STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

PAŁAC BISKUPÓW KRAKOWSKICH W KIELCACH



iewielka osada targowa należała do biskupów krakowskich od co najmniej 2. połowy XI wieku. W roku 1142 zmarł w Kielcach biskup Radost, prawdopodobnie więc mógł tutaj funkcjonować bliżej nieznany dwór biskupi, zapewne jeszcze o konstrukcji drewnianej, którego istnienie jednak nie zostało potwierdzone w źródłach. Pierwsze miarodajne przekazy wspominają o wystawieniu około roku 1535 przez biskupa Piotra Tomickiego, w miejscu dotychczasowej siedziby, większej i częściowo murowanej rezydencji. Nowy dwór był na tyle obszerny, że w roku 1601, podczas szalejącej w Krakowie zarazy biskup Bernard Maciejewski przeniósł się tutaj wraz ze świtą. Istniał on jednak zaledwie około stu lat, do czasu rozpoczęcia w 1637 z polecenia biskupa Jakuba Zadzika budowy nowego pałacu. Pałac ten, zachowany do czasów współczesnych i w nieznacznym tylko stopniu przekształcony, dla fundatora miał być trwałym pomnikiem chwały upamiętniającym jego polityczne dokonania i sukcesy oraz świadectwem nieprzeciętnych, choć niespełnionych ambicji. Potwierdzeniem tej tezy może być pamiątkowa tablica wmurowana w kruchtę katedry kieleckiej, gdzie po śmierci biskupa wyryto następującą sentencję: Siedzibę tę wzniósł ku wygodzie swych następców biskupów krakowskich godzien wieczystej pamięci Jakub Zadzik z najwyższej łaski biskup krakowski i książę siewierski roku Chrystusowego 1642, pontyfikatu swego roku siódmego, który zmarł ku wielkiej żałości całego Królestwa.



DRZEWORYT NIEZNANEGO AUTORSTWA, TYGODNIK ILUSTROWANY 1860 I 1867



Jakub Zadzik urodził się w 1582 roku w Drużbinie koło Sieradza jako najmłodsze z 12 dzieci Jakuba i Jadwigi z Borsów. Nauki pobierał w kolegium jezuickim w Kaliszu, następnie wyjechał do Krakowa, a stamtąd do Italii, gdzie uzyskał tytuł doktora obojga praw i przyjął święcenia kapłańskie. Po powrocie w 1606 roku został kanonikiem gnieźnieńskim, a później - poznańskim. W 1624 otrzymał od króla nominację na biskupstwo chełmińskie oraz równocześnie probostwo katedralne płockie, a także scholastykę łęczycką, co pozwalało mu uzyskiwać dochody równorzędne do innych, większych diecezji.

Karierę polityczną rozpoczął Zadzik w 1627 roku podczas wojny ze Szwecją, gdy mianowany został podkanclerzym. Zaledwie dwa lata później, już jako kanclerz wielki koronny, stanął na czele delegacji królewskiej negocjującej rozejm ze Szwecją. W okresie tym brał czynny udział w życiu politycznym kraju ciesząc się dużym zaufaniem Zygmunta III Wazy. Wpływy utracił po śmierci władcy i objęciu tronu przez jego syna Władysława IV, który chcąc pozbawić kanclerza jego dotychczasowych prerogatyw zaoferował mu biskupstwo krakowskie. Łączenie tych dwóch funkcji było niedopuszczalne i w związku z nominacją na tron biskupi w 1635 roku Jan Zadzik złożył urząd kanclerski. Uwolniony od zajęć państwowych zajął się działalnością duszpasterską i gospodarczą w diecezji, gdzie skupił się na walce z ruchem protestanckim; m.in. swoją postawą doprowadził do wszczęcia procesu, i dalej do wydania wyroku, który zlikwidował szkolnictwo ariańskie w Rakowie. Był też wielkim mecenasem sztuk, ufundował zamek w Lubawie, pałace w Warszawie i Kielcach, oraz kościoły w Drużbinie, Rakowie i Sieciechówku. Zmarł w 1642 w Bodzentynie, został pochowany w katedrze na Wawelu.

