*** RUINA ZAMKU RYCERSKIEGO W 名INACH ***

.

STRONA G紟NA

ZA GRANIC

GALERIA

MAPY

KONTAKT

SHIRO & BASIA

名INY

ruina zamku rycerskiego

ZAMEK W 名INACH Z LOTU PTAKA

DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


H

istoria osadnictwa obronnego w 安inach si­ga co naj­mniej XI stu­le­cia, gdy w miej­scu tym wznie­sio­no drew­nia­ny gr鏚 wa­ro­wny strze­g­cy pro­wa­dz­cej przez Prze­喚cz Lu­baw­sk dro­gi han­dlo­wej do Czech. By mo­瞠 za­st­pi on star­sz, wcze­sno­鈔e­dnio­wie­czn o­sa­d, ja­ka w opi­nii nie­kt­rych ba­da­czy mia­豉 znaj­do­wa si we wscho­dniej cz­軼i wzg­rza zam­ko­we­go a do znisz­cze­nia jej przez od­dzia­造 cze­skie. Fun­kcjo­no­wa­nie gro­du w cza­sach Bo­le­s豉­wa Krzy­wo­uste­go po­twier­dza frag­ment re­la­cji spi­sa­nej przez pra­skie­go kro­ni­ka­rza Kos­ma­sa (zm. 1125), zgod­nie z tre­軼i kt­rej cze­ski w豉­dy­ka Mu­ti­na, uda­j帷, i wy­je­d瘸 na po­lo­wa­nie na dzi­ki, spo­tka si po­ta­jem­nie w 1108 ro­ku ze swym stry­jem Nie­mo­jem na zam­ku Zvi­ni In Po­lo­nia, by om­wi pla­ny spis­ku w ce­lu oba­le­nia ksi­cia Sve­to­po­lu­ka. Jest to naj­star­szy za­cho­wa­ny tekst 廝鏚­這­wy wy­mie­nia­j­cy z naz­wy 鈔e­dnio­wiecz­ne za­這­瞠­nie o­bron­ne w 安i­nach.



P茛NOCNA ELEWACJA BAROKOWEGO PAxCU, STAN W 2020 ROKU

P

o raz ko­lej­ny wspo­mi­na o nim bul­la pro­tek­cyj­na dla die­ce­zji wroc­豉w­skiej spo­rz­dzo­na przez je­dy­ne­go w his­to­rii Ko­軼io­豉 an­giel­skie­go pa­pie­瘸 Ha­dria­na IV (zm. 1159), okre­郵a­j­ca gr鏚 mia­nem kasz­te­la­nii – jed­no­stki ad­mi­ni­stra­cyj­nej pod­le­ga­j­cej zwierz­chni­ctwu ksi­cia 郵御­kie­go Bo­le­s豉­wa Ro­gat­ki (zm. 1278) lub je­go sy­na, ksi­cia ja­wor­skie­go Hen­ry­ka Brzu­cha­te­go (zm. 1296). W la­tach po­mi­dzy 1230 a 1248 wzmian­ko­wa­ni s ka­szte­la­no­wie Ta­der ca­stel­la­nus de Swi­na (1230), co­mes Ja­xa ca­stel­la­nus de Swi­na (1242) oraz Pe­tri­co ca­stel­la­nus de Zu­ini (1248). Nie zna­ne s jed­nak do­k豉d­niej­sze lo­sy zam­ku z te­go o­kre­su. We­d逝g jed­nej z hi­po­tez, wraz u­kszta­to­wa­niem si w po­blis­kim Bol­ko­wie no­we­go re­gio­nal­ne­go cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go gr鏚 stra­ci istot­ne dla w豉d­c闚 鈍id­nic­kich zna­cze­nie i prze­szed w pry­wat­ne r­ce. We­d逝g in­nej na­to­miast, 安i­ny jesz­cze za cza­s闚 po­ga­skich sta­no­wi­造 sie­dzi­b s這­wia­skich w豉­dy­k闚 z ro­du pa­n闚 安i­ska G這­wa, kt­rzy po za­j­ciu 奸­ska przez Mie­szka I sta­li si wa­sa­la­mi Pia­st闚, otrzy­mu­j帷 od po­tom­k闚 W豉­dy­s豉­wa Wyg­na­ca fun­kcj kasz­te­la­n闚, ja­k pe­ni­li do chwi­li bu­do­wy przez Bol­ka I wa­ro­wni w po­blis­kim mia­ste­czku Hain (obec­nie Bol­k闚).



HERB RODU VON SCHWEINICHEN (名INK紟) PRZY WEJ列IU DO ZAMKU


Najstarsza zachowana nazwa osady to Zvini (in Polonia) u篡­ta przez Kos­ma­sa w kro­ni­ce z 1108 ro­ku. Ter­min ten z cza­sem ewo­lu­owa, i tak bul­la pa­pies­ka z 1155 wska­zu­je jesz­cze na Zpi­ni, pod­czas gdy w do­ku­men­cie z 1245 ro­ku wid­nie­je ju jej zmo­dy­fi­ko­wa­na for­ma Su­ini. W 1272 po­ja­wia si okre­郵e­nie Swin, a p騧­niej Swi­ni­no (1311), Swyn (1313), Swei­na (1325) oraz Swey­ne (1407). Po­cz患­szy od XV stu­lecia wraz z na­p造­wem lud­no­軼i ger­ma­skiej kszta­to­wa­造 si nie­miec­kie de­fi­ni­cje wa­row­ni: Schwein­hau­sen (1668), Schwein­haus (1726), Schwein­haus­burg (1827). Przed dru­g woj­n 鈍ia­to­w miej­sco­wa lud­no嗆 okre­郵a­豉 za­mek mia­nem das al­te Sau­hau­sel, na­to­miast tu po woj­nie na­zy­wa­no go brzyd­ko 安i­nio­gro­dem.


名INY WIDZIANE Z WIE玆 ZAMKU W BOLKOWIE

D

awny gr鏚 ksi捫璚y przeszed najpewniej jesz­cze przed 1272 w r­ce ry­cer­skie, sko­ro na do­ku­men­cie Bo­le­s豉­wa Ro­gat­ki z te­go ro­ku wy­st­pu­je ju do­mi­nus Jan de Swin. P騧­niej­sze 廝鏚­豉 wska­zu­j Pe­te­ra, Kon­ra­da i Gun­ze­li­na de Swy­ne (zm. 1327/28) ja­ko ko­lej­nych w豉­ci­cie­li li­cz­ce­go po­nad dwa­dzie­軼ia wsi ma­j徠­ku, kt­rym w ro­ku 1323 za­rz­dza Hen­ri­cus de Swyn (zm. ok. 1355), dwo­rza­nin Hen­ry­ka ja­wor­skie­go i Bol­ka zi­bic­kie­go, uczest­nik wy­pra­wy krzy­穎­wej na Ro­dos, a tak­瞠 przed­sta­wi­ciel ry­cer­stwa strze­li­skie­go pod­czas ho­du sk豉­da­ne­go kr­lo­wi Czech Ja­no­wi Luk­sem­bur­skie­mu. Praw­do­po­do­bnie z je­go ini­cja­ty­wy w pier­wszej po­這­wie XIV wie­ku w miej­scu drew­nia­no-ziem­nych u­moc­nie wznie­sio­no o­to­czo­n mu­rem ka­mien­n wie­輳 mie­szkal­n. Od­t康 ta ma­syw­na go­tyc­ka bu­do­wla, kil­ku­krot­nie roz­bu­do­wy­wa­na, mo­der­ni­zo­wa­na i prze­kszta­ca­na we­dle aktu­al­nych tren­d闚 oraz po­trzeb, a do 1769 ro­ku s逝­篡­豉 郵御­kiej ga­喚­zi ro­du za jej g堯w­n sie­dzi­b i sym­bol je­go wie­lo­wie­ko­we­go pa­no­wa­nia na tych ziem­iach.



