaj, który ożeniwszy się w roku 1501 zapisał swojej małżonce Magdalenie trzy tysiące florenów węgierskich jako sumę odpowiadającą wysokości posagu i obydwie te kwoty zabezpieczył na ogrodzienieckich dobrach.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK OGRODZIENIEC OD STRONY SKAŁEK WIELBŁĄD


roku 1522 do zamku powrócili Włodkowie. W roku następnym musieli się już jednak z niego wyprowadzić, ponieważ obiekt za długi przejął bankier krakowski Jan Boner, który dorobił się ogromnego majątku na produkcji papieru, dzierżawie komór celnych oraz dostawie srebra dla królewskiej mennicy. Dzięki wielkim operacjom handlowym łączenia się w spółki z kupcami krajowymi i z zagranicy pomnożył on swe dobra, wykorzystując je później do finansowania operacji kredytowych. Boner należał do grona najbliższych doradców króla Zygmunta Starego - zajmując się m.in. weryfikacją kandydatek na żonę dla królewskiego syna Zygmunta Augusta - co pozwoliło mu uzyskać w roku 1514 tytuł szlachecki. Słynął Jan Boner z przedsiębiorczości i prekursorstwa; w należących do niego kopalniach wprowadzał zmiany techniczne i organizacyjne, uporządkował żupy solne, a na krakowskim dworze ścigał i tępił wszelkie nadużycia. Oprócz zamku był właścicielem ogrodu za Bramą Mikołajską, kilkunastu kamienic w Krakowie, Lwowie i Poznaniu, kupił też kaplicę św. Ducha w Kościele Mariackim przekształcając ją w kaplicę pw. św. Jana Chrzciciela. Po jego śmierci cały spadek trafił w ręce krewnych, przy czym największą jego część wraz z Ogrodzieńcem otrzymał Seweryn Boner, syn janowego brata - Jakuba. Przy takim majątku wszedł Seweryn od razu w szeregi najlepszej arystokracji rodowej otrzymując wraz z godnościami wielkorządcy i żupnika krakowskiego starostwa rabsztyńsklie, ojcowskie oraz czchowskie. W 1530 rozpoczął on wielką przebudowę warowni w stylu renesansowym na wzór Wawelu - w ten sposób przyczynił się do powstania wspaniałej, pełnej przepychu rezydencji wielkomagnackiej, na wyposażenie której zakupiono wówczas najdroższe i najwytworniejsze przedmioty sprowadzone specjalnie na ten cel z całej Europy.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK OGRODZIENIEC OD STRONY SKAŁEK WIELBŁĄD




SEWERYN BONER

Seweryn Boner h. Bonarowa (ur. 1486 - zm. 1549) był synem bankiera Jakuba Andrzeja i bratankiem Jana Bonera, po którym odziedziczył cały majatek wraz z piastowanymi przez wuja urzędami. W roku 1515 pojął za żonę Zofię Bethman - dziedziczkę Balic, które odtąd stały się podmiejską rezydencją Bonerów. Seweryn należał do elitarnego grona najbogatszych osób w państwie, po ojcu i stryju prowadził interesy kupieckie i bankowe w całej Europie pożyczając pieniądze nawet cesarzowi. Nie zawsze były to interesy uczciwe. Jedną z ofiar matactw sewerynowego ojca był sam Wit Stwosz, który na skutek podstępnych manipulacji w spółce Bonera stracił całą sumę, jaką zarobił przy pracy nad słynnym Ołtarzem Mariackim. Usiłując ratować się przed nędzą Stwosz sfałszował sygnaturę Bonera na wekslu, próbę oszustwa jednakże szybko wykryto i mistrz został napiętnowany na obu policzkach jako oszust!
Boner był także hojnym mecenasem uczonych. W swym dworze w Balicach założył piękny ogród sprowadzając z zagranicy ozdobne rośliny, utrzymywał również własną kapelę, którą podejmował w 1543 królową Elżbietę. Kierował przebudową Wawelu, zamku w Ogrodzieńcu i zamku w Kamieńcu. W 1534 podarował górnikom z Wieliczki zachowany do dziś róg tura zdobiony srebrem wsparty na klęczącej postaci Herkulesa. W powszechnej opinii był jednak osobą znienawidzoną za nadmierną chciwość, co utrwaliło się tym bardziej, że jako gorliwy wyznawca protestantyzmu nie został pochowany w Kościele Mariackim w Krakowie, lecz w niewielkim kościółku parafialnym w Kromołowie. Obłożony drogimi marmurami nagrobek po jakimś czasie został przez okoliczną ludność zniszczony a szczątki Seweryna porozrzucane. Z jego osobą związana jest złośliwa anegdota: w 1530, poszukując złota, w miejscowości Ropa znalazł olej, który zalał mu kopalnię. Drwiono z niego później z powodu oblepienia się smołą, zamiast złotem, którego poszukiwał: ten, co to złota w Ropie szukał - smołą się opłukał.




IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

CZĘŚĆ GOTYCKA (PO LEWEJ) Z SYPIALNIĄ I BIBLIOTEKĄ BONERA ORAZ RENESANSOWA Z REPREZENTACYJNYMI IZBAMI (PO PRAWEJ)


eweryn Boner zostawił majątek czterem synom, wszyscy jednak zmarli wcześnie nie doczekawszy się spadkobierców, wobec czego dobra ogrodzienieckie przejęła siostra jednego z nich - Stanisława - Zofia, która wyszłą za wojewodę lubelskiego Jana Firleja herbu Lewart, gorącego zwolennika arianizmu. Po jego śmierci gospodarzem na Ogrodzieńcu został syn Mikołaj, wojewoda krakowski i przyjaciel Jana Kochanowskiego. Poeta wzmiankował go nawet w jednym ze swoich wierszy: [...] Jeśliby w moich książkach co takiego było, czego by przed panną czytać nie godziło, odpuść móy Mikołaju [...]. Był to czas bezkrólewia po zgonie Stefana Batorego, na czym skorzystać chciał arcyksiążę Maksymilian Habzburg, który w 1587 roku wkroczył do Polski na czele 10-tysięcznej armii austriackiej, by objąć koronę królewską. Korony tej nie zdobył, ale udało mu się zająć zamek, rabując jego wyposażenie i zgromadzone tam kosztowności mieszczan olkuskich. Po śmierci Mikołaja dobra w Ogrodzieńcu przejął jego syn Jan Firlej, a gdy zgasł bezpotomnie, przeszły one we władanie jego brata stryjecznego Andrzeja, kasztelana lubelskiego, uczestnika pamiętnej bitwy chocimskiej. Niedługo potem majątek trafił w ręce wdowy po Andrzeju Zofii Petroneli de domo Tarnowskiej, która w 1664 odstąpiła go swemu synowcowi Mikołajowi Firlejowi, ten zaś jeszcze w tym samym roku sprzedał warownię Stanisławowi Warszyckiemu, kasztelanowi krakowskiemu.


RUINA NA SZTYCHU Z POŁOWY XIX WIEKU, TYGODNIK ILUSTROWANY 1862




STANISŁAW WARSZYCKI I JEGO MĘCZARNIE

Stanisława Warszyckiego, właściciela zamku w połowie XVII stulecia, historia pamięta jako przyzwoitego gospodarza i wielkiego patriotę, obrońcę Częstochowy i bohatera w potyczkach ze Szwedami. W legendach czy podaniach ludowych utrwaliła się jednak inna, druga twarz tego szlachcica - twarz bezwzględnego okrutnika i sadysty. Jeśli wierzyć tym opowieściom Warszycki osobiście nadzorował, a często też brał czynny udział w torturowaniu opornych poddanych. Sprzeciwu zresztą nie znosił z żadnej strony i pewnego dnia rozkazał na oczach całej służby wychłostać na dziedzińcu zamkowym swą żonę. W kulturze ludowej Warszycki był uosobieniem diabła: był człowiekiem zamożnym, ale złego charakteru. Srogi i nielitościwy był zarówno dla służby jak i dla swoich kolejnych żon. Jedną ponoć za niewierność żywcem zamurował, inną chłostał publicznie. Dopóki nie spotkał swej Heleny i nie został pantoflarzem. Jednak na starość co złe, to wróciło. Obiecawszy córce Barbarze część majątku jako bogaty posag nie podarował jej nic. Bo chciwy był. Podobno do dziś pilnuje swoich skarbów, których dotąd nikt nie odnalazł. Podczas księżycowych nocy pojawia się pod postacią wielkiego psa, obwiązanego brzęczącym łańcuchem, pilnującego dostępu do kosztowności. Za miejsce kaźni służyć mu miała pieczara wciśnięta między skały w południowej części przedzamcza. Dzisiaj znajduje się tam wystawa narzędzi tortur, a miejsce to współcześnie zwane jest Męczarnią Warszyckiego.