Jakub Zadzik być może był zręcznym politykiem, z pewnością jednak nie można powiedzieć o nim, że grzeszył skromnością. Do historii przeszedł jego krótki dialog z wojewodą Janem Tarło, właścicielem dworu w Podzamczu Piekoszowskim. Kiedy wojewoda, podczas przyjęcia w pałacu kieleckim, zaprosił biskupa w ramach rewizyty do Podzamcza, ten skwitował: Po chałupach nie jeżdżę.



IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

REPREZENTACYJNE FASADY PAŁACOWE: ZACHODNIA (OD STRONY OGRODÓW, WYŻEJ) I WSCHODNIA Z WEJŚCIEM GŁÓWNYM


race budowlane trwały siedem lat i zostały zakończone dopiero po śmierci fundatora. Kierownictwo nad nimi objął pochodzący z Włoch przedsiębiorca i murator Tomasz Poncino, nieznany natomiast pozostaje autor koncepcji architektonicznej, choć czasami rolę tę przypisuje się nadwornemu budowniczemu Zygmunta Wazy Giovanniemu Trevano. Należy tutaj wspomnieć, że podupadający na zdrowiu duchowny osobiście przygotował podstawowy program ideowy dekoracji malarskiej i rzeźbiarskiej pałacu, podkreślający jego wcześniejsze dokonania i sukcesy dyplomatyczne. Przy budowie wykorzystano umiejętności miejscowych kamieniarzy, wśród których w dokumentach zachowały się wzmianki nt. Jana Falkowskiego i Kaspra Hermana, a także materiały w postaci wybieranych w podkieleckich kamieniołomach wapieni, piaskowców i marmuru oraz pochodzącego z puszczy świętokrzyskiej drewna. Bryła korpusu głównego pałacu wraz z murami i bramą wjazdową gotowa była w 1642, kolejne dwa lata zajęły prace wykończeniowe i urządzanie wnętrz. Śmierć inwestora na krótko przerwała realizację działań budowlanych, ukończonych za jego następcy Piotra Gembickiego, który zgodnie z pierwotnym zamysłem urządził w pałacu pełną przepychu siedzibę dworu biskupów krakowskich będącą nośnikiem społecznej i ekonomicznej pozycji jej właścicieli.


WIDOK OD STRONY ZACHODNIEJ NA LITOGRAFII NAPOLEONA ORDY, 1881


dtąd aż do XIX stulecia pałac pełnił funkcje, do jakich został zbudowany, zapewniając wygodne lokum rezydujących tu duchownych oraz ich gości. W tym czasie przeszedł on szereg zmian obejmujących przekształcenie układu przestrzennego i wystroju wnętrz - o których więcej w następnym rozdziale, jednakże podstawowy plan i forma głównego gmachu nie uległy daleko idącym przeobrażeniom. Kres funkcjonowania budowli w takim charakterze nastąpił w roku 1818, kiedy władze zaborcze odebrały ją diecezji i po wprowadzeniu zmian w aranżacji pomieszczeń umieściły tutaj Szkołę Górniczą, a następnie siedzibę urzędów Guberni Kieleckiej. Z upływem lat zmiany te postępowały, a obiekt popadł w stan daleko posuniętego zaniedbania. W okresie 1860-1861 zburzono zdobiące fasadę pałacu posągi posłów, usunięto bramę wjazdową, niektóre portale, a smukłe hełmy wież zastąpiono nieestetycznymi płaskimi daszkami namiotowymi. W takiej formie gmach dotrwał do roku 1919, po którym ogromnym nakładem sił i środków usunięto większość nie pasujących do jego charakteru XIX-wiecznych przekształceń. Wtedy też wprowadziły się do niego biura Urzędu Wojewódzkiego, a wcześniej przez krótki okres kwaterował tutaj marszałek Józef Pisłudski. Po 1945 w pałacu urzędowali przewodniczący Wojewódzkich Rad Narodowych wraz ze świtą. Stan ten trwał do roku 1969, gdy obiekt przekazano w użytkowanie Kieleckiemu Muzeum Narodowemu.



