STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W ŁAGOWIE, WIDOK Z LOTU PTAKA OD STRONY ZACHODNIEJ



ołożony na wąskim prze­smy­ku mię­dzy dwo­ma je­zio­ra­mi Ła­gów od da­wien da­wna peł­nił fun­kcje stra­te­gi­czne na sty­ku gra­nic Wiel­ko­pol­ski, Po­mo­rza, Bran­den­bur­gii i Ślą­ska. W X wieku wraz z Zie­mią Lu­bus­ką obszar ten na­le­żał do Pol­ski, na­stęp­nie wcho­dził w skład dziel­ni­cy śląs­kiej, by w po­ło­wie XIII stu­le­cia przejść w rę­ce mar­gra­biówMargrabia - graf (hrabia) zarządzający prowincją kresową – marchią. nie­miec­kich. Pier­wsza za­cho­wa­na wzmian­ka na te­mat dre­wnia­ne­go gro­du cas­trum La­go­we po­cho­dzi z ro­ku 1299 in­for­mu­jąc o prze­ka­za­niu go przez mar­gra­biów Ot­to­na, Kon­ra­da i Hen­ry­ka dei gra­tia Bran­den­bur­gen­ses et de Lan­de­sber­ge Mar­chio­nes w len­no ze wszys­tki­mi przy­le­głoś­cia­mi i pra­wa­mi bra­ciom Al­ber­to­wi i Hen­ry­ko­wi von Klep­zig. Do­bra te ród von Klep­zig u­tra­cił praw­do­po­do­bnie po ro­ku 1323, gdy wła­dzę w Mar­chii Bran­den­bur­skiej ob­jął Lud­wik V Ba­war­ski (+1361), co przy­pusz­czal­nie mo­gło wy­ni­kać z nie­chę­ci Wit­tel­sba­chów do ry­ce­rzy z Ła­go­wa, któ­rzy kil­ka lat wcześ­niej o­po­wie­dzie­li się po stro­nie ksią­żąt śląs­kich w spo­rze z Bran­den­bur­gią. W 1347 ro­ku o­bar­czo­ny dłu­ga­mi Lud­wik od­dał w za­staw za kwo­tę 400 grzy­wienGrzywna - dawna jednostka miary stosowana w średniowiecznej i nowożytnej Polsce. Odpowiadała około 200 gram srebra. Jedna grzywna krakowska równała się 48 groszom praskim. sre­bra hus La­go­we za­ko­no­wi Jo­an­ni­tów, któ­ry pła­cąc 100 grzy­wien mar­gra­bie­mu i 300 je­go wie­rzy­cie­lo­wi, We­sen­ber­go­wi z Lu­bu­sza, pod­pi­sał trzy­let­nią u­mo­wę dzier­ża­wy, za­mie­nio­ną w ro­ku 1350 na akt włas­noś­ci z pra­wem bu­do­wy mu­ro­wa­ne­go zam­ku. Or­ga­ni­za­to­rem no­wej jed­nos­tki ad­mi­ni­stra­cyj­nej, obej­mu­ją­cej za­się­giem te­ry­to­rial­nym rów­nież mia­sto Su­lę­cin i oko­ło dwu­dzie­stu wsi, był Her­man von Wer­berg (+1371), prze­ło­żo­ny za­ko­nu jo­an­nic­kie­go po wschod­niej stro­nie rze­ki Ła­by. Ko­man­do­riaKomandoria, komturia – podstawowa jednostka administracyjno-terytorialno-wojskowa zakonów rycerskich, zarządzana przez komtura (komandora), obejmująca najczęściej zamek wraz z przylegającym do niego dobrami ziemskimi. ła­gow­ska od po­cząt­ku wcho­dzi­ła w skład ba­li­wa­tuBaliwat (niem. Ballei) – struktura organizacyjna w niektórych zakonach rycerskich, pośrednia między przeoratem a komandorią, zarządzana przez urzędnika zakonnego zwanego baliwem. W Zakonie maltańskim baliwat był jednostką administracyjną: języki (langue) dzieliły się na przeoraty, przeoraty na baliwaty, a baliwaty na komandorie. bran­den­bur­skie­go - za­kon­nej jed­nos­tki ad­mi­nis­tra­cyj­nej cie­szą­cej się au­to­no­mią wew­nątrz Wiel­kie­go Prze­ora­tu Nie­miec, obej­mu­ją­ce­go wschod­nią część Dol­nej Sa­kso­nii, te­ry­to­rium Bran­den­bur­gii, Me­klem­bur­gii, Po­mo­rza Przed­nie­go, Po­mo­rza Za­chod­nie­go, Zie­mi Lu­bus­kiej i za­chod­nie ru­bie­że Wiel­ko­pol­ski. Ko­man­do­rię cha­rak­te­ry­zo­wa­ło szcze­gól­nie sil­ne po­wią­za­nie po­li­tycz­ne z pa­na­mi bran­den­bur­ski­mi; w imie­niu mar­gra­biów ry­ce­rze za­kon­ni nie­rzad­ko spra­wo­wa­li pie­czę nad kup­ca­mi kon­wo­ju­jąc ich na szla­ku han­dlo­wym pro­wa­dzą­cym z Wiel­ko­pol­ski na zie­mie nie­miec­kie. Otrzy­my­wa­li za to opła­tę u­za­le­żnio­ną od iloś­ci ko­ni wcho­dzą­cych w skład kon­wo­ju, a tak­że od­szko­do­wa­nie za każ­de­go za­bi­te­go ko­nia lub chło­pa.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA ZAMEK OD POŁUDNIA


