STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU STARY KSIĄŻ, WIDOK OD WSCHODU



esz­cze do nie­da­wna pa­no­wa­ło pow­szech­ne prze­ko­na­nie, że wzno­szą­ce się nie­o­po­dal zam­ku Książ ma­low­ni­cze mu­ry to zbu­do­wa­ne dla ce­lów re­kre­a­cyj­nych tak zwa­ne sztucz­ne ru­iny. Pro­wa­dzo­ne o­ko­ło dwa­dzieś­cia lat te­mu ba­da­nia ar­che­o­lo­gicz­ne pod­wa­ży­ły jed­nak ten pog­ląd i wy­ka­za­ły, iż ru­iny te to re­likt śred­nio­wiecz­ne­go zam­ku, prze­kształ­co­ne­go pod ko­niec XVIII wie­ku w ro­man­tycz­ny za­ką­tek re­kre­a­cyj­ny. Pod­czas ba­dań stwier­dzo­no, że na prze­ło­mie IX i X stu­le­cia stał już tu­taj gród, a pod ko­niec XIII wie­ku - mu­ro­wa­na wa­row­nia, któ­rej fun­da­to­rem był za­pew­ne ksią­żę świd­nic­ko-ja­wor­ski Bol­ko I Su­ro­wy. W po­dob­nym cza­sie na od­da­lo­nym o oko­ło 700 me­trów w kie­run­ku pół­noc­nym wzgó­rzu Bol­ko wzniósł za­mek Książ i w zwią­zku z tym na­su­wa­ją się pew­ne wąt­pli­woś­ci co do fun­kcji mniej­sze­go z tych dwóch za­ło­żeń obron­nych. Czy by­ła to tyl­ko nie­wiel­ka straż­ni­ca? Ten pro­blem po­zo­sta­wiam do roz­wią­za­nia his­to­ry­kom.



RUINY STAREGO KSIĄŻA NA LITOGRAFII C. T. MATTISA Z POŁOWY XIX WIEKU


zieje obyd­wu wa­row­ni, przy­naj­mniej w po­cząt­ko­wym o­kre­sie ich fun­kcjo­no­wa­nia, nie­jed­no­krot­nie zbie­ga­ły się i być mo­że za­re­zer­wo­wa­na do­tąd dla re­zy­den­cji Książ his­to­rycz­na naz­wa Fur­sten­berg (Ksią­żę­ca Gó­ra) do­ty­czy­ła też Sta­re­go Zam­ku. Sta­ry Książ do ro­ku 1392 był wła­snoś­cią ksią­żąt świd­nic­ko-ja­wor­skich, by po śmier­ci wdo­wy po Bol­ku II Ag­niesz­ki przejść we wła­da­nie kró­lów czes­kich. Pod­czas wo­jen hu­syc­kich i bez­poś­red­nio po ich za­koń­cze­niu obiekt mógł peł­nić fun­kcję jed­nej z wie­lu na Ślą­sku sie­dzib ry­ce­rzy-roz­bój­ni­ków tzw. rau­brit­te­rów i być mo­że jesz­cze przed koń­cem XV stu­le­cia zo­stał znisz­czo­ny. W ro­ku 1794 (lub 1799) ów­czes­ny wła­ści­ciel zam­ku Książ, Hans Hein­rich VI Hoch­berg zle­cił ar­chi­tek­to­wi i ma­la­rzo­wi hes­kie­mu Chris­tia­no­wi Wil­hel­mo­wi Tisch­bei­no­wi za­gos­po­da­ro­wa­nie o­to­cze­nia ro­do­wej re­zy­den­cji. W ra­mach re­a­li­zo­wa­nych prac na mu­rach sta­rej twier­dzy u­kształ­to­wa­no sty­li­zo­wa­ne na go­tyk ro­man­tycz­ne ru­iny z cen­tral­nym e­le­men­tem w po­sta­ci trój­kąt­ne­go zam­ku właś­ci­we­go u­zu­peł­nia­ne­go przez dwa pod­zam­cza. Do wy­koń­cze­nia no­we­go-sta­re­go za­ło­że­nia u­ży­to o­ry­gi­nal­nych e­le­men­tów re­ne­san­so­wych i ba­ro­ko­wych, prze­nie­sio­nych tu­taj z in­nych his­to­rycz­nych o­biek­tów.