ZAMEK NA OBRAZIE FLEGLA Z LO玆 PAN紟 VON SCHWEINICHEN W KO列IELE POKOJU W JAWORZE, 1655
JEST TO NAJSTARSZY ZNANY WIZERUNEK REZYDENCJI W 名INACH

S

yn Hen­ry­ka Nic­kel (zm. 1370/71) mia trzech m瘰­kich po­tom­k闚: Gun­czi­la (zm. 1407/09), Ja­mo vom Sweyn (zm. ok. 1400) oraz Hein­ri­cha (zm. 1441), zwa­ne­go Ody­cem, pro­to­pla­sty li­nii ro­do­wej Jä­gen­dorf, kt­rej przed­sta­wi­cie­le 篡­j do dzi w Niem­czech, W這­szech, a na­wet w da­le­kiej Bra­zy­lii. Za­這­篡­cie­lem m這d­szej li­nii Schwei­ni­che­n闚 ze 安in by Gun­czil vom Swey­ne (zm. przed 1443), przej­mu­j帷 ma­j­tek po wu­ju, tak­瞠 Gun­czi­lu (synu Nic­ke­la, zm. 1407/09). Za­st­pi go Gun­czil Swei­ni­chen von Swein (zm. 1503 w wie­ku 83 lub 93 lat), ry­cerz-ra­bu, kt­re­mu przy­pi­su­je si za­bi­cie kon­ku­ren­ta Han­sa von Tschirn (zm. ok. 1455) z po­blis­kiej P這­ni­ny, a z do­ko­na bar­dziej tw鏎­czych – roz­bu­do­w zam­ku o za­cho­dni bu­dy­nek miesz­kal­ny i no­we umoc­nie­nia.



名INY NA RYCINIE F. B. WERNERA, "TOPOGRAPHIA SEU COMPENDIUM SILESIAE 1744-68"


Zgodnie z legend herbow nazwisko 安inka po­cho­dzi od dzi­ka, zwa­ne­go daw­niej 鈍i­ni. Jak m­wi po­da­nie, po raz pier­wszy przy­j掖 je nie­ja­ki Bi­w鎩, kt­ry w 721 ro­ku po­da­ro­wa kr­lo­wej Li­bu­szy w豉­sno­r璚z­nie upo­lo­wa­ne­go, a we­d逝g in­nej wer­sji z豉­pa­ne­go 篡w­cem ody­ca, za co w na­gro­d otrzy­ma herb z dzi­kiem, oko­licz­ne zie­mie i cno­t ksi篹­nicz­ki Ka­zi.

R鏚 安ink闚 nazw przej掖 od 安in, grodu kasztela雟kiego, kt­ry w po­這­wie XIII wie­ku stra­ci na zna­cze­niu na rzecz zam­ku w Bol­ko­wie. R鏚 ten zna­ny by nie tyl­ko na 奸­sku, ale tak­瞠 w Pol­sce, Cze­chach oraz Niem­czech - z je­go wiel­ko­pol­skiej ga­喚­zi (pie­cz­tu­j­cej si in­nym her­bem) po­cho­dzi m.in. ar­cy­bi­skub gnie­nie­ski Ja­kub 安in­ka (zm. 1314). Zgod­nie z te­ori 郵御­kie­go his­to­ry­ka Kon­stan­ti­na von Schwei­ni­chen w 鈔e­dnio­wie­czu ist­nia­這 wie­le ro­d闚 o wsp鏊­nym mia­nie „安i­ska G這­wa”, kt­re p騧­niej de­kre­tem jed­ne­go z kr­l闚 czes­kich otrzy­ma­造 her­by o po­dob­nych mo­ty­wach, przy czym owi 郵御­cy 安in­ko­wie, ja­ko ga­陰 g堯w­na i naj­star­sza, otrzy­ma mie­li herb przed­sta­wia­j­cy ody­ca w pe­nej po­sta­ci. W XIV wie­ku wraz z upad­kiem pol­skich oby­cza­j闚 na dwo­rze ksi­輳­cym s這­wia­sko brzmi­ce naz­wi­sko za­cz­這 ule­ga stop­nio­wej ger­ma­ni­za­cji, i tak okre­郵e­nie Swyn, Zu­ini i Swi­ni­no zo­sta­這 prze­kszta­co­ne w Swin i Swein, aby pod ko­niec XV stu­le­cia otrzy­ma ju w pe­ni nie­mie­ck for­m Schwei­ni­chen.


名INY NA RYCINIE F. B. WERNERA, "TOPOGRAPHIA SEU COMPENDIUM SILESIAE 1744-68"
NA PIERWSZYM PLANIE KO列I茛 ZAMKOWY 名. MIKOxJA, W ODDALI ZAMEK W BOLKOWIE

W

1456 roku urodzi si Burgmann von Schweinichen (zm. 1566), kt­ry do­篡 nie­by­wa­貫­go wr璚z wie­ku 110 lat, a 鄉ier przy­nio­s豉 mu nie sta­ro嗆 lecz zwy­k貫 prze­zi­bie­nie, ja­kie­go na­ba­wi si na po­lo­wa­niu. Je­go syn Jo­hann Si­gi­smund Star­szy (zm. 1606) naj­wy­ra­niej o­dzie­dzi­czy do­bre ge­ny oj­ca, gdy i on r闚­nie cie­szy si d逝­gim 篡­ciem. Nie da­ne mu by­這 jed­nak sma­ko­wa bez o­gra­ni­cze wszyst­kich je­go u­ro­k闚, po­nie­wa wy­cho­wa­na w su­ro­wej pro­te­stan­ckiej re­gu­le 穎­na Bar­ba­ra von Roth­kirch (zm. 1586) ja­ko­by o­gra­ni­cza mia­豉 Jo­han­no­wi ilo嗆 spo­篡­wa­ne­go wi­na do jed­nej czar­ki dzien­nie, a i to pod wa­run­kiem, 瞠 ten wcze­郾iej przy­swo­i i po­tra­fi stre­ci ca­陰 stro­n Pis­ma 安i­te­go. Owo­cem ich ma­瞠­stwa by je­dy­ny syn Adam, a tak­瞠 przy­bra­na c鏎­ka, sie­ro­ta po ku­zy­nie, Ur­szu­la von Zeid­litz (zm. 1588), kt­ra ode­sz豉 w wie­ku 17 lat po­kn­wszy ig­喚. We­d逝g tra­dy­cji, nie by to wy­pa­dek, lecz sa­mo­b鎩­stwo, gdy dziew­czy­na za­ko­cha­豉 si w m篹­czy­nie ni­sze­go sta­nu i wo­la­豉 鄉ier ni ma­瞠­stwo z wy­zna­czo­nym przez przy­bra­nych ro­dzi­c闚 kan­dy­da­tem.



