Historia osadnictwa obronnego w Świnach sięga X stulecia, gdy w miejscu tym powstał drewniany dwór, strzegący przejścia przez Przełęcz Lubawecką, wymieniony w 1108 w dokumentach czeskiego kronikarza Cosmasa jako Suini in Poloniae. Być może w niedługi czas potem dwór ten rozwinął się w znaczący ośrodek administracyjno-wojskowy, noszący wówczas miano kasztelanii. Wymienia ją bowiem już w 1155 protekcyjna bulla papieża Hadriana IV. W okresie od 1230 do 1248 wzmiankowani są kasztelanowie Tader, Jaxa i Petrico... więcej

Budowę pierwszego obronnego zespołu budynków na terenie dzisiejszego Radomia, składającego się z gródka nad rzeką Mleczną oraz przyległego do niego podgrodzia, archeolodzy datują na przełom X/XI wieku. Ta dawna osada rodowa plemienia Radomian w przeciągu dwóch kolejnych stuleci szybko rozwinęła się i w 1155 wzmiankowana była już jako stolica kasztelanii - centrum władzy pod protektoratem diecezji krakowskiej. Z czasem gród ów przekształcił się w organizm miejski, zwany w okresie późniejszym Starym Miastem, którego dalszy rozwój zahamowała decyzja Kazimierza Wielkiego o nowej lokacji miasta w oddalonej na północny wschód od dotychczasowego miejsca dolinie... więcej

W otoczeniu starego parku stoi romantyczna rezydencja, wzniesiona na korzeniu późnośredniowiecznego zamku rycerskiego. Pierwotny zespół obronny w Kórniku zbudowano prawdopodobnie w trzeciej ćwierci XIV wieku z fundacji Wyszoty, brata bp poznańskiego Mikołaja. Początkowo było to ceglane założenie pobudowane na kamiennych fundamentach i usytuowane na odseparowanym fosą ziemnym kopcu. Posiadało ono formę nieregularnego czworoboku z ulokowaną w pn.wsch. jego narożniku cylindryczną wieżą główną o średnicy około 8m oraz dwupiętrowym budynkiem mieszkalnym o wymiarach 9x10 metrów... więcej

Masywna sylweta gotyckiej wieży w niewielkim Siedlęcinie na stałe już wpisała się w krajobraz architektury Dolnego Śląska ze względu na swe rozmiary i stan zachowania stając się jednym z jego rozpoznawalnych elementów. Pomimo udowodnionego związku z książętami świdnickimi ten skromny donżonowy zameczek bardzo często występuje w opisach jako inicjatywa rycerska, co nie jest zgodne z prawdą. Jego fundatorem był bowiem książę Henryk I Jaworski, który wystawił ów obiekt po roku 1313 w pobliżu ważnego szlaku handlowego biegnącego z Jeleniej Góry do Wlenia i Lwówka Śląskiego... więcej

Zamek zbudowany został w latach 1325-36 na miejscu pruskiego grodu "gui dicitur Stumo", zdobytego przez krzyżackie oddziały Hermana von Balk w 1236 roku. Według zachowanych dokumentów rycerze zakonni zajęli i zniszczyli gród, należący do pogańskiego plemienia Pomezanów, po czym zapewne na jego zgliszczach założyli niewielki folwark. Wzrost zagrożenia ze strony Polski i związana z nim konieczność obrony położonego nieco na północ Malborka sprawiły, że militarne możliwości grodu okazały się niewystarczające i dotychczasowy obiekt posłużył jako baza dla kolejnej, podlegającej bezpośrednio wielkiemu mistrzowi warowni, której początki datuje się na 3. dekadę XIV wieku.... więcej

Jak wynika z niezbyt pewnych informacji murowany zamek obronny zbudowany został w XV wieku z fundacji rodu Strzelów herbu Kotowicz, właścicieli osady Otmęt w latach 1316-1514. Wzniesiono go na miejscu starszej formy warownej, zapewne średniowiecznego dworu obronnego, którego budowę legendy łączą z zakonem templariuszy. W czasach nowożytnych zamek należał do wielu rodzin śląskich i był wielokrotnie przekształcany. W 1514r. od Strzelów wykupił go Łukasz Buchta herbu Odrowąż, zaś po nim majątkiem zarządzał najstarszy z jego synów Joachim Buchta Bilicki - za rządów tych tych dwojga obiekt przebudowano na styl renesansowy... więcej

Pierwszym udokumentowanym właścicielem lub dzierżawcą Niesytna był wzmiankowany w 1300 kasztelan Albert Bawarczyk z Waltersdorf. Budowę zamku przypisuje się inicjatywie książąt świdnicko-jaworskich, jego nazwa nie przewinęła się jednak w żadnych dokumentach lennych księstwa, niejasna byłaby też jej rola w jego systemie obronnym, stąd wśród niektórych historyków panuje pogląd o innej niż książęca metryce. Być może w 1307 dzierżawcą Płoniny był Konrad von Tschirn, a w 1345 Georg Świdnicki. Są to jednak tylko hipotezy, wiadomo natomiast, że dobra te należały wówczas do klasztoru w Lubiążu... więcej