STARY KSIĄŻ NA POCZTÓWKACH Z POCZĄTKU XX STULECIA



Podziemia zam­ku Sta­ry Książ, wg au­tora o­pra­co­wa­nia Taj­ne bro­nie Hit­le­ra Igo­ra Wit­kow­skie­go, za rzą­dów na­zis­tow­skich mo­gły słu­żyć pro­du­kcji nie­zwy­kle za­awan­so­wa­nych bro­ni, tu­taj też Nie­mcy mie­li re­a­li­zo­wać su­per­taj­ny pro­jekt o na­zwie Chro­nos. W ra­mach o­we­go pro­jek­tu skon­stru­o­wać mia­no nie­mal ko­smicz­ne u­rzą­dze­nie - Die Glo­cke, czy­li Dzwon - po­nad dwu­met­ro­wy, zwień­czo­ny ko­pu­łą cy­lin­der. Pod­czas do­świad­czeń e­mi­to­wał on ba­rdzo sil­ne pro­mie­nio­wa­nie, któ­re ska­ża­ło te­ren, za­bi­ja­ło ży­we or­ga­niz­my, po­wo­do­wa­ło ko­a­gu­la­cję pró­bek krwi i od­bar­wie­nia ma­te­ria­łów. Zda­niem Wit­kow­skie­go u­rzą­dze­nie to mo­gło sta­no­wić ge­ne­ra­tor elek­tro­gra­wi­ta­cyj­ny i słu­żyć ja­ko na­pęd ja­kie­goś eks­pe­ry­men­tal­ne­go o­biek­tu. Au­tor pi­sał:
Die Glocke - dzwon, bo ta­ki na­da­no mu kryp­to­nim, ge­ne­ro­wał ja­kąś ta­jem­ni­czą ener­gię, po je­go u­ru­cho­mie­niu strze­la­ły ża­rów­ki znaj­du­ją­ce się w pro­mie­niu 70 me­trów. Po­mi­mo nie­przeź­ro­czys­tej ce­ra­micz­nej o­bu­do­wy e­mi­to­wał on wy­raź­ną, nie­bies­ką po­świa­tę. Sce­ny o­pi­sy­wa­ne przez prze­słu­chi­wa­nych póź­niej ja­ko ży­wo przy­po­mi­na­ją koń­co­wą se­kwen­cję "Po­szu­ki­wa­czy za­gi­nio­nej Ar­ki". Za­sad­ni­cze pra­ce pro­wa­dzo­no na te­re­nie kom­plek­su Rie­se, w pod­zie­miach sta­re­go zam­ku Fur­sten ko­ło Wał­brzy­cha. Re­a­li­zo­wa­ła je wą­ska gru­pa na­u­kow­ców o­raz tech­ni­ków przy "po­mo­cy" więź­niów o­bo­zu Gross-Ro­sen [...]. Sa­mo miej­sce prac by­ło u­kry­te przed roz­po­zna­niem lot­ni­czym, oto­czo­ne po­nad­to trze­ma cał­ko­wi­cie szczel­ny­mi pier­ście­nia­mi naj­wier­niej­szych żoł­nie­rzy SS i ksią­żę­cym jesz­cze o­gro­dze­niem o dłu­goś­ci 28 ki­lo­met­rów [...] SS-ma­ni pier­wsze­go pier­ście­nia se­lek­cjo­no­wa­ni by­li z kra­jów nad­bał­tyc­kich i nie zna­li ję­zy­ka nie­miec­kie­go. Roz­wią­za­nie ta­kie mia­ło mi­ni­ma­li­zo­wać kon­tak­ty straż­ni­ków z lo­kal­ną lud­noś­cią, a co się z tym wią­że - sku­tecz­nie o­gra­ni­cza­ło prze­pływ in­for­ma­cji.

Fragment książki J. Lamparskiej Tajemnicze podziemia



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

xxx


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

RUINY STAREGO KSIĄŻA, STAN WSPÓŁCZESNY



uina Sta­ry Książ po­ło­żo­na jest na po­łud­nie od zam­ku Książ, na prze­ciw­le­głym brze­gu rze­ki Peł­czy­cy. Po­mi­mo, że obyd­wie wa­row­nie dzie­li w li­nii pro­stej za­led­wie oko­ło 700 me­trów, to aby tu­taj do­trzeć, trze­ba obejść ca­łe wzgó­rze. Dro­ga pro­wa­dzi wzdłuż skal­nej gra­ni i nie­ste­ty nie jest naj­le­piej oz­na­ko­wa­na. Wstęp wo­lny. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)




1. K. Jankowski, K. Kułaga: Zamek Książ, VIA NOVA 2001
2. J. Lamparska: Tajemnicze podziemia, ASIA PRESS 2000
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


IMG BORDER=1 style=

W pobliżu:
Wałbrzych - zamek Książ, 1 km
Cieszów - ruina książęcego zamku Cisy, 5 km
Wałbrzych - pozostałości zamku Nowy Dwór XIVw., 14 km
Czarny Bór - ruina zamku książęcego XIVw., 15 km
Świdnica - obwarowania miejskie XVw. i relikty zamku książęcego, 18 km
Grzędy - pozostałości zamku Konradów XIVw., 20 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2003
fotografie: 2007, 2017
© Jacek Bednarek