STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


WIDOK OD POŁUDNIA, NA PIERWSZYM PLANIE STAW ZAMKOWY



udowę starszego z dwóch średniowiecznych opolskich zamków rozpoczął ok. 1228 roku Kazimierz I, syn księcia raciborskiego Mieszka Plątonogiego. Władca ten nie posiadał wystarczającej ilości pieniędzy do takiej inwestycji, w związku z czym posłużył się finansami dwóch działających w jego imieniu dostojników: wojewody Klemensa Gryfity z Ruszczy oraz jego brata Wierzbięty, związanych umową z księciem i liczących z tego tytułu na duże nadania ziemskie. Prace przy warowni kontynuowali synowie Kazimierza: Mieszko Otyły (zm. 1246), Władysław (zm. 1281), a także jego syn Bolesław (zm. 1313), stronnik króla czeskiego i zacięty wróg Władysława Łokietka. W latach 1273-89 ów Bolesław wzniósł główny dom zamkowy, kaplicę św. Anny oraz (ok. 1300) cylindryczny bergfried, zwany dziś Wieżą Piastowską. W XIV-XV wieku w istniejący obwód warowny lokowano kolejne budynki i fortyfikacje, tak iż u schyłku średniowiecza wzniesiona pierwotnie w celu zabezpieczenia i kontroli przeprawy przez rzekę Odrę książęca siedziba rozwinęła się w obszerne założenie o charakterze rezydencjalno-obronnym, opisane w dokumentach z 1391 jako "stare", zapewne w związku z powstaniem w zbliżonym czasie zupełnie nowego zamku na pobliskiej Górce.


ZAMEK W XIV WIEKU, FRESK Z KLASZTORU FRANCISZKANÓW (NIE ZACHOWANY)




POCZET PIASTÓW OPOLSKICH

Mieszko I Plątonogi (1202-1211), ur. ok. 1130, władca Raciborza, Siewierza, Bytomia, a od 1202 Opola; w roku 1210 zasiadł na tronie krakowskim. Żył ok. 80 lat.
********************************** ***
Kazimierz I (1211-1230), ur. w 1178, syn Mieszka Plątonogiego, uczestnik krucjaty na Bałkany, budowniczy zamku na Ostrówku, mąż księżniczki bułgarskiej Violi. Żył 52 lata.
********************************** ***
Mieszko II Otyły (1230-1246), ur. ok. 1220, syn Kazimierza i Violi, uczestnik bitwy z armią mongolską pod Legnicą, mąż córki Konrada Mazowieckiego Judyty. Żył 26 lat.
********************************** ***
Władysław I (1246-1281), ur. ok. 1225, brat Mieszka Otyłego, kontynuował budowę zamku, sprowadził do Opola franciszkanów i dominikanów, mąż księżniczki wielkopolskiej Eufrozyny. Żył 57 lat.
********************************** ***
Bolesław I (1281-1313), ur. ok. 1255, syn Władysława I, lennik króla Czech, szwagier księcia wrocławskiego Henryka Probusa, krewny i wróg króla Władysława Łokietka, w latach 1291-92 starosta Krakowa, od 1306 książę wieluński. Żył ok. 60 lat.
********************************** ***
Bolesław II (1313-1356), ur. przed 1300, syn Bolesława I, prowadził pokojową politykę unikając wojen, uważał się za Polaka, mąż córki księcia jaworskiego Bernarda Elżbiety, później czeszki Małgorzaty. Żył ok. 60 lat.
********************************** ***
Władysław II Opolczyk (1356-1396), ur. ok. 1327, syn Bolesława II, książę kujawski i dobrzyński, fundator klasztoru jasnogórskiego, ojciec chrzestny Władysława Jagiełły, potem jego wróg i sojusznik Krzyżaków, do 1396 pan na większości zamków jurajskich, mąż księżniczki wołogoskiej Elżbiety, następnie księżniczki mazowieckiej Eufemii. Żył ok. 75 lat.
********************************** ***
Bolesław III (1356-1382), ur. ok. 1330, syn Bolesława II, książę strzelecki, współrządził Opolem wraz z bratem Władysławem II, mąż Anny. Żył ok. 60 lat.
********************************** ***
Jan I Kropidło (1396-1421), ur. ok. 1360, syn Bolesława III, absolwent prawa na uniwersytecie w Bolonii, biskup poznański, wrocławski i chełmiński, ważny sojusznik Jagiełły zapamiętany głównie z hulaszczego stylu życia, przydomek Kropidło zawdzięczał pięknym kręconym włosom. Żył ok. 60 lat.
********************************** ***
Bolesław IV (1396-1437), ur. ok. 1365, syn Bolesława III, współrządził z braćmi w Opolu i Niemodlinie, sprzymierzony z ruchem husyckim, mąż Małgorzaty. Żył ok. 70 lat.
********************************** ***
Jan II (1437-1439), ur. przed 1412, syn Bolesława IV, bezżenny, nie pozostawił legalnego potomstwa. Władca marginalny. Żył ok. 40 lat.
********************************** ***
Bolesław V (1437-1460), ur. ok. 1400, syn Bolesława IV, wróg kościoła katolickiego (najechał i spalił klasztor jasnogórski) i sojusznik husytów, jednocześnie jako zięć Jagiełły utrzymywał bliskie kontakty z Polską, mąż Elżbiety Pileckiej (pasierbicy królewskiej), później szlachcianki kujawskiej Jadwigi. Żył ok. 60 lat.
********************************** ***
Mikołaj I (1437-1476), ur. ok. 1420, syn Bolesława IV, współrządził z braćmi w Opolu, samodzielnie w Brzegu, Kluczborku, Niemodlinie i Oleśnie, mąż księżniczki legnickiej Magdaleny, wysokiej klasy ogier (miał co najmniej 10 dzieci). Żył ok. 55 lat.
********************************** ***
Mikołaj II (1476-1497), ur. ok. 1450-1460, syn Mikołaja I, jedyny nie zniemczony książę śląski, za próbę zamordowania księcia cieszyńskiego (rzucił się na niego z okrzykiem "ty zdrajco!") skazany przez niemiecki sąd na topór, wyrok wykonano. Żył ok. 40-50 lat.
********************************** ***
Jan II (III) Dobry (1476-1532), ur. ok. 1460, syn Mikołaja I, władca najbogatszego państewka śląskiego, był gospodarny (czyt. skąpy), łagodny i nieco tchórzliwy, jako jedyny z współczesnych mu książąt śląskich posługiwał się na co dzień językiem polskim. Nigdy się nie ożenił. Był ostatnim księciem opolskim z dynastii Piastów. Żył ok. 70 lat.




