STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

DĄBRÓWNO

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MAMERKI

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓW LEDNICKI

OSTRÓDA

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW WIELKI

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


ZAMEK W PROCHOWICACH
WIDOK OD POŁUDNIA

NAJSTARSZA CZĘŚĆ ZAMKU -
- ŚREDNIOWIECZNY DOM MIESZKALNY



edług jednych źródeł budowniczym i pierwszym mieszkańcem warownego zamku w Prochowicach był Iko von Parchwitz, dworzanim księcia Bolesława Rogatki i jego wieloletni towarzysz. Inne historyczne opracowania sugerują jednak, że wspomniany zamek był wówczas jedynie niewielkim drewnianym gródkiem obronnym i właściwym fundatorem murowanego zespołu określają one osobę Stefana von Parchwitz - wnuka przywołanego Iko, który w latach 1305-42 zarządzał dynamicznie rozwijającym się miastem. Syn Stefana, Piotr von Parchwitz w 1383 sprzedał rodowe dobra księciom legnickim: Ruprechtowi, Wacławowi i Henrykowi - ci zaś około roku 1400 odstąpili nabyte wcześniej posiadłości rycerzowi Otto Starszemu Zedlitzowi i odtąd aż do 1554 roku właścicielem Prochowic była rodzina von Zedlitz. W latach 20-ych XV wieku zamek poddano pierwszej gruntownej rozbudowie, w konsekwencji której dotychczasowy czworobok został wzbogacony o nowe zewnętrzne umocnienia i wysoką graniastą wieżę ostatniej obrony (niektóre źródła określają czas powstania wieży na początek wieku XIV). Jeszcze za panowania von Zedlitzów u progu XVI stulecia zapoczątkowano proces przekształcania średniowiecznego założenia w modną renesansową rezydencję - w ramach tychże przekształceń zmodernizowano także pierwotne fortyfikacje, tworząc zewnętrzny obwód bastejowy, i dobudowano kaplicę.


WEDŁUG NIEKTÓRYCH HISTORYKÓW KWADRATOWA WIEŻA POWSTAŁA JUŻ NA POCZĄTKU XIV STULECIA.
TU REKONSTRUKCJA ZAMKU XIV WIECZNEGO WG E.RÓŻYCKIEJ I J.SALMA.


roku 1554 Otto Młodszy von Zedlitz przekazał zamek wraz z miastem i całym majątkiem swemu zięciowi, feldmarszałkowi cesarskiemu Hansowi Oppersdorf. Nowy właściciel zażądał od księcia Fryderyka ogłoszenia ziemi prochowickiej posiadłością wolną, czym doprowadził do zbrojnego konfliktu, zakończonego rozjemczą decyzją cesarza Maksymiliana II, przyznającą odszkodowanie od Opperdorfa na rzecz księcia w wysokości 20 tysięcy dukatów. W okresie 1567-68 zamek w Prochowicach pełnił funkcję tymczasowej siedziby Henryka XI i jego dworu, którzy profilaktycznie schronili się tutaj przed szalejącą w Legnicy zarazą. Od 1568 posesorem miasta był Fabian von Schoenaich. Zainwestował on niemałe kwoty na remont i rozbudowę dzierżawionej przez siebie rezydencji, poszerzając jej plan we wszystkich kierunkach, nakładając nowe tynki, a fasady dekorując efektownymi sgraffito. Ponadto na kwadratowej wieży zawisł zegar, którego wskazówki dobrze widać i dokładny mechanizm dobrze można słyszeć. W 1597 roku Prochowice przeszły w posiadanie książąt legnickich, a sam zamek, jako mało znacząca siedziba rodowa znacznie podupadł, do czego przyczyniły się również najazd i zniszczenia dokonane przez Szwedów w roku 1612. I choć niedługo potem książę Jerzy Rudolf odnowił zniszczone wnętrza (1617), a w latach następnych jego siostra Maria Zofia kontynuowała leniwie postępujące prace budowlane, to kolejna szwedzka okupacja w 1642 odbiła się na tyle niekorzystnie na samej budowli, że nie obyło się bez wyburzenia niektórych jej partii.


