*** ZAMEK KSI*犴Y W GΜGOWIE ***


.

STRONA G紟NA

ZA GRANIC

GALERIA

MAPY

KONTAKT

SHIRO & BASIA

GΜG紟

zamek ksi捫徠 g這gowskich

ZAMEK W GΜGOWIE, WIDOK OD STRONY POΣDNIOWEJ

DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


U

trwalony na lek­cjach hi­sto­rii w zwi­zku z dra­ma­ty­czn o­bro­n (1109) przed woj­ska­mi ce­sa­rza Hen­ry­ka V dre­wnia­ny gr鏚 ksi­輳­cy znaj­do­wa si na od­rza­skim Ostro­wie Tum­skim w miej­scu, gdzie p騧­niej sta­n­豉 ko­le­gia­ta. W 1249 ro­ku syn Hen­ry­ka Po­bo­ne­go Kon­rad sa­mo­zwa­czym ak­tem oder­wa zie­mi g這­gow­sk od rz­dzo­ne­go przez Bo­le­s豉­wa Ro­gat­k ksi­stwa wro­c豉w­skie­go i wy­kre­owa swo­je w豉­sne pa­stew­ko ze sto­li­c w G這­go­wie, da­j帷 tym sa­mym po­cz­tek g這­gow­skiej i ole­nic­kiej li­nii Pia­st闚. Ogra­bio­ny Bo­le­s豉w wpraw­dzie tro­ch pro­te­sto­wa, ale po­rwa­ny i uwi­zio­ny przez bez­wzgl璠­ne­go bra­ta wkr鏒­ce skru­sza i pra­wnie u­sank­cjo­no­wa na­ro­dzi­ny no­we­go ksi­stwa. Wa­row­ny za­mek wznie­sio­ny zo­sta w dru­giej po­這­wie XIII wie­ku z ini­cja­ty­wy ksi­cia Kon­ra­da II. Zgo­dnie z pa­nu­j­cym w tam­tym o­kre­sie kie­run­kiem ro­zwo­ju bu­dow­nic­twa, sk豉­da si on z dre­wnia­nych do­m闚, wo­lno sto­j­cej, ce­gla­nej wie­篡 o­raz dre­wnia­no-ziem­nych u­moc­nie.



WIDOK ZAMKU GΜGOWSKIEGO NA RYCINIE Z 1635 ROKU

O

d po­cz徠­ku swe­go ist­nie­nia sie­dzi­ba ksi­輳­ca sta­no­wi­豉 prze­strze prze­tar­g闚 po­li­tycz­nych sk堯­co­nych mi­dzy so­b su­we­re­n闚 dziel­nic 郵御­kich. To w jej lo­chach w 1293 ro­ku 闚­czes­ny w豉d­ca ksi­stwa Hen­ryk III Bia­造 u­wi­zi swe­go stry­jecz­ne­go bra­ta Hen­ry­ka V Gru­be­go. Przy­czy­n ro­dzin­nych wa­郾i by spa­dek po Hen­ry­ku Pro­bu­sie, kt­ry za­pi­sa w te­sta­men­cie zie­mi wro­c豉w­sk ksi­ciu g這­gow­skie­mu, lecz nie­za­do­wo­le­ni z ta­kie­go wy­bo­ru wro­c豉w­scy miesz­cza­nie nie ze­zwo­li­li na je­go re­a­li­za­cj i na swe­go zwierz­chni­ka wy­bra­li Hen­ry­ka V. Ten por­wa­ny z k­pie­li i przy­wle­czo­ny na­go do G這­go­wa zo­sta zam­kni­ty w cias­nej 瞠­laz­nej skrzy­ni, bez mo­磧i­wo­ci wy­pros­to­wa­nia ko­czyn i swo­bod­nych ru­ch闚, z dwo­ma nie­wiel­ki­mi o­two­ra­mi: na je­dze­nie i pi­cie, oraz na to dru­gie. Hen­ryk twar­dy by i wy­trzy­ma w ta­kich wa­run­kach p馧 ro­ku, ale kie­dy w je­go cie­le za­gnie­dzi­造 si ro­ba­ki, nie da ra­dy - w ma­ju 1294 pod­pi­sa uk豉d, na mo­cy kt­re­go zrzek si na rzecz swe­go o­praw­cy cz­軼i spor­ne­go ksi­stwa.