WIDOK ZAMKU OD ZACHODU, RYS. W.SAEBISCH 1608


o wygaśnięciu linii Piastów opolskich, wraz ze śmiercią księcia Jana II Dobrego w 1532, sporządzono inwentarz warowni, który wymienia wprawdzie 35 pomieszczeń, ale nie informuje o położeniu i wyglądzie poszczególnych budynków, jakie przypuszczalnie pod rządami Habzburgów uległy dewastacji. W 1552 wizytująca Opole księżna Siedmiogrodu a zarazem tymczasowa pani na zastawionym przez Niemców księstwie opolsko-raciborskim zastała zamek niemal całkowicie pusty i zniszczony, bez podstawowych sprzętów, częściowo zagrożony zawaleniem. Pięć lat po tej wizycie ówczesny starosta opolski Jan Oppersdorff, z myślą o stworzeniu tutaj własnej rezydencji, rozpoczął remont i przebudowę warowni. W latach 1557-1566 przekształcono skrzydła wschodnie oraz południowe, naprawiono trakty komunikacyjne, wykonano nowe odrzwia i obramienia okienne, na poszczególnych domach położono tynki, zaś ich szczyty pozłocono. Podczas tych prac ciężka konstrukcja głównego korpusu zamkowego osiadła w zbyt mokrym gruncie, powodując pęknięcie jednej ze ścian. Uszkodzenie prowizorycznie naprawił sprowadzony z Wrocławia mistrz murarski Wincenty zakładając w jego miejscu spinające całość stalowe klamry; pojawiła się już jednak wówczas sugestia, że lepszym od kosztownej i niepewnej renowacji rozwiązaniem byłoby postawienie od fundamentów nowego budynku. 30 lat później założenie zamkowe zostało wzmocnione nowoczesnymi fortyfikacjami ziemnymi.