PRZY MO列IE ZAMKOWYM

P

o 鄉ier­ci Bar­ba­ry Jo­hann wszed w ka­ry­god­ny, we­dle dzi­siej­szych stan­dar­d闚, zwi­zek z 15-let­ni Ka­tha­ri­n von Som­mer­feldt und Fal­ken­hain (zm. 1630). Po­mi­mo, 瞠 w chwi­li 郵u­bu „pan m這­dy” li­czy ju 81 wio­sen, uda­這 mu si sp­dzi z m這­d 穎­n ko­lej­nych 15 lat 篡­cia, do­cho­wu­j帷 si dw鏂h sy­n闚. Je­den z nich, Jo­hann Si­gis­mund M這d­szy (zm. 1664), w pier­wszej po­這­wie XVII wie­ku do­ko­na wiel­kiej prze­bu­do­wy zam­ku w sty­lu re­ne­san­so­wym, na­da­j帷 mu for­m zbli­穎­n do w這­skich re­zy­den­cji z tam­te­go okre­su. Pod nad­zo­rem spro­wa­dzo­ne­go z Ita­lii ar­chi­te­kta sie­dzi­ba ro­du von Schwei­ni­chen po­dzie­lo­na zo­sta­豉 na za­mek g鏎­ny z go­tyc­k wie­膨 oraz dol­ny z no­wym re­pre­zen­ta­cyj­nym pa­豉­cem i ob­wa­ro­wa­nia­mi ty­pu ba­ste­jo­we­go. W ra­mach tej in­wes­ty­cji e­ste­ty­czne am­bi­cje w豉­ci­cie­la zna­la­z造 swo­je od­bi­cie w od­no­wio­nych wn­trzach star­szych bu­dyn­k闚 i ich de­ko­ra­cji ma­lar­skiej, no­wych ele­wa­cjach, a tak­瞠 re­ne­san­so­wych da­chach, por­ta­lach i obra­mie­niach o­kien­nych. Jo­han­nes Si­gis­mund by po­dr騜­ni­kiem i te­ozo­fem. Dzi­ki sze­ro­kim kon­tak­tom z mis­ty­ka­mi, al­che­mi­ka­mi i r­穎­krzy­穎w­ca­mi za­這­篡 w 安i­nach bi­blio­te­k mis­ty­czno-te­ozo­fi­czn; spro­wa­dzi te do zam­ku s豉w­ne­go mis­ty­ka Ja­ku­ba Bo­ehme, kt­ry w 1624 ro­ku na­pi­sa tu swo­je trzy dzie­豉, w鈔鏚 nich Po­s豉­nie do sprag­nio­nej i g這d­nej du­szy. Kie­dy zmar, na je­go na­grob­ku wy­kuto: W naj­le­pszym wie­ku m瘰­kim usu­n掖 si od 鈍ia­ta do­czes­ne­go i sp­dzi wi瘯­sz cz窷 篡­cia na sa­mot­nych ba­da­niach ta­jem­nic Bo­ga i przy­ro­dy, przy czym jed­no­cze­郾ie sw鎩 za­mek 安i­ny wiel­kim kosz­tem upi瘯­szy i roz­bu­do­wa.



名INY W 2. POΜWIE XVIII WIEKU, Z PRAWEJ - ZAMEK W BOLKOWIE


PIJANY JAK 名INKA

Rycerski r鏚 von Schweinichen znany by z wiel­kie­go za­mi­這­wa­nia do al­ko­ho­li, a w szcze­g鏊­no­軼i do wi­na, kt­re ku­po­wa­no cz­sto i w ogrom­nych ilo­ciach. Wie­lo­wie­ko­wa prak­ty­ka spra­wi­豉, 瞠 z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie or­ga­niz­my 安in­k闚 o­si­ga­造 co­raz wy­szy pr鏬 od­por­no­軼i na pro­cen­ty, czy­ni帷 ich nie­zr闚­na­ny­mi w pi­jac­kich kon­fron­ta­cjach z s­sia­da­mi i oko­licz­n szla­cht. Le­gen­d ob­r鏀 przy­pa­dek Ge­or­ga von Schwei­ni­chen, kt­ry za­這­篡 si z pew­nym pol­skim pa­nem, kto wi璚ej wi­na wy­pi­je i pod st馧 nie pad­nie. Staw­ka za­k豉­du by­豉 wy­so­ka: ze swej stro­ny Ge­org po­sta­wi 1000 du­ka­t闚, a 闚 Po­lak - prze­pi瘯­n ka­re­t za­prz­穎­n w sze嗆 wspa­nia­造ch ko­ni. Kie­dy ra­mi w ra­mi ko­czy­li dwu­dzie­st bu­tel­k, 安in­ka roz­ka­za, aby przy­nie嗆 drew­nia­ny ce­ber do po­je­nia ko­ni i na­pe­niw­szy wi­nem za jed­nym za­ma­chem wy­pi ca­陰 je­go za­war­to嗆. Pod pol­skim szla­chci­cem no­gi si ugi­造. Nie odez­wa­wszy si s這­wem po­wo­li wsta i za­ta­cza­j帷 si wy­szed.

Ta oraz in­ne opo­wie­軼i mia­造 wp造w na ukszta­to­wa­nie si mi­tu o nie­ogra­ni­czo­nych mo­li­wo­軼iach 安in­k闚, w ja­ki za­pe­wne nie­kt­rzy z nich uwie­rzy­li, che­pi帷 si pu­blicz­nie, nie­opatrz­nie pro­wo­ku­j帷 los i spro­wa­dza­j帷 na sie­bie k這­po­ty. Jed­nym z ta­kich na­iw­nych by Kon­rad von Schwei­ni­chen, kt­ry – jak m­wi le­gen­da - pod­czas su­to za­kra­pia­nej ucz­ty o鈍iad­czy but­nie, i na­wet sam dia­be nie da­by mu ra­dy, a je­li ma go por­wa, to niech zro­bi to tu i teraz. Po tych s這­wach roz­leg si grzmot i po­ja­wi pio­run ude­rza­j帷 pro­sto w go­spo­da­rza. Trzy­ma­ny przez 安in­k kie­lich uleg ca­ko­wi­te­mu sto­pie­niu i wraz z nim zo­sta po­cho­wa­ny.


