STRONA G紟NA

ZA GRANIC

MINIGALERIA

MAPKI

KSI癿A GO列I

LITERATURA

KONTAKT
BARAN紟 SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO 印﹖KIE

B…OWA G紑A

BESIEKIERY

B犵ZIN

BIERUT紟

BIESTRZYK紟

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLK紟

BORYSxWICE ZAMKOWE

BROCH紟

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KΜDZKA

CH犴INY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHAN紟

CIESZ紟

CIESZYN

CZARNY B紑

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZ邘TOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

鱟IEL紟

D、ROWA

D、R紟NO

DRZEWICA

DZIAΑOWO

DZIERZGO

FREDROPOL (KORMANICE)

GDA垶K

GI玆CKO

GLIWICE

GΜG紟

GNIEW

GNIEWOSZ紟 Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZY

GOx哸Z

GOLCZEWO

GOΣCH紟

GO列ISZ紟

G紑A

GRODZIEC

GR笈EK

GRUDZI.Z

GRZ犵Y

GRZMI。A z.ROGOWIEC

HOMOLE

IㄞA

INOW笈Z

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZ紟

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO G紑ECKIE

KAMIENIEC Z、KOWICKI

KAMIENNA G紑A

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

K邛RZYN

K邛RZYN - KO列I茛

KIELCE

KLICZK紟

KΜDZKO

KOΜ

KONARY

KONIN-GOSxWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KO映IN WLKP.

K紑NIK

KRAK紟

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTM邛

KRASICZYN

KR襾CEWO

KRUSZWICA

KRZY烤A G紑A

KRZY狼OP紑

KSI* WIELKI

KUROZW艼I

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMI垶KI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

xG紟

犴ZYCA

ΜWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAx NIESZAWKA

MI犵ZYLESIE

MI犵ZYRZECZ

MIR紟

MOKRSKO

MOSZNA

MST紟

MUSZYNA

MY印ENICE

NAMYS紟

NIDZICA

NIEDZICA

NIEMCZA

NIEMODLIN

NIEPOΜMICE

NOWA RUDA

NOWY S。Z

NOWY WI吉ICZ

ODRZYKO

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJC紟

OLE吉ICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OxWA

OΑRZYCHOWICE KΜDZKIE

OPOCZNO

OPOLE G紑KA

OPOLE OSTR紟EK

OPOR紟

OSSOLIN

OSTR坒NIK

OSTR笈A

OSTR紟 LEDNICKI

OTMUCH紟

PABIANICE

PANK紟

PASTUCH紟

PIESKOWA SKAx

PIOTRK紟 TRYBUNALSKI

PIOTRK紟-BYKI

PIOTROWICE 名IDNICKIE

PxKOWICE

PΜCK

PΜNINA

PΜTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POzZYN-ZDR粑

POZNA

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZ紟KA z.GRYF

PRZEMY印

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PTKAN紟

PYZDRY

RABSZTYN

RACI*EK

RAD紟KA

RADOM

RADZIKI DU浩

RADZY CHEΚI垶KI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROG紟 OPOLSKI

RO烤紟 ZAMEK DOLNY

RO烤紟 ZAMEK G紑NY

RYBNICA

RYBNICA LE吉A

RYCZ紟

RYDZYNA

RYTWIANY

RZ﹖INY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDL犴IN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAK紟

SIEWIERZ

SMOLE

SOBK紟

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA G紑A

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY S。Z

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJ紟

SZAMOTUΧ

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYD紟

SZYMBARK

列INAWKA G紑NA

名IDWIN

名IEBODZIN

名IECIE n.WISㄐ

名IECIE k.LE吉EJ

名INY

TORU

TORU z.DYB紟

TUCZNO

TYNIEC

UD紑Z

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZY狼OP紑

UNIEJ紟

URAZ

WAyRZYCH z.KSI*

WAyRZYCH z.STARY KSI*

WAyRZYCH z.NOWY DW紑

WARSZAWA z.KR粌EWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

W、RZE昧O

WENECJA

W癿IERKA

W癿ORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIE

WIERZBNA

WITK紟

WLE

WOJNOWICE

WOJSxWICE

WROCxW

WROCxW LE吉ICA

WYSZYNA

ZAG紑Z

ZAG紑ZE 印﹖KIE

ZAΣ

Z、KOWICE 印﹖KIE

ZB﹖ZY

ZΜTORIA k.TORUNIA

昱笈x

涉GA

涉RY

浩LAZNO

烘IGR笈


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W 名INACH Z LOTU PTAKA



istoria osadnictwa obronnego w 安inach si­ga co naj­mniej XI stu­le­cia, gdy w miej­scu tym wznie­sio­no drew­nia­ny gr鏚 wa­ro­wny strze­g­cy pro­wa­dz­cej przez Prze­喚cz Lu­baw­sk dro­gi han­dlo­wej do Czech. By mo­瞠 za­st­pi on star­sz, wcze­sno­鈔e­dnio­wie­czn o­sa­d, ja­ka w opi­nii nie­kt­rych ba­da­czy mia­豉 znaj­do­wa si we wscho­dniej cz­軼i wzg­rza zam­ko­we­go a do znisz­cze­nia jej przez od­dzia­造 cze­skie. Fun­kcjo­no­wa­nie gro­du w cza­sach Bo­le­s豉­wa Krzy­wo­uste­go po­twier­dza frag­ment re­la­cji spi­sa­nej przez pra­skie­go kro­ni­ka­rza Kos­ma­sa (zm. 1125), zgod­nie z tre­軼i kt­rej cze­ski w豉­dy­ka Mu­ti­na, uda­j帷, i wy­je­d瘸 na po­lo­wa­nie na dzi­ki, spo­tka si po­ta­jem­nie w 1108 ro­ku ze swym stry­jem Nie­mo­jem na zam­ku Zvi­ni In Po­lo­nia, by om­wi pla­ny spis­ku w ce­lu oba­le­nia ksi­cia Sve­to­po­lu­ka. Jest to naj­star­szy za­cho­wa­ny tekst 廝鏚­這­wy wy­mie­nia­j­cy z naz­wy 鈔e­dnio­wiecz­ne za­這­瞠­nie o­bron­ne w 安i­nach. Po raz ko­lej­ny wspo­mi­na o nim bul­la pro­tek­cyj­na dla die­ce­zji wroc­豉w­skiej spo­rz­dzo­na przez je­dy­ne­go w his­to­rii Ko­軼io­豉 an­giel­skie­go pa­pie­瘸 Had­ria­na IV (zm. 1159), okre­郵a­j­ca gr鏚 mia­nem ka­szte­la­nii – jed­no­stki ad­mi­ni­stra­cyj­nej pod­le­ga­j­cej zwierz­chni­ctwu ksi­cia 郵御­kie­go Bo­le­s豉­wa Ro­gat­ki (zm. 1278) lub je­go sy­na, ksi­cia ja­wor­skie­go Hen­ry­ka Brzu­cha­te­go (zm. 1296). W la­tach po­mi­dzy 1230 a 1248 wzmian­ko­wa­ni s ka­szte­la­no­wie Ta­der ca­stel­la­nus de Swi­na (1230), co­mes Ja­xa ca­stel­la­nus de Swi­na (1242) oraz Pe­tri­co ca­stel­la­nus de Zu­ini (1248). Nie zna­ne s jed­nak do­k豉d­niej­sze lo­sy zam­ku z te­go o­kre­su. We­d逝g jed­nej z hi­po­tez, wraz u­kszta­to­wa­niem si w po­blis­kim Bol­ko­wie no­we­go re­gio­nal­ne­go cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go gr鏚 stra­ci istot­ne dla w豉d­c闚 鈍id­nic­kich zna­cze­nie i prze­szed w pry­wat­ne r­ce. We­d逝g in­nej na­to­miast 安i­ny jesz­cze za cza­s闚 po­ga­skich sta­no­wi­造 sie­dzi­b s這­wia­skich w豉­dy­k闚 z ro­du pa­n闚 安i­ska G這­wa, kt­rzy po za­j­ciu 奸­ska przez Mie­szka I sta­li si wa­sa­la­mi Pia­st闚, otrzy­mu­j帷 od po­tom­k闚 W豉­dy­s豉­wa Wyg­na­ca fun­kcj ka­szte­la­n闚, ja­k pe­ni­li do chwi­li bu­do­wy przez Bol­ka I wa­ro­wni w po­blis­kim mia­ste­czku Hain (obec­nie Bol­k闚).