ZAMEK OD PÓŁNOCNEGO WSCHODU -
NA PIERWSZYM PLANIE KAMIENNE PRZYZIEMIE
ŚREDNIOWIECZNEGO BUDYNKU MIESZKALNEGO

WIDOK Z DOMU ŚREDNIOWIECZNEGO
NA KURTYNĘ POŁUDNIOWĄ Z BRAMĄ


omimo późniejszych prób odbudowy książęcy gmach nigdy nie odzyskał już dawnej świetności. Po śmierci ostatniego Piasta śląskiego Jerzego Wilhelma w roku 1675 przeszedł na własność cesarza Leopolda Habsburga, w 1741 został włączony do majątku królów pruskich z dynastii von Hohenzollernów i odtąd służył jako budynek mieszkalny płatnym dzierżawcom. W 1820 warownię nabył Erdman Sylvius von Puckler, który w okresie 1835-37 dokonał gruntownej restauracji starych murów, połączonej z nadbudową średniowiecznego gmachu mieszkalnego. Po Edwardzie w latach 70-ych XIX wieku nowym właścicielem rezydencji został Ernst Liman, następnie kupił ją Ernst Schlegner, aby u schyłku stulecia odsprzedać Leopoldowi Weberowi z Wrocławia. Wielokrotne zmiany gospodarzy miały niekorzystny wpływ na pogarszający się stan budowli i dopiero, kiedy w 1906 zamek oraz okoliczne dobra stały się własnością hrabiego Kurta Strachwitza, obiekt doczekał się kolejnej, jak dotychczas ostatniej renowacji. Druga wojna światowa przyniosła nieznaczne zniszczenia zabytkowych pomieszczeń i zapoczątkowała okres największego w ich dziejach upadku, będącego efektem opuszczenia i kompletnego braku opieki najpierw ze strony naszego ukochanego państwa, a od niedawna prywatnego już właściciela.


RYZALIT POŁUDNIOWY SKRZYDŁA WSCHODNIEGO NA PRZEDWOJENNEJ NIEMIECKIEJ FOTOGRAFII



redniowieczna warownia miała plan zbliżony do prostokąta o wymiarach ok. 26x38 metrów. Do kurtyny od strony północnej przylegał zbudowany w dolnych partiach z kamienia, rudy bagiennej i cegły, a w wyższych tylko z cegły (w wątku gotyckim) gmach mieszkalny, składający się z czterech kondygnacji: piwnicy, niskiego parteru i dwóch pięter o wysokości 4 i 3,5 metra, zapewne z dwoma pomieszczeniami na każdym piętrze. Wejście na trzecią kondygnację poprowadzono z dziedzińca zewnętrznymi drewnianymi schodami. Mur obwodowy mierzył około 11 metrów wysokości i zwieńczony był blankowaniem oraz obiegającym dziedziniec gankiem strażniczym. W jego południowej części ulokowano bramę wjazdową, poprzedzoną mostem zwodzonym, przerzuconym nad otaczającą warownię fosą. Bramę flankowała usytuowana po jej zachodniej stronie czworoboczna wieża (7,4x8 m) o wysokości 30 metrów. Wieża ta w najniższej partii mieściła loch więzienny, a na wysokości 13,5 metra posiadała niewielką wydzieloną izdebkę, do której dostęp prowadził tak wąską klatką schodową, iż mógł się w niej z trudem zmieścić zaledwie jeden uzbrojony strażnik.


WIEŻA ZAMKOWA W BARWACH JESIENI

TO TEN SAM BUDYNEK CO POWYŻEJ (RYZALIT),
ALE 80 LAT PÓŹNIEJ I U POLSKIEGO GOSPODARZA


ierwsza XVI-wieczna przebudowa, prowadzona przez von Zedlitzów w okresie około 1540, ograniczyła się do dostawienia w południowo-wschodnim narożniku kaplicy i prostopadłego do niej budynku. 40 lat później Fabian von Schoenaich wybudował pałacowe trzykondygnacyjne skrzydło wschodnie, o wymiarach 10x43 metry, do którego od strony południowej przylegał ryzalit zwieńczony późnorenesansowym szczytem. W tamtym czasie wzniesiono też zewnętrzny, niższy obwód murów z niewielkimi bastejami na osiach kurtyn i nową bramą południową z bogatą oprawą kamieniarską. Przekształceniom uległy wnętrza rezydencji i wystrój elewacji, ozdobionej pseudoboniowaniem oraz sgraffitami. W okresie nowożytnym rozwinęło się, istniejące zapewne od czasów średniowiecznych, południowe przedzamcze, w obrębie którego rozmieszczono obiekty gospodarcze i budynki mieszkalne dla służby. Na północ od zamku założony został rozległy park.


