STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KRZYŻACKI W OSTRÓDZIE, WIDOK OD STRONY POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ



ierw­sza krzy­żac­ka stra­żni­ca funk­cjo­no­wa­ła na tych te­re­nach już co naj­mniej od 1270 ro­ku. By­ła to drew­nia­no-ziem­na kon­struk­cja wznie­sio­na na miej­scu wcześ­niej­sze­go gro­du prus­kie­go, na wy­sep­ce o­to­czo­nej wo­da­mi je­zio­ra Drwęc­kie­go i rze­ki Drwę­cy. Os­tró­da sta­no­wi­ła po­cząt­ko­wo sie­dzi­bę wój­ta pod­le­głe­go kom­tur­stwu w Dzierz­go­niu, jed­nak wraz z eks­pan­sją Pań­stwa Krzy­żac­kie­go na po­blis­kie o­ko­li­ce Dział­do­wa, Ni­dzi­cy i Ol­sztyn­ka po­sta­no­wio­no w roz­wi­ja­ją­cej się o­sa­dzie zor­ga­ni­zo­wać au­to­no­micz­ną kom­tu­rię dla zie­mi sa­siń­skiej. Wzrost zna­cze­nia mias­ta i je­go no­we funk­cje ja­ko waż­ne­go oś­rod­ka ad­mi­nis­tra­cji za­kon­nej wy­ma­ga­ły no­wej, bar­dziej re­pre­zen­ta­cyj­nej sie­dzi­by, co po­ciąg­nę­ło za so­bą de­cy­zję o bu­do­wie du­że­go mu­ro­wa­ne­go zam­ku, roz­po­czę­tej przez kom­tu­ra Gun­te­ra von Ho­hen­stein w roku 1349. Głów­ne pra­ce mu­rar­skie pro­wa­dzo­ne by­ły w okre­sie mię­dzy 1350-80, jed­nak wy­koń­cze­nie wnętrz trwa­ło znacz­nie dłu­żej, praw­do­po­dob­nie do 1408. W mię­dzy­cza­sie bę­dą­cą w fa­zie bu­do­wy, ale już za­gos­po­da­ro­wa­ną wa­row­nię na­je­cha­ły i spa­li­ły woj­ska wiel­kie­go księ­cia li­tew­skie­go Kiej­stu­ta (1381). Dzie­sięć lat póź­niej Os­tró­dę, ja­ko je­den z pierw­szych w Pań­stwie Krzy­żac­kim zam­ków, wy­po­sa­żo­no w dzia­ła ar­mat­nie.



ZAMEK NA POCZTÓWKACH Z POCZĄTKU XX STULECIA


a czte­ry mie­sią­ce przed bit­wą pod Grun­wal­dem kom­tu­ria os­tródz­ka dys­po­no­wa­ła du­żym po­ten­cja­łem e­ko­no­micz­nym i mi­li­tar­nym. W pro­wa­dzo­nych przez kom­tu­ra Gam­rot­ha von Pin­tze­nau zam­kach oraz dwo­rach w ma­ju 1410 znaj­do­wa­ło się co naj­mniej 128 zbroi, 88 heł­mów, 262 ku­sze, 54 tar­cze i 23 dzia­ła. Ba­ta­lia grun­wal­dzka przy­nios­ła tra­gicz­ną śmierć kom­tu­ro­wi os­tródz­kie­mu, a na wieść o zwy­cięs­twie pol­sko-li­tew­skie­go o­rę­ża ry­cerz Mi­ko­łaj von Do­rin­gen zor­ga­ni­zo­wał nie­wiel­ki od­dział zbroj­ny i wy­ko­rzys­tu­jąc nie­do­bo­ry kad­ro­we Niem­ców łat­wo o­pa­no­wał za­mek, w któ­rym na roz­kaz kró­la zło­żo­no prze­wo­żo­ne do sto­łecz­ne­go Mal­bor­ka zwło­ki po­leg­łych w wal­ce: wiel­kie­go mis­trza Ul­ry­ka von Jun­gin­ge­na o­raz wspom­nia­ne­go już Gam­rot­ha von Pin­tze­nau. Wa­row­nia tra­fi­ła pod za­rząd księ­cia Ja­nu­sza Ma­zo­wiec­kie­go, lecz już we wrześ­niu 1410 po­now­nie za­ję­li ją za­kon­ni. Po­dob­na sy­tu­a­cja mia­ła miej­sce pod­czas ko­lej­ne­go wiel­kie­go kon­flik­tu w ro­ku 1454 - po dwu­dnio­wym ob­lę­że­niu za­mek zbroj­nie prze­ję­li pow­stań­cy Związ­ku Prus­kie­go, ale rów­nież i wte­dy Krzy­ża­cy bar­dzo szyb­ko u­pom­nie­li się o swo­je. Osta­tecz­nie za­mek prze­szedł w pol­skie rę­ce po se­ku­la­ry­za­cji Za­ko­nu w 1525 - umiesz­czo­no w nim sie­dzi­bę sta­ros­twa (os­tat­nim kom­tu­rem a za­ra­zem pierw­szym sta­ros­tą był Qui­rin Schlick). Przez ca­łe XVI i XVII stu­le­cie Os­tró­da po­zos­ta­wa­ła w aren­dzie róż­nych ro­dów mag­nac­kich, m.in. w la­tach 1633-43 za­rzą­dzał nią zger­ma­ni­zo­wa­ny Piast, ksią­żę na Brze­gu i Leg­ni­cy Jan Chrys­tan. Przy­wi­lej ten o­trzy­mał w za­mian za nies­pła­co­ny przez e­lek­to­ra Je­rze­go Wil­hel­ma po­sag je­go żo­ny, prus­kiej księż­nej Do­ro­ty Si­bil­li von Ho­hen­zol­lern.