IMG BORDER=1 style=

P茛NOCNA ELEWACJA PAxCU, STAN OBECNY



Najstarsza zachowana nazwa osady to Zvini (in Polonia) u篡­ta przez Kos­ma­sa (Kos­m) w kro­ni­ce z 1108 ro­ku. Ter­min ten z cza­sem ewo­lu­owa, i tak bul­la pa­pies­ka z 1155 wska­zu­je jesz­cze na Zpi­ni, pod­czas gdy w do­ku­men­cie z 1245 ro­ku wid­nie­je ju jej zmo­dy­fi­ko­wa­na for­ma Su­ini. W 1272 po­ja­wia si okre­郵e­nie Swin, a p騧­niej Swi­ni­no (1311), Swyn (1313), Swei­na (1325) oraz Swey­ne (1407). Po­cz患­szy od XV wie­ku wraz z na­p造­wem lud­no­軼i ger­ma­skiej kszta­to­wa­造 si nie­miec­kie de­fi­ni­cje wa­ro­wni: Schwein­hau­sen (1668), Schwein­haus (1726), Schwein­haus­burg (1827). Przed dru­g woj­n 鈍ia­to­w miej­sco­wa lud­no嗆 okre­郵a­豉 za­mek mia­nem das al­te Sau­hau­sel, na­to­miast tu woj­nie na­zy­wa­no go brzyd­ko 安i­nio­gro­dem.



ZAMEK NA OBRAZIE FLEGLA Z LO玆 PAN紟 VON SCHWEINICHEN W KO列IELE POKOJU W JAWORZE, 1655
JEST TO NAJSTARSZY ZNANY WIZERUNEK REZYDENCJI W 名INACH


awny gr鏚 ksi捫璚y przeszed najpewniej jesz­cze przed 1272 w r­ce ry­cer­skie, sko­ro na do­ku­men­cie Bo­le­s豉­wa Ro­gat­ki z te­go ro­ku wy­st­pu­je ju do­mi­nus Jan de Swin. P騧­niej­sze 廝鏚­豉 wska­zu­j Pe­te­ra, Kon­ra­da i Gun­ze­li­na de Swy­ne (zm. 1327/28) ja­ko ko­lej­nych w豉­ci­cie­li li­cz­ce­go po­nad dwa­dzie­軼ia wsi ma­j徠­ku, kt­rym w ro­ku 1323 za­rz­dza Hen­ri­cus de Swyn (zm. ok. 1355), dwo­rza­nin Hen­ry­ka ja­wor­skie­go i Bol­ka zi­bic­kie­go, uczest­nik wy­pra­wy krzy­穎­wej na Ro­dos, a tak­瞠 przed­sta­wi­ciel ry­cer­stwa strze­li­skie­go pod­czas ho­du sk豉­da­ne­go kr­lo­wi Czech Ja­no­wi Luk­sem­bur­skie­mu. Praw­do­po­do­bnie z je­go ini­cja­ty­wy w pier­wszej po­這­wie XIV wie­ku w miej­scu drew­nia­no-ziem­nych u­moc­nie wznie­sio­no o­to­czo­n mu­rem ka­mien­n wie­輳 mie­szkal­n. Od­t康 ta ma­syw­na go­tyc­ka bu­do­wla, kil­ku­krot­nie roz­bu­do­wy­wa­na, mo­der­ni­zo­wa­na i prze­kszta­ca­na we­dle aktu­al­nych tren­d闚 oraz po­trzeb, a do 1769 ro­ku s逝­篡­豉 郵御­kiej ga­喚­zi ro­du za jej g堯w­n sie­dzi­b i sym­bol je­go wie­lo­wie­ko­we­go pa­no­wa­nia na tych ziem­iach. Syn Hen­ry­ka Nic­kel (zm. 1370/71) mia trzech m瘰­kich po­tom­k闚: Gun­czi­la (zm. 1407/09) i Ja­mo vom Sweyn (zm. ok. 1400) oraz Hein­ri­cha (zm. 1441) zwa­ne­go Ody­cem, pro­to­pla­sty li­nii ro­do­wej Jä­gen­dorf, kt­rej przed­sta­wi­cie­le 篡­j do dzi w Niem­czech, W這­szech, a na­wet w da­le­kiej Bra­zy­lii. Za­這­篡­cie­lem m這d­szej li­nii Schwei­ni­che­n闚 ze 安in by Gun­czil vom Swey­ne (zm. przed 1443), przej­mu­j帷 ma­j­tek po wu­ju, tak­瞠 Gun­czi­lu (synu Nic­ke­la, zm. 1407/09). Za­st­pi go Gun­czil Swei­ni­chen von Swein (zm. 1503 w wie­ku 83 lub 93 lat), ry­cerz-ra­bu, kt­re­mu przy­pi­su­je si za­bi­cie kon­ku­ren­ta Han­sa von Tschirn (zm. ok. 1455) z po­blis­kiej P這­ni­ny, a z do­ko­na bar­dziej tw鏎­czych – roz­bu­do­w zam­ku o za­cho­dni bu­dy­nek mie­szkal­ny i no­we umoc­nie­nia.



名INY NA RYCINACH F. B. WEHRNERA, TOPOGRAPHIA SEU COMPENDIUM SILESIAE 1744-68
NA DOLNEJ RYCINIE NA PIERWSZYM PLANIE KO列I茛 ZAMKOWY 名. MIKOΗA, W ODDALI ZAMEK W BOLKOWIE



Zgodnie z legend herbow nazwisko 安inka po­cho­dzi od dzi­ka, zwa­ne­go daw­niej 鈍i­ni. Jak m­wi po­da­nie, po raz pier­wszy przy­j掖 je nie­ja­ki Bi­w鎩, kt­ry w 721 ro­ku po­da­ro­wa kr­lo­wej Li­bu­szy w豉­sno­r璚z­nie upo­lo­wa­ne­go, we­d逝g in­nej wer­sji z豉­pa­ne­go 篡w­cem ody­ca, za co w na­gro­d otrzy­ma herb z dzi­kiem, oko­licz­ne zie­mie i cno­t ksi篹­nicz­ki Ka­zi.