MIASTO I ZAMEK NA XVIII-WIECZNYCH RYCINACH FREIDRICHA BERHNARDA WERNERA

W

1331 roku sto­li­c ksi­stwa g這­gow­skie­go pod wsp鏊­nym pa­no­wa­niem Ja­na 圭i­naw­skie­go o­raz Hen­ry­ka IV 畝­ga­skie­go za­a­ta­ko­wa­造 i pod­st­pem zdo­by­造 woj­ska cze­skie Ja­na Luk­sem­bur­czy­ka. 圭i­naw­ski szy­bko do­ga­da si z Cze­cha­mi i w za­mian za mo­磧i­wo嗆 u­trzy­ma­nia po­zo­sta­造ch d鏏r od­da swo­j cz窷 mia­sta; do zbroj­ne­go kon­flik­tu do­sz這 na­to­miast po­mi­dzy Luk­sem­bur­czy­kiem a dru­gim z w豉­軼i­cie­li, sy­nem Hen­ry­ka IV - Hen­ry­kiem V 疾­laz­nym. Hen­ry­ko­wi u­da­這 si na­wet na pe­wien czas prze­j望 za­mek, za­a­ta­ko­wa­ny jed­nak od wscho­du przez pol­skie­go kr­la Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go nie by w sta­nie wal­czy na dwa fron­ty i w 1344 zmu­szo­ny zo­sta do z這­瞠­nia ho­du len­ne­go kr­lo­wi czes­kie­mu, uzys­ku­j帷 dzi­ki te­mu 豉s­k i po­這­w G這­go­wa. W za­cho­wa­nej cz­軼i mia­sta je­den z je­go po­tom­k闚, ksi­輳 Jan I na po­cz徠­ku XV stu­le­cia wzni鏀 no­wy, ju w pe­軟i mu­ro­wa­ny za­mek, zbu­do­wa­ny z wy­ko­rzy­sta­niem ist­nie­j­cej wcze­郾iej go­tyc­kiej wie­篡 i miej­skie­go mu­ru o­bron­ne­go. Pe­ni on od­t康 funk­cj sie­dzi­by czes­kich u­rz璠­ni­k闚 kr­lew­skich, w kt­rej re­zy­do­wa­li m.in. bra­cia kr­la Czech W豉­dy­s豉­wa Ja­giel­lo­czy­ka, a p騧­niej w豉d­cy Pol­ski: Jan Ol­bracht i Zyg­munt Ja­giel­lo­czyk, zna­ny nam bli­瞠j ja­ko Zyg­munt Sta­ry.