PAŁAC PO ZMIANACH DOKONANYCH W LATACH 60. XIX STULECIA
Z WIEŃCZĄCYMI WIEŻE CHARAKTERYSTYCZNYMI DASZKAMI NAMIOTOWYMI



Po przejęciu pałacu przez Kieleckie Muzeum Narodowe dokonano w nim niewielkich zmian w jego układzie przestrzennym i uporządkowano wnętrza. Kilka lat później rozpoczęto zasadnicze prace konserwacyjne, oparte na wynikach prowadzonych wcześniej badań, które w pierwszej fazie obejmowały zabezpieczenie stropów belkowych największych komnat i pokrycie budynku blachą w miejsce wysłużonej dachówki. Do nowych funkcji przystosowano wnętrza starając się przy ich urządzaniu nawiązywać do pierowtnego wystroju tak, aby nadać muzeum atmosferę wczesnobarokowej rezydencji. Ku wygodzie zwiedzających przywrócono także rozebraną w XIX stuleciu boczną klatkę schodową, dzięki czemu podczas przechodzenia z jednej kondygnacji do drugiej wyeliminowano potrzebę uciążliwego, szczególnie zimą, tranzytu przez otwartą loggię frontową.



FASADA WSCHODNIA PAŁACU, RYSUNEK JANA OLSZEWSKIEGO Z KOŃCA XIX STULECIA



Zamek ten stoi na dość obszernym placu przed kolegiatą. Jest to budowla w pięknym bardzo a zupełnie oryginalnym stylu. Ponieważ jest on tak szeroki jak i długi, więc dla tej znacznej szerokości nie jednym ale dwoma dachami jest pokryty, które to dachy łączą się ze sobą rynną. Wielkie, piękne dłutowanemi kamieniami i marmurowemi futrynami otoczone okna, zdobią główną ścianę tego zamku, a po rogach wznoszą się cztery baszty ośmiokątne, podobnemi do wież kościelnych kopułami zakończone. Niegdyś od strony cmentarza kolegiaty otoczony on był murem, miał strzelnice i bramy z ciosu, ręczny ogień wytrzymać zdolne, ślad czego pozostał w długim krużganku, którego z kolegiatą, gmachem szkolnym, kościołem św. Trójcy i seminaryum łączy. Pierwsze piętro wspiera się na trzech arkadach sklepionych. Właściwa sień poprzedzona jest kolumnadą czyli gankiem, pod którym nade drzwiami wschodowemi znajdują się herby państwa i kapituły krakowskiej. Mury łączące główną ścianę zamku z basztami, przyozdobione są czterema kamiennymi posągami, które po dwa z każdej strony budowli stoją. Posągi wyobrażają parlamentarzy szwedzkich i ruskich, z któremi założyciel zaszczytne dla rzeczypospolitej traktaty zawierał. Z tych dwa, będące pamiątką traktatu wazemskiego nad rzeką Polanówką w roku 1634 zawartego przedstawiają ministrów cara Teodorowicza w narodowych strojach, trzymających w ręku rzeczony traktat w arkuszowej formie, który zdają się czytać. Kolejne dwa po lewej stronie wyobrażają dwóch pełnomocników szwedzkich, którzy po rozejmie sztandorfskim w roku 1635 się znajdowali.


