STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK CZOCHA, WIDOK OD POŁUDNIA



miejscu, gdzie stoi dziś słynny jak Polska długa i szeroka gotycki zamek warowny, we wczesnym średniowieczu istniał gród obronny o drewnianej konstrukcji i kamienno-ziemnych umocnieniach. Historia murowanej twierdzy rozpoczyna się w połowie XIII wieku, zapewne za sprawą króla czeskiego Przemysła II, choć nie brakuje głosów, że jej fundatorem mógł również być jeden z książąt świdnicko-jaworskich, starający się w ten sposób umocnić pozyskany fragment górnych Łużyc. W latach od 1253 do 1319 tereny te należały do dynastii brandenburskich Askańczyków, a w 1306 dzierżawcą bądź właścicielem zamku był Johann von Birbestein, domniemany starosta królewski. W 1319 roku obiekt przeszedł na własność księcia jaworsko-świdnickiego Henryka I, ten zaś niespełna 20 lat później wymienił Czochę, wraz z zamkiem Świecie oraz Lubaniem, Mirskiem i Żarami za połowę miasta Głogowa, którą otrzymał od Jana Luksemburskiego w dożywocie. Faktyczne przekazanie władzy na tym terenie nastąpiło jednak dopiero po śmierci księcia, czyli w roku 1346.


IMG BORDER=1 style=

CZOCHA NA OBRAZIE RICARDA KANTHA, 2. POŁ. XIX WIEKU



CZOCHA

Pierwsza wzmianka o istniejącym w tym miejscu grodzie Mons Tyzov pochodzi z 1264. W 1329 zamek wymieniany był jako castrum Caychow, zaś w późniejszym średniowieczu również jako Cachow (1337) , Schochav (1413), Csochow (1419) i Schochuff (1420). Czasy nowożytne to dalsza ewolucja nazwy na Schocha (1592), Zhoche (1732) i wreszcie Tzschocha, która po raz pierwszy zaistniała w dokumentach w roku 1816. Po pojawieniu się na tych terenach władzy radzieckiej, a później polskiej warownię nazwano Czachów i przemianowano na Czocha w drugi rok po wojnie.



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

FRAGMENT ELEWACJI POŁUDNIOWEJ

ZAMEK OD STRONY SUCHEJ FOSY


dtąd Czocha stanowiła lenno króla Czech zamieszkane przez możnych przedstawicieli rycerstwa czeskiego lub niemieckiego, wśród nich pochodzącą z Saksonii rodzinę von Dohna wzmiankowaną w 1389. Burgabia Wenzel von Dohna w roku 1417 odsprzedał prawa do warowni pochodzącemu z Lwówka Heinrichowi von Renkern, który poczuł się za jej potężnymi murami na tyle pewnie, że zaczął napadać na swych sąsiadów i przejeżdżających nieopodal kupców, szybko zyskując sławę podłego zbója. Zmuszony do wyjazdu, w 1420 roku sprzedał zamek radcy na królewskim dworze Zygmunta Luksemburczyka Hartungowi von Klux. Ten z uwagi na obowiązki służbowe bywał tutaj raczej rzadkim gościem, cedując prawa i obowiązki zarządcy majątkiem na bratanka o imieniu Dietrich. W roku 1433, gdy Hartung bawił w szwajcarskiej Bazylei, warownię zbrojnie najechał husycki oddział znanego w okolicy rozbójnika Hansa von Tschirn z Niesytna, okupując ją i łupiąc przez kilka kolejnych miesięcy, aż do wiosny roku kolejnego, kiedy prawowity właściciel wraz z oddziałami zaciężnymi odbił zamek siłą, a następnie krwawo rozprawił się ze stacjonującymi tu rabusiami.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