R鏚 安ink闚 nazw rodow przej掖 od 安in, grodu kasztela雟kiego, kt­ry w po­這­wie XIII wie­ku stra­ci na zna­cze­niu na rzecz no­we­go o鈔od­ka ad­mi­ni­stra­cyj­no-po­li­tycz­ne­go w Bol­ko­wie. R鏚 ten zna­ny by nie tyl­ko na 奸­sku, ale tak­瞠 w Pol­sce, Cze­chach oraz Niem­czech - z je­go wiel­ko­pol­skiej ga­喚­zi (pie­cz­tu­j­cej si in­nym her­bem) po­cho­dzi m.in. ar­cy­bi­skub gnie­nie­ski Ja­kub 安in­ka (zm. 1314). Zgod­nie z te­ori 郵御­kie­go his­to­ry­ka Kon­stan­ti­na von Schwei­ni­chen we wcze­snym 鈔e­dnio­wie­czu ist­nia­這 wie­le ro­d闚 o wsp鏊­nym mia­nie „安i­ska G這­wa”, kt­re p騧­niej de­kre­tem jed­ne­go z kr­l闚 czes­kich otrzy­ma­造 her­by o po­dob­nych mo­ty­wach, przy czym owi 郵御­cy 安in­ko­wie, ja­ko ga­陰 g堯w­na i naj­star­sza, otrzy­ma mie­li herb przed­sta­wia­j­cy ody­ca w pe­nej po­sta­ci. W XIV wie­ku wraz z upad­kiem pol­skich oby­cza­j闚 na dwo­rze ksi­輳­cym s這­wia­sko brzmi­ce naz­wi­sko za­cz­這 ule­ga stop­nio­wej ger­ma­ni­za­cji, i tak okre­郵e­nie Swyn, Zu­ini i Swi­ni­no zo­sta­這 prze­kszta­co­ne w Swin i Swein, aby pod ko­niec XV stu­le­cia otrzy­ma ju w pe­ni nie­mie­ck for­m Schwei­ni­chen.



ZAMEK W 名INACH NA GRAFICE ENDLERA Z KO哸A XVIII WIEKU


1456 roku urodzi si Burgmann von Schweinichen (zm. 1566), kt­ry do­篡 nie­by­wa­貫­go wr璚z wie­ku 110 lat, a 鄉ier przy­nio­s豉 mu nie sta­ro嗆 lecz zwy­k貫 prze­zi­bie­nie, ja­kie­go na­ba­wi si na po­lo­wa­niu. Je­go syn Jo­hann Si­gi­smund Star­szy (zm. 1606) naj­wy­ra­niej o­dzie­dzi­czy do­bre ge­ny oj­ca, bo­wiem i on r闚­nie cie­szy si d逝­gim 篡­ciem. Nie da­ne mu by­這 jed­nak sma­ko­wa bez o­gra­ni­cze wszy­stkich je­go u­ro­k闚, po­nie­wa wy­cho­wa­na w su­ro­wej pro­te­stan­ckiej re­gu­le 穎­na Bar­ba­ra von Roth­kirch (zm. 1586) ja­ko­by o­gra­ni­cza mia­豉 Jo­han­no­wi ilo嗆 spo­篡­wa­ne­go wi­na do jed­nej czar­ki dzien­nie, a i to pod wa­run­kiem, 瞠 ten wcze­郾iej przy­swo­i i po­tra­fi stre­ci ca­陰 stro­n Pis­ma 安i­te­go. Owo­cem ich ma­瞠­stwa by je­dy­ny syn Adam, a tak­瞠 przy­bra­na c鏎­ka, sie­ro­ta po ku­zy­nie, Ur­szu­la von Zeid­litz (zm. 1588), kt­ra ode­sz豉 w wie­ku 17 lat po­kn­wszy ig­喚. We­d逝g tra­dy­cji, nie by to wy­pa­dek, lecz sa­mo­b鎩­stwo, gdy dziew­czy­na za­ko­cha­豉 si w m篹­czy­nie ni­sze­go sta­nu i wo­la­豉 鄉ier ni ma­瞠­stwo z wy­zna­czo­nym przez przy­bra­nych ro­dzi­c闚 kan­dy­da­tem. Po 鄉ier­ci Bar­ba­ry Jo­hann wszed w ka­ry­god­ny, we­dle dzi­siej­szych stan­dar­d闚, zwi­zek z 15-let­ni Ka­tha­ri­n von Som­mer­feldt und Fal­ken­hain (zm. 1630). Po­mi­mo, 瞠 w chwi­li 郵u­bu „pan m這­dy” li­czy ju 81 wio­sen, uda­這 mu si sp­dzi z m這­d 穎­n ko­lej­nych 15 lat 篡­cia, do­cho­wu­j帷 si dw鏂h sy­n闚. Je­den z nich, Jo­hann Si­gis­mund M這d­szy (zm. 1664), w pier­wszej po­這­wie XVII wie­ku do­ko­na wiel­kiej prze­bu­do­wy zam­ku w sty­lu re­ne­san­so­wym, na­da­j帷 mu for­m zbli­穎­n do w這s­kich re­zy­den­cji z tam­te­go o­kre­su. Pod nad­zo­rem spro­wa­dzo­ne­go z Ita­lii ar­chi­te­kta sie­dzi­ba ro­du von Schwei­ni­chen po­dzie­lo­na zo­sta­豉 na za­mek g鏎­ny z go­tyc­k wie­膨 oraz dol­ny z no­wym re­pre­zen­ta­cyj­nym pa­豉­cem i ob­wa­ro­wa­nia­mi ty­pu ba­ste­jo­we­go. W ra­mach tej in­wes­ty­cji e­ste­ty­czne am­bi­cje w豉­ci­cie­la zna­la­z造 swo­je od­bi­cie w od­no­wio­nych wn­trzach star­szych bu­dyn­k闚 i ich de­ko­ra­cji ma­lar­skiej, no­wych ele­wa­cjach, a tak­瞠 re­ne­san­so­wych da­chach, por­ta­lach i obra­mie­niach o­kien­nych. Jo­han­nes Si­gis­mund by po­dr騜­ni­kiem i te­ozo­fem. Dzi­ki sze­ro­kim kon­tak­tom z mis­ty­ka­mi, al­che­mi­ka­mi i r­穎­krzy­穎w­ca­mi za­這­篡 w 安i­nach bi­blio­te­k mis­ty­czno-te­ozo­fi­czn; spro­wa­dzi te do zam­ku s豉w­ne­go mis­ty­ka Ja­ku­ba Bo­ehme, kt­ry w 1624 ro­ku na­pi­sa tu swo­je trzy dzie­豉, w鈔鏚 nich Po­s豉­nie do sprag­nio­nej i g這d­nej du­szy. Kie­dy zmar, na je­go na­grob­ku wy­kuto: W naj­le­pszym wie­ku m瘰­kim usu­n掖 si od 鈍ia­ta do­czes­ne­go i sp­dzi wi瘯­sz cz窷 篡­cia na sa­mot­nych ba­da­niach ta­jem­nic Bo­ga i przy­ro­dy, przy czym jed­no­cze­郾ie sw鎩 za­mek 安i­ny wiel­kim kosz­tem upi瘯­szy i roz­bu­do­wa.