IMG BORDER=1 style= IMG BORDER=1 style=




RYCINA WŁADYSŁAWA SZERNERA Z 1860 ROKU


tanisław Warszycki słynął z gospodarności, jasnego umysłu i... okrucieństwa, o czym wspominają niechętne mu źródła: Zapewniano, że kasztelan przeciążał poddanych robocizną, dręczył ich i katował, był złym chrześcijaninem i kto wie, czy nie heretykiem, za nic miał nakazy wiary i kościoła, nie szanował dni świętych, księżmi gardził.... Z pewnością jednak zapisał się złotymi zgłoskami w historii wojny ze Szwedami, przegoniwszy ich z Pilicy, Dankowa i Krzepic. Pomagał Warszycki też w obronie Częstochowy, dostarczając oblężonym obrońcom Jasnej Góry pociechę w postaci dwunastu dział i stada krów, a po ustąpieniu wojsk szwedzkich oczyścił okolice z resztek nieprzyjaciela. W doskonale ufortyfikowanym na długo przed wojną zamku w Dankowie gościł króla Jana Kazimierza, królową Marię Ludwikę, Stefana Czarnieckiego i senatorów odbywających z nim narady nad ratunkiem ojczyzny. Odbudował też warownię w Ogrodzieńcu, która została przez Szwedów zdobyta, zdewastowana i w części zniszczona. Stanisław Warszycki jak i jego syn Jan Kazimierz pisali się dziedzicami na Pilicy i Ogrodzieńcu, a dobra te zostały zespolone z olbrzymimi włościami i pozostawały w rękach rodu do 1697. Wtedy to Barbara Warszycka, córka zięcia wspomnianego wyżej Stanisława, wniosła dobra ogrodzienieckie w wianie hrabiemu Kazimierzowi Męcińskiemu, staroście wieluńskiemu. W rękach tej bogatej i chlubiącej się tytułami senatorskimi rodziny pozostawał zamek przez trzy kolejne pokolenia.


RUINA NA POCZTÓWCE Z ROKU 1912




INWENTARZ BUDYNKÓW ZAMKU OGRODZIENIECKIEGO ANNO 1699 (fragm.)


[...] wchodząc na Dziedziniec Zamkowy alś do Bramy, jest Wzwod na Wadze dolnej [...], u którego na obydwu końcach wału są czopy dwa y panwi dwie y obręczy dwie żelaznych na tym wale po połowie Szyny na końcach gwoździami przybite [...]. Brama zamkowa wktorey są wrota Dębowe, pasami w krate żelaznemi obite otwierające się [...]. Walec żelazny przy tych wrotach do Zastosowania. W tych Wrotach jest Fortka łuską żelazną okowana [...]. W tej bramie jest Taras, do niego drzwi dwie. [...] w dziedziniec wszedszy jest Kordygarda deszkami, we trzy ściany drzwi do niey proste [...] przy ktorey Sklepik Pacholczy pod schodami drzwi [...], piecyk zły, okienko [...]. Sklepik drugi takąż proportią, do którego drzwi [...]. Podle tych Sklepików jest piwnica do niey drzwi Stoczyste, w którey drzwi na dole [...]. Wschody do tey piwnice kamienne y drewniane popsowane y złe [...].