IZBA GÓRNA STOŁOWA, POCZTÓWKA Z OKOŁO 1910 ROKU


Wewnątrz zamek mieści sale obszerne, malowidłami przyozdobione. Pierwsza z nich przyozdobiona jest portretami biskupów krakowskich, poczynając od najpierwszego aż do królewicza Alberta przed Zadzikiem na katedrze tej zasiadającego, co służy za dowód, iż sprawione były przez tego ostatniego biskupa. Portrety te są malowane na murze, dosyć mizernym pędzlem. Sala prowadzi na prawo i na lewo do dwóch innych ozdobniejszych, w których sufity płótnem obite i olejno są pomalowane. Jedno z tych malowideł wyobraża scenę na sejmie zaszłą, kiedy przed królem Władysławem biskup Zadzik oskarżał aryanów o zgwałcenie figury Chrystusa Pana w Rakowie. Rzecz się tak miała. W roku 1638 Falibowski i Babinecki, ucznie szkoły w Sandomierskiem, potłukli kamieniami krzyż drewniany za miastem stojący. Chociaż rodzice oraz władze szkolne ukarały ich za to, jednakże sejm, przed którym Zadzik zaskarżył całą rakowszczyznę o zbrodnią obrażonego Majestatu Boskiego, pomimo przysięgi złożonej przez Jakuba Sienińskiego, właściciela miasta, starca 70 letniego, wówczas posła, że bez jego wiedzy uczniowie dopuścili się tej swawoli, mimo protestacyj i świadectw podanych przez samych katolików i innych wyznawców sejm sprawy tej nie odrzucił, owszem senat 1 maja 1638 roku wydał wyrok znoszący kościół, szkoły i drukarnię Rakowianów pod karą 10,000 złp, co było powodem nie tylko upadku miasta, ale całego wyznania aryańskiego w Polsce.

Tygodnik Ilustrowany, 1859



SIEDZIBA WOJEWÓDZKIEJ RADY NARODOWEJ NA POCZTÓWKACH Z LAT 50. I 60. XX WIEKU



ałac wybudowano na wprost istniejącego kościoła kolegiackiego, w zachodniej części górującego nad miastem cypla, zapewne w rejonie poprzedniego dworu biskupiego. Jego dwupiętrowy, częściowo podpiwniczony korpus posiada narys zbliżony do kwadratu z dodaniem dwóch ryzalitów w części zachodniej i nakryty jest bliźniaczym czterospadowym dachem urozmaiconym od frontu trzema ozdobnymi lukarnami. Gmach ten flankują narożne heksagonalne wieże, wysokie na trzy kondygnacje, nakryte barokowymi hełmami z latarenką. Wieże frontowe nie przylegają do bryły pałacu - łączą je z nim wąskie przybudówki, podczas gdy wieże przeciwległej fasady połączono bezpośrednio do naroży jego ryzalitów. Na osiach parteru każdej z dwóch dłuższych fasad umieszczono wgłębioną trzyarkadową loggię, której łukom odpowiadają na piętrze trzy wielkie okna oraz towarzyszące im z obydwu stron po trzy mniejsze otwory, dzięki czemu fasada zyskała formę dziewięcioosiową wyrażającą się rytmem xxxXXXxxx. Ta dominująca w kompozycji elewacji zasada troistości stanowi przypuszczalnie symbol mający podkreślić rolę i znaczenie Trójcy Świętej i wprowadzona została na życzenie biskupa, zajadłego wroga podważających dogmat nt. Trójcy ruchów ariańskich. Poszerzające fasadę frontową i łączące korpus z wieżami ściany parawanowe również posiadają arkadowe wejścia, nad nimi ponad gzymsem ustawiono nie zachowane do czasów współczesnych posągi posłów szwedzkich (Oxenstierna, Brache) oraz moskiewskich (Lwow, Szeremetiew), z którymi fundator zamku prowadził rokowania pokojowe.


