STRAŻNICA W RYCZOWIE WIDOK OD STRONY ZACHODNIEJ

arowna budowla w Ryczowie wzniesiona została najprawdopodobniej z inicjatywy Kazimierza Wielkiego jako ogniwo w łańcuchu strażnic królewskich, strzegących bezpieczeństwa południowej granicy Rzeczypospolitej. Ta niepozorna twierdza uzupełniała lukę pomiędzy ówczesnym zamkiem Wołków w Podzamczu, zamkiem rodowym Pileckich w Smoleniu oraz warownią w Bydlinie. Przy tak gęstej sieci obiektów warownych przenikanie dużych grup nieprzyjaciół nie mogło pozostać niezauważone. Przypuszczalnie bezpośrednią przyczyną powstania strażnicy było nasilające się na początku XIV stulecia zagrożenie ze strony czeskiej. W odległości zaledwie dnia marszu od Ryczowa przebiegała bowiem granica z zależnym od Czech księstwem siewierskim i bytomskim. Powiązanie warowni z osobą króla Kazimierza Wielkiego pozostaje jednak kwestią jedynie hipotez oraz domysłów. Brak na to jakichkolwiek dowodów i źródeł pisanych. O Ryczowie wspominają dokumenty z 1416 roku, wymieniające Jana z Kwaśniowa trzymającego tę wieś w zastawie. Być może on sam lub jego przodkowie wzięli osadę w zastaw od króla. W dokumencie brak jakiejkolwiek wzmianki o zamku. Niezależnie jednak, kto obiekt użytkował, nie czynił tego zbyt długo, bo już w XV stuleciu strażnica została opuszczona i (prawdopodobnie wcześniej wysadzona w powietrze) szybko popadła w ruinę. W okresie międzywojennym część skały obsunęła się, a wraz z nią północno-wschodni fragment zamku. Kolejnych zniszczeń dokonali mieszkańcy Ryczowa, którzy wysadzili fragment skały celem pozyskania surowca do budowy domu mieszkalnego. Mury zabezpieczono w latach 60-ych XX wieku.

REKONSTRUKCJA WAROWNI WG B. DREJEWICZ

łównym elementem strażnicy była 2- lub 3-piętrowa murowana budowla, położona na niedostępnej skale w jej najwyższej, wschodniej części. Budynek wzniesiono na osi wschód-zachód. Był to nieduży gmach w formie wieży mieszkalnej zbudowanej na planie czworoboku zbliżonego do trapezu o wymiarach 16x11x12,5x10 metrów. Mury magistralne wzmocniono przyporami. Budynek prawdopodobnie miał charakter zamknięty - wchodziło się do niego po linach lub po drabinie, być może prowadził tam drewniany pomost. Zamek pełnił zapewne funkcję pomieszczenia dla dowódcy garnizonu i punktu ostatniej obrony. Do podnóża skały przylegał od północy niewielki dziedziniec o wymiarach 15x25 metrów, na którym skupiono pomieszczenia dla straży. Całość założenia otaczał system fortyfikacyjny w postaci fosy o szerokości 7-10 metrów, wysokiego na ok. 1,5 metra drewniano-ziemnego wału i wewnętrznego wału z drewnianym częstokołem. Wjazd na teren strażnicy prowadził od strony wschodniej lub od północy. Poza linią wałów znajdować się mogła niewielka osada zaopatrująca załogę zamku.

PLAN RUIN ZAMKU

uina położona jest na trudno dostępnej skale (od zachodu można się do niej zbliżyć prawie na wyciągnięcie ręki) na skraju lasu, w południowej części wsi. Prowadzą do niej szlaki: żółty z kierunku Bydlina, czarny z Udorza oraz niebieski z Podzamcza i Smolenia. Do czasów współczesnych zachowały się niewielkie fragmenty murów magistralnych oraz otaczający skałę wysoki na 1,5 metra ziemny wał. Na teren strażnicy wstęp jest wolny, ale bez sprzętu do wspinaczki zdobycie jej może być trudne, a co najmniej ryzykowne. (mapka) (2001)

1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Jury Karkowsko-Częstochowskiej
4. internet

STRAŻNICA W RYCZOWIE NIEODPARCIE KOJARZY SIĘ Z GRECKIMI METEORAMI

Podzamcze - ruina zamku Ogrodzieniec XIV/XVIw., ok. 4 km
Bydlin - ruina zamku rycerskiego XIII/XIVw., ok. 6 km
Smoleń - ruina zamku rycerskiego XIVw., ok. 6 km
Pilica - zamek rycerski XIVw., przebudowany na dwór obronny XVIIw., ok. 7 km
Udórz - pozostałości zamku rycerskiego XIV/XVw., ok. 15 km szlakiem
lub 23 km samochodem
Morsko - ruina zamku XIVw., ok. 20 km
Rabsztyn - ruina zamku królewskiego XIV/XVIIw., ok. 20 km