[...] Tu skończywszy, przyjść na Najwyższe Piętro na Wysoki Zamek gdzie wszedszy jest okno z kratą żelazną okiennicą, pobok Kaplice. Natym Ganku Balasow kamiennych mieyscami niemasz mieyscami złe [...]. Z tego Ganku drzwi do sekretu [...], z Sekretu do Sieni drzwi stolarską robotą na zawiasach esistych. Z tej Sieni drzwi do Pokoju [...]. Powała zgruntu zgniela y Mur nadpsowany [...] w Ścianach od zaciekania. Posadzka z Cegły. Z tego Pokoju z Sieni Są wschody drewniane na górne Piętro, które spustoszałe bez podkładu, okien pustych mieyscami deskami zabitych [...]. Podłogi nie masz, Mur dużo popsowany. Zszedszy z tych wschodów z Sieni ex opposito [...] jest Komnata pusta bez powały, bez podłogi, drzwi, bez Pieca, okien y Mur dużo nadpsowany. Zszedszy z Piętra naywyższego Wysokiego Zamku na niższy Ganek [...] Balasow mieyscami nie dostanie, mieyscami popsowane [...]

[...] Ztey Izby Pisarskiey zszedszy po wschodach Sienki jest Izba Stołowa, do niej drzwi na zawiasach esistych {...] Piec błękitny. Wtey Izbie Okien dwie, Obraz Panny Maryey Częstochowskiej z Izramką zieloną resiwą, powała prosta z tarcic wpoł zgnieła Posadzka ceglana Stoł Prosty niewielki. Ztey Izby stołowey są drzwi do Sionki przed Pokoy Marmurowy nazwany na zawiasach esistych [...]. Wtym Pokoju Komin Marmurowy y odrzwia, Stolikow zszufladami naniewielkich dwa, okien Sześć, wtym Pokoiu posadzka Marmurowa znacznie popsowana [...]. Okienek trzy z kratami żelaznymi, dach nad Gankiem. Wschodząc z przysionka do Pokoju Kurzą Stopą zwanego, drzwi dwoiste [...] Komin Szary Marmurowy, Pieca niemasz, okien cztery [...] Powała z drzewa mało obrobionego y pokład wszystko z gruntu pogniła [...]




ZAMEK OGRODZIENIEC, POCZTÓWKA Z POCZĄTKU XX WIEKU


azimierz Męciński był właścicielem wielkiej wartości klejnotów Rakoczego, które ten pozostawił uciekając przed cesarzem austriackim z Polski. Wszystkie te skarby ukryte były najpierw w zamku ogrodzienieckim, później przewieziono je do pałacu we Władowicach, a stamtąd w 1702 umieszczono w depozycie na Jasnej Górze. Tymczasem ród Męcińskich na skutek rozmaitych niepowodzeń, zaburzeń politycznych i innych nieszczęść zaczął w połowie XVIII stulecia w szybkim tempie tracić swój majątek, co niekorzystnie odbiło się również na warowni, której stan techniczny był coraz gorszy. Wreszcie w roku 1784 na wpół zrujnowany zamek kupił podsędek ziemi krakowskiej Tomasz Jakliński. Zadowolił się on jednak tylko częściowym jego odrestaurowaniem; nie dbając o zachowanie całości z kamienia zamkowego wzniósł nowy kościół w pobliskim Ogrodzieńcu. Po jego śmierci w 1810 roku środkową część warowni zamieszkiwała jeszcze siostra Jaklińskiego, Mieroszewska, kiedy jednak i w tym miejscu pojawiło się zagrożenie zawaleniem, przeniosła swą siedzibę do pobliskiego folwarku. Gdy syn Mieroszewskiej August odstąpił ruinę Ludwikowi Kozłowskiemu, ten rozpoczął systematyczną jej rozbiórkę pod budowę ciągu budynków folwarcznych i owczarni, a resztki ocalałego dziedzictwa sprzedał Żydom. Ostatnim przedwojennym właścicielem warowni była mieszkająca w pobliskim zaścianku rodzina Jana Michajłowa Wołczyńskiego, który kupił ją w roku 1899 od Fierscha Tandziełowicza Appel'a.


