|
|
|
ZAMEK W BRZEGU W JESIENNE DESZCZOWE POPOŁUDNIE
|
|
|
 amek w Brzegu powstał prawdopodobnie około 1300 roku na miejscu istniejącego wcześniej drewnianego dworu. Początkowo nie był on stałą rezydencją książęcą, pełnił jednak funkcję ważnego ośrodka polityczno - gospodarczego w księstwie Henryków Śląskich. Znaczenie warowni wzrosło w roku 1311, kiedy to utworzono Księstwo Legnicko - Brzeskie powierzone Bolkowi III Rozrzutnemu, który w 1342 uczynił brzeski kasztel stałą siedzibą książąt brzeskich. Rozbudowany w latach 1359-1398 przez następcę Rozrzutnego, księcia Ludwika I, zachował zbliżoną formę do połowy XVI wieku, kiedy na polecenie ówczesnego właściciela księcia Fryderyka II oraz żony jego Elżbiety obiekt ufortyfikowano. Działania te rozpoczęły gruntowną przebudowę z lat 1544-1560. Po śmierci Fryderyka II prace kontynuował Jerzy II Wspaniały. Sprowadził on do Brzegu znanego architekta Jakuba Parra i jego syna Franciszka oraz szwagra Bernarda Niurona, pod których kierownictwem został ukształtowany zamknięty czteroskrzydłowy zespół otaczający dziedziniec ozdobiony kolumnowymi krużgankami na wzór zamku królewskiego na Wawelu. Wówczas też powstał piękny budynek bramny z wykutymi w złotoryjskim piaskowcu popiersiami 24-ech Piastów, przodków Jerzego II oraz jego samego i jego koleżanki małżonki - Barbary. Koncepcja bramy zaczerpnięta została z drzeworytów Kroniki Polski autorstwa Macieja Miechowity.
|
|  |
|
WIDOK ZAMKU W POŁOWIE XVIII WIEKU WG. F.B.WERNERA
|
|
 siążę Jerzy stworzył na zamku ośrodek życia kulturalnego, politycznego i dworskiego. W roku 1564 wzniósł - według projektu Jakuba Parra - Gimnasium Illustrae, znakomitą uczelnię humanistyczną. W utworzonej placówce zaczęto gromadzić unikatowe książki i rękopisy, które stały się zaczątkiem książęcych zbiorów muzealnych. Z czasem kolekcja się rozrastała i przybywało wiele innych eksponatów, takich jak monety, medale, grafiki, meble, broń, malarstwo itd. Pod koniec XVI wieku rezydencja wraz z miastem otoczona została narysem bastionowym. Podczas wojny trzydziestoletniej w roku 1642 miasto otoczyli dowodzeni przez generała Torstensona Szwedzi. W czasie ostrzału jeden z pocisków przypadkowo spadł na zamek. Oburzona księżna Zofia Katarzyna miała wówczas wystosować do dowódcy list, w którym prosiła go w imieniu swoim i dam dworu o nie strzelanie do jej pięknej siedziby. Apel podobno poskutkował. Kilka lat po śmierci ostatniego Piasta brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 roku budowlę przejęli cesarscy urzędnicy i odtąd ta powoli chyliła się ku upadkowi. Kres jej świetności nastąpił w roku 1741, kiedy to król pruski Fryderyk II Wielki wiedząc, że oblegane przez niego miasto jest już u kresu sił, wydał bezsensowny rozkaz zbombardowania zamku. Zniszczeniu uległy wówczas górne kondygnacje wszystkich skrzydeł, kaplica i wieże. W gruzach legły też renesansowe arkady, a "Śląski Wawel" częściowo zamienił się w ruinę.
|
|  |  |
|
PIĘKNIE RZEŹBIONY PORTAL BRAMNY
|
DZIEDZINIEC; W GŁĘBI WIEŻA LWÓW
|
|
 ie odbudowany obiekt zatracił swoje funkcje reprezentacyjne. Część komnat zamieniono na pomieszczenia gospodarcze, magazyny, a nawet karczmę. Na początku XIX stulecia po pożarze karczmy pozostałe w zamku ruchomości wywieziono do Berlina. Pierwsze prace konserwatorskie zostały podjęte w latach 20-ych XX wieku. Zlikwidowano wówczas magazyny i rozpoczęto adaptację budowli na Muzeum Regionalne i bibliotekę piastowską, jednak w wyniku działań II wojny światowej założenie uległo ponownej dewastacji. Zaginęło wówczas 60% eksponatów, część uległa zniszczeniu, a niektóre zostały zagrabione i rozproszone. Generalna rekonstrukcja zamku, mająca na celu m.in. odtworzenie krużganków, miała miejsce w latach 1966-1988. W roku 1999 ukończono prace przy tworzeniu założeń ogrodowych. Obecnie w zabudowaniach zamkowych mieści się Muzeum Piastów Śląskich, archiwum miejskie oraz biblioteka.
