STRONA G紟NA


ZA GRANIC

ZAMKI WΜSKIE
MINIGALERIA

POWR紘
DO MAPY


LITERATURA


KONTAKT

MILANO - CASTELLO SFORZESCO

BERGAMO

BRESCIA

CASTEL DEL RIO

CORTONA

DESENZANO DEL GARDA

FIRENZE (FLORENCJA)

GRADARA

IMOLA

LONATO DEL GARDA

MALCESINE

MILANO (MEDIOLAN)

MONIGA DEL GARDA

MONTEPULCIANO

PESARO

w opracowaniu:

PRATO

RIMINI

RIVA DEL GARDA

SAN LEO

SANT'AGATA FELTRIA

SIRIMONE

TORRIANA

VERUCCHIO


WIDOK NA ZAMEK Z PIAZZA CASTELLO, NA PIERWSZYM PLANIE CYLINDRYCZNA WIE涉 DI SANTO SPIRITO, W TLE Z PRAWEJ WIE涉 BRAMNA DEL FILARETE


HISTORIA


P

ot篹ny zamek Sforzesco zbudowany zosta z inicjatywy Fran­ce­sco I Sfor­zy w po­這­wie XV wie­ku z wy­ko­rzy­sta­niem mu­r闚 鈔ed­nio­wiecz­nej twier­dzy Vis­con­tich, 闚­czes­nych ksi­膨t Me­dio­la­nu. Ju za cza­s闚 pa­no­wa­nia te­go ro­du by­豉 to im­po­nu­j­cych roz­mia­r闚 wa­row­nia, kt­rej mu­ry ze­wn皻rz­ne two­rzy­造 kwa­drat o bo­ku 180 me­tr闚, wzmoc­nio­ny w na­ro­瘸ch ma­syw­ny­mi czwo­ro­bocz­ny­mi wie­瘸­mi. W ob­li­czu za­gro­瞠­nia Ksi­stwa Me­dio­la­nu ze stro­ny Re­pu­bli­ki We­nec­kiej, Pa­stwa Ko­軼iel­ne­go i Flo­ren­cji osta­tni z ro­­du pa­nu­j­ce­go, Fi­lip­po Ma­ria Vis­con­ti, zgo­dzi si przy­j望 po­moc mi­li­tar­n ze stro­ny Fran­ce­sco Sfor­zy w za­mian za r­k swo­jej c鏎­ki Bian­ki. Po od­da­le­niu nie­bez­pie­cze­stwa wy­co­fa si jed­nak z tej de­kla­ra­cji (cho by­這 ju po 郵u­bie) i wy­gna Sfor­z z mia­sta. Ten wst­pi na s逝­b We­ne­cjan, a na­st瘼­nie za­ata­ko­wa Me­dio­lan, zmu­sza­j帷 Vis­con­tie­go do zgo­dy na kon­sum­pcj ma­瞠­stwa. Gdy w 1447 Fi­lip­po Vis­con­ti zmar, o鄉ie­lo­ny lud cz窷­cio­wo zbu­rzy znie­na­wi­dzo­n sie­dzi­b w豉d­cy, a przed­sta­wi­cie­le me­dio­la­skiej szlach­ty pro­kla­mo­wa­li Re­pu­bli­k Am­bro­zja­skRepublika Ambrozja雟ka – 鈔edniowieczne pa雟tewko proklamowane w Mediolanie po 鄉ierci ksi璚ia Filipa Marii Viscontiego, istniej帷e 2,5 roku. Pocz徠ek republiki og這si這 14 sierpnia 1447 trzech m篹czyzn szlacheckiego pochodzenia: Giorgio Lampugnani, Antonio Trivulzio oraz Innozenzo Cotta. Zapowiadali oni rz康y komunalne. W豉dza mia豉 by sprawowana, nie jak dotychczas, przez jednego tyrana, ale przez dwudziestu czterech kapitan闚, wybranych spo鈔鏚 przedstawicieli najbardziej zas逝穎nych rodzin Mediolanu. Po przewrocie i og這szeniu republiki zniesiono podatki. Brak pieni璠zy, coraz wi瘯sze zagro瞠nie ze strony s御iad闚, sk這ni造 rz康z帷ych do ich ponownego wprowadzenia, a nawet znacznego powi瘯szenia. Po pocz徠kowym poparciu spo貫cze雟twa Republika zacz窸a traci swoj popularno嗆. Wybuch造 kolejne zamieszki, a w豉dza postanowi豉 wprowadzi terror. W roku 1448 i 1449 wybuch造 kolejne, coraz bardziej krwawe zamieszki, w kt鏎ych zgin瘭i przedstawiciele w豉dz. 23 lutego 1450 szlachta miejska przedstawi豉 projekt zniesienia Republiki Ambrozja雟kiej i oddania w豉dzy w r璚e Franciszka I Sforzy, przebywaj帷ego w tym czasie z wojskiem nieopodal Mediolanu. , kt­r szyb­ko jed­nak ogar­n掖 cha­os, po­t­go­wa­ny przez ko­rup­cj, ban­dy­tyzm i wszech­obec­n bie­d. Po trzech la­tach funk­cjo­no­wa­nia no­we­go ustro­ju nie­za­do­wo­le­ni miesz­cza­nie prze­ka­za­li w豉­dz w r­ce Fran­ce­sco Sfor­zy, a ten w lu­tym 1450 ro­ku na cze­le swo­ich od­dzia­堯w wkro­czy do Me­dio­la­nu ju ja­ko je­go pra­wo­wi­ty w豉d­ca.