ZAMEK OGRODZIENIEC, POCZTÓWKA Z POCZĄTKU XX WIEKU


o drugiej wojnie światowej warownię znacjonalizowano, a już w roku 1949 rozpoczęto pierwsze działania zmierzające do zabezpieczenia jej murów w postaci trwałej ruiny. Dalsze prace konserwatorskie prowadzono tutaj w okresie 1959-1975 i były one połączone z kompleksowymi badaniami archeologicznymi zamku oraz jego otoczenia. Wykonano wtedy bogatą dokumentację rozwarstwień chronologicznych, odkryto liczne fragmenty posadzek i detali architektonicznych, a także wiele zabytków ruchomych, wśród nich 168 kul armatnich, fragmenty broni, okucia i monety. W zachodniej części zamku wydobyto też wiele szczątków organicznych w postaci kości zwierzęcych, mierzwy czy spalonych belek. Piwnice zamkowe zabezpieczono płytami chodnikowymi, które w późniejszych latach zostały jednak zniszczone przez amatorskich poszukiwaczy skarbów, a następnie zastąpione solidną cegłą klinkierową. W roku 1973 zabezpieczoną ruinę otwarto dla ruchu turystycznego.


FOTOGRAFIA Z 1962 ROKU




POLSKIE TOWARZYSTWO KRAJOZNAWCZE

Malownicze ruiny zamku zachwyciły Adolfa Dygasińskiego, znanego podróżnika i publicystę. W swych wędrówkach po Polsce przybył także i tu krajoznawca Aleksander Janowski, zwany później ojcem polskiej turystyki. Zauroczony pięknem ruin warowni ogrodzienieckiej, wraz z grupą przyjaciół podjął inicjatywę założenia organizacji społecznej, której celem byłoby wskrzeszenie miłości do kraju ojczystego, wówczas rozdartego granicami trzech zaborów, poprzez poznanie pamiątek historycznych, przyrody, krajobrazu itp. Takim zrzeszeniem stało się utworzone w 1906 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, w którego odznace organizacyjnej znalazły się zarysy zamku Ogrodzieniec. Celem uczczenia szczególnych zasług założyciela, bezimienne dotychczas wzgórze nazwano Górą Janowskiego.




IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZACHODNIA FASADA ZAMKU Z WIDOCZNYM NA
PIERWSZYM PLANIE LOCUM SEPARATUM (TOALETĄ)

SKRZYDŁO PÓŁNOCNE MIESZCZĄCE W DOLNYCH PARTIACH
KUCHNIĘ I MAGAZYNY, A GÓRNYCH - REPREZENTACYJNE IZBY



od względem architektonicznym ogrodzieniecki zamek jest niewątpliwie najbardziej interesującą budowlą obronną na całej Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Przy jego wznoszeniu nie trzymano się ściśle ustalonego porządku geometrycznego, jako że bezimienni budowniczowie musieli wykorzystać miejsce na skałkach i wśród skał, co podyktowane było wówczas względami obronnymi, a współcześnie związane jest z pięknem krajobrazu. Łączna kubatura zamku wynosi 32.000 metrów sześciennych, a składa się na nią kilka historycznie zróżnicowanych fragmentów z przewagą gotyku w stylu włoskim i francuskim. Wcześniejszą, drewnianą zabudowę wewnętrzną zastąpiła w XV stuleciu kamienna wieża oraz wzniesione na pd.wsch. skale skrzydło mieszkalne z gotyckimi Komnatami Włodków. Niewielki dziedziniec wewnętrzny z pozostałych stron zabudowany był rzędowo jednotraktowymi sklepami, czyli izbami o charakterze gospodarczym. Bezpośrednio za bramą, przy wschodniej skale mieściła się kordegarda, za nią schody prowadzące do komnat części wschodniej. Obszar ten otoczony był krytymi gankami z kolumnami i balustradami, przy czym żaden z obronnych ganków nie obiegał wokół całego dziedzińca.