rawdopodobnie pierwszym ko­man­do­rem Ła­go­wa był Al­ber­tus he­res de La­go­wo, wy­mie­nio­ny w 1362 roku, a póź­niej, przy­naj­mniej od ro­ku 1372, Hen­ryk von We­del, po nim zaś Bus­so von Al­ven­sle­ben (+1432) za­rzą­dza­ją­cy kom­tu­rią w la­tach 1382-92. Za­pe­wne jesz­cze za cza­sów Hen­ry­ka jo­an­ni­ci ła­gow­scy roz­po­czę­li wzno­sze­nie mu­ro­wa­ne­go zam­ku w for­mie czwo­ro­bo­ku mu­rów z po­tęż­nym do­mem miesz­kal­nym i kwa­dra­to­wą przy­sa­dzi­stą wie­żą. Ró­wno­cześ­nie u je­go pod­nó­ża roz­wi­ja­ła się poz­ba­wio­na praw miej­skich dziel­ni­ca, któ­ra wkró­tce zo­sta­ła no­wym cen­trum admi­nis­tra­cyj­nym, gos­po­dar­czym i han­dlo­wym re­gio­nu. Dzię­ki wie­lu na­da­niom ziem­skim w 2. po­ło­wie XIV wie­ku or­ga­ni­za­cja ła­gow­ska roz­sze­rzy­ła zna­cznie swój za­sięg te­ry­to­rial­ny i wzmo­cni­ła sta­tus e­ko­no­micz­ny u­zys­ku­jąc pry­mat wśród in­nych ko­man­do­rii na­le­żą­cych do okrę­gu bran­den­bur­skie­go. Utra­ci­ła go jed­nak po ro­ku 1426, gdy sie­dzi­bę ba­li­w­atu prze­nie­sio­no do Słoń­ska. W dniu 5 lis­to­pa­da 1460 elek­tor Fry­de­ryk II Ho­hen­zol­lern po­twier­dził jo­an­ni­tom pra­wa do po­sia­dło­ści po­ło­żo­nych w Mar­chii Bran­den­bur­skiej. Zgo­dnie z za­pi­sem, do kom­tu­rii ła­gow­skiej na­le­ża­ły wów­czas: mia­sto i za­mek Ła­gów (das Schloss La­gow, das Städt­chen), mia­ste­czko Su­lę­cin (Zie­len­zig, das Städt­chen) o­raz wsie Neu-La­gow, Spie­gel­berg, Bör­sten, Leich­holtz, Ta­uer­zig, Mal­cken­dorff, Pe­ters­dorff, Grosz Os­chatz, Schö­now, Co­rit­ten, Alt Kirs­sbaum, Neu Kirs­sbaum, Lin­dow, Wan­drin, Hil­de­brandt­sdorff, Dö­ber­nitz, Gra­bow, Os­trow mit der Möl­len, Gan­di­kow, Ram­pitz, Klop­peth, Mels­snitz mit der Möl­len, Lan­gen­feldt, Bor­sten, Reeh­now, Lübn i Buch­holtz. W tym sa­mym ro­ku na zam­ku od­by­ło się spot­ka­nie po­słów nie­miec­kich na cze­le z bis­ku­pem lu­bus­kim Fry­de­ry­kiem Ses­sel­ma­ne­ni i ba­li­wem Li­bo­riu­sem von Schlie­be­nem z wy­słan­ni­ka­mi kró­la pol­skie­go Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka, któ­rzy w tym cza­sie goś­ci­li w po­blis­kim Mię­dzy­rze­czu. Przy­pusz­czal­nie ko­man­do­rem Ła­go­wa był wów­czas Hil­de­brand Sel­chow.


LITOGRAFIA H. LITZMANNA Z TEKI A. DUNCKERA, 2. POŁOWA XIX WIEKU


WIDOK ZAMKU Z JEZIORA TRZEŚNIOWSKIEGO NA XIX-WIECZNYM(?) OBRAZKU



KIM BYLI JOANNICI?

Zgromadzenie za­kon­ne ry­ce­rzy jo­an­ni­tów, któ­re­go ty­tu­lar­na współ­cze­sna na­zwa brzmi: Su­we­ren­ny Ry­cer­ski Za­kon Szpi­tal­ni­ków Św. Ja­na z Je­ro­zo­li­my, z Ro­dos i z Mal­ty pow­stał ok. 1083 ro­ku przez roz­wi­nię­cie stru­ktur je­ro­zo­lim­skie­go szpi­ta­la pw. św. Ja­na Chrzci­cie­la u­fun­do­wa­ne­go przez kup­ców z wło­skie­go pań­stew­ka Amal­fi. Zgo­dnie z re­gu­łą za­twier­dzo­ną przez pa­pie­ża Pas­cha­li­sa II za­kon miał głównie re­a­li­zo­wać dwie fun­kcje: chro­nić chrześ­ci­jan przed a­ta­ka­mi mu­zuł­ma­nów o­raz nieść po­moc cho­rym lub ran­nym piel­grzy­mom przy­by­wa­ją­cym do Zie­mi Świę­tej. Oprócz dzia­łal­no­ści woj­sko­wej i me­dycz­nej szpi­tal­ni­cy roz­wi­nę­li na Blis­kim Wscho­dzie han­del, są­do­wnic­two, or­ga­ni­za­cję por­tów, upra­wę wi­no­ro­śli, a tak­że że­glu­gę mor­ską, w któ­rej o­ka­za­li się mis­trza­mi. W odróż­nie­niu od krzy­ża­ków, za­kon jo­an­ni­tów po­sia­dał cha­rak­ter in­ter­na­cjo­nal­ny, gdzie przyj­mo­wa­no szla­che­tnie u­ro­dzo­nych ry­ce­rzy ka­to­lic­kich bez wzglę­du na ich na­ro­do­wość. Wstę­pu­ją­cy w sze­re­gi za­kon­ne bra­cia ślu­bo­wa­li: czys­tość i po­słu­szeń­stwo, co ozna­cza wy­ko­ny­wa­nie wszel­kich po­le­ceń zwie­rzchno­ści, i ży­cie bez mie­nia. Bę­dąc już w je­go stru­ktu­rach no­si­li cza­rny ha­bit i cza­rny płaszcz z ośmio­ro­żnym bia­łym krzy­żem, któ­re na czas wa­lki za­mie­nia­li na zbro­ję po­kry­tą czer­wo­ną tu­ni­ką z bia­łym krzy­żem.

Po usta­no­wie­niu Kró­les­twa Je­ro­zo­lim­skie­go w 1099 ro­ku szpi­tal­ni­cy sta­no­wi­li wa­żne o­gni­wo je­go sił zbroj­nych, ugrun­to­wa­ne sie­cią po­tęż­nych for­tec zbu­do­­wa­nych na te­re­nie ów­cze­snej Sy­rii i Pa­le­sty­ny. Wy­róż­nia­ła się spoś­ród nich o­grom­na twier­dza-szpi­tal Mar­gat, peł­nią­ca fun­kcję sto­li­cy za­ko­nu po upad­ku Je­ro­zo­li­my, a ta­kże im­po­nu­ją­ce zam­ki Bel­voir i Beth­gi­be­lin. Naj­słyn­niej­szy i naj­wię­kszy był jed­nak Krak de Che­va­liers, po­da­ro­wa­ny jo­an­ni­tom przez hra­bie­go Try­po­li­su Raj­mun­da II w ro­ku 1144 i póź­niej przez nich roz­bu­do­wa­ny. Krak był je­dy­ną twier­dzą krzy­żow­ców, któ­ra przez nie­mal­że ca­ły XIII wiek po­zo­sta­wa­ła w ich rę­kach, z tej też przy­czy­ny na­zy­wa­ny był przez mu­zuł­ma­nów koś­cią w gar­dle isla­mu.


Krak de Chevaliers

Po upadku Akki, ostat­niej twier­dzy krzy­żow­ców w Pa­le­sty­nie, jo­an­ni­ci prze­pro­wa­dzi­li się na Cypr, a po li­kwi­da­cji za­ko­nu tem­pla­riu­szy prze­ję­li zna­czną część ich ma­ją­tku. W ro­ku 1308 na­je­cha­li i zdo­by­li na­le­żą­cą do ce­sa­rza bi­zan­tyj­skie­go wy­spę Ro­dos, by usta­no­wić w niej no­wą sto­li­cę zgro­ma­dze­nia. Wy­spę tę opuś­ci­li po ro­ku 1522 u­cho­dząc przed li­czą­cą 400 sta­tków i 160 ty­się­cy żoł­nie­rzy po­tę­gą suł­ta­na os­mań­skie­go Su­lej­ma­na Wspa­nia­łe­go. Przez kil­ka ko­lej­nych lat za­kon tu­łał się po róż­nych kra­jach Eu­ro­py, wresz­cie w 1530 ce­sarz nie­mie­cki Ka­rol V po­zwo­lił o­sie­dlić się jo­an­ni­tom na Mal­cie, gdzie ci zbu­do­wa­li port oraz wa­row­nię, i skąd kon­ty­nu­o­wa­li mi­li­tar­ną mi­sję nę­ka­nia o­krę­tów o­to­mań­skich. W ro­ku 1566 kon­went roz­po­czął tu­taj bu­do­wę no­wej sie­dzi­by głów­nej - na cześć wiel­kie­go mis­trza Je­ana de la Va­let­te mia­sto o­trzy­ma­ło na­zwę La Va­let­ta.

