STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

WIEŻA MIEJSKA W RAKOWICACH WIELKICH, WIDOK OD PÓŁNOCNEGO ZACHODU



niewielkiej dolnośląskiej wsi fun­kcjo­no­wa­ły od póź­ne­go śre­dnio­wie­cza co naj­mniej dwa fol­war­ki - kró­lew­ski i miej­ski, z sie­dzi­ba­mi ich za­rząd­ców w nie­wiel­kich wie­żach mie­szkal­nych. Star­sza z tych bu­do­wli, zwa­na w li­te­ra­tu­rze wie­żą mie­jską, zbu­do­wa­na zo­sta­ła przy­pusz­czal­nie po 1491 ro­ku przez Ge­or­ga von Zed­litz, któ­re­mu w spa­dku po Nic­ke­lu Młod­szym von Zed­litz (+1491) przy­pa­dła zna­czna część mie­jsco­wo­ści. W ro­ku 1535 bra­cia Ni­co­las i Georg von Zed­litz zrze­kli się praw do tu­tej­sze­go fol­war­ku prze­ka­zu­jąc go na rzecz mia­sta Lwów­ka. W po­sia­da­niu Ra­dy Mie­jskiej był on do XVII wie­ku, kie­dy prze­szedł w rę­ce pry­wat­ne. Po 1945 ro­ku o­to­czo­na za­bu­do­wa­nia­mi fol­war­czny­mi wie­ża we­szła w skład ma­jąt­ku Pań­stwo­we­go Go­spo­dar­stwa Rol­ne­go i wy­ko­rzy­sty­wa­na by­ła jako ma­ga­zyn, co szczę­śli­wym tra­fem u­ra­to­wa­ło ją przed znisz­cze­niem, bo­wiem ze wzglę­du na fun­kcję, jaką peł­ni­ła, pod­da­wa­na by­ła w tym cza­sie naj­pil­niej­szym re­mon­tom poz­wa­la­ją­cym na u­trzy­ma­nie jej w nie­naj­gor­szym sta­nie tech­nicz­nym.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK WIEŻY OD STRONY DROGI PROWADZĄCEJ DO LWÓWKA ŚLĄSKIEGO



Najstarsza zachowana wzmianka źród­ło­wa o wsi Rac­ke­wiz po­cho­dzi z 1287 ro­ku. W XIV wie­ku na­zwa miej­sco­wo­ści po­ja­wia­ła się za­rów­no w pi­sow­ni ger­mań­skiej ja­ko Rac­ke­witz (1330) jak i sło­wiań­skiej przyj­mu­jąc for­mę Rac­ke­wicz (1363). W 1371 ro­ku po raz pier­wszy u­wzglę­dnio­no w do­ku­men­tach po­dział na dwie czę­ści o­sa­dy, z któ­rych wię­kszą o­kre­śla­no ter­mi­nem Groz­zen Ra­ke­wicz, a póź­niej tak­że Ma­gna Ra­ke­wicz (1476), Gros­sen Ra­ke­wicz (1520), Gross Rak­witz (1736), Gross Rak­wiz (1786) i Gross Rac­kwitz (1825). Bez­po­śre­dnio po dru­giej woj­nie świa­to­wej miej­sco­wość o­trzy­ma­ła pol­skie na­zwy Ra­kow­ce i Ra­kow­ce Du­że, by w 1947 roku za­ist­nieć na ma­pach jako Ra­ko­wi­ce Wiel­kie.