ANONIMOWA GRAFIKA Z WIZERUNKIEM ZAMKU, POCZ﹗EK XIX WIEKU



PIJANY JAK 名INKA

Rycerski r鏚 von Schweinichen znany by z wiel­kie­go za­mi­這­wa­nia do al­ko­ho­li, a w szcze­g鏊­no­軼i do wi­na, kt­re ku­po­wa­no cz­sto i w ogrom­nych ilo­ciach. Wie­lo­wie­ko­wa prak­ty­ka spra­wi­豉, 瞠 z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie or­ga­niz­my 安in­k闚 o­si­ga­造 co­raz wy­szy pr鏬 od­por­no­軼i na pro­cen­ty, czy­ni帷 ich nie­zr闚­na­ny­mi w pi­jac­kich kon­fron­ta­cjach z s­sia­da­mi i oko­licz­n szla­cht. Le­gen­d ob­r鏀 przy­pa­dek Ge­or­ga von Schwei­ni­chen, kt­ry za­這­篡 si z pew­nym pol­skim pa­nem, kto wi璚ej wi­na wy­pi­je i pod st馧 nie pad­nie. Staw­ka za­k豉­du by­豉 wy­so­ka: ze swej stro­ny Ge­org po­sta­wi 1000 du­ka­t闚, a 闚 Po­lak - prze­pi瘯­n ka­re­t za­prz­穎­n w sze嗆 wspa­nia­造ch ko­ni. Kie­dy ra­mi w ra­mi ko­czy­li dwu­dzie­st bu­tel­k, 安in­ka roz­ka­za, aby przy­nie嗆 drew­nia­ny ce­ber do po­je­nia ko­ni i na­pe­niw­szy wi­nem za jed­nym za­ma­chem wy­pi ca­陰 je­go za­war­to嗆. Pod pol­skim szla­chci­cem no­gi si ugi­造. Nie odez­wa­wszy si s這­wem po­wo­li wsta i za­ta­cza­j帷 si wy­szed.

Ta oraz in­ne opo­wie­軼i mia­造 wp造w na ukszta­to­wa­nie si mi­tu o nie­ogra­ni­czo­nych mo­li­wo­軼iach 安in­k闚, w ja­ki za­pe­wne nie­kt­rzy z nich uwie­rzy­li, che­pi帷 si pu­blicz­nie, nie­opatrz­nie pro­wo­ku­j帷 los i spro­wa­dza­j帷 na sie­bie k這­po­ty. Jed­nym z ta­kich na­iw­nych by Kon­rad von Schwei­ni­chen, kt­ry – jak m­wi le­gen­da - pod­czas su­to za­kra­pia­nej ucz­ty o鈍iad­czy but­nie, i na­wet sam dia­be nie da­by mu ra­dy, a je­li ma go por­wa, to niech zro­bi to tu i teraz. Po tych s這­wach roz­leg si grzmot i po­ja­wi pio­run ude­rza­j帷 pro­sto w go­spo­da­rza. Trzy­ma­ny przez 安in­k kie­lich uleg ca­ko­wi­te­mu sto­pie­niu i wraz z nim zo­sta po­cho­wa­ny.



DRZEWORYT Z WIDOKIEM ZAMKU OD STRONY WSCHODNIEJ, TYGODNIK ILUSTROWANY 1881


STALORYT HUBNERA WEDΣG RYSUNKU T. BLATTERBAUERA, 1885


ohann Sigismund M這dszy nigdy si nie o瞠ni i nie mia pra­wo­wi­te­go dzie­dzi­ca, w zwi您­ku z czym po je­go 鄉ier­ci za­mek prze­szed w r­ce bra­tan­ka, Ern­sta von Schwei­ni­chen (zm. 1695), a na­st瘼­nie je­go sy­na, prus­kie­go po­rucz­ni­ka Ge­or­ga Ern­sta (zm. 1702). Gdy ten zmar, ma­j­tek ob­j­li wsp鏊­nie wdo­wa po Ge­or­gu, Er­dmu­the So­phia (zm. 1729) i je­go naj­star­szy brat Hans Ernst (zm. 1704). Osta­tecz­nie do­bra zna­la­z造 si pod ku­ra­te­l Sieg­mun­da Sey­frie­da ba­ro­na von Zed­litz, kt­ry w 1713 ro­ku za su­m 24,000 ta­la­r闚 zby je zi­cio­wi Ge­or­ga Ern­sta, Se­ba­stia­no­wi Hein­ri­cho­wi von Schwei­nitz (zm. 1721), przed­sta­wi­cie­lo­wi in­ne­go zna­ne­go 郵御­kie­go ro­du s這­wia­skie­go po­cho­dze­nia (pier­wot­ne naz­wi­sko: ze Swi­ca, von Svenz). Po 鄉ier­ci Se­ba­stia­na Hein­ri­cha je­go je­dy­ny syn Ernst Fer­di­nand sprze­da za­mek Han­so­wi Frie­dri­cho­wi von Schwei­nitz z Cie­cha­no­wic (zm. 1769). Okres pa­no­wa­nia Han­sa Frie­dri­cha w 安i­nach sta pod zna­kiem woj­ny sie­dmio­let­niejWojna siedmioletnia (1756–1763) – wojna pomi璠zy Wielk Brytani, Prusami i Hanowerem, a Francj, Austri, Rosj, Szwecj i Saksoni. By豉 to wojna o zasi璕u 鈍iatowym – walki toczy造 si w Europie, Ameryce P馧nocnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W p騧niejszej fazie konfliktu do wojny przy陰czy造 si Hiszpania, Portugalia i Holandia, kt鏎ej si造 zosta造 zaatakowane w Indiach. Wojna ta mo瞠 by uznana za wojn hegemoniczn (wzi窸a w niej udzia wi瘯szo嗆 闚czesnych mocarstw, stanowi豉 te decyduj帷 faz w trwaj帷ych niemal sto lat zmaganiach francusko-brytyjskich o dominacj w Ameryce P馧nocnej i supremacj na 鈍iecie). Wojna charakteryzowa豉 si obl篹eniami i podpaleniami miast, ale r闚nie bitwami na otwartym polu, z wyj徠kowo ci篹kimi stratami. Ocenia si, 瞠 w czasie wojny zgin窸o od 900 000 do 1 400 000 ludzi. , pod­czas kt­rej w 1761 ro­ku wa­row­ni na­je­cha­造 i z逝­pi­造 woj­ska ro­syj­skie, nisz­cz帷 i pl­dru­j帷 jej wy­po­sa­瞠­nie o­raz wy­str鎩, nie szcz­dz帷 sta­rych gro­bo­wc闚 安in­k闚, w鈔鏚 nich miej­sca po­ch闚­ku le­gen­dar­ne­go ry­ce­rza Burg­man­na von Schwei­ni­chen. W 1769 ro­ku w wy­ni­ku przy­mu­so­wej li­cy­ta­cji do­bra na­by prus­ki mi­ni­ster sta­nu Jo­hann Hein­rich hra­bia von Chursch­wandt ze Stol­ca. No­wy w豉­ci­ciel nie zd­篡 jed­nak pod­j望 瘸d­nych dzia­豉 na rzecz u­ra­to­wa­nia ju w闚­czas o­pusz­czo­nej re­zy­den­cji, bo­wiem nie­ocze­ki­wa­nie zmar nie­spe­na dwa la­ta po tej tran­sa­kcji. Wdo­wa po nim, Mar­ia The­re­sa de do­mo hra­bi­na von Nimptsch (zm. 1806) w 1774 prze­ka­za­豉 za­mek dru­gie­mu m­穎­wi, adiu­tan­to­wi kr­la prus­kie­go Fry­de­ry­ka Wiel­kie­go, Lud­wi­ko­wi hra­bie­mu von Schla­bren­dorf (zm. 1803), a na­st瘼­nie tra­fi on w r­ce ich naj­star­szej c鏎­ki, Ma­rii Te­re­sie von Schla­bren­dorf (zm. 1862). Od­t康 a do dru­giej woj­ny 鈍ia­to­wej 安i­ny dzie­dzi­czo­ne by­造 w pro­stej li­nii przez po­tom­k闚 Ma­rii Te­re­sie i jej m­瘸, hra­bie­go Han­sa Er­ne­sta Ho­yo­sa von Sprin­zen­stein (zm. 1849).