Na Mal­cie za­kon re­zy­do­wał bez­pie­cznie do okre­su wo­jen na­po­le­oń­skich, kie­dy na sku­tek in­ter­wen­cji wojsk fran­cus­kich stra­cił więk­szość ko­man­do­rii i nie­mal cał­ko­wi­cie pod­u­padł. Je­go stru­ktu­ry za­czę­ły o­dra­dzać się w po­ło­wie XIX wie­ku ja­ko nie­for­mal­ne, czę­sto nie­za­le­żne od sie­bie zgro­ma­dze­nia świe­ckie (wiel­kim mis­trzem był m.in. car Ro­sji Pa­weł I), zaj­mu­ją­ce się dzia­łal­noś­cią cha­ry­ta­tyw­ną, nio­sąc po­moc w cza­sie klęsk ży­wio­ło­wych i wo­jen. Współ­cześ­nie Za­kon Mal­tań­ski li­czy o­ko­ło 10 ty­się­cy człon­ków. Wciąż po­sia­da pre­ro­ga­ty­wy do dru­ko­wa­nia pasz­por­tów, bi­cia mo­net i emi­sji wła­snych znacz­ków po­czto­wych. Na je­go cze­le stoi An­glik, Je­go Naj­emi­nen­tniej­sza Wy­so­kość Ksią­żę i Wiel­ki Mistrz Mat­thew Fe­sting (2019).


Rodos

Na zie­mie pia­stow­skie jo­an­ni­ci przy­by­li w XII stu­le­ciu w od­po­wie­dzi na za­pro­sze­nie księ­cia Hen­ry­ka San­do­mier­skie­go, za­kła­da­jąc ko­man­do­rie w Za­goś­ciu, Poz­na­niu, Bar­dzie o­raz Strze­go­miu. Na te­re­nie da­wnej No­wej Mar­chii, a obec­nie Zie­mi Lu­bus­kiej i Po­mo­rzu po­sia­da­li zam­ki m.in. w Ła­go­wie, Swob­ni­cy, Świd­wi­nie i Sta­rym Draw­sku. Obec­nie do struk­tur za­kon­nych na­le­ży o­ko­ło 160 oby­wa­te­li na­sze­go kra­ju.



WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU NA POCZTÓWCE Z OKOŁO 1900 ROKU, NA PIERWSZYM PLANIE BRAMA MARCHIJSKA


SPOJRZENIE SPOD BRAMY MARCHIJSKIEJ, OKOŁO 1915


prócz roz­le­głych dóbr ziem­skich znaj­du­ją­cych się na te­re­nie Bran­den­bur­gii bra­cia z Ła­go­wa po­sia­da­li tak­że czte­ry ma­ją­tki le­żą­ce po pol­skiej stro­nie gra­ni­cy: Bo­ry­szyn, Tem­ple­wo, Ża­rzyn i Wie­lo­wieś. Po­dział ko­man­do­rii na część pol­ską i bran­den­bur­ską do­pro­wa­dził do kon­fli­ktu po­mię­dzy sta­ro­stą mię­dzy­rzec­kimStarosta - Od XIV wieku do rozbiorów starosta był urzędnikiem królewskim w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim. Wyróżniano kilka rodzajów tego urzędu: • Starosta generalny był namiestnikiem prowincji lub ziemi, na przykład ruski, podolski, wielkopolski, • Starosta grodowy nadzorował w powiecie administrację skarbową, policyjną oraz sądy, stał na czele sądu grodzkiego, miał prawo miecza (to znaczy egzekucji wszystkich wyroków sądowych na terenie powiatu), • Starosta niegrodowy był dzierżawcą (tenutariuszem) dóbr królewskich. Sta­nis­ła­wem Mis­kow­skim a ko­man­do­rem Vei­tem von Thu­men (+1544), któ­ry nie­chę­tny był świad­cze­niu na­leż­noś­ci na rzecz sta­ros­twa. Je­go kul­mi­na­cyj­nym pun­ktem by­ła wy­pra­wa zbro­jna ko­man­do­ra na Mię­dzy­rzecz w 1527 ro­ku, za­koń­czo­na zdo­by­ciem mia­sta, a nas­tęp­nie pod­pi­sa­niem u­kła­du w So­ko­lej Dą­bro­wie zo­bo­wią­zu­ją­ce­go jo­an­ni­tów do za­pła­ty stro­nie pol­skiej od­szko­do­wa­nia w wy­so­koś­ci dwóch ty­się­cy flo­re­nów reń­skich ja­ko za­dość­uczy­nie­nie za bez­za­sad­ną na­paść i znisz­cze­nia nią spo­wo­do­wa­ne. Kwes­tio­nu­jący fakt przy­na­leż­noś­ci wy­żej wy­mie­nio­nych wsi do Rze­czy­pos­po­li­tej za­kon­ni­cy dą­ży­li jed­nak do roz­wią­za­nia spor­nej kwe­stii na dro­dze są­do­wej, co uda­ło im się o­sią­gnąć ze skut­kiem dla nich po­myś­lnym, bo­wiem o­sta­tecz­nie de­cy­zją są­du mie­sza­ne­go obszar ten zos­tał włą­czo­ny do Mar­chii Bran­den­bur­skiej. Inte­re­su­ją­cy przy tym wy­da­je się fakt, że po­mi­mo nie­ko­rzy­stne­go dla Pol­ski wy­ro­ku, nie­mal aż do koń­ca XVIII stu­le­cia po­bor­ca sta­ros­twa mię­dzy­rzec­kie­go e­gze­kwo­wał ścią­ga­nie do­tych­cza­so­wych o­płat. W ro­ku 1527 von Thu­men zo­stał wy­bra­ny na sta­no­wis­ko mis­trza ba­li­wa­tu, łą­cząc no­wą fun­kcję z obo­wiąz­ka­mi wy­ni­ka­ją­cy­mi z za­rzą­dza­nia kom­tu­rią. Gdy kil­ka lat póź­niej zmarł e­lek­tor Jo­a­chim I Ne­stor (+1535), wła­dzę po nim prze­jął Jo­hann von Bran­den­burg-Küstrin (+1571), zwo­len­nik re­for­ma­cji, któ­ry pod ko­niec czwar­tej de­ka­dy XVI wie­ku roz­po­czął przy­go­to­wa­nia do se­ku­la­ry­za­cji po­ło­żo­ne­go w obrę­bie Mar­chii ma­jąt­ku za­kon­ne­go, gło­sząc po­gląd, że in­sty­tu­cje koś­ciel­ne po­win­ny słu­żyć prze­de wszys­tkim ce­lom pań­stwo­wym. Ta zde­cy­do­wa­na, za­gra­ża­ją­ca e­gzy­sten­cji ca­łe­go ba­li­wa­tu, po­sta­wa mar­gra­bie­go wy­mu­si­ła na von Thu­me­nie spo­sób dzia­ła­nia u­mo­żli­wia­ją­cy prze­trwa­nie orga­ni­za­cji za­kon­nej, na­wet ko­sztem us­tępstw w spra­wach wyz­na­nio­wych i ma­jąt­ko­wych. Po­zwo­lił on za­tem lu­te­rań­skim ka­zno­dzie­jom na od­pra­wia­nie na­bo­żeństw w miej­sco­woś­ciach pod­le­głych jo­an­ni­tom, a bra­ciom za­kon­nym na zmia­nę wy­zna­nia. Roz­prę­że­nie pa­nu­ją­ce w ba­li­wa­cie, je­go już wów­czas na po­ły la­ic­ki cha­rak­ter i na­cis­ki ze stro­ny von Ho­hen­zol­ler­nów po­głę­bi­ły nad­cho­dzą­ce zmia­ny i przy­czy­ni­ły się do przej­ścia jo­an­ni­tow bran­den­bur­skich na lu­te­ra­nizm w 1538 ro­ku. Re­or­ga­ni­za­cja za­ko­nu na­stą­pi­ła wbrew po­sta­no­wie­niom je­go władz, któ­re jed­nak pod na­cis­kiem fa­li zmian re­li­gij­nych o­bej­mu­ją­cych pół­noc­ną część Eu­ro­py o­sta­tecz­nie zmu­szo­ne by­ły za­ak­cep­to­wać ten stan rze­czy. W ro­ku 1543 An­dre­as von Schlie­ben (+1571) o­że­nił się zo­sta­jąc pier­wszym kom­tu­rem ła­gow­skim bę­dą­cym w zwią­zku mał­żeń­skim.