IMG  BORDER=1 style=

ELEWACJA PÓŁNOCNA W LATACH 50. XX WIEKU I OBECNIE


ieża zbudowana została z ła­ma­ne­go pia­sko­wca wzmo­cnio­ne­go w na­ro­żach ka­mien­ny­mi cio­sa­mi, na pla­nie pro­sto­ką­ta o bo­kach około 8,4x9 met­rów. Pier­wo­tnie li­czy­ła ona czte­ry kon­dy­gna­cje, gdzie par­ter peł­nił fun­kcje gos­po­dar­cze, prze­dzie­lo­ne prze­pie­rze­niem pier­wsze pię­tro mie­ści­ło świe­tli­cę i trakt scho­do­wy, a pię­tro dru­gie słu­ży­ło za a­par­ta­men­ty mie­szkal­ne wła­ści­cie­li. Czwa­rtą kon­dy­gna­cję zaj­mo­wał wspa­rty na ka­mien­nych krok­szty­nach drew­nia­ny ga­nek o­bron­ny z otwo­ra­mi strzel­ni­czy­mi w pod­ło­dze i ścia­nach, za­stą­pio­ny w XVIII stu­le­ciu czte­ro­spa­do­wym man­sar­do­wym da­chemDach mansardowy – typ dachu łamanego, w którym każda z połaci składa się z dwóch części: górnej - o mniejszym kącie nachylenia oraz dolnej - stromej, co zwiększa możliwości użytkowania poddasza. Dach mansardowy może być dachem dwu- lub czterospadowym.. Po­cząt­ko­wo do wie­ży pro­wa­dził ka­mien­ny późno­go­ty­cki por­tal, u­mie­szczo­ny w pół­noc­nej e­le­wa­cji na wy­so­ko­ści je­go trze­ciej kon­dy­gna­cji. W okre­sie no­wo­ży­tnym wej­ście go­ty­ckie za­mu­ro­wa­no, a je­go fun­kcję prze­jął o­twór w przy­zie­miu, z cza­sem po­sze­rzo­ny i wy­po­sa­żo­ny w po­dwój­ne drzwi z ryg­lem. Wnę­trze wie­ży o­świe­tla­ło łącz­nie kil­ka­na­ście szcze­lin o wy­mia­rach 15x60 cm o­raz u­ję­tych w fa­zo­wa­ne o­pra­wy pięć więk­szych o­kien mie­rzą­cych 70x85 cm. Szcze­li­no­wy cha­ra­kter o­two­rów o­kien­nych i wień­czą­cy bu­dy­nek ga­nek na­da­wa­ły mu po­zo­ry o­bron­no­ści, co na­le­ży tra­kto­wać ra­czej w ka­te­go­riach sym­bo­licz­nych i pre­sti­żo­wych, bo­wiem wnę­trze by­ło dość ła­twe do zdo­by­cia z po­wo­du bra­ku skle­pień.







PO LEWEJ ELEWACJA ZACHODNIA WIEŻY Z ORYGINALNYM GANKIEM OBRONNYM, Z PRAWEJ ELEWACJA WSCHODNIA WSPÓŁCZEŚNIE
REKONSTRUKCJE WG E. RÓŻYCKIEJ I B. JACASZKA


o czasów współ­cze­snych w do­brym sta­nie za­cho­wał się pe­łen ob­wód mu­rów z o­ry­gi­nal­ną ka­mie­niar­ką o­kien­ną, wąs­ki­mi szcze­li­na­mi o­kien­ny­mi i wy­ko­na­ny­mi z pias­kow­ca krok­szty­na­mi słu­żą­cy­mi do pod­trzy­my­wa­nia drew­nia­ne­go gan­ku. Wnę­trza poz­ba­wio­ne są pier­wot­nych po­dzia­łów, w mu­rach dos­trzec jed­nak mo­żna śla­dy po daw­nych prze­pie­rze­niach. Wie­ża stoi przy dro­dze pro­wa­dzą­cej do Lwów­ka, na po­łud­nio­wym skra­ju wsi. Znaj­du­je się ona na te­re­nie o­twar­tym i ogól­nie do­stęp­nym, choć do środ­ka wstę­pu nie ma.


IMG BORDER=1 style=

WIEŻA STOI PRZY ZJEŹDZIE DO ZABUDOWAŃ DAWNEGO FOLWARKU; JEST MOŻLIWOŚĆ ZAPARKOWANIA SAMOCHODU


* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *


IMG BORDER=1 style=

RUINA WIEŻY KSIĄŻĘCEJ, WIDOK OD ZACHODU



odległości około 500 metrów na pół­noc od daw­ne­go fol­war­ku miej­skie­go znaj­du­ją się ru­iny wie­ży zwa­nej ksią­żę­cą, choć ta­kie przy­po­rzą­dko­wa­nie wła­sno­ścio­we mo­że być my­lą­ce, bo­wiem jej fun­da­to­rem i pier­wszym wła­ści­cie­lem był za­rząd­ca dóbr kró­lew­skich Si­mon (Hans?) Reus­sner. Bu­do­wla zo­sta­ła wznie­sio­na na po­czą­tku XVI wie­ku w ce­lach wy­łącz­nie mie­szkal­nych, o czym świad­czył m.in. brak gan­ków o­bron­nych i re­la­ty­wnie du­że o­kna. W la­tach póź­niej­szych gmach wraz z ota­cza­ją­cym go fol­war­kiem był w po­sia­da­niu dro­bnych fe­uda­łów, któ­rych ma­ją­tek zwy­kle nie prze­kra­czał jed­nej wsi. Wie­ża za­cho­wa­ła się w ca­ło­ści aż do lat 60. XX wie­ku, gdy w wy­ni­ku o­su­wa­nia się mu­rów na pod­mo­kłym grun­cie za­wa­lił się jej dach, a kil­ka lat póź­niej rów­nież stro­py i wyż­sze par­tie wszy­stkich ścian. Od te­go cza­su po­zo­sta­je w ru­inie.