RUINA PRZED ROZPOCZ犴IEM PIERWSZYCH PRAC KONSERWACYJNYCH, FOTOGRAFIE Z PRZEΜMU XIX I XX WIEKU


tym czasie w豉軼iciele 安in i okolicznych maj徠k闚 re­zy­do­wa­li g堯w­nie w Wied­niu lub na swych do­brach w Dol­nej Aus­trii, nie wy­ka­zu­j帷 wi瘯­sze­go za­in­te­re­so­wa­nia zam­kiem i je­go naj­bli­szym o­to­cze­niem. Ten, po­do­bnie jak re­zy­den­cje von Ho­yo­s闚 w Jas­trow­cu i Sta­rych Ro­cho­wi­cach, od­da­ny zo­sta w dzier­瘸­w i przez pe­wien czas wy­ko­rzy­sty­wa­ny by ja­ko ma­ga­zyn zbo­瘸 i s這­my. Pod gos­po­dar­k dzier­瘸w­c闚 安i­ny nisz­cza­造 w szyb­kim tem­pie, jed­nak praw­dzi­wie wiel­kie stra­ty przy­nio­s造 wa­row­ni hu­ra­ga­ny na­wie­dza­j­ce wie w la­tach 1840 oraz 1868, po­wo­du­j帷 zer­wa­nie da­chu wie­篡 i za­wa­le­nie si jej szczy­t闚. Dzie­豉 znisz­cze­nia do­pe­ni po­瘸r z 1875 ro­ku, ja­ki spu­sto­szy dosz­cz皻­nie zam­ko­we wn皻­rza, oraz po­t篹­na bu­rza, w efek­cie kt­rej za­wa­li­豉 si klat­ka scho­do­wa przy wie­篡. Po­mi­mo, 瞠 za­mek na­le­瘸 w闚­czas do Ru­dol­pha von Ho­yo­sa (zm. 1896), fi­lan­tro­pa i wiel­kie­go mi­這­ni­ka an­ty­k闚, ten rzad­ko by­wa na 奸御­ku, nie po­鈍i­ca­j帷 mu wi瘯­szej u­wa­gi. Je­go 闚­czes­ny stan wier­nie od­da­je kr鏒­ki wiersz Ma­cie­ja Bo­gu­sza St­czy­skie­go (zm. 1890): Gdy za­mek 安i­na w mu­rach nie mia wi­cej pa­na, nisz­cza z wol­na, od cza­su szar­pa­ny okrut­nie, wil­got­nia, gni po­wo­li. Dzi wy­gl­da smut­nie: za­pad­造 si piw­ni­ce, nieg­dy pe­ne wi­na. Wsz­dzie ru­ina nie­dba­這嗆, upad­ku przy­czy­na. 奸a­dy kom­nat, w kt­rych s ma­lo­wa ozna­ki, deszcz za­le­wa, pe­za­j po me­chach ro­ba­ki (...). Gdy w ro­ku 1875 re­zy­du­j­cy do­tych­czas w Aus­trii hra­bio­wie Ho­yos von Sprin­zen­stein prze­nie­郵i si na 奸御k - na oca­le­nie zam­ku by這 ju za p騧­no. Naj­wy­ra­niej nie za­mie­rza­no na­wet po­dej­mo­wa 瘸d­nych dzia­豉 w tym kie­run­ku, sko­ro jesz­cze w la­tach 80. XIX wie­ku 闚­cze­sny w豉­ci­ciel Sta­nis­laus hra­bia von Ho­yos (zm. 1918) ze­zwo­li na wy­ko­rzy­sta­nie ka­mie­nia z ru­in do bu­do­wy go­ci­ca, a zam­ko­we piw­ni­ce wy­na­j掖 …pod u­pra­w pie­cza­rek.



ZAMEK NA RYSUNKACH K. ARENDT'A I E. KRUSCKHE, LATA 20. XX WIEKU


a prze這mie wiek闚 zmieni這 si nastawienie w豉軼icieli wo­bec zam­ku w 安i­nach, a wraz z nim po­ja­wi­豉 si po­trze­ba ra­to­wa­nia je­go ru­in, cze­go pier­wszym wy­mier­nym e­fek­tem by no­wy dach na wie­篡, o kt­rym jed­nak pi­sa­no, 瞠 jest nie­豉d­ny. W ro­ku 1905 de­cy­zj Sta­nis­lau­sa von Ho­yo­sa wa­row­ni od­da­no pod o­pie­k or­ga­ni­za­cji Hei­mat­ve­rein Bol­ken­hain (Zwi­zek Przy­ja­ci馧 Bol­ko­we­go Ga­ju), a w la­tach 20. roz­po­cz­to trwa­j­c o­ko­這 de­ka­dy re­no­wa­cj - od­gru­zo­wa­no wte­dy i wzmoc­nio­no mu­ry zam­ko­we, za­bez­pie­czo­no skle­pie­nia, zmie­nio­no r闚­nie dach wie­篡 przy­wra­ca­j帷 mu po­przed­ni wy­gl康. Za­mek zo­sta otwar­ty dla ru­chu tu­rys­tycz­ne­go - w la­tach 30. za­trud­nio­ny na eta­cie klucz­ni­ka Au­gust Föst udo­st瘼­nia ru­in za nie­wiel­k o­p豉­t 20 fe­ni­g闚. W tym okre­sie ma­j­tek ziem­ski 安i­ny ju nie ist­nia, bo­wiem w cza­sach wiel­kie­go kry­zy­su hra­bia Ru­dolph Alois von Ho­yos – Sprin­zen­stein (zm. 1945) zmu­szo­ny by sprze­da fol­wark, po­zo­sta­wia­j帷 dla sie­bie 100 he­kta­r闚 la­su i 14-he­kta­ro­w par­ce­l ze sto­j­c w jej o­br­bie wa­row­ni. Kil­ka lat p騧­niej, gdy rz­dy w Niem­czech prze­j­豉 NSDAP, lo­kal­na w豉­dza wy­st­pi­豉 z po­mys­em od­bu­do­wy zam­ku w ce­lu a­dap­ta­cji go na po­trze­by na­ro­do­wo-so­cja­lis­tycz­ne­go za­k豉­du wy­cho­wa­nia m這­dzie­篡. W zwi您­ku z tym na je­go w豉­ci­cie­lu za­cz­to wy­wie­ra na­cisk, aby ten sprze­da ru­in. Nie­ch皻­ny na­zi­stom von Ho­yos, by mo­瞠 dla ra­to­wa­nia 穎­ny, nie­mal od po­cz徠­ku woj­ny wi­zio­nej we wroc­豉w­skim a­resz­cie ge­sta­po, osta­tecz­nie zde­cy­do­wa si od­sprze­da par­ce­l zam­ko­w na rzecz w豉dz po­wia­to­wych w Ja­wo­rze, co na­st­pi­這 w dniu 25 wrze­郾ia 1941 ro­ku. Wbrew po­cz徠­ko­wym pla­nom Niem­cy jed­nak zam­ku nie od­bu­do­wa­li, prze­ka­zu­j帷 w r­ce woj­ska, kt­re w 1942 ro­ku u­rz­dzi­這 w nim ma­ga­zyn cz­軼i dla sa­mo­lo­t闚 Luft­waf­fe. Po woj­nie gmach ten sta o­pusz­czo­ny, lecz dzi­ki za­kla­sy­fi­ko­wa­niu go przez no­we w豉­dze do gro­na tzw. zam­k闚 piast­ow­skich, w la­tach 50. i 60. XX wie­ku do­ko­na­no tu­taj pil­nych na­praw, m.in. wy­mie­nio­no po­szy­cie da­chu wraz je­go stro­pem. W 1991 ru­in od pa­stwa ku­pi wy­k豉­do­wca his­­to­rii i li­te­ra­tu­ry nie­miec­kiej p. Alek­san­der von Frey­er z za­mia­rem u­rz­dze­nia w jej mu­rach ga­bi­ne­tu fi­gur wo­sko­wych przed­sta­wia­j­cych po­sta­cie za­s逝­穎­ne dla his­to­rii Pol­ski. Po­my­s逝 te­go jed­nak nie u­da­這 si mu wcie­li w 篡­cie i w 2008 ro­ku zby za­mek na rzecz pod­war­szaw­skie­go przed­si­bior­cy ho­te­lo­we­go. Am­bit­ne pla­ny no­we­go gos­po­da­rza skon­cen­tro­wa­ne na od­bu­do­wie sta­rej ry­cer­skiej sie­dzi­by i otwar­ciu w niej ho­te­lu wraz z re­stau­ra­cj r闚­nie nie wy­sz造 po­za fa­z pro­jek­tu; w kon­sek­wen­cji za­by­tek po­now­nie wy­sta­wio­no na sprze­da.