MIĘDZYMURZE Z POTĘŻNĄ BASTEJĄ


1451 zmarł Ramfold, ostatni właściciel z rodziny von Klux. Po jego śmierci Czocha przeszła na własność Kaspara von Nostiz i odtąd przez prawie 250 lat pozostawała własnością rodu. Kaspar posiadał trzech synów, z których najstarszy - Hartwig w 1496 roku odziedziczył po ojcu warownię wraz z okolicznymi dobrami. Po nim rozległe włości objął syn Johann, inicjator przebudowy zamku na styl renesansowy. Gdy ten zmarł w 1560, majątek odziedziczył syn Abraham von Nostiz, absolwent protestanckiego gimnazjum w Złotoryi i Uniwersytetu w Lipsku, cieszący się szacunkiem nie tylko równych mu stanem, ale też swych poddanych, których zjednywał licznymi akcjami dobroczynnymi. Z trzema żonami Abraham miał pięć córek i pięciu synów, wśród nich Christopha, właściciela warowni od roku 1592, a gdy ten zaledwie osiem lat później zmarł bezżennie i bezdzietnie, majątek znalazł się w rękach jego braci Konrada oraz Kaspara i odtąd zamek pozostawał pod ich zarządem aż do śmierci drugiego z właścicieli w 1637 roku.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

MAKIETY ZAMKU CZOCHA: Z OKRESU ŚREDNIOWIECZA (PO LEWEJ) I CZASÓW WSPÓŁCZESNYCH



BITWA POD ŚWIECINEM

Kaspar von Nostiz wziął udział w Wojnie 13-letniej, gdzie walcząc po stronie krzyżackiej dn. 17 września 1462 jako jeden z dwóch dowódców pięciotysięcznego oddziału uległ wojskom polskim Piotra Dunina w bitwie pod Świecinem. Bitwę tę i dowódców wojska krzyżackiego Fritza von Raveneck oraz - wspomnianego wcześniej von Nostiza - opisał Stefan Żeromski w powieści "Wiatr od morza".



IMG BORDER=1 style=

WIDOK OD WSCHODU, POCZTÓWKA Z LAT 1900-1905


olejnym gospodarzem Czochy był Christoph von Nostiz, który przyczynił się do przejściowego rozwoju tych ziem. Wspierając badania geologiczne, a w szczególności poszukiwania złota, założył w dolinie rzeki Kwisy wsie górnicze i targowe, gdzie osiedlił m.in. uchodźców religijnych z Czech i innych regionów Śląska. Trwała wtedy długa i wyczerpująca wojna trzydziestoletnia, a wydarzenia polityczne i militarne, jakie rozgrywały się w 30-ych i 40-ych latach XVII stulecia na Śląsku zmusiły nowego właściciela do umocnienia warowni, a także zapewnienia udzielenia schronienia okolicznej ludności na wypadek niebezpieczeństwa, do czego von Nostiz zobligowany został aktem wystawionym przez elektorów saskich. Po jego śmierci w roku 1691 majątek przejął młody Albrecht, który nie cieszył się długo spadkiem, zmarł bowiem zaledwie siedem lat później w wieku 31 lat, nie doczekawszy potomka. Tą drogą dobra wróciły w ręce wdowy po Christophie, ta zaś wraz z córkami sprzedała je w 1700 roku za kwotę 152 tysięcy talarów radcy króla Augusta Mocnego Johannowi Hartwigowi von Uechtritz.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

CHODNIK STRAŻY PRZY MURZE ZACHODNIM

FRAGMENT DZIEDZIŃCA WEWNĘTRZNEGO



STUDNIA

Zamek Czocha jest miejscem, w którym niejednokrotnie dochodziło do przemocy w rodzinie. Przykładem jawnie brutalnych relacji między małżonkami były wydarzenia z połowy XVII wieku, kiedy na zamku rządził Krzysztof Nostitz. Rozbudował on twierdzę, odnowił komnaty i wnętrza, zabudował też piękny dziedziniec, na środku którego stanęła studnia, niema bohaterka późniejszych okropności. Będąc w wieku 24 lat Krzysztof postanowił ożenić się ze starszą, ale za to podobno bardzo bogatą krewniaczką cesarza, Gertrudą. Po wystawnych zaślubinach okazało się jednak, że Gertruda nie posiada żadnego cennego posagu, co gwałtownie osłabiło uczucie młodzieńca, który z rozbrajającą szczerością i nieukrywanym rozczarowaniem stwierdził, iż w związku z zaistniałą sytuacją nie ma zamiaru utrzymywać żadnych bliższych kontaktów z brzydką, starą i grubą żoną. Odrzucona kobieta swoje potrzeby jednak miała i starała się zaspokajać je pod nieobecność męża z mniej wybrednymi od niego mężczyznami. I trwał sobie taki układ do czasu, kiedy Krzysztof po powrocie z długiej podróży zastał Gertrudę w odmiennym stanie - wściekł się wtedy nieludzko, bo choć z usług żony nie korzystał już od dawna, to zdrady tolerować nie zamierzał. Wpadł do sypialni przestraszonej niewiasty i pociągając ją za włosy zaprowadził na dziedziniec. Tam w zazdrosnym uniesieniu rozkazał jej skoczyć do wspomnianej studni, ale że kobiecie takie rozwiązanie z oczywistych względów nie było na rękę, więc nieśmiało odmówiła. Krzysztof silny był i nie zamierzał negocjować - chwycił za włosy i babę utopił. Odtąd, gdy ktoś nachylił się nad studnią w środku nocy, słyszał kobiece jęki i przeraźliwe wołanie o pomoc.