WIZUALIZACJA ZAMKU RENESANSOWEGO, ŹRÓDŁO: I., T.KACZYŃSCY
ZAMKI W POLSCE POŁUDNIOWEJ


latach 1532-1547, podczas prowadzonej przez Seweryna Bonera wielkiej rozbudowy zamku wzniesiono renesansowe skrzydło północno-zachodnie z reprezentacyjnymi Izbami Stołowymi, przy którym wykuto w wapiennej skale ogromną cysternę na wodę pitną. Powiększeniu uległo również skrzydło południowe wzmocnione dwiema wyniosłymi wieżami. Układ tej części warowni był niezwykle skomplikowany: mieściły się tu izby reprezentacyjno-mieszkalne, a także prochownia, spiżarnia, skarbiec etc. W następnych latach wymurowano skrzydło mieszkalne zamykające dziedziniec od strony zachodniej, gdzie ulokowana była m.in Sypialnia Bonerów, a całość umocniono od południa przez postawienie wielkiego pawilonu na planie prostokąta, zwanego Kurzą Nogą, którego dwie wyższe kondygnacje służyły zadaniom obronnym, a pozostałe mieściły pokoje służby, komnaty kobiece, salę balową i izbę pisarską. Dziedziniec centralny obiegały dekorowane, kolumnowe krużganki, na wyższe kondygnacje prowadziły wsparte na murowanych suportach drewniane ganki, a funkcję balkonów pełniły renesansowe loggie. W obszarze zespołu obronnego wyodrębniono też dwa inne dziedzińce: zachodni dziedziniec turniejowy i zamykający całość od południa dziedziniec gospodarczy z magazynami, warsztatmi i kurnikiem.


PLAN ZAMKU OGRODZIENIEC:
1. CZĘŚĆ GOTYCKA, 2. CZĘŚĆ RENESANSOWA, 3. DZIEDZINIEC GŁÓWNY, 4. DZIEDZINIEC TURNIEJOWY, 5. DZIEDZINIEC GOSPODARCZY,
6. PRZEDZAMCZE, 7. GROTA - MĘCZARNIA WARSZYCKIEGO, 8. SKAŁKI KACZOR (WIELBŁĄD), 9. BRAMA WEJŚCIOWA NA ZAMEK


toczona wysokim murem obronnym zielona płaszczyzna dawnego przedzamcza liczy około 3 ha powierzchni. Wjazd na jej teren prowadził dawniej przez północną bramę poprzedzoną fosą z mostem zwodzonym. Niedaleko tej bramy, we wschodniej części terenu w XVI stuleciu zbudowano ciąg stajni i wozowni, po których dziś pozostały tylko fundamenty. Liczący około 400 metrów długości mur obwodowy wkomponowano w malownicze ostańce: na wschodzie Skały Basztowe z jaskinią w kształcie tunelu, w części pn.zach. naturalna wnęka zwana mordownią-katownią, obok której wzniesiono niewielki budynek dawnej wartowni. Na niektórych ze skał położonych poza obwodem linii murów miały też dawniej stać wydzielone strażnice obserwacyjne. Dostępu do zamku górnego z rejonu przedzamcza broniła sucha fosa z basztą bramną wyposażoną od południa w renesansowy portal. Nad tym portalem znajduje się wnęka po skradzionej w czasie I wojny światowej tablicy, której treść po przetłumaczeniu brzmiałaby mniej więcej tak:


Seweryn Bonar z Balic w Ogrodzieńcu Ojcowie,
Kamieńcu. Żupnik burgrabia i pełnomocnik,
wielkorządca krakowski, bielski, czchowski,
rabsztyński starosta z fundamentów wzniósł.



PLAN RUIN ZAMKU - PARTER:
1. SKLEP POD KRZĄ NOGĄ, 2. PRZYSIONEK, 3. SCHODY, 4. SPIŻARKA, 5. SKLEP, 6. KOMÓRKA,
7. KUCHNIA, 8. IZBA, 9. IZDEBKA WROTNEGO, 10. BRAMA, 11. MOST ZWODZONY




PLAN RUIN ZAMKU - 2. KONDYGNACJA:
1. SKLEP POD KURZĄ NOGĄ, 2. SCHODY, 3. SCHOWANIE, 4. GANEK, 5. IZBA


arownia wyposażona była w cztery potężne wieże, wszystkie cylindryczne. Pierwsza z nich to baszta bramna z czołem zniszczonym w 1914 roku przez ostrzał artyleryjski. Druga wieża to gotycka bojnica, zwana Basztą Skazańców, na której zachowały się częściowo zwieńczenia blanków. Jak wskazuje nazwa, w jej lochach znajdowało się więzienie. Trzecia, to najlepiej obecnie zachowana renesansowa Baszta Kredencerska ze schodami prowadzącymi na taras widokowy, z którego roztacza się rozległa panormama Jury. Czwarta, ostatnia baszta a właściwie jej fundamenty, wkomponowane zostały w zewnętrzną linię murów południowego dziedzińca turniejowego.