KOLOROWANE POCZT紟KI Z LAT 1900-15, WIDOK RUIN OD WSCHODU I OD POΣDNIA (PONI浩J)



Od zako鎍zenia drugiej wojny 鈍iatowej kr捫 po okolicy opo­wie­軼i, le­gen­dy i wspom­nie­nia z okre­su, gdy Niem­cy lik­wi­do­wa­li miesz­cz­cy si tu­taj ma­ga­zyn cz­軼i lot­ni­czych. 安iad­ko­wie tych cza­s闚 twier­dzi­li, 瞠 hit­le­row­cy przed uciecz­k ze 奸御­ka przy­wie­幢i do zam­ku kil­ka­set skrzy, a na­st瘼­nie umie­ci­li je w g喚­bo­kich sztol­niach, kt­rych ko­ry­ta­rze p騧­niej wy­sa­dzo­no w po­wie­trze. Jed­na z bar­dziej fan­ta­sty­cznych wer­sji tej his­to­rii su­ge­ru­je zwi­zek z Bur­szty­no­w Kom­na­t, in­na po­d­瘸 tro­pem za­gi­nio­ne­go z這­ta z czes­kiej Pra­gi, jesz­cze in­na po­strze­ga to miej­sce ja­ko ukry­ty ma­ga­zyn dla d鏏r skra­dzio­nych z Kra­ko­wa przez sie­pa­czy gau­lei­te­ra Han­sa Fran­ka. By mo­瞠 wszy­stkie te hi­po­te­zy s efek­tem g喚­bo­ko za­ko­rze­nio­nej mi­to­lo­gi­za­cji Su­de­t闚 ja­ko ob­sza­ru wol­ne­go od na­lo­t闚 alian­ckich, przez to nie­zwy­kle atrak­cyj­ne­go dla Niem­c闚 pod wie­lo­ma wzgl­da­mi. Fak­tem po­zo­sta­je jed­nak, 瞠 tu po woj­nie 安i­ny by­造 d逝­go i do­k豉d­nie strze­穎­ne przez Ros­jan, kt­rzy na wzg­rzu zam­ko­wym urz­dzi mie­li sta­no­wi­ska in­stru­kta­穎­we dla znaj­du­j­ce­go si w po­blis­kim Bol­ko­wie obo­zu szko­le­nio­we­go Ha­ga­ny, 篡­dow­skiej or­ga­ni­za­cji mi­li­tar­nej dzia­豉­j­cej w Pa­le­sty­nie. M­wi si, 瞠 je­den z so­wie­ckich ge­ne­ra­堯w pod­j掖 po­szu­ki­wa­nia na w豉­sn r­k. Czy co zna­laz? Pew­nie nig­dy si te­go nie do­wie­my.




ZAMEK ZA CZAS紟 OSTATNIEGO PRZEDWOJENNEGO Wx列ICIELA RUDOLPHA ALOISA VON HOYOS, FOTOGRAFIE Z LAT 30. XX WIEKU



redniowieczny zamek wzniesiono w najwy窺zej cz窷ci ska­lis­te­go cyp­la praw­do­po­do­bnie na miej­scu daw­ne­go gro­du kasz­te­la­skie­go b康 o­bok nie­go, kt­ry by mo­瞠 znaj­do­wa si w po­逝­dnio­wej cz­軼i pod­zam­cza. Naj­star­sz je­go cz窷­ci po­zo­sta­je XIV-wiecz­ny ka­mien­ny don­穎n o ma­syw­nych 2,5-me­tro­wych mu­rach, zbu­do­wa­ny na pla­nie pro­sto­k­ta o bo­kach ok. 12x18 me­tr闚. Wie­瘸 li­czy czte­ry kon­dy­gna­cje, jest pod­piw­ni­czo­na i na­kry­ta dwu­spa­do­wym da­chem gon­to­wym, cho pier­wot­nie zwie­czo­na przy­pusz­czal­nie by­豉 blan­ka­mi i przy­kry­ta wy­so­kim da­chem na wz鏎 wie­篡 miesz­kal­nej w Sie­dl­ci­nie. G堯w­ne wej­軼ie znaj­do­wa­這 si na dru­giej kon­dyg­na­cji, za­bez­pie­czo­ne by­這 bro­n i ozdo­bio­ne go­tyc­kim por­ta­lem. Pro­wa­dzi­造 do nie­go scho­dy w for­mie dra­bi­ny, opar­te o po­dest, kt­re­go frag­men­ty za­cho­wa­造 si do cza­s闚 o­bec­nych. Par­ter wie­篡 zaj­mo­wa­豉 kry­ta drew­nia­nym stro­pem je­dno­prze­strzen­na sa­la ry­cer­ska wy­po­sa­穎­na w bo­ga­t de­ko­ra­cj sztu­ka­tor­sk, ja­kiej 郵a­dy zo­ba­czy mo­瞠­my jesz­cze we wn­kach o­kien­nych. Wn­trza miesz­kal­ne na po­zo­sta­造ch kon­dyg­na­cjach po­dzie­lo­ne by­造 drew­nia­ny­mi 軼ian­ka­mi i roz­鈍ie­tlo­ne o­two­ra­mi o­kien­ny­mi w for­mie o­stro­逝­k闚 lub p馧­ko­li. W po­cz徠­ko­wej fa­zie funk­cjo­no­wa­nia zam­ku ko­mu­ni­ka­cj po­mi­dzy po­szcze­g鏊­ny­mi pi皻­ra­mi za­pew­nia­造 drew­nia­ne scho­dy, za po­trze­by sa­ni­tar­ne re­a­li­zo­wa­no z wy­ko­rzy­sta­niem wy­ku­szy la­try­no­wych pod­wie­szo­nych na dru­giej i trze­ciej kon­dyg­na­cji, po stro­nie p馧­noc­nej wie­篡. Go­tyc­k bu­dow­l o­ta­cza mur o­bron­ny w kszta­cie o­wa­lu.


DOMNIEMANY PLAN ZAMKU W 1. POΜWIE XIV WIEKU


IMG BORDER=1 style=

WIE涉 GOTYCKA Z DOSTAWION W XVII WIEKU KLATK SCHODOW


ierwsza du瘸 rozbudowa zamku nast徙i豉 w po這wie XV wie­ku, gdy w豉­ci­cie­lem 安in by Gun­czil Swein­ichen von Swein. W闚­czas do­sta­wio­no do wie­篡 za­cho­dni, dwu­szczy­to­wy dom miesz­kal­ny i po­逝­dnio­w bra­m ze spusz­cza­n bro­n, po kt­rej za­cho­wa­造 si ka­mien­ne pro­wad­ni­ce. Po­nad ni wy­r鏀 o­bron­ny wy­kusz, cho ten ele­ment by mo­瞠 jest owo­cem p騧­niej­szej, XVII-wiecz­nej mo­der­ni­zacji ze­spo­逝 zam­ko­we­go. Wed­逝g prze­ka­z闚 lu­do­wych zdo­bi go mia wiersz o tre­ci (t逝m):


Pieczone 鈍inki spo篡wa na ucztach
Mlaskaj帷, i kr鏊 i cesarz.
Jest w tym, 穎軟ierzu dobra nauczka
Niszczenia zamku zaniechasz!