Sytuacja ze studnią powtórzyła się jeszcze co najmniej raz. W 1793 niejaka Urlika urodziła nieślubne dziecko i za karę skończyła w wodzie, a Bogu ducha winne niemowlę zamurowano w komnacie marmurowej, w pięknym renesansowym kominku.



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ELEWACJA POŁUDNIOWA ZAMKU

ALTANA W PARKU NA PRZEDZAMCZU


ohann von Uechtritz, pan na See i Spreitz, nie posiadał męskich potomków, ustanowił więc Grundfideikomiss - regułę, w myśl której córki za mężów wybierać mogły tylko kandydatów z kręgu własnego rodu, co miało na celu utrzymanie majątku w rękach rodziny. Młodsza córka imieniem Krystyna Elżbieta w roku 1714 wyszła za mąż (po raz pierwszy) za Karla Magnusa, ten jednak zmarł dwa lata później przeżywszy ledwie 25 wiosen. Niedługo po śmierci pierwszego męża odbył się drugi ślub Krystyny Elżbiety, tym razem z Henrykiem von Uechtritz, który dożył czternastu lat wspólnego pożycia, a jego pogrzeb w 1732 roku stał się niecodziennym i straszliwym widowiskiem. Otóż, gdy uczestnicząca w kondukcie żałobnym rodzina i zaproszeni goście weszli na spróchniały most zamkowy, ten nie wytrzymał naporu i runął, a wraz z nim do pozbawionej wody fosy spadła część uczestników ponosząc śmierć na miejscu. Oprócz dorosłych w wypadku zginęło sześcioro dzieci. Wkrótce po tym tragicznym wydarzeniu Elżbieta wyszła za mąż po raz trzeci, za Fryderyka Augusta, a gdy umarła w 1741, majątek wydzierżawiono dalekiemu krewnemu Adamowi von Uechtritz, zaś ćwierć wieku później sprzedano za kwotę 87 tysięcy talarów Ferdynandowi Otto von Schnidel. Jego syn, urodzony na zamku Karl Wilhelm, zasłynął jako autor wielu prac z dziedziny literatury i historii, a także jako tłumacz renesansowej poezji włoskiej.


IMG BORDER=1 style=

RZADKI WIDOK ZAMKU OD STRONY PÓŁNOCNEJ, 2. POŁ. XIX WIEKU


roku 1782 rodzina von Uechtritz, na drodze procesów sądowych, ponownie objęła w posiadanie Czochę i okoliczne wsie, które stały się własnością Friedricha Augusta Christopha. W nocy z 17 na 18 sierpnia 1793, podczas nieobecności gospodarza, na zamku w niewyjaśnionych okolicznościach wybuchł pożar. W wyniku pożogi spłonęły dachy, wieża, część pomieszczeń mieszkalnych z zabytkowym wyposażeniem, zbrojownia i biblioteka wraz z wieloma cennymi starodrukami. Niemal natychmiast przystąpiono do odbudowy i sześć lat później zamek ponownie nadawał się do zamieszkania, choć jego wygląd nieznacznie odbiegał od wcześniejszego, m.in. starą średniowieczną wieźbę dachową zastąpiono dachem o cechach barokowych, podwyższono wieżę dzwonniczą, zmieniono wystrój części wnętrz. Po śmierci Friedricha Augusta w 1821 roku majątek odziedziczył małoletni Ernst von Uechtritz, po nim zaś w roku 1854 Czochę przejął Otto, który wraz z małżonką Olgą von Wartensleben uroczyście wprowadził się do zamku. Para ta dochowała się pięciorga dzieci, spadkobierców pokaźnego majątku liczącego folwark, dwie wsie oraz obszerny areał ziemii i lasów o łącznej powierzchni 1500 hektarów.