ZAMEK NA KOLOROWANYCH POCZTÓWKACH Z LAT 20. XX WIEKU


brew niepokojom to­wa­rzy­szą­cym re­al­nej u­tra­cie nie­za­le­żnoś­ci ba­li­wa­tu bran­den­bur­skie­go fun­kcjo­nu­ją­cy od po­ło­wy XVI stu­le­cia pod pro­te­kto­ra­tem świec­kiej wła­dzy o­śro­dek w Ła­go­wie ro­zwi­jał się go­spo­dar­czo i mi­li­tar­nie. Zmie­nił się rów­nież za­mek ła­gow­ski, w któ­rym pod­wyż­szo­no wie­żę głów­ną i do­bu­do­wa­no dwu­kon­dy­gna­cy­jne skrzy­dło pół­no­cne, a je­go mu­ry ze­wnętrz­ne wzmo­cnio­no do­sta­wia­jąc ba­sztę bra­mną i dwie ba­ste­je. Tak ufor­ty­fi­ko­wa­ny do­świad­czył je­dy­ne­go w ca­łej swo­jej hi­sto­rii o­blę­że­nia, ja­kie w ro­ku 1640 prze­pro­wa­dzi­ły wo­jska bran­den­bur­skie do­wo­dzo­ne przez ge­ne­ra­ła Bur­char­da von Gold­acke­ra, dą­żą­ce do za­ję­cia o­ku­po­wa­nej przez szwe­dzką za­ło­gę wa­ro­wni. Oblę­że­nie nie po­wio­dło się – Szwe­dzi od­par­li na­tar­cie za­bi­ja­jąc 30 żoł­nie­rzy i 7 ofi­ce­rów. W 1656 ro­ku pod mu­ra­mi zam­ku sta­nął 3-ty­sięcz­ny od­dział po­spo­li­te­go ru­sze­nia z Wiel­ko­pol­ski pod do­wódz­twem Pio­tra Opa­liń­skie­go, co by­ło re­ak­cją na na­ru­sze­nie gra­nic Rze­czy­po­spo­li­tej przez wo­jska Bran­den­bur­skie i opa­no­wa­nie kil­ku miast le­żą­cych po pol­skiej stro­nie gra­ni­cy. Nie wie­my, ja­kich ar­gu­men­tów u­żył Opa­liń­ski, ale fa­ktem jest, że wkro­czył on do zam­ku, a na­stęp­nie przez kil­ka mie­się­cy o­ku­po­wał go aż do pod­pi­sa­nia ro­zej­mu, na mo­cy któ­re­go Nie­mcy zo­bo­wią­za­li się wy­co­fać z za­ję­te­go przez nich Mię­dzy­rze­cza i Zbą­szy­nia. Zna­czny roz­wój Ła­go­wa przy­nio­sły pier­wsze de­ka­dy XVIII stu­le­cia, gdy ko­man­do­rem zo­stał mar­gra­bia Chris­tian Lud­wik von Ho­hen­zol­lern (+1734). Z je­go ini­cja­ty­wy zbu­do­wa­no koś­ciół, mia­sto zaś o­trzy­mało no­we przy­wi­le­je z pra­wem do po­bie­ra­nia ak­cy­zy i or­ga­ni­za­cji trzech jar­mar­ków w cią­gu ro­ku. Wte­dy też roz­po­czę­ły się prze­kształ­ce­nia, ja­kie w przy­szłoś­ci mia­ły ze skro­mnej, pro­win­cjo­nal­nej o­sa­dy u­czy­nić a­tra­kcyj­ny ku­rort: w są­siedz­twie za­mku von Ho­hen­zol­lern u­fun­do­wał park, a przy brze­gu je­zio­ra Trze­śniow­skie­go za­ło­żył zwie­rzy­niec do­stęp­ny dla sze­ro­kiej pu­blicz­noś­ci. Zmia­ny nie omi­nę­ły u­kła­du prze­strzen­ne­go sie­dzi­by ko­men­dan­ta, któ­ra o­trzy­ma­ła otwar­te ar­ka­dy we wscho­dniej i po­łud­nio­wej czę­ści dzie­dziń­ca, a w okre­sie póź­niej­szym – no­we ba­ro­ko­we ele­wa­cje o­raz wy­strój wnętrz.