FRAGMENT PLANU PODZAMCZA Z 1736 ROKU, ZAMEK NA DOLE PO LEWEJ

Z

ygmunt Ja­giel­lo­czyk mie­szka w g這­gow­skim za­mku w la­tach 1498-1506 pod­no­sz帷 go z ruin b­d­cych kon­sek­wen­cj to­cz­cej si dzie­si耩 lat wcze­郾iej woj­ny z kr­lem w­gier­skim Ma­cie­jem Kor­wi­nem. O ska­li znisz­cze z cza­s闚 te­go kon­flik­tu mo­瞠 鈍iad­czy fakt, 瞠 pod­czas o­bl­瞠­nia mia­sta w 1488 ro­ku na wy­sp tum­sk w ci­gu tyl­ko je­dne­go dnia spa­d這 120 po­cis­k闚 z du­篡ch dzia, nie li­cz帷 kul z dzia mniej­szych oraz z bro­ni r璚z­nej. Z bom­bar­dy 鈍id­nic­kiej od­da­no w闚­czas 17 strza­堯w, za z le­gnic­kiej, za­li­cza­nej do trzech naj­wi瘯­szych pu­szek 郵­skich, 14 strza­堯w do cza­su, gdy p­k豉. Do prac przy od­bu­do­wie za­mku Zyg­munt za­trud­ni ar­chi­tek­t闚 w這s­kich - nie da­ne mu by­這 jed­nak o­so­bi­cie jej nad­zo­ro­wa, gdy w 1506 ro­ku zo­sta kr­lem Pol­ski i wy­je­cha do Kra­ko­wa. W ro­ku 1574 cz窷 bu­dyn­k闚 za­wa­li­豉 si, a w 1615 za­mek sp這­n掖 w wiel­kim po­瘸­rze mia­sta. Pr­bo­wa­li ra­to­wa go: sta­ro­sta Ru­dolf von Zed­itz i Jan Ber­nard von Her­ber­stein, kt­ry w la­tach 1652-69 nad­zo­ro­wa pra­ce przy ba­ro­ko­wej prze­bu­do­wie re­zy­den­cji na­da­j­cej jej for­m pa­豉­co­w, zbli­穎­n do wy­gl­du wsp馧­czes­ne­go.




DWIE PI艼NE POCZT紟KI Z WIZERUNKIEM ZAMKU GΜGOWSKIEGO
POWY浩J: ELEWACJA POΣDNIOWO-WSCHODNIA, PRZED NI UWIECZNIONY KONCERT ORKIESTRY D邛EJ, OKOΜ 1915
PONI浩J: NIE ISTNEJ。E JU, ZNISZCZONE PODCZAS 2. WOJNY 名IATOWEJ SKRZYDΜ POΣDNIOWO-ZACHODNIE, OKOΜ 1910

P

od­czas wo­jen na­po­le­o­skich G這­g闚 zna­laz si na tra­sie mar­szu wojsk fran­cus­kich z Dre­zna do War­sza­wy i tu­taj w sier­pniu 1807 przez kr­tki czas mia swo­j kwa­te­r sam Na­po­le­on Bo­na­par­te. W ro­ku 1814 da­wny gmach ksi­輳­cy po­wr­ci w r­ce pru­skie, by pod ko­niec XIX wie­ku przej嗆 ko­lej­n prze­bu­do­w w ce­lu a­dap­ta­cji go na sie­dzi­b s­du kr­lew­skie­go i pry­wat­ne lo­ka­le mie­szkal­ne. Znisz­czo­ny zi­m 1945 obiekt od­bu­do­wa­no w la­tach 1971-83 na po­trze­by Mu­ze­um Hut­nic­twa i Od­lew­nic­twa Me­ta­li Ko­lo­ro­wych, cho pier­wsza wy­sta­wa o­twar­ta zo­sta­豉 je­szcze w ru­inach w ro­ku 1967. Obec­nie w za­mku mie­軼i si Mu­ze­um Ar­che­o­lo­gicz­no-Hi­sto­rycz­ne.