MALOWNICZY PEJZAŻ, LATA 20. XX WIEKU



ZAMEK CZOCHA


Po pożarze zamku w roku 1793 zajęto się gorliwie jego odbudowaniem, lecz nie trzymano się czystości stylu, bo dziś przedstawia on mieszaninę starego burgu niemieckiego i budowli nowszej konstrukcyi. Mury zamku i dawniejszej wieży zamkowej, ocalałe z pożaru, są na pięć łokci grube. Godna jest też tu widzenia zbrojownia, mająca kilka okazów dawniejszej sztuki wojennej. Pod jednym z bastyonów znajdowała się ukryta stajnia, a brama wjazdowa opatrzona była w zwodzone wrota żelazne.

Tygodnik Ilustrowany, 1881



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

CZOCHA PO PRZEBUDOWIE BODO EBHARDTA

ERNST VON GUTSCHOW NA MOŚCIE ZAMKOWYM


o śmierci Otto von Uechtritz w 1905 jego spadkobiercy zdecydowali się na sprzedaż rodzinnego majątku. Potencjalnym kupcem został książę Ernst Gunther zu Schleswig-Holstein-Sonderburg, brat cesarzowej niemieckiej Augusty Wiktorii, jednak po oględzinach zamku zrezygnował z transakcji. Ostatecznie Czochę sprzedano w roku 1909 pochodzącemu z Drezna Ernestowi von Gutschow za 1,5 miliona marek. Von Gutschow, pełniący funkcję dyrektora generalnego zakładów tytoniowych Jasmatzi-Werke, miał ogromne ambicje zostać arystokratą, a stylowa warownia z bogatą przeszłością stanowić miała poważny argument w staraniach o upragniony tytuł. Na jego zlecenie, kosztem 4 milionów marek, znany berliński architekt prof. Bodo Ebhardt nadał budowli charakter romantycznego zamczyska, okrywając go na poły historyczną, na poły fantastyczną szatą. Sam właściciel bywał tu rzadko, zaledwie kilka tygodni w roku. Sytuacja zmieniła się po wybuchu II wojny światowej, kiedy zamek stał się dominującą siedzibą rodu, a im bliżej było końca wojny, tym częściej był on zamieszkany, stanowiąc w miarę bezpieczny azyl w porównaiu z bombardowanymi miastami niemieckimi. Gdy jednak wiadomości o zbliżającej się w dużym tempie armii sowieckiej okazały się prawdą, Ernst wraz z rodziną spakował się i w styczniu 1945 wyjechał najpierw do Drezna, a stamtąd do Bad Wildungen, gdzie w 1946 roku zmarł.


IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

ZAMEK PRZED (WYŻEJ) I PO ROZBUDOWIE PROWADZONEJ W 2. DEKADZIE XX WIEKU
PRZEZ B. EBHARDTA, WIDOK OD WSCHODU



VON BRAUN

Podczas drugiej wojny światowej zamek Czocha odwiedzał Werhner von Braun, jedna z największych postaci naukowych XX wieku i bohater narodowy nazistowskich Niemiec, a potem dwulicowej Ameryki, ojciec niemieckiej broni rakietowej, późniejszy twórca rakiet kosmicznych Saturn, które wynosiły na księżyc statki z grupy Apollo. Odwiedziny te wiąże się z prowadzonymi przypuszczalnie w podziemnych fabrykach pod Leśną badaniami nad bronią V-1 i V-2, eksperymentami z bronią uranową lub nowoczesnymi silnikami. Podczas wojny w pobliżu warowni zlokalizowano silną obronę p-lotniczą, co może oznaczać, że jego właściciel pozwolił, aby von Braun miał tutaj swoje biuro badawcze. Wspomniana fabryka nazywała się "Gema Werke" i wytwarzała urządzenia radiolokacyjne FREYA, jednak inne prace, jakie tam prowadzono, dawały efekty w postaci silnego pola elektromagnetycznego, które sprawiało, że w jadących w jej pobliżu samochodach gasły silniki! Gdy eksperymenty przerywano, auta ruszały dalej, jak gdyby nigdy nic.