PANORAMY ZAMKU ZNAD JEZIORA ŁAGOWSKIEGO, FOTOGRAFIE Z LAT 30. I 40. XX WIEKU


1810 roku za­kon jo­an­ni­tów w Pru­sach zo­stał ska­so­wa­ny na mo­cy e­dy­ktu Fry­de­ry­ka Wil­hel­ma III, a do­bra za­kon­ne prze­ję­ło pań­stwo, aby za­pe­wnić so­bie śro­dki fi­nan­so­we na spła­tę kon­try­bu­cji wo­jen­nych po prze­gra­nej woj­nie z Fran­cją. Kil­ka lat póź­niej król prze­ka­zał część da­wnej ko­man­do­rii, obej­mu­ją­cą park, zwie­rzy­niec i sześć ma­jąt­ków, w za­rząd ge­ne­ra­ło­wi Frie­dri­cho­wi Wil­hel­mo­wi von Zas­trow (+1830). W ro­ku 1832 wdo­wa po ge­ne­ra­le Frie­de­ri­ke Do­ro­thea Lu­de­man (+1840) na­by­ła za­mek za kwo­tę 10 ty­się­cy ta­la­rów, aby wkrót­ce od­sprze­dać go ge­ne­ra­ło­wi Wil­hel­mo­wi von Bar­fus-Fal­ken­berg (+1863). Po po­ża­rze, do ja­kie­go do­szło w czer­wcu 1842 ro­ku, i któ­ry u­szko­dził zam­ko­wą wie­żę o­raz jej ko­pu­łę, wa­ro­wnię ku­pił Her­mann von Op­pen, a nas­tęp­nie dro­gą su­kce­sji po­sia­dłość ta prze­szła w rę­ce je­go zię­cia hra­bie­go von Ar­nim. Od 1856 właś­ci­cie­la­mi daw­nej sie­dzi­by jo­an­ni­tów by­li ko­lej­no: hra­bia Hu­go Wrscho­wetz-Se­ker­ka von Sed­czic (+1899), ba­ron Wurmb von Finck, hra­bia von Pueck­ler-Lim­burg o­raz Wan­da von Pueck­ler-Lim­burg, osta­tnia go­spo­dy­ni za­mku, któ­ra wy­je­cha­ła z Ła­go­wa w ro­ku 1945. Po za­koń­cze­niu woj­ny mia­sto zna­la­zło się w gra­ni­cach Pol­ski, a opie­kę nad za­nie­dba­nym za­byt­kiem prze­ję­ło Sto­wa­rzy­sze­nie Hi­sto­ry­ków Sztu­ki i Kultury, or­ga­ni­zu­jąc w nim Dom Pra­cy Twór­czej. W 1962 ro­ku o­bję­ło go we wła­da­nie To­wa­rzys­two Mu­zy­­czne im. Hen­ry­ka Wie­niaw­skie­go, gosz­cząc tu wie­lu wy­bit­nych ar­ty­stów i uczo­nych, or­ga­ni­zu­jąc ple­ne­ry szkół ar­ty­stycz­nych o­raz przy­go­to­wa­nia do mię­dzy­na­ro­do­wych kon­kur­sów: cho­pi­now­skie­go i im. Wie­niaw­skie­go. Po prze­pro­wa­dzo­nym w la­tach 1966-71 re­mon­cie gmach prze­szedł pod za­rząd Ośro­dka Spor­tu i Tu­ry­sty­ki, któ­ry urzą­dził w nim ho­tel dla tu­rys­tów de­wi­zo­wych.


SALA RYCERSKA, OKRES MIĘDZYWOJENNY


NA DZIEDZIŃCU ZAMKU ŁAGOWSKIEGO, OKRES MIĘDZYWOJENNY



KOMTUROWIE ŁAGOWSCY (okres urzędowania)

* Albertus heres de Lagovo (1362) - przypuszczalnie pierwszy, nie potwierdzony źródłowo komtur Łagowa.
* Henryk von Wedel (1372-82) - przedstawiciel potężnego rodu szlacheckiego wywodzącego się z niemieckiego Holsztynu, bliski współpracownik Ottona V. Po 1372 roku pełnił prawdopodobnie funkcję komandora Chwarszczan.
* Busso von Alvensleben (1382-92) - urzędujący wcześniej jako komtur Czaplinka.
* Anno von Heimburg (1403-07) - po opuszczeniu Łagowa został komandorem w Süpplingenburgu.
* Bernard Bruker (-1435) - mistrz Chwarszczan, oskarżony przez Krzyżaków o współpracę z wojskami polskimi, a następnie uznany przez nich za zdrajcę i pozbawiony możliwości pełnienia jakiegokolwiek urzędu na ziemiach podległych zakonowi Najświętszej Marii Panny.
* Miklosz Colditz (1435-58) - pochodził z czesko-miśnieńskiego rodu, a w zakonie joannitów pełnił wcześniej urząd komandora w Swobnicy, Süpplingenburgu i Tempelhof.
* Liborius von Schlieben (1458-60) - w 1460 roku wybrany na mistrza baliwatu brandenburskiego.
* Hildebrand Selchow (1463)
* Baltazar List (1468)
* Jakub von Barfuss (1474-90) - zaangażowany w sprawy dyplomatyczne pomiędzy Brandenburgią a Polską; również uczestnik wojny o księstwo głogowskie, podczas której został na krótko uwięziony. Po odejściu z Łagowa pełnił urząd komandora Chwarszczan.
* Liberius von Schapelow (1505-)
* Veit von Thumen (1523-1539?) - w 1527 roku wyniesiony do godności mistrza brandenburskiego; odtąd łączył tę funkcję z zarządzaniem komturią łagowską.
* Andreas von Schlieben (1541-71) - zaufany współpracownik Jana Hohenzollerna i zwolennik reformacji. W 1543 roku ożenił się jako jeden z pierwszych komandorów brandenburskich.
* Abraham von Gruneberg (1572-81)
* Konrad von Burgsdorff (1628-52) - był głównym skarbnikiem i radcą prywatnym elektoratu brandenburskiego, a także naczelnym dowódcą wszystkich twierdz w Marku Brandenburgii oraz proboszczem katedralnych kościołów kolegialnych w Halberstadt i Brandenburgii. Uznawany za twórcę nowoczesnej armii brandenbursko-pruskiej.
* Georg Friedrich von Waldeck (1654-59) - niemiecki marszałek polny i holenderski generał. Dowódca korpusu brandenbursko-szwedzkiego podczas wojny z Polską, podczas której poniósł klęskę w bitwie pod Prostkami. Uczestniczył również w pamiętnej bitwie pod Wiedniem w roku 1683 jako dowódca oddziałów bawarskich.
* von Loben (1660-68) - rekomendowany przez elektora po odsunięciu von Waldecka z funkcji komtura w ramach kary za współpracę Holendra z wojskiem szwedzkim.
* Georg Friedrich von Waldeck (1668-92)
* Christian Ludwig von Hohenzollern (1705-35) - po 1712 roku rozbudował zamek łagowski o czwarte, wschodnie skrzydło. Na jego zlecenie J. S. Bach skomponował sześć koncertów, które przeszły do historii jako koncerty brandenburskie. W okresie panowania von Hohenzollerna Łagów otrzymał prawa miejskie, a przy zamku urządzono niewielki ogród zoologiczny.
* Adam Otto von Viereck (1735-) - pruski minister stanu i prywatny radca budżetowy. Był dziedzicznym władcą Weitendorfu. W 1747 roku został honorowym członkiem Królewskiego Pruskiego Towarzystwa Naukowego.
* Friedrich Wilhelm von Pannwitz (1765) - syn generała Wolfa Adolfa von Pannwitz, właściciela dworu Schönfließ koło Oranienburga, gdzie wraz z ojcem stworzył wzorowo zarządzany dwór i wieś rolniczą według nowoczesnych metod rolniczych i leśnych.
* Joachim von Burgsdorff (1802-10)
* Fryderyk von Hessen-Philippstahl (1810)