ZAMEK OD WSCHODU, LITOGRAFIA E.RAABE 1654


ielki pożar, który w roku 1615 wybuchł w mieszkaniu burgrabiego, zniszczył zamek i prawie całe miasto. Na Ostrówku, oprócz wypalonych murów, zachował się jedynie młyn zamkowy oraz wieża prochowa. Wojna trzydziestoletnia (1618-48) przyniosła naprawę zniszczeń i wzmocnienie systemu obronnego, tak, że w latach 1633-1634 warownia zdołała obronić się przed oblężeniem gen. Gotza, znacznie jednak wtedy ucierpiała. Jej stan określa lustracja z 1645 roku: [...] W dolnej części jest komnata sklepiona, niebezpiecznie uszkodzona, na pierwszym piętrze grożą dwie sklepione komnaty zawaleniem się, kamienie tak mocno wystają, że zdaje się jakoby lada chwila spaść miały. Na drugim piętrze z trzech izb oraz sześciu alkierzy cztery tak zrujnowane, że mieszkać w nich nie sposób, a także sufit w jednej izbie całkiem jest popsuty i opada w kilku miejscach. Stary budynek ku południowi opustoszał, że zielsko w nim porasta. Jest tam izba, którą zowią ziemską, tę chciał starosta krajowy odnowić, ale mur się zapadł [...]. Potwierdzeniem owego opisu może być fakt, że gdy w 1655 roku król Jan Kazimierz (przebywający na wymuszonej emigracji w podlegającym mu formalnie tytułem zastawu księstwie opolsko-raciborskim) zwołał w Opolu dwutygodniową konwokację stanów, jako miejsce swojego zamieszkania zamiast zniszczonego zamku wybrał kamienicę w Rynku Głównym (dziś zwaną "Pod Lwem").


PANORAMA MIASTA W 1750, RYS. F.B.WERNEHR (ZAMEK W PRAWYM DOLNYM ROGU)


iek XVII i XVIII przyniosły stopniowy upadek rezydencji; przed 1730r. rozebrano spalone skrzydło zachodnie. Na jego miejscu wzniesiono kaplicę, która w 1750 roku była już zniszczona i nie użytkowana, a w czasie wojny siedmioletniej (1756-63) służyła jako spichlerz. W roku 1816, gdy Opole zostało stolicą rejencji, zamek po gruntownym remoncie przekazany został na siedzibę jej głównego urzędu. Dla planowanej dla niego funkcji w latach 1838-55 zmieniono całkowicie najbliższe otoczenie: rozebrano część murów obwodowych oraz gmach sądowy, zasypano fosy, zniwelowano wały, urządzając na ich miejscu zieleniec, rozebrano także stary młyn zamkowy. Pozostałe budynki wyremontowano i przebudowano dla nowych zastosowań. Blisko sto lat później, w okresie 1928-30 decyzją władz niemieckich zamek został jednak rozebrany, a w jego miejscu stanął nowoczesny, 7-piętrowy biurowiec rejencji, wyposażony w niezwykłą wówczas nowinkę techniczną - windę typu Paternoster*). Ze średniowiecznego założenia zachowała się jedynie cylindryczna wieża, która otrzymała nowe zwieńczenie, jeszcze raz przebudowane w czasach hitlerowskich i w roku 1957.


POCZTÓWKA 1912




POCZTÓWKA 1939, PO PRAWEJ GMACH REJENCJI



amek na Ostrówku składał się pierwotnie z wielobocznego narysu ceglanych murów obwodowych (w znacznej części wypełnionych kamieniem wapiennym i zaprawą) o grubości od 2 do ok 3 metrów, powtarzających przebieg drewniano-ziemnych wałów grodu, wysuniętej z obwodu murów czworobocznej wieży ulokowanej od północy, wolno stojącego czworobocznego budynku (12x15 metrów) w pd-zach narożu założenia, będącego być może donżonem, i dostawionego do niego od północy, wzdłuż muru zachodniego, głównego domu zamkowego. Dom ów był przypuszczalnie dwukondygnacyjny: na parterze mieścił dużą salę, zwaną później zieloną, oraz dwie pomniejsze izby, zaś na piętrze salę i trzy komnaty. Około 1300 roku powstała cylindryczna wieża, tzw. "bergfried" (więcej informacji poniżej), a kilka lat później bogato dekorowana kaplica, poświęcona w roku 1307. W skład zespołu wchodziła ponadto dwupiętrowa kuchnia, piekarnia, studnia połączona drewnianą kwadratową rurą z fosą zamkową, a także inna drewniana zabudowa mieszkalna i gospodarcza, rozlokowana od wewnątrz przy ceglanym obwodzie, zastąpiona w XIV i XV wieku budynkami murowanymi.


PLAN ZAMKU NA OSTRÓWKU W XIVw. WG B.GUERQUINA


koło roku 1300 przy bramie wjazdowej, w części południowo-wschodniej założenia warownego wybudowano cylindryczną wieżę ostatecznej obrony, zwaną dziś Wieżą Piastowską. Budowla ta, w całości murowana z rdzawoczerwonej cegły, posadowiona jest na głębokim, 6-metrowym fundamencie z kamienia polnego. Pierwotnie wejście znajdowało się kilka metrów nad poziomem dziedzińca i dostępne było z drewnianej galerii, we wnętrzach zaś mieściły się: w dolnej kondygnacji loch więzienny, a wyżej kuchnia, izba mieszkalna oraz wartownia. W średniowieczu wieżę wieńczył ganek straży z blankowaniem i dach stożkowy; ten element architektury ulegał jednak często modyfikacji, i tak po 1880r. jej szczyt zdobił granitowy szpic z żelaznym orłem piastowskim, zastąpiony w 1906r. stożkowatym dachem pokrytym dachówką, zamienionym z kolei w 1934 na cynkowy, niewysoki stożek z glapą. W roku 1957 budowli nadano wygląd, który zachował się do dzisiaj, stawiając w miejsce stożka murowaną spiczastą iglicę. Współcześnie Wieża Piastowska mierzy ok. 42 metry wysokości i liczy 163 stopnie.