IMG BORDER=1 style=

WIDOK OD WSCHODU, POCZTÓWKA Z LAT 30-YCH XX WIEKU


puszczając Czochę Ernst von Gutschow wywiózł niechybnie wszystko to, co uważał za najcenniejsze: książki Durera, zabytkową broń, wyroby snycerskie, złoto i nabyte od bolszewików insygnia koronacyjne carów rosyjskich. Część wyposażenia jednak została. Owe rzekome skarby, za jakie uznano porzucone w pośpiechu meble, książki, wina oraz nieznaczną ilość srebrnej zastawy, stały się przedmiotem grabieży i defraudacji ze strony nowych władz. Jedną z ciężarówek wypełnioną zamkowymi depozytami przywłaszczył burmistrz Leśnej wraz z małżonką, po czym złodzieje ci przez nikogo nie niepokojeni przedostali się przez granicę do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Następna ciężarówka ze "skarbem", prowadzona osobiście przez komendanta posterunku MO, również zniknęła w tajemniczych okolicznościach - razem z kierowcą oczywiście. Inni szabrownicy nie mieli już tyle szczęścia i za kradzież w więzieniu wylądował m.in. ówczesny wicestarosta Lubania. W całości udało się odzyskać ok. 25 tysięcy książek ze zbioru fabrykanta, które trafiły potem do wrocławskiej Biblioteki Uniwersyteckiej, a także 53 sztuki różnych mebli, 84 obrazy olejne, 29 rzeźb, 130 sztuk zabytkowej broni białej i palnej, trochę zastawy stołowej, szkła oraz porcelany. W odnajdywaniu skrytek zamkowych i ukrytych w nich cennych przedmiotów pomagała milicji bibliotekarka zamkowa Cristin von Saurma, zwana Klucznicą, która po inwentaryzacji bez przeszkód jeszcze w tym samym roku wyjechała do Niemiec. W drugiej połowie lat 40-ych XX wieku Czocha znalazła się pod opieką Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", dalej Dolnośląskiej Izby Rolniczej, by wreszcie przejść pod kuratelę ówczesnego Ministerstwa Kultury i Sztuki. W 1952 roku obiekt przejęło wojsko i zorganizowało tu ośrodek wypoczynkowy dla oficerów Ludowego Wojska Polskiego oraz ich rodzin, dzięki czemu być może nie podzielił on losu wielu innych śląskich warowni. Po 1989 zamek został otwarty dla turystów stając się największą atrakcją regionu.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

CZOCHA W LATACH 30-YCH XX WIEKU



ZAMKOWI GOŚCIE

Wśród wielu prominentów, którzy w czasach komuny gościli na zamku Czocha, były takie znakomitości jak: przewodniczący KC PZPR Bolesław Bierut, członek Komisji Wojskowej Biura Politycznego KC PZPR Jakub Berman, I Sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka, premier PRL Józef Cyrankiewicz, szef Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, późniejszy Zwierzchnik Sił Zbrojnych i Sekretarz KC PZPR, Wojciech Jaruzelski, minister obrony narodowej Marian Spychalski, a także wybitni dowódcy bratniej armii: minister obrony ZSRR marszałek Gieorgij Żukow, wiceminister obrony narodowej ZSRR marszałek Konstanty Rokossowski, czy wreszcie 1. naczelny dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Układu Warszawskiego marszałek Iwan Koniew.