WIEŻA KSIĄŻĘCA W LATACH 50. XX WIEKU...


IMG BORDER=1 style=

...I OBECNIE


ieżę książęcą wzniesiono z ła­ma­ne­go ka­mie­nia u­zu­peł­nio­ne­go cio­sa­mi z pias­kow­ca, na pla­nie pro­sto­ką­ta o wy­mia­rach ca. 10x12 met­rów. Z trzech jej kon­dy­gna­cji naj­niż­sza mie­ści­ła du­żą skle­pio­ną iz­bę i od­dzie­lo­ną mu­ro­wa­ną ścia­ną wą­ską sień z ka­mien­ny­mi scho­da­mi pro­wa­dzą­cy­mi na pier­wsze pię­tro o roz­pla­no­wa­niu po­kry­wa­ją­cym się z rzu­tem par­te­ru. Stąd dre­wnia­ne scho­dy wio­dły na prze­kry­te stro­pem pię­tro dru­gie, po­dzie­lo­ne prze­pie­rze­niem na po­kój mie­szkal­ny, ko­mo­rę o­raz u­sy­tu­owa­ną w czę­ści pół­noc­nej nie­wiel­ką la­try­nę z me­ta­lo­wym na­czy­niem i ka­mien­ną ryn­ną do od­pro­wa­dza­nia nie­czy­sto­ści. Wej­ście do wie­ży u­mie­szczo­no w ścia­nie pół­noc­nej i ozdo­bio­no ka­mien­nym por­ta­lem z pół­ko­lis­tym łu­kiem. Dos­tęp świa­tła do jej wnę­trza za­pe­wnia­ły wię­ksze o­two­ry z de­ko­ra­cją fas­cio­wą o­raz wą­skie o­two­ry szcze­li­no­we. Bu­dy­nek zwień­czo­no ka­mien­nym gzym­sem i na­kry­to da­chem czte­ro­spa­do­wym, któ­ry w XVIII stu­le­ciu za­stą­pio­no stro­mym da­chem dwu­spa­do­wym. Po­do­bnie jak wie­ża miej­ska, rów­nież wie­ża ksią­żę­ca po­sia­da­ła za­bu­do­wa­nia fol­war­czne, obec­nie nie­za­cho­wa­ne.


ELEWACJA POŁUDNIOWA (Z LEWEJ) I PÓŁNOCNA WIEŻY KSIĄŻĘCEJ WG J. BACHMIŃSKIEGO


IMG BORDER=1 style=

POZOSTAŁOŚCI ŚCIANY POŁUDNIOWEJ


dawnej zabudowy prze­trwa­ły je­dy­nie dol­ne par­tie mu­rów zew­nę­trznych do wy­so­ko­ści pię­tra i frag­men­ty po­dzia­łów wew­nę­trznych naj­niż­szej kon­dy­gna­cji. Wie­ża ksią­żę­ca stoi ok. 500 met­rów na pół­noc od wie­ży miej­skiej, na łą­ce, po le­wej stro­nie dro­gi pro­wa­dzą­cej do Lwów­ka Ślą­skie­go. Do­stęp do ru­in nie jest ni­czym o­gra­ni­czo­ny. Sa­mo­chód za­par­ko­wać mo­żna przy u­sy­tu­owa­nym w po­bli­żu skle­pie spo­żyw­czym.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA RUINĘ OD PÓŁNOCY, Z PRAWEJ ZNISZCZONY OTWÓR WEJŚCIOWY



1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019



W pobliżu:
Radłówka - ruina zamku szlacheckiego XVIw., 2 km
Płakowice - zamek szlachecki XVIw., 9 km
Gościszów - ruina zamku książęcego XIII/XVIIw., 10 km
Rząsiny - relikty zamku Podskale XIIIw., 10 km





STRONA GŁÓWNA

tekst: 2020
fotografie: 2018
© Jacek Bednarek