IMG BORDER=1 style=

WEJŚCIE GŁÓWNE W SKRZYDLE ZACHODNIM



amek gotycki zbu­do­wa­no z ce­gły i częś­cio­wo z ka­mie­nia, na pla­nie zbli­żo­nym do tra­pe­zu o wy­mia­rach 30x34 me­try. Po­cząt­ko­wo skła­dał się on z usy­tu­owa­nych w za­chod­niej i pół­noc­nej czę­ści dzie­dziń­ca do­mów miesz­kal­nych o­raz wie­ży wznie­sio­nej na pla­nie kwa­dra­tu o bo­ku 8,5 me­tra, w wyż­szych par­tiach prze­cho­dzą­cej w wa­lec (nad­bu­do­wa­ny w XV wie­ku), flan­ku­ją­cej bra­mę wja­zdo­wą wy­ku­tą we wscho­dniej kur­ty­nie mu­rów. Jej naj­niż­szą kon­dy­gna­cję zaj­mo­wał nie­wiel­ki loch o wy­mia­rach 3,5x3,5 me­tra, nad nim po­miesz­cze­nia dla straż­ni­ków, da­lej strzel­ni­ce i la­try­na, a wy­nie­sio­ny na wy­so­kość wpierw 17, a póź­niej 24 me­trów i zwień­czo­ny blan­ka­mi szczyt słu­żył za punkt obser­wa­cy­jny i plat­for­mę dla strzel­ców. Pier­wo­tnie wej­ście do wie­ży znaj­do­wa­ło się na wy­so­koś­ci 13 me­trów i by­ło dos­tęp­ne z gan­ku dla o­broń­ców na ko­ro­nie wscho­dnie­go mu­ru. Umiesz­czo­ne na­prze­ciw­ko bra­my skrzy­dło za­cho­dnie mie­rzy­ło 27 me­trów dłu­goś­ci i 8 me­trów sze­ro­koś­ci wy­peł­nia­jąc ca­łą dłu­gość kur­ty­ny. By­ło ono je­dno­trak­to­we, częś­cio­wo pod­pi­wni­czo­ne, z dwie­ma sa­la­mi w przy­zie­miu i okna­mi od stro­ny dzie­dziń­ca. W częś­ci po­łud­nio­wej mieś­ci­ło skle­pio­ny krzy­żo­wo-że­bro­wo trój­przęs­ło­wy re­fek­tarzRefektarz (łac. refectorium od reficere – odnawiać) – w budynkach klasztornych, seminariach duchownych duże pomieszczenie służące jako jadalnia, charakterystyczne zwłaszcza dla klasztorów średniowiecznych. , a w pół­noc­nej – za­pe­wne ka­pli­cę. Do wy­po­sa­że­nia ka­pli­cy na­le­żał m.in. nie za­cho­wa­ny do cza­sów współ­czes­nych oł­tarz szaf­ko­wy przed­sta­wia­ją­cy Ma­don­nę z Dzie­ciąt­kiem i drew­nia­ne ar­te­fak­ty: kru­cy­fiks o­raz mi­sa z po­do­biz­ną pa­tro­na za­ko­nu św. Ja­na, któ­ra dziś znaj­du­je się w zbio­rach Mu­ze­um Na­ro­do­we­go w Poz­na­niu. Jesz­cze przed 1533 ro­kiem re­fek­tarz zo­stał po­dzie­lo­ny na mniej­sze po­miesz­cze­nia, w któ­rych u­rzą­dzo­no zbro­jo­wnię, iz­bę dwor­ską o­raz – praw­do­po­do­bnie – iz­bę knech­tówKnecht, z niem. Knecht, tak nazywali Polacy żołnierzy krzyżackich i wogóle niemieckich, a wreszcie i swoich, którzy u Niemców sługiwali. . Pię­tro do­mu za­chod­nie­go i o­by­dwie kon­dy­gna­cje bu­dyn­ku pół­noc­ne­go wy­peł­nia­ły po­miesz­cze­nia miesz­kal­ne, wśród nich kom­na­ty mi­strza, ko­men­dan­ta i je­go świ­ty. Po­zo­sta­łą, po­łud­nio­wą część pię­tra skrzy­dła za­chod­nie­go zaj­mo­wa­ła część dla goś­ci, wzmian­ko­wa­na w 1533 ro­ku ja­ko Grro­ey gast­ka­mern. Ko­mu­ni­ka­cja po­zio­ma mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi iz­ba­mi o­pie­ra­ła się przy­pusz­czal­nie o dre­wnia­ne kruż­gan­ki i bie­gną­ce szczy­tem mu­ru ga­nki o­bron­ne, pio­no­wa zaś re­a­li­zo­wa­na by­ła z wy­ko­rzy­sta­nien dre­wnia­nych scho­dów do­sta­wio­nych do ścian ze­wnętrz­nych.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SZYJA BRAMNA PROWADZĄCA NA DZIEDZINIEC OD WSCHODU / W WIEŻY


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WIDOK Z WIEŻY NA ZADASZONY DZIEDZINIEC I NA BRAMĘ POLSKĄ


udynki miesz­kal­ne i go­spo­dar­cze zam­knię­to od wscho­du o­raz po­łud­nia mu­rem kur­ty­no­wym zwień­czo­nym kre­ne­la­żem, z wjaz­dem na dzie­dzi­niec po­prze­dzo­nym dłu­gim dre­wnia­nym mos­tem ni­we­lu­ją­cym ró­żni­ce po­zio­mów po­mię­dzy przed­zam­czem i zam­kiem. Przy­pusz­czal­nie na prze­ło­mie XIV i XV wie­ku za­mek wy­so­ki o­to­czo­no cią­giem ce­gla­nych mu­rów o wy­mia­rach 70x70 me­trów i wy­so­koś­ci od 8 do 11 me­trów, któ­ry oprócz za­dań o­bron­nych pe­łnił rów­nież fun­kcję kon­stru­kcji o­po­ro­wej dla sztu­cznie u­sy­pa­ne­go wznie­sie­nia zam­ko­we­go. Ten do­da­tko­wy ob­wód w czę­ści pół­no­cnej i za­cho­dniej wy­po­sa­żo­ny zo­stał w dwie pół­o­krą­głe ba­ste­jeBasteja (rondel) – budowla fortyfikacyjna, będąca murowanym lub ziemnym umocnieniem w formie niskiej, przysadzistej baszty obronnej, zwykle z dwiema kondygnacjami. Zbudowana na planie półkola, wieloboku lub podkowy, wysunięta przed mur obronny, była stanowiskiem ogniowym artylerii blokującym dostęp do kurtyny. Pozwalała na prowadzenie ognia skrzydłowego wzdłuż fosy. , a w kur­ty­nie po­łu­dnio­wej - w gę­sto roz­sta­wio­ne strzel­ni­ce i dre­wnia­ne hur­dy­cjeHurdycja – drewniany ganek w średniowiecznym budownictwie obronnym, znajdujący się w górnej części murów obronnych. Hurdycja wystawała przed lico zewnętrzne muru i dawała osłonę obrońcom. Była zaopatrzona w otwory strzelnicze w czołowej ścianie i otwory w podłodze, przez które można było lać np. gorącą smołę czy wodę na szturmujących zamek wrogów lub razić ich kamieniami lub innymi pociskami. . Trze­cią li­nię o­bro­ny sie­dzi­by za­kon­nej sta­no­wi­ły o­pa­sa­ją­ce da­wne przed­zam­cze mu­ry miej­skie z XV-wie­czną Bra­mą Pol­ską w czę­ści po­łu­dnio­wo-wscho­dniej i wznie­sio­ną w XVI stu­le­ciu Bra­mą Mar­chij­ską przy wjeź­dzie po­łu­dnio­wo-za­cho­dnim. W XVI wie­ku pod­wyż­szo­no wie­żę, a przy wscho­dniej kur­ty­nie do­sta­wio­no o­ka­za­łą ba­sztę bra­mną, któ­rą w okre­sie pó­źniej­szym wkom­po­no­wa­no w szy­ję wej­ścio­wą i na­kry­to man­sar­do­wym da­chemDach mansardowy – typ dachu łamanego, w którym każda z połaci składa się z dwóch części: górnej - o mniejszym kącie nachylenia oraz dolnej - stromej, co zwiększa możliwości użytkowania poddasza. Dach mansardowy może być dachem dwu- lub czterospadowym. . Pod ko­niec stu­le­cia na no­wo wy­mu­ro­wa­no skrzy­dło pół­no­cne, a w XVII wie­ku – po za­koń­cze­niu wo­jny trzy­dzie­sto­let­niej – za­bu­do­wę u­zu­peł­nio­no o je­dno­trak­to­we skrzy­dło po­łu­dnio­we, gdzie o­prócz ku­chni u­miesz­czo­no pie­kar­nię wraz z bro­wa­rem o­raz stry­chy mię­sne i se­ro­we. Da­wną zbro­jo­wnię w skrzy­dle za­cho­dnim prze­kształ­co­no wów­czas w ge­wol­bte Fleich­kam­mer - spi­żar­nię na mię­so dla są­sia­du­ją­cej z nią ku­chni.