IMG BORDER=1 style=

WIDOK Z LOTU PTAKA, POCZTÓWKI Z LAT 30. XX WIEKU



redniowieczny zamek zbudowano na wrzynającym się w dolinę rzeki Kwisy skalnym cyplu, ze spojonych zaprawą wapienną złomów granitowych i gnejsów. Początkowo było to niewielkie czworokątne założenie z okrągłą wieżą w narożniku południowo-zachodnim i bramą wjazdową w kurtynie zachodniej. Warownia prawdopodobnie składała się z jednego trzy- lub czterokondygnacyjnego domu mieszkalnego na planie trapezu o wymiarach 20x16 metrów, jednego lub dwóch mniejszych budynków gospodarczych, wspomnianej wieży oraz opasających całość murów obronnych.


REKONSTRUKCJA ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO, M.E. NIEMCZYK


stotną zmianę wyglądu zamku przyniosła przebudowa z XVI wieku; przekształcono go wtedy w stylu renesansowym i ufortyfikowano dodatkową linią murów zewnętrznych z bastejami na planie podkowy. W latach kolejnych Czocha poddawana była modernizacjom optymalizującym jej cechy obronne, zwiększającym przestrzeń mieszkalną i poprawiającym walory użytkowe. W XVIII stuleciu zlikwidowano drewniany most zwodzony, zastępując go nowym, murowanym, przerzuconym nad suchą fosą, w której urządzono zwierzyniec. Wtedy też zrealizowano sgraffita o motywach figuralnych na budynku gospodarczym. Po tragicznym pożarze z 1794 w latach 1795-1799 pokryto łupkiem główny dom mieszkalny, ukształtowano nową formę dachu i podwyższono wieżę. Obecny wygląd zamek zawdzięcza przeprowadzonej na początku XX stulecia wielkiej przebudowie-rekonstrukcji, która wyraźnie go "odmłodziła", ale też doprowadziła do zniszczenia części zabytkowych elementów architektonicznych. Przy inwestycji wykorzystano oryginalne detale: kamieniarkę drzwi, okien i strzelnic, a także stare dębowe belki o długości ponad dwunastu i grubości prawie pół metra, wykorzystując je jako dźwigary. Wnętrza starego-nowego zamku wyposażono w oryginalne kominki, zachowane w dobrym stanie do czasów współczesnych.


WSPÓŁCZESNY PLAN ZAMKU:
1. PRZEDZAMCZE, 2. SUCHA FOSA, 3. MIĘDZYMURZE, 4. DZIEDZINIEC WEWNĘTRZNY, 5. MOST, 6. BASTEJA,
7. BRAMA WJAZDOWA, 8. WIEŻA GŁÓWNA, 9. SIEŃ, 10. SALA JADALNA, 11. SALA RYCERSKA, 12. BIBLIOTEKA,
13. SALA MUZEALNA, 14. ALTANA (GLORIETA)



becnie zamek Czocha to rozległy i niestety nieco zaniedbany kompleks, składający się z dwóch przedzamczy: górnego i dolnego, fosy z przerzuconym nad nią kamiennym mostem oraz zamku górnego, obejmującego zespół budynków z wewnętrznym dziedzińcem i stojącą w jego obrębie tzw. studnią niewiernych żon. Wejście główne prowadzi przez bramę z wczesnobarokowym portalem zdobionym kartuszami herbowymi oraz rzeźbą z wizerunkiem szermierza, a nad całością góruje masywna, okrągła wieża nakryta renesansowym hełmem z drewnianą kulminacją. Wraz z upadkiem poprzedniego systemu zamek rozpoczął działalność komercyjną i obecnie funkcjonuje jako dość drogi hotel z główną atrakcją w postaci Komnaty Książęcej wyposażonej w znacznej części w meble i urządzenia sanitarne pochodzące z czasów ostatniego właściciela. Czasami organizuje się tutaj imprezy masowe: pokazy walk rycerskich lub koncerty muzyki dawnej, częściej jednak pomieszczenia i otoczenie zamku wynajmowane są pod różnego rodzaju imprezy zamknięte.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