ZAMEK W 名INACH NA GRAFICE Z POCZ﹗KU XIX WIEKU

J

ohann Sigismund M這dszy nigdy si nie o瞠ni i nie mia pra­wo­wi­te­go dzie­dzi­ca, w zwi您­ku z czym po je­go 鄉ier­ci za­mek prze­szed w r­ce bra­tan­ka, Ern­sta von Schwei­ni­chen (zm. 1695), a na­st瘼­nie je­go sy­na, prus­kie­go po­rucz­ni­ka Ge­or­ga Ern­sta (zm. 1702). Gdy ten zmar, ma­j­tek ob­j­li wsp鏊­nie wdo­wa po Ge­or­gu, Er­dmu­the So­phia (zm. 1729) i je­go naj­star­szy brat Hans Ernst (zm. 1704). Osta­tecz­nie do­bra zna­la­z造 si pod ku­ra­te­l Sieg­mun­da Sey­frie­da ba­ro­na von Zed­litz, kt­ry w 1713 ro­ku za su­m 24,000 ta­la­r闚 zby je zi­cio­wi Ge­or­ga Ern­sta, Se­ba­stia­no­wi Hein­ri­cho­wi von Schwei­nitz (zm. 1721), przed­sta­wi­cie­lo­wi in­ne­go zna­ne­go 郵御­kie­go ro­du s這­wia­skie­go po­cho­dze­nia (pier­wot­ne naz­wi­sko: ze Swi­ca, von Svenz). Po 鄉ier­ci Se­ba­stia­na Hein­ri­cha je­go je­dy­ny syn Ernst Fer­di­nand sprze­da za­mek Han­so­wi Frie­dri­cho­wi von Schwei­nitz z Cie­cha­no­wic (zm. 1769).



RUINA ZAMKU 名INY, "TYGODNIK ILUSTROWANY" 1881

O

kres pa­no­wa­nia Han­sa Frie­dri­cha w 安i­nach sta pod zna­kiem woj­ny sie­dmio­let­niejWojna siedmioletnia (1756–1763) – wojna pomi璠zy Wielk Brytani, Prusami i Hanowerem, a Francj, Austri, Rosj, Szwecj i Saksoni. By豉 to wojna o zasi璕u 鈍iatowym – walki toczy造 si w Europie, Ameryce P馧nocnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W p騧niejszej fazie konfliktu do wojny przy陰czy造 si Hiszpania, Portugalia i Holandia, kt鏎ej si造 zosta造 zaatakowane w Indiach. Wojna ta mo瞠 by uznana za wojn hegemoniczn (wzi窸a w niej udzia wi瘯szo嗆 闚czesnych mocarstw, stanowi豉 te decyduj帷 faz w trwaj帷ych niemal sto lat zmaganiach francusko-brytyjskich o dominacj w Ameryce P馧nocnej i supremacj na 鈍iecie). Wojna charakteryzowa豉 si obl篹eniami i podpaleniami miast, ale r闚nie bitwami na otwartym polu, z wyj徠kowo ci篹kimi stratami. Ocenia si, 瞠 w czasie wojny zgin窸o od 900 000 do 1 400 000 ludzi. , pod­czas kt­rej w 1761 ro­ku wa­row­ni na­je­cha­造 i z逝­pi­造 woj­ska ro­syj­skie, nisz­cz帷 i pl­dru­j帷 jej wy­po­sa­瞠­nie o­raz wy­str鎩, nie szcz­dz帷 sta­rych gro­bo­wc闚 安in­k闚, w鈔鏚 nich miej­sca po­ch闚­ku le­gen­dar­ne­go ry­ce­rza Burg­man­na von Schwei­ni­chen. W 1769 ro­ku w wy­ni­ku przy­mu­so­wej li­cy­ta­cji do­bra na­by prus­ki mi­ni­ster sta­nu Jo­hann Hein­rich hra­bia von Chursch­wandt ze Stol­ca. No­wy w豉­ci­ciel nie zd­篡 jed­nak pod­j望 瘸d­nych dzia­豉 na rzecz u­ra­to­wa­nia ju w闚­czas o­pusz­czo­nej re­zy­den­cji, bo­wiem nie­ocze­ki­wa­nie zmar nie­spe­na dwa la­ta po tej tran­sa­kcji. Wdo­wa po nim, Mar­ia The­re­sa de do­mo hra­bi­na von Nimptsch (zm. 1806) w 1774 prze­ka­za­豉 za­mek dru­gie­mu m­穎­wi, adiu­tan­to­wi kr­la prus­kie­go Fry­de­ry­ka Wiel­kie­go, Lud­wi­ko­wi hra­bie­mu von Schla­bren­dorf (zm. 1803), a na­st瘼­nie tra­fi on w r­ce ich naj­star­szej c鏎­ki, Ma­rii Te­re­sie von Schla­bren­dorf (zm. 1862). Od­t康 a do dru­giej woj­ny 鈍ia­to­wej 安i­ny dzie­dzi­czo­ne by­造 w pro­stej li­nii przez po­tom­k闚 Ma­rii Te­re­sie i jej m­瘸, hra­bie­go Han­sa Er­ne­sta Ho­yo­sa von Sprin­zen­stein (zm. 1849).



STALORYT HUBERA WG RYSUNKU THEODORA BLATTERBAUERA, OKOΜ 1885

W

tym czasie w豉軼iciele 安in re­zy­do­wa­li g堯w­nie w Wied­niu lub na swych do­brach w Dol­nej Aus­trii, nie wy­ka­zu­j帷 wi瘯­sze­go za­in­te­re­so­wa­nia zam­kiem i je­go naj­bli­szym o­to­cze­niem. Ten, po­do­bnie jak re­zy­den­cje von Ho­yo­s闚 w Jas­trow­cu i Sta­rych Ro­cho­wi­cach, od­da­ny zo­sta w dzier­瘸­w i przez pe­wien czas wy­ko­rzy­sty­wa­ny by ja­ko ma­ga­zyn zbo­瘸 i s這­my. Pod gos­po­dar­k dzier­瘸w­c闚 安i­ny nisz­cza­造 w szyb­kim tem­pie, jed­nak praw­dzi­wie wiel­kie stra­ty przy­nio­s造 wa­row­ni hu­ra­ga­ny na­wie­dza­j­ce wie w la­tach 1840 oraz 1868, po­wo­du­j帷 zer­wa­nie da­chu wie­篡 i za­wa­le­nie si jej szczy­t闚. Dzie­豉 znisz­cze­nia do­pe­ni po­瘸r z 1875 ro­ku, ja­ki spu­sto­szy dosz­cz皻­nie zam­ko­we wn皻­rza, oraz po­t篹­na bu­rza, w efek­cie kt­rej za­wa­li­豉 si klat­ka scho­do­wa przy wie­篡. Po­mi­mo, 瞠 za­mek na­le­瘸 w闚­czas do Ru­dol­pha von Ho­yo­sa (zm. 1896), fi­lan­tro­pa i wiel­kie­go mi­這­ni­ka an­ty­k闚, ten rzad­ko by­wa na 奸御­ku, nie po­鈍i­ca­j帷 mu wi瘯­szej u­wa­gi. Je­go 闚­czes­ny stan wier­nie od­da­je pi瘯­ny wiersz Ma­cie­ja Bo­gu­sza St­czy­skie­go (zm. 1890): Gdy za­mek 安i­na w mu­rach nie mia wi­cej pa­na, nisz­cza z wol­na, od cza­su szar­pa­ny okrut­nie, wil­got­nia, gni po­wo­li. Dzi wy­gl­da smut­nie: za­pad­造 si piw­ni­ce, nieg­dy pe­ne wi­na. Wsz­dzie ru­ina nie­dba­這嗆, upad­ku przy­czy­na. 奸a­dy kom­nat, w kt­rych s ma­lo­wa ozna­ki, deszcz za­le­wa, pe­za­j po me­chach ro­ba­ki (...). Kiedy w ro­ku 1875 re­zy­du­j­cy do­tych­czas w Aus­trii hra­bio­wie Ho­yos von Sprin­zen­stein prze­nie­郵i si na 奸御k - na oca­le­nie zam­ku by這 ju za p騧­no. Naj­wy­ra­niej nie za­mie­rza­no na­wet po­dej­mo­wa 瘸d­nych dzia­豉 w tym kie­run­ku, sko­ro jesz­cze w la­tach 80. XIX wie­ku 闚­cze­sny w豉­軼i­ciel Sta­nis­laus hra­bia von Ho­yos (zm. 1918) ze­zwo­li na wy­ko­rzy­sta­nie ka­mie­nia z ru­in do bu­do­wy go­軼i­ca, a zam­ko­we piw­ni­ce wy­na­j掖 …pod u­pra­w pie­cza­rek.