ELEWACJA POΣDNIOWA GOTYCKIEJ WIE玆 I DOMU ZACHODNIEGO WG POMIARU KATEDRY HISTORII ARCHITEKTURY POLSKIEJ POL. WROC., 1954


IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

RUINA DOMU ZACHODNIEGO Z XV WIEKU


ajwi瘯sze przekszta販enia siedziby 安ink闚 mia­造 miej­sce w pier­wszej po­這­wie XVII wie­ku za cza­s闚 Jo­han­na Si­gis­mun­da M這d­sze­go, kie­dy ist­nie­j­cy uk豉d roz­bu­do­wa­ny zo­sta o re­pre­zen­ta­cyj­ny bu­dy­nek pa­豉­co­wy i no­we for­ty­fi­ka­cje. Na p馧­noc od wie­篡 wznie­sio­no wte­dy trzy­kon­dy­gna­cyj­ny, dwu­trak­to­wy gmach pa­豉­cu, flan­ko­wa­ny w p馧­noc­nej cz­軼i dwie­ma cy­lin­drycz­ny­mi basz­ta­mi, kt­re nie pe­ni­造 ju tyl­ko funk­cji o­bron­nych, lecz sta­no­wi­造 tak­瞠 e­le­ment de­ko­ra­cyj­ny 鈍iad­cz­cy o za­mo­no­軼i w豉­ci­cie­li. W cz­軼i par­te­ro­wej prze­ci­na­豉 go sze­ro­ka sie, czy­li skle­pio­ny ko­leb­ko­wo i po­kry­ty bo­ga­t sztu­ka­te­ri wjazd na dzie­dzi­niec, sk康 bez­po­鈔e­dnio mo­積a si by­這 do­sta do piw­nic, staj­ni i tak zwa­nej Sa­li Gierm­k闚 (s逝­膨­cej ja­ko kwa­te­ra sta­jen­nych). Tu­taj te znaj­do­wa­這 si wej­軼ie na dwu­bie­gu­no­w we­wn皻rz­n klat­k scho­do­w, b­d­c naj­star­szym te­go ty­pu roz­wi­za­niem na 奸御­ku. Do­st瘼 do sie­ni pro­wa­dzi przez bra­m i w御­k fur­t dla pie­szych, ozdo­bio­ne od ze­wn徠rz o­ka­za­造m por­ta­lem w sty­lu 逝­ku trium­fal­ne­go z tar­cz her­bo­w ro­du von Schwei­ni­chen. Wszy­stkie e­le­wa­cje bu­dyn­ku pa­豉­co­we­go po­sia­da­造 uk豉d szczy­to­wy, od­po­wie­dnio pod­kre­郵o­ny przez de­ko­ra­cje sgraf­fi­to­we dzie­l­ce fa­sa­dy na du­瞠, pro­sto­k徠­ne po­la, w kt­rych znaj­do­wa造 si okna. Pa­豉c, na­zy­wa­ny cza­sa­mi zam­kiem dol­nym, wraz z wie­膨 i XV-wiecz­nym do­mem za­cho­dnim wpi­sa­no w no­wo­篡t­ne, tra­pe­zo­idal­ne w pla­nie for­ty­fi­ka­cje, sk豉­da­j­ce si z mu­ru ob­wo­do­we­go flan­ko­wa­ne­go od stro­ny po­逝­dnio­wej przez dwie otwar­te ba­ste­je, od p馧­no­cy za – przez dwie pa­豉­co­we ba­szty. Pod­czas woj­ny trzy­dzie­sto­let­niej w po­這­wie kur­ty­ny za­cho­dniej wznie­sio­no bas­tion wzma­cnia­j­cy po­鈔od­ku d逝­gi od­ci­nek mu­r闚, tzw. piat­ta for­ma. Prze­bu­do­wie u­le­g豉 tak­瞠 sta­ra wie­瘸, do kt­rej od po­逝­dnia do­sta­wio­no wy­go­dn klat­k scho­do­w. Wjazd u­zu­pe­nio­ny zo­sta mu­rem kur­ty­no­wym, ci庵­n­cym si od p馧­noc­no-wscho­dniej ba­szty do przy­cz馧­ka mo­sto­we­go nad fo­s. Za­mu­ro­wa­ne pod­逝­cze mo­stu o­trzy­ma­這 o­two­ry strzel­ni­cze, ufor­ty­fi­ko­wa­no r闚­nie po­這­穎­n na wsch鏚 od bu­dyn­k闚 r闚­nin­n te­ra­s, na kt­rej stoi ko­ci馧.



ELEWACJA P茛NOCNA XVII-WIECZNEGO ZAMKU DOLNEGO, REKONSTRUKCJA Z 1887 ROKU



PLAN ZAMKU WG LEKSYKONU ZAMK紟 POLSKICH: 1. WIE涉 GOTYCKA, 2. XV-WIECZNY DOM ZACHODNI, 3. KLATKA SCHODOWA,
4. ZAMEK DOLNY (PAxC), 5. SIE WJAZDOWA, 6. BASTEJE P茛NOCNE, 7. BASTEJE W MURZE POΣDNIOWYM, 8. BASTION, 9. FOSA



amek 安iny nale篡 do grona najstarszych piastowskich za­這­瞠 o­bron­nych na 奸御­ku. Do cza­s闚 wsp馧­czes­nych za­cho­wa si w sta­nie do­brze czy­tel­nej, ma­low­ni­czej ru­iny, kt­rej ca­貫 pi瘯­no i daw­ny ma­je­stat od­na­le潭 mo­積a do­pie­ro po wej­軼iu na jej dzie­dzi­niec, bo­wiem z ze­wn徠rz, zw豉­szcza od stro­ny po­逝­dnio­wej wa­row­nia jest szczel­nie u­kry­ta za g瘰­tym drze­wo­sta­nem. Do­mi­nan­t sta­no­wi tu­taj go­tyc­ka wie­瘸 miesz­kal­na z reszt­ka­mi sgraf­fi­to­wych de­ko­ra­cji o­raz po­zba­wio­ny da­chu dom za­cho­dni, a w豉­ci­wie dzi ju tyl­ko je­go 軼ia­ny ze­wn皻rz­ne. War­to zwr­ci u­wa­g na za­cho­dni fa­sa­d don­穎­nu, gdzie ro­郾ie nie­zwy­kle pla­sty­czne i bar­dzo wie­ko­we, bo li­cz­ce po­nad 250 lat drze­wo blusz­czu. We­d逝g ust­ne­go prze­ka­zu po­cho­dz­ce­go od klucz­ni­ka i opie­ku­na zam­ku Au­gus­ta Fösta (ur. 1850) bluszcz by ju w cza­sach je­go dzie­ci­stwa sta­ry i roz­ro­s造. Za­mek dol­ny zaj­mu­je ru­ina wczes­no­ba­ro­ko­we­go pa­豉­cu z za­cho­wa­n ka­­mie­niar­k o­kien­n i de­ko­ra­cyj­nym por­ta­lem. We wscho­dniej ba­ste­i kry­je ona nie­ty­po­we ma­lo­wi­d豉 przed­sta­wia­j­ce XVII-wiecz­n szlach­t, wy­ko­na­ne r­k ano­ni­mo­we­go 穎­nie­rza Wer­mach­tu w la­tach 40. ubie­g貫­go wie­ku, kt­re nie­ste­ty nisz­cze­j w za­stra­sza­j­cym tem­pie [fot. 2005], [fot. 2020]. 安i­ny s obec­nie w豉s­no­軼i pry­wat­n – w pla­nach jest od­bu­do­wa zam­ku z prze­zna­cze­niem na ho­tel. P­ki co wci捫 mo­積a go zwie­dza, przy czym go­dzi­ny o­twar­cia u­za­le­nio­ne s od klucz­ni­ka: cza­sa­mi bra­ma jest u­chy­lo­na, a cza­sem trze­ba za­dzwo­ni pod wska­za­ny nu­mer te­le­fo­nu.