FRONT ZAMKU WIDZIANY W SKRÓCENIU, LITOGRAFIA A. ZAJKOWSKIEGO Z LAT 60. XIX STULECIA


jazd na usytuowany przed fasadą wschodnią pałacu obszerny dziedziniec odbywał się przez paradną kamienną bramę umieszczoną w jego narożu północno-wschodnim. Po obu stronach placu postawiono skromne parterowe budynki z mieszkaniami dla wikariuszy i starosty, zaś nieco bardziej na uboczu - budynki gospodarcze: spichlerze, stajnie, wozownie, biura straży itp. Prócz dziedzińca frontowego wyposażono pałac w dwa dziedzińczyki boczne wyodrębnione murami łączącymi zewnętrzne narożniki z wieżami. Całość dopełniał położony w części zachodniej założenia ogród włoski 'rozmaite w sobie drzewa mający i zioła'. Ogród ten wraz z pałacem otoczono kamiennym murem o łącznej długości ok. 600 metrów, którego sześciokątny narys dostosowano do przebiegu stromizm wzgórza, uzupełnionym w narożach pięciobocznymi bastionami. Umocnienia te służyły głównie odseparowaniu rezydencji od jej otoczenia i nadaniu jej odpowiedniego splendoru, gdyż zarówno niewielka grubość muru jak i rozwój XVII-wiecznej techniki wojskowej nie gwarantował w tym przypadku wystarczającej ochrony. Niemniej usytuowanie na wzgórzu i otoczenie murem wyposażonym w stanowiska obrony ogniowej sprawiły, że obiekt przynajmniej częściowo spełnia warunki odpowiadające włoskiemu pojęciu palazzo in fortezza, choć swoją rację będą miały również takie głosy, które kwalifikują go raczej do grona otwartych barokowych rezydencji pałacowych pozbawionych znaczenia obronnego.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

MUR OBRONNY W ZACHODNIEJ CZĘŚCI ZAŁOŻENIA PAŁACOWEGO


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ARKADOWIA LOGGIA I PRZEJŚCIE W OKALAJĄCYM DZIEDZINIEC SKRZYDLE PÓŁNOCNYM


kład pomieszczeń pałacu, ich przeznaczenie i wielkość wynikał z pozycji fundatora i odbiegał od typowej rezydencji magnackiej, gdzie obowiązuje program przewidziany dla życia rodzinnego. Inaczej potraktowano tutaj pomieszczenia reprezentacyjne, a zupełnie inaczej pokoje przeznaczone dla mieszkania i wygody. Zalecano aby pokoje były przecie nie wszystkie jednakie, jak w klasztorach cele, a drzwi i okna nazbyt gęste w budynku nie były, częścią dlatego, że ściany przez nie słabe, częścią że izby niewczesne dla zimna. Inna reguła głosiła, że sień i stołowa izba zawsze wielka w budynku polskim być musi, zatem wysokości wielkiej i wielkich okien potrzebująca, przy czym należy dać te wielkie części budynku we śrzodku samym, a tak dysproporcyjej nie uczynią, lubo większe we śrzodku będą okna. Przy projektowaniu rezydencji dbano również o aspekty praktyczne, czego przykładem może być wskazówka, iż kuchnie w budynku pod tym dachem, gdzie pan mieszka, nie mieć, zwłaszcza w pałacu, który dziedzińca nie ma. Przyczyna ta, że stąd wielkie nieochędóstwo w domu i fetor być musi.



PAŁAC WKRÓTCE PO ZAKOŃCZENIU BUDOWY (WYŻEJ) I OBECNIE, REKONSTRUKCJE B. FURNAL
ŻRÓDŁO: J. KUCZYŃSKI, A. OBORNY, PAŁAC W KIELCACH