JEDNA Z NAJSTARSZYCH FOTOGRAFII ZAMKU W 名INACH, WYKONANA OKOΜ 1870 ROKU
OBECNIE TEN EFEKTOWNY WIDOK ZASxNIAJ WYSOKIE DRZEWA


RUINA BAROKOWEGO PAxCU, 1903

N

a prze這mie wiek闚 zmieni這 si nastawienie w豉軼icieli wo­bec zam­ku w 安i­nach, a wraz z nim po­ja­wi­豉 si po­trze­ba ra­to­wa­nia je­go ru­in, cze­go pier­wszym wy­mier­nym e­fek­tem by no­wy dach na wie­篡, o kt­rym jed­nak pi­sa­no, 瞠 jest nie­豉d­ny. W ro­ku 1905 de­cy­zj Sta­nis­lau­sa von Ho­yo­sa wa­row­ni od­da­no pod o­pie­k or­ga­ni­za­cji Hei­mat­ve­rein Bol­ken­hain (Zwi­zek Przy­ja­ci馧 Bol­ko­we­go Ga­ju), a w la­tach 20. roz­po­cz­to trwa­j­c o­ko­這 de­ka­dy re­no­wa­cj - od­gru­zo­wa­no wte­dy i wzmoc­nio­no mu­ry zam­ko­we, za­bez­pie­czo­no skle­pie­nia, zmie­nio­no r闚­nie dach wie­篡 przy­wra­ca­j帷 mu po­przed­ni wy­gl康. Za­mek zo­sta otwar­ty dla ru­chu tu­rys­tycz­ne­go. W la­tach 30. za­trud­nio­ny na eta­cie klucz­ni­ka Au­gust Föst udo­st瘼­nia ru­in za nie­wiel­k o­p豉­t 20 fe­ni­g闚. W tym okre­sie ma­j­tek ziem­ski 安i­ny ju nie ist­nia, bo­wiem w cza­sach wiel­kie­go kry­zy­su hra­bia Ru­dolph Alois von Ho­yos Sprin­zen­stein (zm. 1945) zmu­szo­ny by sprze­da fol­wark, po­zo­sta­wia­j帷 dla sie­bie 100 he­kta­r闚 la­su i 14-he­kta­ro­w par­ce­l ze sto­j­c w jej obr­bie wa­row­ni.




RUINA NA KOLOROWANYCH POCZT紟KACH Z POCZ﹗KU XX WIEKU

K

il­ka lat p騧­niej, gdy rz­dy w Niem­czech prze­j­豉 NSDAP, lo­kal­na w豉­dza wy­st­pi­豉 z po­mys­em od­bu­do­wy zam­ku w ce­lu a­dap­ta­cji go na po­trze­by na­ro­do­wo-so­cja­lis­tycz­ne­go za­k豉­du wy­cho­wa­nia m這­dzie­篡. W zwi您­ku z tym na je­go w豉­ci­cie­lu za­cz­to wy­wie­ra na­cisk, aby ten sprze­da ru­in. Nie­ch皻­ny na­zi­stom von Ho­yos, by mo­瞠 dla ra­to­wa­nia 穎­ny, nie­mal od po­cz徠­ku woj­ny wi­zio­nej we wro­c豉w­skim a­resz­cie ge­sta­po, osta­tecz­nie zde­cy­do­wa si od­sprze­da par­ce­l zam­ko­w na rzecz w豉dz po­wia­to­wych w Ja­wo­rze, co na­st­pi­這 w dniu 25 wrze­郾ia 1941 ro­ku. Wbrew po­cz徠­ko­wym pla­nom Niem­cy jed­nak zam­ku nie od­bu­do­wa­li, prze­ka­zu­j帷 w r­ce woj­ska, kt­re w 1942 ro­ku u­rz­dzi­這 w nim ma­ga­zyn cz­軼i dla sa­mo­lo­t闚 Luft­waf­fe. Po woj­nie gmach ten sta o­pusz­czo­ny, lecz dzi­ki za­kla­sy­fi­ko­wa­niu go przez no­we w豉­dze do gro­na tzw. zam­k闚 piast­ow­skich, w la­tach 50. i 60. XX wie­ku do­ko­na­no tu­taj pil­nych na­praw, m.in. wy­mie­nio­no po­szy­cie da­chu wraz je­go stro­pem. W 1991 ru­in od pa­stwa ku­pi wy­k豉­do­wca his­­to­rii i li­te­ra­tu­ry nie­miec­kiej p. Alek­san­der von Frey­er z za­mia­rem u­rz­dze­nia w jej mu­rach ga­bi­ne­tu fi­gur wo­sko­wych przed­sta­wia­j­cych po­sta­cie za­s逝­穎­ne dla his­to­rii Pol­ski. Po­my­s逝 te­go jed­nak nie u­da­這 si mu wcie­li w 篡­cie i w 2008 ro­ku zby za­mek na rzecz pod­war­szaw­skie­go przed­si­bior­cy ho­te­lo­we­go. Am­bit­ne pla­ny no­we­go gos­po­da­rza skon­cen­tro­wa­ne na od­bu­do­wie sta­rej ry­cer­skiej sie­dzi­by i otwar­ciu w niej ho­te­lu wraz z re­stau­ra­cj r闚­nie nie wy­sz造 po­za fa­z pro­jek­tu; w kon­sek­wen­cji za­by­tek po­now­nie wy­sta­wio­no na sprze­da.