IMG BORDER=1 style=

W GOTYCKIEJ WIE玆


IMG BORDER=1 style=

NA SCHODACH PROWADZ。YCH DO PIWNIC W ZAMKU DOLNYM



Istnieje mo磧iwo嗆 wej­軼ia na te­ren ru­in z psem, pod wa­run­kiem, 瞠 b­dzie on na smy­czy. Obo­wi您­kiem w豉­ci­cie­la jest oczy­wi­cie sprz­ta­nie po swo­im pies­ku.

Zamek jest w豉sno軼i pry­wat­n, wi璚 lot bez­po­鈔ed­nio nad ru­ina­mi wy­ma­ga po­zwo­le­nia ad­mi­ni­stra­to­ra. Oto­cze­nie zam­ku sprzy­ja wy­ko­ny­wa­niu zdj耩 z nie­co dal­szej per­spe­kty­wy, zw豉sz­cza od p馧­noc­ne­go wscho­du i ew. od po­逝­dnia, gdzie wy­st­pu­je roz­le­g豉 prze­strze i brak jest za­bu­do­wa mie­szkal­nych. Za­wsze na­le­篡 jed­nak pa­mi­ta, aby la­ta od­po­wie­dzial­nie.


zamek otwarty jest od maja do pa寮ziernika, zazwyczaj w godz. 12-18
po sezonie na 篡czenie
tel. 601 429 666
op豉ta za zwiedzanie: 5 z

(informacje praktyczne - stan na wrzesie 2020)


IMG BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

STAN WSP茛CZESNY, KAMIENNE PORTALE I ZACHOWANE DETALE ARCHITEKTONICZNE




amek wznosi si na skalistym, zalesionym wzg鏎zu, na te­re­nie Po­g­rza Bol­ko­wskie­go, o­ko­這 2 km na p馧­noc od Bol­ko­wa. Je­go ma­lo­wni­cza syl­we­ta jest do­sko­na­le wi­do­czna od stro­ny p馧­noc­nej, z dro­gi kra­jo­wej nr 3 pro­wa­dz­cej z Ja­wo­ra w kie­run­ku Bol­ko­wa. Z dro­gi tej w g鏎­nej cz­軼i wsi na­le­篡 skr­ci w w御­k, stro­m ulicz­k, kt­ra pro­wa­dzi bez­po­鈔ed­nio do ru­in (jest dro­go­wskaz). (ma­pa zam­k闚 wo­je­w鏚z­twa)


Samoch鏚 pozostawi mo­積a na nie­wiel­kiej po­la­nie w po­bli­簑 bra­my zam­ko­wej. Par­ko­wa­nie bez­p豉t­ne (2020).

Cho okolica jest oddalona od wi瘯­szych sku­pisk ludz­kich, dla bez­pie­cze­stwa ro­we­ru war­to po­ro­zma­wia z klucz­ni­kiem na te­mat mo­磧i­wo­軼i wpro­wa­dze­nia go na dzie­dzi­niec. Wy­da­je si, 瞠 nie po­win­no by z tym pro­ble­mu.





1. M. Chorowska: Rezydencje 鈔edniowieczne na 奸御ku, OFPWW 2003
2. O. Czerner, J. Rozp璠owski, Bolk闚 i 安iny, Ossolineum 1960
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001
4. R. ㄆczy雟ki: Zamki, dwory i pa豉ce w Sudetach, Wsp鏊nota Akademicka 2008
5. M. Perzy雟ki: Zamki, twierdze i pa豉ce Dolnego 奸御ka i Opolszczyzny, WDW 2006
6. M. 安ie篡: Zamki, twierdze, warownie, Foto Art 2002
7. A. M. Rosiek: Siedziby rycerskie w ksi瘰twie 鈍idnicko-jaworskim do ko鎍a XIV wieku, Inst. Arch. UJ 2010
8. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019


IMG BORDER=1 style=

FRAGMENT POΣDNIOWEJ ELEWACJI ZAMKU DOLNEGO Z PRZEJAZDEM BRAMNYM


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA ZAMEK I KO列I茛 ZAMKOWY OD P茛NOCY Z DROGI KRAJOWEJ NR 3


W pobli簑:
Bolk闚 - ruina zamku ksi捫璚ego z XIIIw., 4 km
K豉czyna - relikty zamku XVw., 9 km
Lipa - ruina zamku rycerskiego z XIVw., 10 km
P這nina - ruina zamku rycerskiego z XIVw., 12 km
Jawor - zamek ksi捫璚y z XIII/XIVw., przebudowany, 16 km
My郵ib鏎z - relikty zamku z XIII/XIVw., 18 km



Warto zobaczy r闚nie:


Roma雟ko-gotycki ko軼i馧 zamkowy 鈍. Miko豉ja, b­d­cy naj­star­sz za­cho­wa­n wiej­sk 鈍i­ty­ni na 奸御­ku, wzmian­ko­wa­n w 1313 ro­ku ja­ko ko­ci馧 w 安i­nie. Cha­ra­kte­ry­zu­je go pro­sta, jed­no­na­wo­wa bry­豉 z dwu­spa­do­wym da­chem i do­sta­wio­n od za­cho­du wie­膨. We­wn徠rz cen­ne wy­po­sa­瞠­nie z XV-XVI wie­ku, m.in. lo­瞠 ko­la­tor­skie pa­n闚 von Schwei­ni­chen i ma­lo­wa­ne 豉­wy dla lu­du (kt­rych wy­mia­ry od­po­wia­da­j prze­ci皻­nej wy­so­ko­軼i cz這­wie­ka sprzed 400 lat i obec­nie s ju nie­co cias­ne), drew­nia­ne go­tyc­kie drzwi wej­軼io­we, a tak­瞠 re­ne­san­so­wa chrzciel­ni­ca z bal­da­chi­mem i cza­sz wspar­t na ku­rzych 豉p­kach. Wy­j徠­ko­w i naj­cen­niej­sz ozdo­b s tu­taj jed­nak na­grob­ki ro­do­we 安in­k闚 oraz wspa­nia­貫 epi­ta­fium Jo­han­na Si­gis­mun­da von Schwei­ni­chen (zm. 1664). Na­prze­ciw­ko wej­軼ia na te­ren ko­cio­豉, w sta­rej alei li­po­wej za­cho­wa si pom­nik 穎­nie­rzy nie­miec­kich, miesz­ka­c闚 Bol­ko­wa i oko­lic, po­le­g造ch w cza­sie I woj­ny 鈍ia­to­wej.


IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG





STRONA G紟NA

tekst: 2011, 2020
fotografie: 2005, 2008, 2019, 2020
© Jacek Bednarek