RUINA ZAMKU KSI*犴EGO W DRUGIEJ POΜWIE LAT 50. XX WIEKU

ZAMEK PO ODBUDOWIE WIDZIANY Z TEJ SAMEJ PERSPEKTYWY


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


Z

amek zbu­do­wa­ny zo­sta w p馧­noc­no-za­chod­nim na­ro­ni­ku mia­sta, na le­wym brze­gu rze­ki Odry. Strzeg on prze­pra­wy, a p騧­niej mo­stu, kt­rym bieg wa­積y stra­te­gicz­nie trakt do Wiel­ko­pol­ski. Wa­row­nia znaj­do­wa­豉 si w ob­r­bie for­ty­fi­ka­cji miej­skich, od mia­sta o­to­czo­na by­豉 jed­nak fo­s. Naj­star­szym ist­nie­j­cym e­le­men­tem ar­chi­te­ktu­ry zam­ko­wej jest ko­lis­ta wie­瘸 obron­na wznie­sio­na w dru­giej po­這­wie XIII wie­ku z ce­g造 u­k豉­da­nej w w­tku wen­dyj­skim. Po po­瘸­rze w 1291 ro­ku roz­po­cz­to for­mo­wa­nie no­we­go re­gu­lar­ne­go za­這­瞠­nia, roz­pla­no­wa­ne­go na rzu­cie pro­sto­k­ta o wy­mia­rach 38x49 me­tr闚, w sk豉d kt­re­go, o­pr鏂z wie­篡, wcho­dzi­造 mu­ry ob­wo­do­we i dwa je­dno­trak­to­we bu­dyn­ki sto­j­ce przy ich kr­tszych bo­kach.




PLAN ZAMKU WG B. GUERQUINA, CIEMNYM KOLOREM OZNACZONO ZARYS ZAMKU 吐EDNIOWIECZNEGO

N

a prze­strze­ni wie­k闚 gmach wie­lo­krot­nie pod­da­wa­ny by prze­bu­do­wom i mo­der­ni­zac­jom, z kt­rych naj­wi瘯­szy wp造w na je­go wy­gl康 i uk豉d prze­strzen­ny mia­豉 XV-wie­czna roz­bu­do­wa o trze­ci, p馧­no­cny bu­dy­nek mie­szkal­ny, a ta­k瞠 prze­bu­do­wa z dru­giej po­這­wy XVII stu­le­cia, pod­czas kt­rej do­sta­wio­no po­逝­dnio­we skrzy­d這 i ar­ka­d z log­gi przy skrzy­dle wschod­nim. Po­zo­sta­貫 bu­dyn­ki pod­wy­szo­no w闚­czas o jed­n kon­dy­gna­cj, zmie­nio­no u­k豉d i cha­rak­ter wn皻rz, uje­dno­li­co­no o­two­ry o­kien­ne, a ele­wa­cj ze­wn皻rz­n o­zdo­bio­no w zgo­dzie z obo­wi­zu­j­cym sty­lem ba­ro­ko­wym. Pod ko­niec XIX wieku po­no­wnie zmie­nio­no uk豉d po­miesz­cze zam­ko­wych, we­wn徠rz cy­lin­drycz­nej wie­篡 za­這­穎­no kla­tk scho­do­w, na jej par­te­rze prze­bi­to no­wy otw鏎, a szczyt zwie­czo­no klin­kie­ro­wym kre­ne­la­瞠m. Po dru­giej woj­nie 鈍ia­to­wej pod­j­ta zo­sta­豉 de­cy­zja o ro­ze­bra­niu znisz­czo­ne­go skrzy­d豉 po­逝­dnio­we­go i za­st­pie­niu go ma­這 e­ste­tycz­nym be­to­no­wym mu­rem pa­ra­wa­no­wym. Po­zo­sta­貫 bu­dyn­ki pod­nie­sio­no z ruin i ude­ko­ro­wa­no ba­ro­ko­w sza­t ar­chi­te­kto­nicz­n.