POCZTÓWKA Z 1938 ROKU


oj­ny ze Szwec­ją i Ros­ją nie zruj­no­wa­ły wa­row­ni, wręcz prze­ciw­nie - w pew­nym stop­niu wpły­nę­ły na­wet po­zy­tyw­nie na jej war­toś­ci ob­ron­ne. Zmo­dy­fi­ko­wa­no wów­czas u­moc­nie­nia zam­ku o­ta­cza­jąc go wa­ła­mi i bas­tio­na­mi ziem­ny­mi. Praw­dzi­wą ka­tas­tro­fę przy­niósł mias­tu dzień 21 lis­to­pa­da 1788, gdy w nas­tęp­stwie wiel­kie­go po­ża­ru w Os­tró­dzie spa­li­ło się po­nad 160 bu­dyn­ków, a bę­dą­cy skut­kiem po­żo­gi wy­buch be­czek z pro­chem w zam­ko­wych piw­ni­cach dosz­częt­nie znisz­czył je­go skrzyd­ło wschod­nie wraz z wie­żą. Usz­ko­dzo­ne frag­men­ty bu­dow­li zre­kon­stru­o­wa­no (bez częś­ci wschod­niej i wie­ży) - lik­wi­du­jąc przy tym strych - i ulo­ko­wa­no w niej u­rząd prus­kie­go sta­ros­ty. W cza­sie wo­jen na­po­le­oń­skich gmach peł­nił funk­cję głów­nej kwa­te­ry wojsk nie­miec­ko-ro­syj­skich. Póź­niej sta­cjo­no­wa­li tu Fran­cu­zi wraz z Na­po­le­o­nem Bo­na­par­te, któ­ry w zam­ku zor­ga­ni­zo­wał swój sztab do­wód­czy i oso­biś­cie prze­by­wał tu­taj w okre­sie od 21 do 30 mar­ca 1807. Pod­u­pad­łą wa­row­nię a­dap­to­wa­no w ko­lej­nych la­tach na ce­le ad­mi­nis­tra­cyj­ne; mieś­ci­ły się w niej miesz­ka­nia, urzę­dy po­wia­tu o­raz sąd. W trak­cie o­fen­sy­wy ra­dziec­kiej zi­mą 1945 ro­ku za­mek po­dzie­lił tra­gicz­ny los mias­ta i spło­nął. Pod­ję­ta w 1977 ro­ku od­bu­do­wa zos­ta­ła kil­ka lat te­mu za­koń­czo­na, a za­by­tek peł­ni o­bec­nie funk­cję miej­skie­go oś­rod­ka kul­tu­ry.