adrzędne funkcje przyporządkowano pomieszczeniom piętra pałacu, gdzie zgodnie z trzyosiową kompozycją rozmieszczono sale i pokoje o charakterze reprezentacyjnym oraz pokoje mieszkalne dla biskupa i apartamenty gościnne. Część środkową zajmują większe i wyższe od pozostałych: wystawna Izba Stołowa Górna oraz Sień Górna, w której gromadzili się oczekujący na audiencję klienci biskupa oraz spotykali zaproszeni goście. Po ich stronach rozmieszczono wygodne pokoje: południowe dla biskupa i północne służące przebywającym tu dostojnikom. Mieszkanie biskupa składało się z trzech komnat, sypialni, kaplicy, skarbca i izby pomocniczej. Spośród czterech apartamentów gościnnych dwa z nich pozostawiono do dyspozycji osób świeckich dla gościa zacnego, gdy się trafi - nazwano je Senatorskimi, a po pobycie w 1702 króla szwedzkiego Karola XII - Królewskimi. Pozostałe dwa przeznaczono dla dostojników duchownych; są to tzw. Pokoje Prałatów. Wystrój większości z tych pomieszczeń tworzyły kamienne lub marmurowe portale, dębowa posadzka oraz belkowane, dekorowane stropy, w najwytworniejszych komnatach otoczone polichromowanym fryzem. Na ścianach zawieszono portrety, gobeliny i kurdybany, a ciepła dostarczały ustawione na postumentach piece bądź zdobione bogatą dekoracją kominki.

PLAN PIĘTRA: 1. KLATKA SCHODOWA, 2.3. POKOJE PRAŁATÓW, 4. SIEŃ GÓRNA, 5. SKARBCZYK, 6. CZELUŚCIE DO PIECÓW, 7. SYPIALNIA, 8.9.10. POKOJE BISKUPA, 11. ALKIERZ POD WIEŻĄ, 12. IZBA GÓRNA STOŁOWA, 13.14. POKOJE DLA SENATORÓW, 15. ALKIERZ POD WIEŻĄ, 16. KAPLICA, 17. IZBA W WIEŻY 'POD MOSKWĄ', 18. IZBA W WIEŻY 'SZWEDY ZWANEJ'


ale o funkcjach drugorzędnych nie były już tak wystawne. Na ich stropach i ścianach zabrakło polichromii, a za wyposażenie trafiały się tu proste ławy i skrzynie, a także wysłużone sprzęty pochodzące z innych rezydencji biskupów krakowskich - Iłży, Krakowa i Bodzentyna. Podobnie rzecz miała się z wystrojem pomieszczeń parteru, który pełnił przede wszystkim funkcje administracyjno-gospodarcze z mieszkaniami dla pałacowej służby i osób zarządzających majątkiem biskupa. Sienie na tej kondygnacji miały podłogę brukowaną, a w pozostałych salach - ceglaną, w okresie późniejszym wyłożoną pospolitym drewnem. Stropy - w przeciwieństwie do komnat reprezentacyjnych - nie były polichromowane, również piece, portale oraz inne elementy wyposażenia charakteryzowały się praktyczną prostotą. Rozkład pomieszczeń na parterze jest analogiczny jak na piętrze pierwszym, co wynika z trzyosiowej kompozycji pałacu. Oś środkową otwiera loggia wejściowa, za którą znajdowała się obszerna Sień, za nią Stołowa Izba Dolna z wejściem na tylną loggię ogrodową. Sklepione izby w części południowej przeznaczono na zarząd dóbr biskupich z magazynami, zbrojownią i archiwum, natomiast w części północnej umieszczono dużą cukiernię, w XVIII stuleciu zaadaptowaną na mieszkanie, a także jadalnię dla dworzan oraz inne pomocnicze pomieszczenia gospodarcze. W przyziemiu Wieży Pod Moskwą (pd.wsch.) znajdowała się Piwnica gdzie więźniów sadzają, zaś w Wieży Szwedy Zwanej (pn.wsch.) funkcjonował karcer dla nieposłusznych księży.


