Z KSIĄŻĘCEGO ZAMKU POZOSTAŁ TYLKO TAKI OTO MUREK

urowany zamek zbudowany został na miejscu wcześniejszego drewnianego grodu z inicjatywy księcia jaworskiego Henryka Brodatego. Jego początki datowane są na pierwszą połowę XIII wieku, a nazwa prawdopodobnie wywodzi się od gnieżdżących się w okolicznych skałach sokołów. Pierwszym potwierdzonym źródłowo burgrabią zamku był Clericus Bolcze, według tradycji budowniczy pobliskiej twierdzy Bolczów (1369). W roku 1372 wdowa po Bolku II Agnieszka oddała warownię w dzierżawę rycerzowi Henrykowi Czirnie, potem Sokolec należał do Hannosa Reinbabe, w 1406 przeszedł w ręce Hansa z Czirnej, a później Opitza von Czirn. Podczas powstania husyckiego w 1432 właściciele zameczku przyłączyli się do husytów i korzystając z wojennej zawieruchy zajęli się grabieżą i rozbojem. Przełomowa dla dalszych losów budowli okazała się noc z 11 na 12 sierpnia 1434, podczas której gospodarz zdradziecko zaprzedał zaproszonych do Sokolca przywódców powstania. Wybuchły walki, w wyniku których zamek spłonął. W drugiej połowie XV stulecia warownia straciła swoje znaczenie militarne, choć jeszcze przez pewien czas funkcjonowała jako mieszkanie rycerzy rabusiów, by po kilkakrotnie podejmowanych kampaniach na rzecz przywrócenia porządku w dzielnicy zostać ostatecznie zburzoną z rozkazu Macieja Korwina. W kolejnym stuleciu stała się ruiną i uległa zupełnej destrukcji, co potwierdzają przekazy z roku 1559.

MUREK - WIDOK Z DRUGIEJ STRONY

SZCZĄTKI ZAMKU SOKOLEC

W bliskości wsi Fischbach, niedaleko Gór Olbrzymich (Karkonoszy), wznoszą się dwie góry, dla podobieństwa bliźniakami nazwane, z których pierwsza nosi nazwę Falkenberg (Krzyżna Góra), a druga Forstberg (Sokolik). Na Falkenberg prowadzi droga ze wsi Fischbach i tam stał niegdyś zamek Falkenstein, z którego dziś bardzo nieznaczne szczątki pozostały. Czas pobudowania zamku i założyciel jego nie znani. Jedni twierdzą, że go wzniósł król Bolesław Kędzierzawy, drudzy, a z nimi Naso w swym dziele "Phoenix redivivus", że istnienie swe zawdzięcza księciu Henrykowi Brodatemu, mężowi św. Jadwigi, który znalazłszy tu gniazdo jastrzębie nazwał go od nich Falkensteinem (Jastrzębcem).

Jak co do czasu założenia, tak też i co do czasu jego zburzenia są zdania podzielone. Nie wiedzieć, czy przyznać słuszność tym, co kładą upadek jego na czas wojen husyckich, czy też tym, co do późniejszych czasów odnoszą to zdarzenie, dość, że w roku 1559 jest już tylko mowa o ruinie Falkensteinu. [...] Małżonka księcia Wilhelma kazała roku 1832 postawić na najwyższym szczycie Falkenbergu krzyż żelazny 21 stóp wysoki, z ramionami 18 stóp długimi, który można na milę odległości gołym okiem dojrzeć. Na krzyżu mieści się następny napis w języku niemieckim: "Błogosławieństwo krzyża nad Wilhelmem, jego potomstwem i całą doliną".

Tygodnik Ilustrowany, rok 1882

siążęcą warownię wzniesiono na planie czworokąta o wymiarach ok. 32x20 metrów. Z trzech stron założenie to obiegał mur obwodowy o zaokrąglonych narożnikach; od strony południowej dziedziniec opierał się o wypiętrzony masyw skalny. Bramę usytuowaną od zachodu flankowały dwa niewielkie budynki o nieznanym bliżej przeznaczeniu. Być może zamek posiadał wieżę.

PLAN RUIN ZAMKU

arownia położona jest w masywie Gór Sokolich, w północnej części malowniczych Rudaw Janowickich. Ruina znajduje się na wzniesieniu zwanym Krzyżną Górą (654 m n.p.m.), odrobinę na zachód od stromego podejścia na sam jej szczyt. Należy dobrze się rozglądać, bo z zamku pozostał jedynie niewysoki murek. Dogodnym punktem wypadowym jest funkcjonujące nieopodal schronisko Szwajcarka. Od schroniska należy kierować się czarnym szlakiem w kierunku Sokolików. Na wysokości punktu widokowego Husyckie Skały szlak odbija w lewo i prowadzi dalej aż do schodów u podnóża szczytu Krzyżnej Góry. Ruina straszy kilkadziesiąt metrów na prawo od schodów. Dojście ze schroniska zajmuje ok. 15 minut. Kilkaset metrów od schroniska znajduje się parking. Osoby, które wybiorą podróż pociągiem, powinny wysiąść na stacji w Janowicach Wielkich. Czeka ich wówczas około 8-kilometrowy spacer, ale piękne widoki z pewnością zrekompensują wysiłek, tym bardziej, że po drodze wznosi się malownicza ruina zamku Bolczów. (mapa) (2001)

1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001

WIDOK Z KRZYŻNEJ GÓRY NA KARPNIKI I KARKONOSZE

Karpniki - zamek XIVw., przebudowany, ok. 3 km
Janowice Wielkie - ruina książęcego zamku Bolczów XIVw., ok. 6 km
Koziniec - pozostałości zamku piastowskiego, ok. 6 km
Kowary - zamek renesansowy XVIw., przebudowany, ok. 9 km