WSPÓŁCZESNY PLAN ZAMKU W ŁAGOWIE, MURY ŚREDNIOWIECZNE OZNACZONO KRATKĄ, A POCHODZĄCE Z XVII-XVIII WIEKU - ZAKRESKOWANO:
1. SKRZYDŁO ZACHODNIE, 2. SKRZYDŁO POŁUDNIOWE, 3. SKRZYDŁO PÓŁNOCNE, 4. WIEŻA GŁÓWNA, 5. SZYJA BRAMNA,
6. GŁÓWNA KLATKA SCHODOWA, 7. ARKADY PRZY MURZE WSCHODNIM
ŹRÓDŁO: LEKSYKON ZABYTKÓW POMORZA ZACHODNIEGO


PLAN OBWAROWAŃ ŁAGOWA WG H.E. KUBACHA: 1. ZAMEK, 2. ZEWNĘTRZNY MUR OBRONNY,
3. BASTEJE, 4. MUR MIEJSKI, 5. BRAMA MARCHIJSKA, 6. BRAMA POLSKA, 7. KOŚCIÓŁ


odczas ba­ro­ko­wej mo­der­ni­za­cji za­mku za­bu­do­wa­no pię­tro­wy­mi ar­ka­da­mi wscho­dnią kur­ty­nę mu­rów, a do wkom­po­no­wa­nej w nie ba­szty bra­mnej do­sta­wio­no sień scho­do­wą pro­wa­dzą­cą bez­po­śre­dnio na dzie­dzi­niec. W po­łu­dnio­wej czę­ści kur­ty­ny wscho­dniej obwo­du ze­wnętrz­ne­go wy­ku­to bra­mę, skąd wzdłuż po­łud­nio­we­go skrzy­dła po­pro­wa­dzo­no pod­jazd do wej­ścia u­sy­tu­o­wa­ne­go w skrzy­dle za­cho­dnim. Prze­kształ­co­no rów­nież wnę­trza skrzy­dła za­chod­nie­go, w któ­rym zbu­do­wa­no dwu­bie­go­wą kla­tkę scho­do­wą i za­mon­to­wa­no no­we ko­min­ki. Ele­wa­cje ze­wnę­trzne wszy­stkich bu­dyn­ków u­po­rzą­dko­wa­no wpro­wa­dza­jąc re­gu­lar­ny u­kład okien i por­ta­li, a na­stę­pnie o­tyn­ko­wa­no ich na­ro­ża uj­mu­jąc bo­nio­wa­ny­mi pi­la­stra­miPilaster – element architektoniczny w formie płaskiego filara, nieznacznie występującego przed lico ściany. Pełni on zarówno funkcję konstrukcyjną, jak też dekoracyjną (rozczłonkowuje ścianę). Może stanowić część obramienia otworów okiennych, drzwiowych lub bramnych. . Osta­tnich zna­czą­cych mo­dy­fi­ka­cji w ar­chi­te­ktu­rze i wy­stro­ju za­mku do­ko­na­no w pier­wszej po­ło­wie XIX wie­ku, gdy skrzy­dło pół­no­cne i po­łu­dnio­we wzbo­ga­co­no o no­we wej­ścia, a znaj­du­ją­cą się w skrzy­dle za­cho­dnim wie­lką sa­lę po­dzie­lo­no na czte­ry mnie­jsze po­mie­szcze­nia.


PRZEKRÓJ ZAMKU WZDŁUŻ OSI PÓŁNOC-POŁUDNIE, W CENTRALNEJ CZĘŚCI ELEWACJA SKRZYDŁA ZACHODNIEGO OD STRONY DZIEDZIŃCA


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W ŁAGOWIE, WIDOK Z WIADUKTU KOLEJOWEGO WE WSCHODNIEJ CZĘŚCI MIASTECZKA



spółczesny wygląd zamku jest kon­se­kwen­cją je­go ba­ro­ko­wej prze­bu­do­wy i prze­kształ­ceń XIX-wie­cznych, jed­nak pod tą no­wo­ży­tną fo­rmą kry­ją się za­cho­wa­ne nie­mal w ca­łoś­ci mu­ry śre­dnio­wie­czne. Dziś go­ty­cki cha­ra­kter re­pre­zen­tu­je je­dy­nie wie­ża i fra­gmen­ty mu­rów o­bron­nych, zaś we­wnątrz - na­kry­ta skle­pie­niem krzy­żo­wo-że­bro­wym sa­la w skrzy­dle za­cho­dnim, przy­pu­szczal­nie wy­o­dręb­nio­na z re­fe­kta­rza za­kon­ne­go, a ta­kże znaj­du­ją­ce się pod nią pi­wni­ce. Wy­strój i wy­po­sa­że­nie z okre­su ba­ro­ku o­bra­zu­ją po­zo­sta­łoś­ci de­ko­ra­cji sztu­ka­tor­skiej o­raz bo­ga­to zdo­bio­ne ko­min­ki. Na­le­żą­cy do gmi­ny o­biekt dzier­ża­wi o­be­cnie pry­wa­tna fi­rma, któ­ra pro­wa­dzi w nim ho­tel z cen­trum kon­fe­ren­cyj­nym, re­stau­ra­cją i ka­wiar­nią. Zam­ku nie zwie­dza się, jed­nak w se­zo­nie let­nim u­do­stęp­nio­na jest dla ru­chu tu­rys­ty­czne­go wie­ża z plat­for­mą wi­do­ko­wą, skąd po­dzi­wiać mo­żna u­ro­kli­wą pa­no­ra­mę miej­sco­wo­ści i jej oko­lic z je­zio­ra­mi: Trześ­nio­wskim (Ciecz) i Ła­gow­skim. Od po­łud­nia z zam­kiem są­sia­du­je ma­ło­mia­stecz­ko­wa za­bu­do­wa roz­cią­gnię­ta na 120-me­tro­wym od­cin­ku dro­gi zam­knię­tej Bra­ma­mi: Mar­chij­ską i Pol­ską, a od za­cho­du – z nie­wiel­kim am­fi­te­atrem, bę­dą­cym a­re­ną dla or­ga­ni­zo­wa­ne­go tu­taj Lu­bus­kie­go La­ta Fil­mo­we­go.