PLAN PARTERU: 19. GALERIA PIERWSZA, 20. SIEŃ, 21. STOŁOWA IZBA DOLNA, 22. GALERIA NA OGRÓD, 23. SKLEP DOLNY Z KOMORĄ, 24. SKLEP MUROWANY, 25. IZBA PODSKARBIEGO, 26.27. SKARBCE, 28. SKLEPIK POD WIEŻĄ, 29. IZBA ZAMCZYSTA (CUKIERNIA), 30. SKLEP KREDENCERSKI, 31. SIONKA PRZED KREDENSEM, 32.33. POKOJE, 34. SKLEPIK W BASZCIE, 35.36. POMIESZCZENIA W WIEŻACH


ierwsze poważne zmiany w układzie przestrzennym rezydencji miały miejsce między rokiem 1729 a 1745, gdy do pałacu dobudowano dwa jednopiętrowe skrzydła boczne ujmujące obustronnie frontowy dziedziniec. Skrzydła te wyposażono w arkadowo sklepiony krużganek nadający im identyczny wystrój od strony reprezentacyjnej, od zaplecza różnił je jednak plan i przeznaczenie, m.in. w skrzydle północnym umieszczono budynek kordegardy i dworską kuchnię. Również otoczenie pałacu z upływem czasu wzbogaciło się o uzupełniającą zabudowę gospodarczą, jakiej wymagał wysoki standard życia jego mieszkańców oraz gości. W XVII i XVIII wieku wzniesiono w sąsiedztwie nowe budynki mieszkalne, spichrze, stajnie, lodownię, browar, gorzelnię, dwa młyny i psiarnię, a nawet okazałą oranżerię.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

FASADY: WEJŚCIOWA I OGRODOWA NA OSI E-W Z TRÓJARKADOWYMI LOGGIAMI



spółczesna forma pałacu jest rezultatem prac konserwatorskich prowadzonych od lat 30. XX stulecia, które nadały mu wygląd i wystrój nawiązujący do pierwszego okresu funkcjonowania. Dziś jest to jedna z najlepiej utrzymanych polskich rezydencji epoki Wazów, dawniej zakwalifikowana do najwyższej klasy '0' w nieobowiązującej już klasyfikacji zabytków. Pomimo dokonanych w 2. połowie XIX wieku przekształceń zachowała ona pierwotną bryłę i dekorację elewacji, również wewnątrz podziwiać możemy oryginalne stiuki nad schodami, wykonane z marmuru i piaskowca portale, polichromie z portretami biskupów krakowskich, fryzy podstropowe, a także piękne sceny historyczne na plafonach wykonane na zamówienie bpa Zadzika w warsztacie malarskim Tomasza Dolabelli. Obecnie pomieszczenia te stanowią ekspozycję Muzeum Narodowego, którego obfite zbiory obejmują między innymi.: urządzone w 13 salach zabytkowe wyposażenie i elementy wystroju wnętrz z XVI-XVIII stulecia, dawne uzbrojenie, w tym XVI-wieczne rapiery, szable kawaleryjskie i przykłady broni wschodniej, jedną z najcenniejszych w kraju galerię malarstwa polskiego oraz kolekcję sztuki współczesnej i Sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego.


IMG BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

LOGGIA WEJŚCIOWA Z UMIESZCZONYMI NAD NIĄ KARTUSZAMI HERBOWYMI JANA ZADZIKA (KORAB),
RZECZYPOSPOLITEJ (ORZEŁ ZE SNOPKIEM WAZÓW) ORAZ KAPITUŁY KRAKOWSKIEJ (TRZY KORONY)



Ekspozycje wnętrz pałacowych dostępne są:
od wtorku do niedzieli w godz. 10-18
Bilet wstępu kosztuje 10/8 zł
W niedziele wstęp na wystawy stałe bezpłatny

Muzeum Narodowe - Pałac Biskupów Krakowskich
Plac Zamkowy 1
25-010 Kielce
tel. (41) 344 23 18, (41) 344 40 14
poczta(at)mnki.pl