PLAN RUIN ZAMKU - 3. KONDYGNACJA:
1. IZBA PISARSKA, 2. IZDEBKA, 3. SCHODY, 4. SKLEP, 5. BIBLIOTEKA, 6. SEKRET, 7. POKÓJ,
8. GANEK, 9. IZBA STOŁOWA, 10. STRZELNICA, 11. SPIŻARNIA, 12. PROCHOWNIA




PLAN RUIN ZAMKU - 4. KONDYGNACJA:
1. KURZA NOGA, 2. GANEK, 3. SCHODY, 4. SIONKA, 5. BASZTA KREDENCERSKA, 6. IZBA STOŁOWA,
7. SIEŃ, 8. POKÓJ MARMUROWY, 9. SALKA, 10. SKARBIEC, 11. KAPLICA, 12. POKÓJ, 13. KOMNATA




SKAŁKI

W obrębie i okolicach zespołu zamkowego znajduje się wiele interesujących form skalnych, dzięki którym najbliższa okolica przypomina trochę malowniczy krajobraz z bajki. Kierując się z centrum wsi asfaltową drogą do wejścia na przedzamcze widzimy Pańskie Krzoki, czyli skamieniałego rycerza, w którym wyróżniamy: stopę, goleń, tułów i twarz ludzką. Po lewej stronie drogi można dostrzec węża skalnego, a na prawo od niego jest skała przypominająca głowę i twarz brodacza, nieco dalej inna - zbliżona kształtem do żaby. W południowej części podwórca stoją wyniosłe skały - są to tzw. Trzy Siostry, a tuż obok nich Korkociąg. W obrębie murów i u podnóża warowni znaleźć możemy jeszcze Tablice Mojżesza, Sfinksa, Pitekantropa i Sowę. Najbardziej charakterystyczną grupką skalną jest jednak usytuowany w pn.wsch. narożu dziedzińca skamieniały wielbłąd zwany przez miejscowych Kaczorem.

IMG BORDER=1 style=




WIDOK ZAMKU Z LOTU PTAKA, FOTOGRAFIA Z 1940 ROKU



edna z najwspanialszych w Polsce ruina usytuowana jest na najwyższym na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej wzniesieniu, zwanym Górą Janowskiego (504 m n.p.m.). Dzisiaj jest to obiekt turystyczny udostępniony do zwiedzania za niewielką opłatą. Specjalnie przygotowana do tego celu trasa jest dość skomplikowana i niewprawnym może nastręczać pewnych trudności, dlatego warto zawczasu w budynku kasy zaopatrzyć się w stosowny plan. Wyposażenie wnętrz zamkowych nie jest imponujące, ale też wnętrz z prawdziwego zdarzenia zbyt wiele tutaj nie ma - pomimo swego niewątpliwego uroku współczesny Ogrodzieniec jest niestety ruiną o znacznym stopniu - nazwijmy to - dekompozycji. We fragmentach zachowała się sypialnia Bonera ze sprytnie zamaskowaną skrytką na precjoza, komnata pełniąca dawniej funkcję biblioteki, skarbiec, surowe ściany reprezentacyjnych sal, w większości pozbawione stropów, oraz sklepione kolebkowo piwnice i sklepiki hajduckie, które dziś po rekonstrukcji mieszczą w sobie prawdziwe sklepy z pamiątkami. Dostępna jest jedna z baszt, Kredencerska, skąd rozpościera się malownicza panorama okolicy z usytuowanym zaledwie 2 km na północ zrekonstruowanym grodem Birów. Zamek zwiedzamy bez przewodnika, istnieje jednak opcja jego wynajęcia, podobnie jak możliwość organizacji w jego ruinach rozmaitych imprez i usług turystycznych o charakterze komercyjnym. Dziedziniec zamkowy często pełni także funkcję platformy dla publicznych wydarzeń plenerowych, festynów, turniejów i koncertów.