名INY NA REWERSIE NOTGELDU (PIENI.ZA ZAST襾CZEGO) O NOMINALE 1,5 MARKI


Od zako鎍zenia drugiej wojny 鈍iatowej kr捫 po okolicy opo­wie­軼i, le­gen­dy i wspom­nie­nia z okre­su, gdy Niem­cy lik­wi­do­wa­li miesz­cz­cy si tu­taj ma­ga­zyn cz­軼i lot­ni­czych. 安iad­ko­wie tych cza­s闚 twier­dzi­li, 瞠 hit­le­row­cy przed uciecz­k ze 奸御­ka przy­wie­幢i do zam­ku kil­ka­set skrzy, a na­st瘼­nie umie­ci­li je w g喚­bo­kich sztol­niach, kt­rych ko­ry­ta­rze p騧­niej wy­sa­dzo­no w po­wie­trze. Jed­na z bar­dziej fan­ta­sty­cznych wer­sji tej his­to­rii su­ge­ru­je zwi­zek z Bur­szty­no­w Kom­na­t, in­na po­d­瘸 tro­pem za­gi­nio­ne­go z這­ta z czes­kiej Pra­gi, jesz­cze in­na po­strze­ga to miej­sce ja­ko ukry­ty ma­ga­zyn dla d鏏r skra­dzio­nych z Kra­ko­wa przez sie­pa­czy gau­lei­te­ra Han­sa Fran­ka. By mo­瞠 wszy­stkie te hi­po­te­zy s efek­tem g喚­bo­ko za­ko­rze­nio­nej mi­to­lo­gi­za­cji Su­de­t闚 ja­ko ob­sza­ru wol­ne­go od na­lo­t闚 alian­ckich, przez to nie­zwy­kle atrak­cyj­ne­go dla Niem­c闚 pod wie­lo­ma wzgl­da­mi. Fak­tem po­zo­sta­je jed­nak, 瞠 tu po woj­nie 安i­ny by­造 d逝­go i do­k豉d­nie strze­穎­ne przez Ros­jan, kt­rzy na wzg­rzu zam­ko­wym urz­dzi mie­li sta­no­wi­ska in­stru­kta­穎­we dla znaj­du­j­ce­go si w po­blis­kim Bol­ko­wie obo­zu szko­le­nio­we­go Ha­ga­ny, 篡­dow­skiej or­ga­ni­za­cji mi­li­tar­nej dzia­豉­j­cej w Pa­le­sty­nie. M­wi si, 瞠 je­den z so­wie­ckich ge­ne­ra­堯w pod­j掖 po­szu­ki­wa­nia na w豉­sn r­k. Czy co zna­laz? Pew­nie nig­dy si te­go nie do­wie­my.



ZAMEK ZA CZAS紟 OSTATNIEGO PRZEDWOJENNEGO Wx列ICIELA RUDOLPHA ALOISA VON HOYOS
FOTOGRAFIE Z LAT 20. I 30. XX WIEKU


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


redniowieczny zamek wzniesiono w najwy窺zej cz窷ci ska­lis­te­go cyp­la praw­do­po­do­bnie na miej­scu daw­ne­go gro­du kasz­te­la­skie­go b康 obok nie­go, kt­ry by mo­瞠 znaj­do­wa si w po­逝­dnio­wej cz­軼i pod­zam­cza. Naj­star­sz cz­軼i wa­row­ni po­zo­sta­je XIV-wiecz­ny ka­mien­ny don­穎n o ma­syw­nych 2,5-me­tro­wych mu­rach, zbu­do­wa­ny na pla­nie pro­sto­k­ta o bo­kach ok. 12x18 me­tr闚. Wie­瘸 li­czy czte­ry kon­dy­gna­cje, jest pod­piw­ni­czo­na i na­kry­ta dwu­spa­do­wym da­chem gon­to­wym, cho pier­wot­nie zwie­czo­na przy­pusz­czal­nie by­豉 blan­ka­mi i przy­kry­ta wy­so­kim da­chem na wz鏎 wie­篡 miesz­kal­nej w Sie­dl­ci­nie. G堯w­ne wej­軼ie znaj­do­wa­這 si na dru­giej kon­dyg­na­cji, za­bez­pie­czo­ne by­這 bro­n i ozdo­bio­ne go­tyc­kim por­ta­lem. Pro­wa­dzi­造 do nie­go scho­dy w for­mie dra­bi­ny, opar­te o po­dest, kt­re­go frag­men­ty za­cho­wa­造 si do cza­s闚 o­bec­nych. Par­ter wie­篡 zaj­mo­wa­豉 kry­ta drew­nia­nym stro­pem je­dno­prze­strzen­na sa­la ry­cer­ska wy­po­sa­穎­na w bo­ga­t de­ko­ra­cj sztu­ka­tor­sk, ja­kiej 郵a­dy zo­ba­czy mo­瞠­my jesz­cze we wn­kach o­kien­nych. Wn­trza miesz­kal­ne na po­zo­sta­造ch kon­dyg­na­cjach po­dzie­lo­ne by­造 drew­nia­ny­mi 軼ian­ka­mi i roz­鈍ie­tlo­ne o­two­ra­mi o­kien­ny­mi w for­mie o­stro­逝­k闚 lub p馧­ko­li. W po­cz徠­ko­wej fa­zie funk­cjo­no­wa­nia zam­ku ko­mu­ni­ka­cj po­mi­dzy po­szcze­g鏊­ny­mi pi皻­ra­mi za­pew­nia­造 drew­nia­ne scho­dy, za po­trze­by sa­ni­tar­ne re­a­li­zo­wa­no z wy­ko­rzy­sta­niem wy­ku­szy la­try­no­wych pod­wie­szo­nych na dru­giej i trze­ciej kon­dyg­na­cji, po p馧­noc­nej stro­nie wie­篡. Go­tyc­k bu­dow­l o­ta­cza mur o­bron­ny w kszta­cie o­wa­lu.



DOMNIEMANY PLAN ZAMKU W 1. POΜWIE XIV WIEKU

WIE涉 GOTYCKA Z DOSTAWION W XVII WIEKU KLATK SCHODOW

P

ierwsza du瘸 rozbudowa zamku nast徙i豉 w po這wie XV wie­ku, gdy w豉­ci­cie­lem 安in by Gun­czil Swein­ichen von Swein. W闚­czas do­sta­wio­no do wie­篡 za­cho­dni, dwu­szczy­to­wy dom miesz­kal­ny i po­逝­dnio­w bra­m ze spusz­cza­n bro­n, po kt­rej za­cho­wa­造 si ka­mien­ne pro­wad­ni­ce. Po­nad ni wy­r鏀 obron­ny wy­kusz, cho ten ele­ment by mo­瞠 jest owo­cem p騧­niej­szej, XVII-wiecz­nej mo­der­ni­zacji ze­spo­逝 zam­ko­we­go. Wed­逝g prze­ka­z闚 lu­do­wych zdo­bi go mia wiersz o tre­ci (t逝m):

Pieczone 鈍inki spo篡wa na ucztach
Mlaskaj帷, i kr鏊 i cesarz.
Jest w tym, 穎軟ierzu dobra nauczka
Niszczenia zamku zaniechasz!