SKRZYDΜ POΣDNIOWO-WSCHODNIE Z PRZEJAZDEM BRAMNYM

MUR KURTYNOWY W MIEJSCU SKRZYDx POΣDNIOWO-ZACHODNIEGO


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


Z

dawnej re­zyden­cji ksi­膨t g這­gow­skich do dzi za­cho­wa­豉 si XIII-wie­czna go­ty­cka wie­瘸, na­ro­積a skar­pa od stro­ny fo­sy i fra­gmen­ty mu­r闚 u­kry­tych pod wsp馧­cze­sny­mi tyn­ka­mi, w tym obec­ny prze­jazd bra­mny. Dzi swo­j sie­dzi­b w za­mku ma Mu­ze­um Ar­che­olo­gicz­no-Hi­sto­ry­czne ze zbio­rami po­cho­dz­cy­mi g堯­wnie z ba­da wy­ko­pa­lis­ko­wych pro­wa­dzo­nych na te­re­nie bu­do­wy hu­ty Mie­dzi "G這­g闚", na Ostro­wie Tum­skim i na Sta­rym Mie­軼ie, m.in. od­kry­ty w 1987 ro­ku przez zdu­mio­nych dzia­ko­wi­cz闚 skarb li­cz­cy po­nad 20 ty­si­cy mo­net 鈔e­dnio­wiecz­nych, skarb oz­d鏏 i mo­net z X wie­ku o­raz sta­ro­篡t­ne wy­ro­by z br­zu. W mu­ze­um o­bej­rze mo­積a r闚­nie eks­po­zy­cj do­ku­men­tu­j­c hi­sto­ri o­sad­nic­twa w do­rze­czu Od­ry, XII-wie­czn re­kon­stru­kcj men­ni­cy, wy­sta­w po­鈍i­co­n hi­sto­rii zie­mi g這­gow­skiej, mi­li­ta­ria, a na­wet ko­lek­cj sta­rych ra­dio­od­bior­ni­k闚 i gra­mo­fo­n闚 o­raz ma­lar­stwo wsp馧­czes­ne.





FRAGMENTY EKSPOZYCJI MUZEALNEJ NA ZAMKU


Wst瘼 do muzeum jest biletowany, na dziedziniec - wolny


Bezp豉tne fotografowanie i filmowanie na u篡tek prywatny


Zakaz wprowadzania ps闚 na teren muzeum


Godziny otwarcia / Ceny bilet闚


WIDOK Z WIE玆 ZAMKOWEJ W KIERUNKU P茛NOCNO-WSCHODNIM NA MOST TOLERANCJI...

I NA POΣDNIOWY-ZACH笈, GDZIE ROZCI:A SI SKWER Z POMNIKIEM DZIECI GΜGOWSKICH I RUIN KO列IOx 名. PIOTRA


DOJAZD


Z

amek po­這­穎­ny jest przy ul. Bra­ma Brzo­stow­ska, tu nad Od­r, obok wy­so­kie­go r­穎­we­go mo­stu zwa­ne­go Mo­stem To­le­ran­cji. Po wyj­軼iu z dwo­rca PKP na­le­篡 skr­ci w le­wo w ul. 1 ma­ja, da­lej i嗆 pro­sto ul. Nad­brze­n, trzy­ma­j帷 kurs w kie­run­ku wscho­dnim (20 min.). (ma­pa zam­k闚 wo­je­w鏚z­twa)


Sa­mo­ch鏚 za­par­ko­wa mo­na przy ul. Zam­ko­wej (za­ple­cze zam­ku) lub na pla­cy­ku przy ul. Nad­odrza­skiej, vis-a-vis g堯­wne­go wej­軼ia do mu­ze­um.


Rower mo積a wpro­wa­dzi na dzie­dzi­niec zam­ko­wy.




LITERATURA


1. M. Chorowska: Zamek jako rezydencja ksi捫璚a na Dolnym 奸御ku...
2. M. Chorowska: Rezydencje 鈔edniowieczne na 奸御ku, OFPWW 2003
3. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
4. I. T. Kaczy雟cy: Zamki w Polsce po逝dniowej, Muza SA 1999
5. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001
6. J. Szymczak: Zamki i pieni康ze w 鈔edniowiecznej Polsce


WIDOK ZAMKU OD STRONY DAWNYCH OGROD紟


W pobli簑:
Jakub闚 - relikty zamku z XIV w., 12 km
Czerna - zamek z XVI w., przebudowany, 18 km
Siedlisko - ruina bastionowego zamku szlacheckiego z XVI w., 33 km
Chobienia - zamek z XVI w., 34 km
G鏎a - relikty zamku ksi捫璚ego z XIV/XV w., 35 km
Lubin - kaplica zamku ksi捫璚ego z XIV w., 38 km




POWR紘

STRONA G紟NA

tekst: 2004
fotografie: 2011
© Jacek Bednarek