Pierwsza źródłowa wzmianka o Łowiczu pochodzi z bulli gnieźnieńskiej z 1136 roku, gdzie wymieniony jest on jako uposażenie arcybiskupstwa w Gnieźnie. W tym czasie zapewne funkcjonował już tu drewniano-ziemny zespół warowny, przekształcony w późniejszym okresie w dwór biskupi stanowiący ośrodek władzy dla okolicznych ziem, od czasów ks. Konrada Mazowieckiego określanych mianem kasztelanii. Choć nie ma na to jeszcze jednoznacznych dowodów, z dużą porcją prawdopodobieństwa można założyć, że właśnie w miejscu wspomnianego zespołu dworskiego arcybiskup gnieźnieński Bogoria Skotnicki wzniósł murowany zamek wzmiankowany w relacji Janka z Czarnkowa... więcej

Zamek w Legnicy uważany jest powszechnie (obok Wleńskiego Gródka) za najstarszą warownię leżącą na obszarze współczesnej Polski. W pełni dojrzała forma założenia funkcjonowała tutaj prawdopodobnie już w 3. dekadzie XIII stulecia, choć ziemne usypisko, na którym ją ulokowano, stanowi wytwór czasów jeszcze odleglejszych. Ślady budownictwa obronnego w miejscu tym sięgają VIII wieku, w X stuleciu zaś istniał tutaj gród warowny z fosą, należący zapewne do śląskiego plemienia Trzebowian. Gród ów na przełomie tysiącleci zniszczony został w nieznanych nam okolicznościach, po czym na jego korzeniu wyrósł nowy obiekt składający się z owalnego gródka oraz obwiedzionego wałem podgrodzia... więcej

Początki wspaniałego kościoła krzyżackiego pw św Jerzego związane są z nadaniem osadzie praw miejskich przez komtura bałgijskiego Johana Schindekopfa, co miało miejsce w dn. św. Marcina 1357 roku. Pierwszy etap prac ukończono w roku 1379, zaś ich efektem była dostawiona do istniejącej wcześniej ufortyfikowanej wieży oraz związanych z nią murów, kryta stropem świątynia zbudowana na planie prostokąta, bez wydzielonego prezbiterium. Typowy dla architektury krzyżackiej tamtego okresu budynek został zaopatrzony w drewniane ganki zewnętrzne stosownie do jego obronnego charakteru... więcej

Właściwie to nikt nie wie, jak naprawdę było z zamkiem Rajsko. Według stanowiska niektórych uczonych średniowieczna warownia nigdy w tym miejscu nie powstała; według innych - wręcz przeciwnie - zamek istniał i funkcjonował jako jedna z warownii wchodzących w zespół historycznego Okręgu Kwisy. Zgodnie z tradycją stał tutaj dwór myśliwski, który w wyniku rozbudowy przekształcony został w warownię o nazwie Nietburg. Nie wiadomo, kto przyłożył się do tej inwestycji, ani kto tutaj zamieszkał - jedyną, chociaż niezbyt wiarygodną wskazówką może być dla nas stare podanie... więcej

Kontemplując z bliska malowniczą ruinę potężnego zamku Krzyżtopór w Ujeździe aż trudno uwierzyć, że obiekt ten, przed Wersalem największy tego typu w Europie, w pełni swej świetności funkcjonował ledwie przez 11 lat! Stanowił on dzieło życia podkomorzego sandomierskiego, potem wojewody i posła na sejm królewski Krzysztofa Ossolińskiego, który dorobiwszy się na dostawach wojennych postanowił wybudować siedzibę przewyższającą skalą wszystkie pozostałe inwestycje ówczesnych magnatów, w tym słynący w całym królestwie ze swej rozległości i bogactwa zamek w Ossolinie, będący własnością jego brata... więcej

Położony na wąskim przesmyku pomiędzy dwoma jeziorami Łagów od dawien dawna pełnił funkcje strategiczne na styku granic Wielkopolski, Pomorza, Brandenburgii oraz Śląska. W X wieku wraz z Ziemią Lubuską obszar ten należał do Polski, potem wchodził w skład dzielnicy śląskiej, by w połowie XIII stulecia przejść w ręce margrabiów niemieckich. Pierwsza zachowana wzmianka na temat drewnianego castrum Lagowe pochodzi z roku 1299 i informuje o przekazaniu go w lenno braciom Albertowi i Henrykowi von Klepzig, przy czym obiekt ten znajdować się mógł w miejscu obecnego zamku... więcej