|
|
ZAMEK NA STAREJ RYCINIE - ELEWACJA POŁUDNIOWA
|
|
OSTATNI PIAST
|
Miał na imię Jerzy Wilhelm. Urodził się 29 września 1660 roku na zamku w Oławie. Jego ojcem był Christian, książę wołowski, matką Ludwika Anhalt-Dessau. W młodym księciu pokładano nadzieję na przyszłość Śląska, tym bardziej, że brak potomstwa ze strony stryjów czynił go jedynym spadkobiercą księstw: wołoskiego, legnickiego i brzeskiego. Był staranie wykształcony i budził sympatię swym wyglądem, skromnością oraz ujmującym sposobem bycia. Miał też wady, wśród których największą było wręcz chorobliwe zamiłowanie do bezmyślnych, prymitywnych zachowań, zwanych powszechnie polowaniem tudzież łowami. Po śmierci Christiana rządy objęła matka Wilhelma - Ludwika, ale niezadowoleni z jej panowania dworzanie zaczęli wkrótce namawiać małoletniego księcia do przejęcia władzy. Gdy ten się na to zgodził, zorganizowano mu oficjalny wyjazd do Wiednia po błogosławieństwo cesarza Leopolda I. Był marzec 1675 roku.
Po powrocie z Austrii Wilhelm udał się do Legnicy, aby odebrać hołd miejscowej szlachty. Przy okazji zwiedził też zamek w Grodźcu. Wyprawił tam wielką ucztę dla wieśniaków, a na pamiątkę tej wyprawy wieś Sędzimirów przemianowana została na Wieś Wilhelma. Oficjalne rządy młody książę rozpoczął od turnieju rycerskiego, kilkudniowej biesiady i polowania. Nieco później zorganizował kolejną rzeź, podczas której nabawił się tajemniczej gorączki (mówi się, że zabił wówczas ostatniego na Śląsku łosia i to, co zdarzyło się później było karą za ten egoistyczny i podły postępek). Wylądował wtedy na kilka dni w wiejskiej chałupie we wsi Kościerzyce. Podczas krótkiej kuracji zamiast się podleczyć, zaraził się ospą, którą sprzedał mu prawdopodobnie jeden z synów gospodarza. Chorego księcia przewieziono na zamek w Brzegu, gdzie próbował wreszcie trochę porządzić, ale z braku sił niewiele z tego wynikło. Koniec nadszedł 21 listopada 1675 roku. Jerzy Wilhelm był ostatnim przedstawicielem dynastii piastowskiej, która miała w swej genealogii 24 królów i 123 książąt.
|
|
|  |
|
PLAN ZAMKU W BRZEGU:
1. BRAMA WJAZDOWA, 2. DZIEDZINIEC, 3. WIEŻA LWÓW,
4. KOLEGIATA ŚW. JADWIGI, 5. SKRZYDŁO WSCHODNIE, 6. SKRZYDŁO POŁUDNIOWE
|
|
ajstarszymi zachowanymi elementami kompleksu zamkowego pozostaje czworoboczna wieża zwana Wieżą Lwów, kolegiata św. Jadwigi (XIVw.) oraz fragmenty skrzydła wschodniego. W zamku funkcjonuje Muzeum Piastów Brzeskich, obiekt jest również miejscem różnych prezentacji artystycznych i teatralnych z udziałem krajowych i zagranicznych artystów, ludzi sztuki, kultury i nauki. Otoczenie rezydencji zdobią zrekonstruowane ogrody włoskie.
|
|
 rzeg leży na południowy wschód od Wrocławia, mniej więcej w połowie drogi do Opola. Nasz narodowy przewoźnik - PKP - stając naprzeciw potrzeb klienta, oferuje dogodny dojazd z obu tych miast. Z dworca należy kierować się na północ, w stronę miasta. Punkty orientacyjne: park, kościół św. Mikołaja (taki wielki - obok dom handlowy a'la wczesny Gierek), ratusz. Stamtąd na zamek prowadzą drogowskazy. (2002)
|
|
ZAMEK OD STRONY PÓŁNOCNEJ...
|
...I OD ZACHODU
|
|
Muzeum Piastów Śląskich
Plac Zamkowy 1
49-300 Brzeg
tel./fax: (077) 416 42 10, 416 32 57
|
|
Oława - zamek książęcy XIVw., przebudowany, 15 km
Kantorowice (k. Lewina Brzesk.) - zamek myśliwski XIVw., przebudowany, 18 km
Karłowice - zamek rycerski XIVw., przebudowany, 20 km
|
Więcej historycznych ilustracji zameczku w Brzegu, a także kilka tysięcy grafik, fotografii i pocztówek obrazujących inne polskie warownie znajdziesz na płytach CD w wydawnictwie Zamki na historycznej ilustracji. Szczegóły tutaj.
|
|
|