ZAMEK W 1940 ROKU





PLAN ZAMKU W PROCHOWICACH:
1. ŚREDNIOWIECZNY DOM MIESZKALNY, 2. WIEŻA GŁÓWNA, 3. KAPLICA,
4. SKRZYDŁO WSCHODNIE, 5. RYZALIT POŁUDNIOWY, 6. ŚREDNIOWIECZNA BRAMA,
7. NOWOŻYTNY PRZEJAZD BRAMNY



o czasów współczesnych zachował się zasadniczy układ przestrzenny zamku i jego najważniejsze elementy. W stanie częściowej ruiny przetrwał najstarszy element zespołu - średniowieczne skrzydło mieszkalne z reliktami aż czterech wykuszy latrynowych. Obok charakterystycznej, ząbkowanej wieży uwagę zwraca też bogato zdobiona motywami antycznymi brama wjazdowa na dziedziniec północny. Bardzo już zniszczony i zaniedbany, sprawiający przygnębiające wrażenie zabytek znajduje się obecnie w rękach prywatnych i oficjalnie nie można go zwiedzać - całość jest ogrodzona, brama zamknięta na kłódkę, a o zakazie wstępu informuje niegościnna plansza. Po bliższych oględzinach pojawia się jednak światełko nadziei w postaci małej nieszczelności w systemie prowizorycznych zabezpieczeń - kurtyna północna muru obwodowego, wzmocniona betonowymi płytami, posiada wyrwę, która daje możliwość nielegalnego wejścia na dziedziniec, a stamtąd do gotyckiego domu mieszkalnego. Sądząc z malowideł, jakimi upstrzone są ściany średniowiecznych komnat, z drogi tej dość często korzysta miejscowa dzieciarnia. Pomijając sam zamek, dostęp w jego bezpośrednie otoczenie nie jest niczym ograniczony. Limitują go jedynie drzewa, których ilość oraz bliskość sprawia, że w okresie liściastym fotografowanie może być utrudnione. W południowej części założenia zachowały się zabudowania folwarku - dzisiaj mieszczą się w nich prywatne mieszkania.


ZDEMOLOWANE WNĘTRZA
(AUTOR NIE MA NIC WSPÓLNEGO
Z BRZYDKIMI NAPISAMI NA MURACH)

SKRZYDŁO WSCHODNIE -
- OBRAZ NĘDZY I ROZPACZY



rochowice położone są około 16 km na północny-wschód od Legnicy, przy drodze krajowej z Lubina do Wrocławia. Kursują tam autobusy komunikacji miejskiej linii 10 spod dworca PKP w Legnicy oraz bardzo często PKS i prywatne busy z okolicznych miast. Od przystanku (Rynek) dojście do zamku ul. Legnicką zajmuje około 5 minut. Samochód można zaparkować na terenie dawnego folwarku, tuż przy bramie. (mapa) (2004)



1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. internet


POGLĄD NA ZAMEK OD POŁUDNIA

FRAGMENT FOLWARKU




Legnica - zamek książęcy XIIIw., przebudowany, ok. 16 km
Lubin - pozostałości (kaplica) zamku książęcego XIVw., ok. 19 km
Wołów - zamek książęcy XIVw., przebudowany, ok. 26 km
Źródła - kościół obronny XIII-XVIIw., ok. 31 km
Jawor - zamek książęcy XIII/XIVw., przebudowany, ok. 32 km
Chojnów - zamek książęcy XIVw., przebudowany, ok. 35 km
Rokitnica - ruina zamku rycerskiego XIVw., ok. 35 km
Chobienia - zamek XVIw., ok. 36 km



STRONA GŁÓWNA

PENSJONAT VILLA GRETA
DOLNY ŚLĄSK, SUDETY



CHATA 'ALE LIPA'
NOCLEGI GÓRY SOWIE