ELEWACJA POΣDNIOWA ZAMKU WG POMIARU KATEDRY HISTORII ARCHITEKTURY POLSKIEJ POLITECHNIKI WROCxWSKIEJ, 1954



RUINA DOMU ZACHODNIEGO Z XV WIEKU

N

ajwi瘯sze przekszta販enia siedziby 安ink闚 mia­造 miej­sce w pier­wszej po­這­wie XVII wie­ku za cza­s闚 Jo­han­na Si­gis­mun­da M這d­sze­go, kie­dy ist­nie­j­cy uk豉d roz­bu­do­wa­ny zo­sta o re­pre­zen­ta­cyj­ny bu­dy­nek pa­豉­co­wy i no­we for­ty­fi­ka­cje. Na p馧­noc od wie­篡 wznie­sio­no wte­dy trzy­kon­dy­gna­cyj­ny, dwu­trak­to­wy gmach pa­豉­cu, flan­ko­wa­ny w p馧­noc­nej cz­軼i dwie­ma cy­lin­drycz­ny­mi basz­ta­mi, kt­re nie pe­ni­造 ju tyl­ko funk­cji o­bron­nych, lecz sta­no­wi­造 tak­瞠 e­le­ment de­ko­ra­cyj­ny 鈍iad­cz­cy o za­mo­no­軼i w豉­ci­cie­li. W cz­軼i par­te­ro­wej prze­ci­na­豉 go sze­ro­ka sie, czy­li skle­pio­ny ko­leb­ko­wo i po­kry­ty bo­ga­t sztu­ka­te­ri wjazd na dzie­dzi­niec, sk康 bez­po­鈔e­dnio mo­積a si by­這 do­sta do piw­nic, staj­ni i tak zwa­nej sa­li gierm­k闚 (s逝­膨­cej ja­ko kwa­te­ra sta­jen­nych). Tu­taj te znaj­do­wa­這 si wej­軼ie na dwu­bie­gu­no­w we­wn皻rz­n klat­k scho­do­w, b­d­c naj­star­szym te­go ty­pu roz­wi­za­niem na 奸御­ku. Do­st瘼 do sie­ni pro­wa­dzi przez bra­m i w御­k fur­t dla pie­szych, ozdo­bio­ne od ze­wn徠rz o­ka­za­造m por­ta­lem w sty­lu 逝­ku trium­fal­ne­go z tar­cz her­bo­w ro­du von Schwei­ni­chen.




ELEWACJA P茛NOCNA XVII-WIECZNEGO ZAMKU DOLNEGO (PAxCU), REKONSTRUKCJA Z 1887 ROKU

FRAGMENT ELEWACJI PAxCOWEJ, STAN WSP茛CZESNY

W

szystkie e­le­wa­cje bu­dyn­ku pa­豉­co­we­go po­sia­da­造 uk豉d szczy­to­wy, od­po­wie­dnio pod­kre­郵o­ny przez de­ko­ra­cje sgraf­fi­to­we dzie­l­ce fa­sa­dy na du­瞠, pro­sto­k徠­ne po­la, w kt­rych znaj­do­wa造 si okna. Pa­豉c, na­zy­wa­ny cza­sa­mi zam­kiem dol­nym, wraz z wie­膨 i XV-wiecz­nym do­mem za­cho­dnim wpi­sa­no w no­wo­篡t­ne, tra­pe­zo­idal­ne w pla­nie for­ty­fi­ka­cje, sk豉­da­j­ce si z mu­ru ob­wo­do­we­go flan­ko­wa­ne­go od stro­ny po­逝­dnio­wej przez dwie otwar­te ba­ste­je, od p馧­no­cy za – przez dwie pa­豉­co­we basz­ty. Pod­czas woj­ny trzy­dzie­sto­let­niej w po­這­wie kur­ty­ny za­cho­dniej wznie­sio­no ba­stion wzma­cnia­j­cy po­鈔od­ku d逝­gi od­ci­nek mu­r闚, tzw. piat­ta for­ma. Prze­bu­do­wie u­le­g豉 tak­瞠 sta­ra wie­瘸, do kt­rej od po­逝­dnia do­sta­wio­no wy­go­dn klat­k scho­do­w. Wjazd u­zu­pe­nio­ny zo­sta mu­rem kur­ty­no­wym, ci庵­n­cym si od p馧­noc­no-wscho­dniej ba­szty do przy­cz馧­ka mo­sto­we­go nad fo­s. Za­mu­ro­wa­ne pod­逝­cze mo­stu o­trzy­ma­這 o­two­ry strzel­ni­cze, ufor­ty­fi­ko­wa­no r闚­nie po­這­穎­n na wsch鏚 od bu­dyn­k闚 r闚­nin­n te­ra­s, na kt­rej stoi ko­軼i馧.




PLAN ZAMKU WG "LEKSYKONU ZAMK紟 POLSKICH": 1. WIE涉 GOTYCKA, 2. XV-WIECZNY DOM ZACHODNI, 3. KLATKA SCHODOWA,
4. ZAMEK DOLNY (PAxC), 5. SIE WJAZDOWA, 6. BASTEJE P茛NOCNE, 7. BASTEJE W MURZE POΣDNIOWYM, 8. BASTION, 9. FOSA


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


Z

amek 安iny nale篡 do grona najstarszych piastowskich za­這­瞠 o­bron­nych na 奸御­ku. Do cza­s闚 wsp馧­czes­nych za­cho­wa si w sta­nie do­brze czy­tel­nej, ma­low­ni­czej ru­iny, kt­rej ca­貫 pi瘯­no i daw­ny ma­je­stat od­na­le潭 mo­積a do­pie­ro po wej­軼iu na jej dzie­dzi­niec, bo­wiem z ze­wn徠rz, zw豉­szcza od stro­ny po­逝­dnio­wej wa­row­nia jest szczel­nie ukry­ta za g瘰­tym drze­wo­sta­nem. Do­mi­nan­t sta­no­wi tu­taj go­tyc­ka wie­瘸 miesz­kal­na z reszt­ka­mi sgraf­fi­to­wych de­ko­ra­cji o­raz po­zba­wio­ny da­chu dom za­cho­dni, a w豉­ci­wie dzi ju tyl­ko je­go 軼ia­ny ze­wn皻rz­ne. War­to zwr­ci u­wa­g na za­cho­dni fa­sa­d don­穎­nu, gdzie ro­郾ie nie­zwy­kle pla­sty­czne i bar­dzo wie­ko­we, bo li­cz­ce po­nad 250 lat drze­wo blusz­czu. We­d逝g ust­ne­go prze­ka­zu po­cho­dz­ce­go od klucz­ni­ka i opie­ku­na zam­ku Au­gus­ta Fösta (ur. 1850) bluszcz by ju w cza­sach je­go dzie­ci­stwa sta­ry i roz­ro­s造.



WIDOK OD WSCHODU NA RUIN DOMU GOTYCKIEGO
PO LEWEJ PRZYZIEMIA WIE玆 Z WIEKOWYM BLUSZCZEM


W GOTYCKIEJ WIE玆

Z

a­mek dol­ny zaj­mu­je ru­ina wczes­no­ba­ro­ko­we­go pa­豉­cu z za­cho­wa­n ka­­mie­niar­k o­kien­n i de­ko­ra­cyj­nym por­ta­lem. We wscho­dniej ba­ste­i kry­je ona nie­ty­po­we ma­lo­wi­d豉 przed­sta­wia­j­ce XVII-wiecz­n szlach­t, wy­ko­na­ne r­k ano­ni­mo­we­go 穎­nie­rza Wer­mach­tu w la­tach 40. ubie­g貫­go wie­ku, kt­re nie­ste­ty nisz­cze­j w za­stra­sza­j­cym tem­pie [fot. 2005], [fot. 2020].