KOMNATA KSIĄŻĘCA

SALA TORTUR


amek można zwiedzać. Wycieczka z przewodnikiem po jego wnętrzach nie jest długa, trwa zaledwie 20 minut i rozpoczyna się w przekrytym sklepieniami na gurtach holu wejściowym, wyposażonym w marmurowy, manierystyczny kominek włoski. Dalej prowadzi przez dwupoziomową Salę Rycerską, gdzie stoi biały, neogotycki kominek z okapem i fryzem arkadowym, a także pięknej snycerskiej roboty drewniana galeria i zdobiony żyrandol, który choć wykonany z drewna, stylizowany jest na metalowy. Z Sali Rycerskiej idziemy do krytej sklepieniem krzyżowym Sali Muzealnej, skąd prowadzą tajne prześcia do skarbca, a stamtąd do wyposażonej w wielkie kryształowe zwierciadło prywatnej jadalni rodziny von Gutschow i sąsiadującej z nią Komnaty Książęcej z baldachimowym łożem i oryginalnym wyposażeniem łazienek z okresu ostatniej przebudowy. Można też wejść na sam szczyt wieży, skąd rozciąga się malowniczy widok na zalew Kwisy.
a lewo od kamiennego mostu prowadzącego do głównego wejścia znajduje się brama. Często pomijana przez turystów kryje dostęp do świetnie zachowanego międzymurza z basteją i drewnianymi gankami obronnymi, po których bez przeszkód można spacerować. Tędy też prowadzi wejście do zlokalizowanej w podziemnej części zamku izby tortur - średnio zajmującej. Znacznie więcej emocji powinno zapewnić zwiedzanie mieszczącego się tuż przy bramie wjazdowej Muzeum Przedzamcza, gdzie zgromadzono rekwizyty pochodzące z planów filmowych realizowanych tu produkcji [1][2][3][4]. W przyziemiu znajduje się rekonstrukcja mieszkania Guntera Rybaka z pełnym wyposażeniem, tj. sypialnia, kuchnia, łazienka, warsztat krawiecki oraz piwniczka i pomieszczenia gospodarskie.



ZAMEK W FILMIE

Zamek Czocha był i jest miejscem często wykorzystywanym przez filmowców. Już przed 2. wojną światową kręcono tu film Die Insel (1934), zaś po wojnie m.in. znaną komedię Gdzie jest generał? (1963), Dolinę Szczęścia (1983) i Legendę (2005). Powstawały tutaj też seriale: Plecak pełen przygód (1993), Wiedźmin (2002), czy Tajemnica twierdzy szyfrów (2007).



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

MUZEUM PRZEDZAMCZA



Zamek Czocha
Sucha
59-820 Leśna
tel: (75) 72 11 553
e-mail: zamekczocha (at) hotelewam.pl

Zwiedzanie odbywa się w grupach min. 10-osobowych.
Godziny otwarcia: 10.00-17.15

Ceny biletów:
normalny - 15 zł
ulgowy - 7 zł
wstęp na dziedziniec płatny - 3 zł



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WIDOK Z WIEŻY NA PRZEDZAMCZE I ZALEW KWISY



arownia położona jest tuż nad doliną Zalewu Kwisy (jezioro Leśniańskie), ok. 4 km na wschód od centrum Leśnej, skąd prowadzi dobrze oznakowana trasa. Do oddalonego o 35 km od Jeleniej Góry miasteczka dojechać można autobusem lub transportem własnym. Przed bramą prowadzącą na przedzamcze funkcjonuje płatny parking. Z uwagi na atrakcyjne położenie zamek Czocha stanowi dobrą bazę wypadową do jednodniowych wycieczek w Góry Izerskie, Karkonosze, do Czech i za granicę niemiecką. (mapa) (2013, fotografie z 2008)





1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. J. Lamparska: Tajemnice, zamki, podziemia, Asia Press 1999
6. R. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach, SWA 2008
7. M. Świeży: Zamki, twierdze, warownie, Foto Art 2002


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK CZOCHA PO ZMROKU



Zapusta - ruina zamku piastowskiego Rajsko XIIIw., 6 km
Świecie - ruina zamku książęcego XIVw., 9 km
Rząsiny - relikty zamku Podskale XIIIw., 14 km
Proszówka - ruina zamku piastowskiego Gryf XIIIw., 20 km



STRONA GŁÓWNA


PENSJONAT VILLA GRETA
DOLNY ŚLĄSK, SUDETY



CHATA 'ALE LIPA'
NOCLEGI GÓRY SOWIE