Zamek Ogrodzieniec
Podzamcze
tel: (32) 67 32 285
e-mail: biuro (at) zamekogrodzieniec.pl

Godziny otwarcia:
kwiecień - 9.00-18.00
maj - sierpień - 9.00-20.00
wrzesień - 9.00-19.00
październik - 9.00-16.00
listopad - 9.00-15.00
od grudnia do marca zamek jest zamknięty

Ceny biletów:
normalny - 9 zł
ulgowy - 7 zł

Wszystkie powyższe informacje dotyczą 2011 roku




IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

KAZAMATY W PRZYZIEMIACH KURZEJ NOGI

FRAGMENT EKSPOZYCJI MUZEUM ZAMKOWEGO




IMPREZY NA ZAMKU OGRODZIENIEC

V - NAJAZD BARBARZYŃCÓW: życie grodu we wczesnym średniowieczu
VII - JURASSIC PARK FESTIWAL: festiwal muzyki rockowej
VII/VIII - TURNIEJ RYCERSKI: bitwa o zamek, spalenie osady
VIII/VIIII - WAKACJE Z DUCHAMI: nocne zwiedzanie zamku
VII/VIII - LETNIE KINO PLENEROWE: pokazy filmów na Dziedzińcu Głównym
VIII/IX - ŚWIĘTO GMINY OGRODZIENIEC: prezentacja dorobku gminy
VIII/IX - MIĘDZYNARODOWY STUDENCKI FESTIWAL FOLKLORYSTYCZNY
IX - SZWEDZI NA ZAMKU: pokazy walk, obyczaje, taniec




IMG BORDER=1 style=

PANORAMA RUIN ZAMKU OD WSCHODU, WIDOK Z GÓRY SUCHA POŁEĆ



odzamcze to niewielka wieś położona 2 km na wschód od Ogrodzieńca. Kursują tutaj autobusy miejskie z Zawiercia i PKS-y z Olkusza. W centrum wsi, na małym ryneczku znajduje się parking, jeszcze bezpłatny. Stąd do zamku jest nie więcej jak 500 metrów. (mapa)
(2011)





1. M. Antoniewicz: Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej...
2. U. J. Górski: Zamek Ogrodzieniecki w Podzamczu, Autor 1998
3. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
4. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
5. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
6. J. Pleszyniak: Zamek Ogrodzieniec, Alatus 2006
7. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko-Częstochowskiej
8. B. Wernichowska, M. Kozłowski: Duchy Polskie, PTTK Kraj 1985
9. J. Zinkow: Orle gniazda i warownie jurajskie, SiT 1977
10.Małopolska na weekend - przewodnik turystyczny Pascal 2000


IMG BORDER=1 style=



Ryczów - pozostałości strażnicy królewskiej XIVw., ok. 4 km
Pilica - dwór obronny XVIIw., ok. 7 km
Bydlin - ruina zamku rycerskiego XIII/XIVw., ok. 10 km
Smoleń - ruina zamku rycerskiego XIVw., ok. 10 km
Morsko - ruina zamku XIVw., ok. 15 km
Udórz - relikty zamku rycerskiego XIV/XVw., ok. 22 km




Warto zobaczyć również:


Usytuowaną ok. 2 km w kierunku północnym od zamku Górę Birów ze współczesną rekonstrukcją wczesnośredniowiecznego grodu słowiańskiego. Odkryto tutaj ślady obecności wielu kultur, w tym najstarsze pochodzące z okresu neolitu lub brązu, a także kultury łużyckiej i słowiańskiej. Około VIII wieku wzgórze zostało ufortyfikowane wałem kamienno-drewnianym od strony pn.wsch. i murem na zaprawie wapiennej od zachodu. Kres funkcjonowania grodu przypadł na 1. połowę XIV stulecia, prawdopodobnie w wyniku walk pomiędzy Władysławem Łokietkiem a królem czeskim Wacławem. Na miejscu średniowiecznej warowni w roku 2008 otwarto dla ruchu turystycznego jej częściową rekonstrukcję: postawiono palisadę od strony głównego wejścia, od tyłu zaś zamurowano szczelinę w skale i zrobiono tylne wejście, które funkcjonowało również w dawnym grodzie. Wewnątrz obwodu wzniesiono budynki gospodarcze i niewielkie wieżyczki obronne. Ze szczytu góry rozciąga się piękna panorama Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej z dominantą w postaci malowniczych ruin zamku ogrodzienieckiego.


IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG





STRONA GŁÓWNA