ZAMEK PO ZNISZCZENIACH 2. WOJNY ŚWIATOWEJ, FOTOGRAFIE Z LAT 60. I 70. XX WIEKU



u­ro­wa­ny kom­pleks zam­ko­wy zlo­ka­li­zo­wa­no w pół­noc­no-za­chod­niej częś­ci o­sa­dy miej­skiej. Nie two­rzył on wspól­ne­go sys­te­mu for­ty­fi­ka­cji z mias­tem, od któ­re­go od­dzie­la­ła go fo­sa za­si­la­na przez od­no­gę rze­ki Drwę­cy. Ce­gla­ną bu­dow­lę wznie­sio­no na pla­nie zbli­żo­nym do kwad­ra­tu o bo­kach 45x47 met­rów. Wo­kół o­to­czo­ne­go drew­nia­ny­mi kruż­gan­ka­mi dzie­dziń­ca pos­ta­wio­no czte­ry skrzyd­ła o sze­ro­koś­ci każ­de­go z nich 14 met­rów, dwu­kon­dyg­na­cyj­ne, pod­piw­ni­czo­ne, kry­te dwu­spa­do­wym ce­ra­micz­nym da­chem. Nad wschod­nim skrzyd­łem bu­dow­li wzno­si­ła się sto­ją­ca w ro­gu dzie­dziń­ca wy­so­ka wie­ża (znisz­czo­na pod­czas wiel­kie­go wy­bu­chu i w póź­niej­szych la­tach ro­ze­bra­na). Na osi skrzyd­ła za­chod­nie­go u­miesz­czo­no bra­mę wjaz­do­wą, któ­rą po­prze­dza­ło pięt­ro­we przed­bra­mie o­raz dłu­gi, blis­ko 100-met­ro­wy most z drew­na. Roz­kład po­miesz­czeń w ob­ręb­ie śred­nio­wiecz­nej za­bu­do­wy nie zos­tał os­ta­tecz­nie roz­poz­na­ny. Naj­waż­niej­szą, re­pre­zen­ta­cyj­ną par­tią zam­ku by­ło skrzyd­ło po­łud­nio­we, gdzie mieś­ci­ły się: go­tyc­ka ka­pli­ca, miesz­ka­nie kom­tu­ra i re­fek­tarz. Po­zos­ta­łe frg­men­ty czwo­ro­bo­ku zgod­nie z re­gu­łą mu­sia­ły o­bej­mo­wać ka­pi­tu­larz, in­fir­mer­ię, dor­mi­tor­ia bra­ci i kom­na­ty goś­cin­ne. Po­miesz­cze­nia piw­nic i par­te­ru, po­dob­nie jak w in­nych zam­kach kon­wen­tu­al­nych, by­ły przez­na­czo­ne na ce­le gos­po­dar­cze. Mieś­ci­ły się tu prze­de wszyst­kim skła­dy żyw­noś­ci, drob­ne­go sprzę­tu i in­ne iz­by u­żyt­ko­we - kuch­nia, spi­żar­nia, bro­war, pie­kar­nia. Nie wia­do­mo, gdzie u­lo­ko­wa­no zbro­jow­nię, któ­ra w 1383 ro­ku wy­po­sa­żo­na by­ła aż w 130 zbroi i tyl­ko 25 heł­mów. Os­tat­nią kon­dyg­na­cję zaj­mo­wał ma­ga­zyn zbo­żo­wy. O je­go o­grom­nym zna­cze­niu gos­po­dar­czym świad­czy wzmian­ka, wed­ług któ­rej w 1407 ro­ku kom­tur Os­tró­dy Fry­de­ryk von Zol­lern dys­po­no­wał nie­bo­tycz­nym za­pa­sem zbo­ża li­czą­cym po­nad 468 łasz­tów (ok. 1 mln lit­rów!), prze­cho­wy­wa­nym w tych­że skła­dach na zam­ku głów­nym i w spich­le­rzach na przed­zam­czu.



PLAN ZAMKU W OSTRÓDZIE WG C. STEINBRECHTA



rzy­po­mi­na­ją­cy dziś nie­co prus­ki fort al­bo wiel­ką ce­gla­ną sto­do­łę bez­wie­żo­wy krzy­żac­ki za­mek o­to­czo­ny jest przez bez­sty­lo­wą XX-wiecz­ną za­bu­do­wę. Obec­nie mieś­ci się w nim Cen­trum Kul­tu­ry i Spor­tu, mu­ze­um oraz ka­wiar­nia.


Muzeum w Ostródzie
ul. Mickiewicza 22
14-100 Ostróda
tel. 89 646 26 02
e-mail: muzeum.ostroda(at)wp.pl

Godziny otwarcia
Cennik



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

NA DZIEDZIŃCU ZAMKOWYM...


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

...I W MUZEUM






1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. M. Klat, J. Mykowski: Krzyżackie tajemnice: zamki, skarby, odkrycia, 2002
6. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego, Agencja CB 2000


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA ZAMEK OD UL. MICKIEWICZA, FOTOGRAFIA Z 2001 ROKU


W pobliżu:
Lubawa - pozostałości zamku biskupów chełmińskich XIVw., 30 km
Olsztynek - zamek krzyżacki XIVw., przebudowany, 30 km
Dąbrówno - pozostałości zamku krzyżackiego XVw., 36 km
Olsztyn - zamek kapituły warmińskiej XIVw., 40 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2003
fotografie: 2001, 2010
© Jacek Bednarek