IMG BORDER=1 style=


ałac stoi w centralnej części miasta przy Placu Zamkowym, w najbliższym sąsiedztwie bazyliki katedralnej Wniebowzięcia NMP. Ze względu na jego położenie zaparkowanie pojazdu w pobliżu zabytku może stanowić nie lada wyzwanie, szczególnie w dni powszednie. Najbliższe miejsca parkingowe znajdują się przy budynku kurii diecezjalnej na ul. Czerwonego Krzyża i na Placu Konstytucji 3 maja. (mapa zamków) (2013, fotografie z 2008)





1. J. Kuczyński, A. Oborny: Pałac w Kielcach - przewodnik, KAW 1981
2. A. Malicki: Kielce pałac biskupi. Miasto Kielce, www.dawnekieleckie.pl
3. R. Rogiński: Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy, IWZZ 1990
4. K. Stępińska: Pałace i zamki w Polsce dawniej i dziś, KAW 1977
5. R. A. Sypek: Zamki i warownie ziemi sandomierskiej, TRIO 2003


IMG BORDER=1 style=

PRZED PAŁACEM



Podzamcze Piekoszowskie - ruina umocnionej rezydencji magnackiej XVIIw., 11 km
Chęciny - ruina zamku królewskiego XIII/XIVw., 13 km
Chełmce - ruina dworu obronnego XVIw., 20 km
Bolmin - ruina dworu obronnego XVIw., 24 km
Sobków - fortalicium szlacheckie XVIw., 28 km
Bodzentyn - ruina zamku biskupów krakowskich XIV/XVw., 31 km
Mokrsko - ruina zamku szlacheckiego XIV-XVIw., 31 km



Warto zobaczyć również:


IMG

Naprzeciw pałacu bazylikę katedralną pw. WNMP zbudowaną w XII wieku przez biskupa krakowskiego Gideona z kamienia ciosanego na wzór twierdzy, z dwiema wieżami strzelniczymi, później wielokrotnie przebudowywaną. Bogate wyposażenie wnętrza świątyni utrzymane jest w stylu wczesnego baroku, a wspaniała polichromia wykonana została w 1898 roku przez malarzy krakowskich.

IMG

Na południe od pałacu, przy ul. Zamkowej mieszczący się w murach dawnego więzienia Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej. W ramach działalności Ośrodka organizowane są wystawy historyczne dotyczące okresu zaborów, 2. wojny światowej i sowieckich represji z lat 40. i 50. XX wieku. Zwiedzającym udostępniono dawne więzienne karcery wraz z wyposażeniem.

IMG

Sąsiadujący z OMPiO od zachodu Park im. Staszica z romantycznym pałacykiem Tomasza Zielińskiego, naczelnika powiatu kieleckiego w latach 1846-58. Od 1985 mieści się tutaj Dom Środowisk Twórczych, zaś oficynę zajmuje Państwowa Służba Ochrony Zabytków. Założony dwieście lat temu park jest jednym z najstarszych ogrodów miejskich w Polsce.

IMG

Ustawiony przed wejściem do Kieleckiego Centrum Kultury pomnik Milesa Daviesa wzniesiony w 2001 roku z inicjatywy Kieleckiego Klubu Jazzowego z okazji dziesiątej rocznicy śmierci artysty. Rzeźba przedstawiająca postać słynnego trębacza w charakterystycznej pozie wykonana została w brązie i mierzy 2,25 m wysokości.

IMG

Doskonale widoczne z Alei Legionów wzgórze Kadzielnia z położonym u jego stóp Jez. Szmaragdowym. Dawniej mieścił się tu kamieniołom skał wapiennych i wapienniki, przekształcony po 1962r. w amfiteatr na 5,000 miejsc. Obecnie miejsce to objęte jest ochroną rezerwatową. W pobliżu wzgórza stadion Korony Kielce.



STRONA GŁÓWNA