Najstarsza zachowana wzmianka dotycząca castrum Lubin znajduje się w dokumencie regulującym podział księstwa głogowskiego z 1312 roku. Budowlę tą ufundował prawdopodobnie ks. Konrad II Żagański zwany Garbatym u schyłku XIII lub na początku XIVw. w miejscu istniejącego tu od co najmniej 100 lat drewnianego grodu kasztelańskiego. Podczas rządów księcia legnickiego Bolesława Rozrzutnego w latach 30-ych XIV wieku warownię rozbudowano, chociaż nie znana jest skala ani zakres tej realizacji. Z pewnością jednak za rządów jego syna Ludwika I rozbudowę kontynuowano... więcej

Pierwsze wzmianki o wsi Schyrnino pochodzą z 1308, gdy miejscowość ta wchodziła w skład lokalnych dóbr kościelnych. W połowie XIV wieku Czernina została własnością szlachecką, zaś jej pierwszym właścicielem był zmarły w 1423 Jan z Czerniny herbu Wierzbno, późniejszy fundator zamku w Rydzynie. Jemu to właśnie przypisuje się tutaj budowę na przełomie XIV i XV wieku murowanej siedziby. Po śmierci Jana majątkiem na krótko zarządzał jego starszy syn Jocusch von der Czyrne, który ok. 1430 roku sprzedał istniejące dobra Magnusowi von Label... więcej

Po raz pierwszy wzmiankowana w źródłach pisanych w 1246 roku jako Kurozwansch wieś stanowiła w połowie XIII stulecia ośrodek posiadłości ziemskich Porajów herbu Róża, wedle opisu Długosza wywodzących się w prostej linii od jednego z legendarnych braci św. Wojciecha - Poraja, który w zamian za zasługi brata biskupa otrzymał od księcia Bolesława Chrobergo tytuł szlachecki wraz z licznymi nadaniami ziemskimi. Z czasem Porajowie przyjęli nazwisko Kurozwęccy od nazwy największej ze swych włości, gdzie w XIV wieku zbudowany został zamek, opisany w dokumencie z 1400 jako Castrum Curoswank... więcej

Zamek w Bobolicach zbudowano w połowie XIV wieku z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego jako kolejną warownię strzegąca granicy Państwa Polskiego na granicy ze Śląskiem. W 1370 Ludwik Andegaweński nadał ją księciu Władysławowi Opolczykowi w zamian za poparcie jego planów dynastycznych, a ten przekazał Bobolice w ręce Węgra, Andrzeja Schoeny z Barlabas. Spiskując na boku z Krzyżakami kolejni dzierżawcy okazali się nielojalni wobec polskiej korony, co sprowokowało zrażonego Władysława Jagiełłę, który w 1396 najechał ziemie Opolczyka i zbrojnie zagarnął zamek wraz z okolicznymi włościami... więcej

We wczesnym średniowieczu przy trakcie handlowym z Grudziądza do Golubia funkcjonował w okolicach współczesnego Radzynia drewniano-ziemny gród, zamieszkały prawdopodobniee przez pogańskich Prusów z plemienia Pomezanów. Według Roczników Jana Długosza w roku 1015 miał tą drogą przejeżdżać książę polski Bolesław Chrobry, zdążający nad Osę, w której koryto wbijano podobno drewniane pale dla wytyczenia granic ziemi chełmińskiej. W XIIw. istniała w tym miejscu wieś Rasin, przy niej gród należący do wojewody Krystyna, oślepionego i zamordowanego w 1217 z polecenia Konrada Mazowieckiego... więcej

W średniowieczu okolice dzisiejszego Kętrzyna zamieszkiwali Prusowie z pogańskiego plemienia Bartów. Przepędzili ich stąd Krzyżacy, którzy w latach 50-ych XIII wieku po zwycięskich podbojach Sambii skierowali swe lśniące chrześcijańskie miecze na historyczną krainę Barcję i jakiś czas później wznieśli tu drewniano-ziemną strażnicę wzmiankowaną w dokumentach z 1329 jako Rastenburg. Strażnica ta prawdopodobnie stała w miejscu, gdzie współcześnie wznosi się kościół obronny św. Jerzego, a jej zadaniem była przede wszystkim ochrona zdobytych ziem oraz zabezpieczanie dalszych wypraw wgłąb terytorium Litwy... więcej

Najstarsze zachowane dokumenty wzmiankujące castrum w Uniejowie pochodzą z 1339 roku i odnoszą się do opisu zniszczeń spowodowanych przez najazd krzyżacki latem 1331. Opis ów dotyczy drewnianej jeszcze warowni wzniesionej przypuszczalnie w XII wieku przez nieznanych dziś fundatorów. Budowę murowanego zamku łączyć można z osobą arcybiskupa Jarosława Bogorii ze Skotnik, dworzanina króla Kazimierza Wielkiego i wybitnego budowniczego, z którego inicjatywy powstały zamki w Łowiczu, Opatówku pod Kaliszem i w Kamieniu na Krajnie... więcej