RUINA BAROKOWEGO PAxCU (ZAMKU DOLNEGO)

PRZEJAZD BRAMNY NA ZAMKU DOLNYM



Ruiny s w豉s­no­軼i pry­wat­n – w pla­nach jest od­bu­do­wa zam­ku z prze­zna­cze­niem na ho­tel. P­ki co (2021) wci捫 mo­積a go zwie­dza. Go­dzi­ny otwar­cia uza­le­nio­ne od po­ry ro­ku (latem 12-18). Gdy bra­ma jest zam­kni­ta, na­le­篡 dzwo­ni pod nu­mer wska­za­ny przy wej­軼iu. W 2021 ro­ku wst瘼 do zam­ku kosz­to­wa 5 z.


Czas zwiedzania uzale積iony od w豉snych pre­fe­ren­cji. Ca­這嗆 na spo­koj­nie mo­瞠­my obej­rze w mniej ni p馧 go­dzi­ny.


Istnieje mo磧iwo嗆 wej­軼ia na te­ren ru­in z psem, pod wa­run­kiem, 瞠 b­dzie on na smy­czy. Obo­wi您­kiem w豉­ci­cie­la jest oczy­wi­cie sprz­ta­nie po swo­im pies­ku.


Oto­cze­nie zam­ku sprzy­ja wy­ko­ny­wa­niu zdj耩 z nie­co dal­szej per­spe­kty­wy, zw豉sz­cza od p馧­noc­ne­go wscho­du i ewen­tu­al­nie od po­逝­dnia, gdzie brak jest za­bu­do­wa mie­szkal­nych. Za­wsze na­le­篡 jed­nak pa­mi­ta, aby la­ta od­po­wie­dzial­nie.





ZACHOWANE DETALE ARCHITEKTONICZNE ZAMKU W 名INACH



DOJAZD


Z

amek wznosi si na skalistym, zalesionym wzg鏎zu, na te­re­nie Po­g­rza Bol­ko­wskie­go, o­ko­這 2 km na p馧­noc od Bol­ko­wa. Je­go ma­lo­wni­cza syl­we­ta jest do­sko­na­le wi­do­czna od stro­ny p馧­noc­nej, z dro­gi nr 323 pro­wa­dz­cej z Ja­wo­ra w kie­run­ku Bol­ko­wa. Z dro­gi tej w g鏎­nej cz­軼i wsi na­le­篡 skr­ci w w御­k, stro­m ulicz­k, kt­ra pro­wa­dzi bez­po­鈔ed­nio do ru­in (jest dro­go­wskaz). (ma­pa zam­k闚 wo­je­w鏚z­twa)



Samoch鏚 pozostawi mo­積a na nie­wiel­kiej po­la­nie w po­bli­簑 bra­my zam­ko­wej. Par­ko­wa­nie bez­p豉t­ne (2020).


Cho okolica jest oddalona od wi瘯­szych sku­pisk ludz­kich, dla bez­pie­cze­stwa ro­we­ru war­to po­ro­zma­wia z klucz­ni­kiem na te­mat mo­磧i­wo­軼i wpro­wa­dze­nia go na dzie­dzi­niec. Wy­da­je si, 瞠 nie po­win­no by z tym pro­ble­mu.





LITERATURA


1. M. Chorowska: Rezydencje 鈔edniowieczne na 奸御ku, OFPWW 2003
2. O. Czerner, J. Rozp璠owski, Bolk闚 i 安iny, Ossolineum 1960
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001
4. R. ㄆczy雟ki: Zamki, dwory i pa豉ce w Sudetach, Wsp鏊nota Akademicka 2008
5. M. Perzy雟ki: Zamki, twierdze i pa豉ce Dolnego 奸御ka i Opolszczyzny, WDW 2006
6. M. 安ie篡: Zamki, twierdze, warownie, Foto Art 2002
7. A. M. Rosiek: Siedziby rycerskie w ks. 鈍idnicko-jaworskim do ko鎍a XIV wieku, Inst. Arch. UJ 2010
8. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019


FRAGMENT POΣDNIOWEJ ELEWACJI ZAMKU DOLNEGO Z PRZEJAZDEM BRAMNYM

WIDOK NA ZAMEK I KO列I茛 ZAMKOWY OD P茛NOCY Z DROGI NR 323


W pobli簑:
Bolk闚 - ruina zamku ksi捫璚ego z XIIIw., 4 km
K豉czyna - relikty zamku z XV w., 9 km
Lipa - ruina zamku rycerskiego z XIVw., 10 km
P這nina - ruina zamku rycerskiego z XIVw., 12 km
Jawor - zamek ksi捫璚y z XIII/XIVw., przebudowany, 16 km
My郵ib鏎z - relikty zamku z XIII/XIV w., 18 km




WARTO ZOBACZY:



Roma雟ko-gotycki ko軼i馧 zamkowy pw. 鈍. Miko豉ja, b­d­cy naj­star­sz za­cho­wa­n wiej­sk 鈍i­ty­ni na 奸御­ku, wzmian­ko­wa­n w 1313 ro­ku ja­ko ko­軼i馧 w 安i­nie. Cha­ra­kte­ry­zu­je go pro­sta, jed­no­na­wo­wa bry­豉 z dwu­spa­do­wym da­chem i do­sta­wio­n od za­cho­du wie­膨. We­wn徠rz cen­ne wy­po­sa­瞠­nie z XV-XVI wie­ku, m.in. lo­瞠 ko­la­tor­skie pa­n闚 von Schwei­ni­chen i ma­lo­wa­ne 豉­wy dla lu­du (kt­rych wy­mia­ry od­po­wia­da­j prze­ci皻­nej wy­so­ko­軼i cz這­wie­ka sprzed 400 lat i obec­nie s ju nie­co cias­ne), drew­nia­ne go­tyc­kie drzwi wej­軼io­we, a tak­瞠 re­ne­san­so­wa chrzciel­ni­ca z bal­da­chi­mem i cza­sz wspar­t na ku­rzych 豉p­kach. Wy­j徠­ko­w i naj­cen­niej­sz ozdo­b s tu­taj jed­nak na­grob­ki ro­do­we 安in­k闚 oraz wspa­nia­貫 epi­ta­fium Jo­han­na Si­gis­mun­da von Schwei­ni­chen (zm. 1664). Na­prze­ciw­ko wej­軼ia na te­ren ko­cio­豉, w sta­rej alei li­po­wej za­cho­wa si pom­nik 穎­nie­rzy nie­miec­kich, miesz­ka­c闚 Bol­ko­wa i oko­lic, po­le­g造ch w cza­sie I woj­ny 鈍ia­to­wej.


IMG src= IMG src= IMG src=
IMG src= IMG src= IMG src=
IMG src= IMG src= IMG src=





POWR紘

STRONA G紟NA

tekst: 2011, 2020
fotografie: 2005, 2008, 2019, 2020
© Jacek Bednarek