ZMIANY W ZWIEŃCZENIU WIEŻY, OD LEWEJ FOTOGRAFIE Z LAT: 1870, 1915 i 1939




WNĘTRZE WIEŻY, PO PRAWEJ ZAGUBIONY GOŁĄB (JEST ICH TAM WIĘCEJ - UWAGA NA PTASIE BOMBY!)



ieża Piastowska jest jedyną murowaną pozostałością po zamku książąt opolskich na Ostrówku. Będąca symbolem miasta i odbywającego się w nim Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki stanowi obecnie znakomity punkt widokowy z maleńkim sklepikiem (przy wejściu na parterze) zaopatrzonym w literaturę historyczną i suweniry. Współcześnie wieża wciśnięta jest pomiędzy dawny budynek Rejencji, dzisiaj siedzibę Urzędu Wojewódzkiego, a podniszczony, niezbyt urodziwy Amfiteatr Tysiąclecia na ok. 4 tysiące widzów, wzniesiony na miejscu wczesnośredniowiecznej drewnianej osady, której fragment odkopano podczas prac budowlanych w latach 30-ych ubiegłego wieku. Po wojnie pojawiła się koncepcja, aby owe starożytności zakonserwować i skryć pod szklano-betonową kopułą, a całość uzupełnić współczesną rekonstrukcją, jednak z braku środków na jego realizację pomysł upadł. Inny relikt po dawnym założeniu to malowniczo położony, uzbrojony w fontanny Staw Zamkowy, będący pozostałością fosy niegdyś odcinającej warownię od południa.


Wieża Piastowska
ul. Piastowska, Opole
tel. (077) 452 42 24

od wtorku do niedzieli i w każdy dzień świąteczny wieża otwarta
w godz. 10.00-18.00 z przerwą w godz. 13.00-14.00
od listopada do połowy kwietnia i w poniedziałki wieża nieczynna



AMFITEATR NA TYDZIEŃ PRZED FESTIWALEM

WIDOK Z WIEŻY NA ZAODRZE



ieża stoi w północnej części Wyspy Pasieka, w widłach Odry i Kanału Młynówka, ok. 300 metrów na zachód od Starego Rynku. Aby dostać się do środka należy dojść do głównego wejścia Urzędu Wojewódzkiego (tam, gdzie wiszą flagi UE), przed wejściem skręcić w prawo w stronę zadaszonego parkingu, tam w lewo i za budynek, którego wieża niemalże dotyka. Dojście z dworca PKP ul. Korfantego w lewo za Kanał Młynówka, i dalej w prawo ul. Piastowską. Niewielki parking dla samochodów przy UW po drugiej stronie ul. Piastowskiej, nieco większy przy Bibliotece Uniwersyteckiej lub koło Amfiteatru. (2005)



1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. Z.Janusz, P.Tałan: Biografie Książąt Opolskich
4. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
5. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
6. Album: Zamki i Pałace Euroregionu Pradziad, wyd. SRDO
7. internet


MOSTEK NA KANALE MŁYNÓWKA

POD WIEŻĄ, WIDOK OD POŁUDNIA


(*) Paternoster - rodzaj windy, łańcuch kabin osobowych jadących, jedne w górę, inne w dół i nie posiadających drzwi. Winda ta nie zatrzymuje się na piętrach, lecz wsiada się do kabin lub z nich wysiada podczas ich powolnego ruchu przez piętra, wtedy gdy kabina osiągnie odpowiedni poziom.




Opole - relikty zamku książęcego XIVw., ok. 1 km
Prószków - zamek szlachecki XVIw., ok. 12 km
Zimnice Małe - spichlerz folwarczny na murach zamku XVIw., ok. 15 km
Rogów Opolski - zamek renesansowy XVIw., ok. 22 km
Niemodlin - zamek książęcy XIV/XVIIIw., ok. 23 km
Krapkowice - zamek szlachecki Redernów XVIIw., ok. 27 km
Krapkowice Otmęt - zamek rycerski XIV/XVIw., ok. 27 km
Kantorowice - zamek myśliwski XVI/XVIIw., ok. 30 km



STRONA GŁÓWNA