Zamek Joannitów w Łagowie
ul Kościuszki 3, 66-220 Łagów
tel: +48 68 381 40 33
e-mail: recepcja(at)zamek-lagow.com



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK W 2019 ROKU, POWYŻEJ WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU, NIŻEJ UJĘCIE OD STRONY BRAMY WSCHODNIEJ
I OD ZACHODU NA BRUKOWANY PODJAZD WZDŁUŻ SKRZYDŁA POŁUDNIOWEGO



iasteczko po­ło­żo­ne jest mniej wię­cej w po­ło­wie dro­gi po­mię­dzy Go­rzo­wem Wiel­ko­pol­skim a Zie­lo­ną Gó­rą, kil­ka ki­lo­me­trów na pół­noc od au­to­stra­dy A2 na od­cin­ku Poz­nań-Świe­cko (zjazd na wę­źle Gro­nów). Do Ła­go­wa do­cie­ra­ją au­to­bu­sy z Zie­lo­nej Gó­ry, lecz kur­su­ją one za­le­dwie kil­ka ra­zy dzien­nie. W se­zo­nie by­wa tu­taj tło­czno, więc par­ko­wa­nie au­ta w blis­kiej o­dle­głoś­ci od za­mku mo­że być wy­zwa­niem. Te­ore­tycz­nie jest to mo­żli­we przy ul. Koś­ciu­szki, tuż przy po­łu­dnio­wej kur­ty­nie mu­rów, lub na pla­cu przy zbie­gu ul. Koś­ciu­szki i Zam­ko­wej, po­le­cam jed­nak od ra­zu kie­ro­wać się na więk­szy par­king miej­ski zlo­ka­li­zo­wa­ny przy ul. Mo­sto­wej, skąd do da­wnej sie­dzi­by jo­an­ni­tów dzie­li nas o­ko­ło 400 me­trów. Bę­dąc w po­bli­żu par­kin­gu miej­skie­go wa­rto wspiąć się na od­da­lo­ny o oko­ło 100 me­trów za­byt­ko­wy wia­dukt ko­le­jo­wy, z któ­re­go o­bser­wo­wać mo­żna za­mek z cie­ka­wej per­spe­kty­wy, nie­do­stęp­nej z gę­stej za­bu­do­wy do­mi­nu­ją­cej w bliż­szym je­go są­siedz­twie.




1. D. Hein: Zamki joannitów w Polsce, Poznań 2009
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. K. Stępińska: Pałace i zamki w Polsce dawniej i dziś, KAW 1977
4. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019
5. K. Wasilkiewicz: Templariusze i joannici w biskupstwie lubuskim, UAM Poznań 2016
6. K. Wasilkiewicz: Zarys dziejów komandorii joannitów w Łagowie..., Studia Europaea Gnesnensia 10/2014
7. K. Wasilkiewicz: Zarys dziejów baliwatu brandenburskiego..., Studia Europaea Gnesnensia 18/2018
8. K. Wroński: Zamek w Łagowie w świetle najstarszego inwentarza z 1533 roku, Rocznik Chojeński 2018


IMG BORDER=1 style=

PANORAMA MIASTECZKA Z ULICY CHROBREGO


W pobliżu:
Świebodzin - relikty zamku książęcego XIII-XIVw., 21 km
Międzyrzecz - ruina zamku królewskiego XIVw., 26 km



Warto zobaczyć również:


IMG

Na wschód od za­mku ne­o­kla­sy­cy­stycz­ny koś­ciół pw. św. Ja­na Chrzci­cie­la z 1726 ro­ku, w 1887 ro­ku roz­bu­do­wa­ny o wie­żę i tran­sept. Wew­nątrz świą­ty­ni znaj­du­je się kil­ka płyt na­grob­nych z dru­giej po­ło­wy XVI wie­ku wy­ko­na­nych w sty­lu póź­ne­go re­ne­san­su, pier­wot­nie bę­dą­cych na wy­po­sa­że­niu ka­pli­cy zam­ko­wej, mię­dzy in­ny­mi ko­man­do­ra ła­gow­skie­go An­dre­asa von Schlei­be­na o­raz je­go sy­na, rów­nież An­dre­asa.

IMG

Położony pomiędzy zam­kiem a je­zio­rem Trześ­niow­skim (Ciecz) nie­wiel­ki park bu­ko­wy z za­byt­ko­wym drze­wo­sta­nem, za­ło­żo­ny w XVIII stu­le­ciu z ini­cja­ty­wy ko­man­do­ra Chris­tia­na von Ho­hen­zol­ler­na. Szcze­gól­ną u­wa­gę przy­ku­wa tu­taj roz­ło­żys­ty buk o nie­mal po­zio­mych ko­na­rach, któ­re­go ko­ro­na ma kil­ka­naś­cie me­trów śred­ni­cy. Z par­ku pro­wa­dzą szla­ki tu­rys­tycz­ne do Ła­gow­sko-Su­lę­ciń­skie­go Par­ku Kra­jo­bra­zo­we­go. Obok znaj­du­je się przy­stań, gdzie w se­zo­nie mo­żna wy­po­ży­czyć ro­we­ry wo­dne.

IMG

Bramę Marchijską zwa­ną też cza­sa­mi Nie­miec­ką, za­my­ka­ją­ca ob­szar da­wne­go pod­zam­cza od stro­ny po­łud­nio­wo-za­chod­niej. Bra­ma Mar­chij­ska jest jed­ną z dwóch śred­nio­wiecz­nych bram miej­skich Ła­go­wa. Zo­sta­ła wznie­sio­na w XVI wie­ku, w dol­nej częś­ci z ce­gły, w gór­nej - z dre­wna o­raz gli­ny wy­peł­nio­nej ma­te­rią ro­ślin­ną (kon­stru­kcja sza­chul­co­wa). Obec­nie miesz­czą się tu­taj po­ko­je goś­cin­ne.

IMG

Stojącą w części po­łu­dnio­wo-wscho­dniej za­byt­ko­wej za­bu­do­wy miej­skiej Bra­mę Pol­ską zwa­ną też Poz­nań­ską. Jest to bu­do­wla dwu­kon­dy­gna­cyj­na wznie­sio­na z ce­gły, kry­ta da­chem dwu­spa­do­wym. Pod Bra­mą Pol­ską - po­do­bnie jak w przy­pad­ku Bra­my Mar­chij­skiej - wy­ku­to wą­ski prze­jazd, w któ­rym ruch ste­ro­wa­ny jest sy­gna­li­za­cją świet­lną. Ze wzglę­du na wiel­kość o­two­rów w obu bra­mach, nie mogą przez nie prze­jeż­dżać sa­mo­cho­dy cię­ża­ro­we i au­to­ka­ry.




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2020
fotografie: 2008, 2019
© Jacek Bednarek