FONTANNA DI PIAZA CASTELLO PRZED POΣDNIOWYM WEJ列IEM DO ZAMKU


P

o doj軼iu do w豉dzy Francesco Sforza natychmiast przy­st­pi do roz­bu­do­wy daw­nej sie­dzi­by Vis­con­tich. Ma­j帷 w pa­mi­ci nie­na­wi嗆 Me­dio­la­czy­k闚 do zam­ku, uza­sad­ni je­go od­bu­do­w prag­nie­niem upi瘯­sze­nia mia­sta, a jed­no­cze­郾ie obro­ny go przed wro­ga­mi z ze­wn徠rz. W 1452 ro­ku wy­zna­czy Flo­rent­czy­ka An­to­nio Aver­li­no, zna­ne­go ja­ko il Fi­la­re­te, do wsp馧­pra­cy z in­篡­nie­ra­mi woj­sko­wy­mi, Gio­van­nim da Mi­la­no, Ja­co­po da Cor­to­na i Mar­co­le­one da No­go­la­ro­lo. Aver­li­no mia za za­da­nie za­pro­jek­to­wa fa­sa­d od stro­ny mia­sta i wy­so­k wie­輳 cen­tral­n (Tor­re de Fi­la­re­te), kt­ra wzno­si­豉 si nad bra­m zam­ku. W trak­cie re­ali­za­cji prac to­ska­ski ar­chi­tekt zo­sta jed­nak zwol­nio­ny, a na cze­le pro­jek­tu sta­n掖 Bar­to­lo­meo Ga­dio, woj­sko­wy ar­chi­tekt cie­sz­cy si za­ufa­niem Sfor­z闚. Pier­wot­ne pla­ny fa­sa­dy zo­sta­造 zmo­dy­fi­ko­wa­ne przez Ga­dio tak, aby obej­mo­wa­造 dwie ma­syw­ne okr­g貫 na­ro­ne wie­瞠 po­kry­te dia­men­to­wym wzo­rem se­riz­zo, cha­rak­te­ry­zu­j­cym si pod­wy­szo­n od­por­no­軼i na ude­rze­nia po­ci­sk闚 ar­ty­le­ryj­skich. Prze­ciw­n stro­n zam­ku ufor­ty­fi­ko­wa­no przez roz­bu­do­w Ghir­lan­dii, ist­nie­j­ce­go wcze­郾iej mu­ru z epo­ki Vis­con­tie­go, kt­ry wraz z dwo­ma na­ro­ny­mi wie­瘸­mi chro­ni wa­row­ni od p馧­no­cy.


REKONSTRUKCJA ZAMKU XVI-WIECZNEGO NA PODSTAWIE RYCINY Z OKOΜ 1580 ROKU


P

od rz康ami nast瘼c闚 Francesco Sforzy zintensyfikowano wy­si­ki zmie­rza­j­ce do uko­cze­nia i upi瘯­sze­nia re­zy­den­cji ksi­輳­cej. W 1468 ro­ku Ga­le­az­zo Ma­ria, za­pa­mi­ta­ny przez hi­sto­ri z okru­cie­stwa, ty­ra­nii i 膨­dzy bo­gac­twa, prze­ni鏀 si do zam­ku wraz ze swym dwo­rem i ma­穎n­k, Bo­n di Sa­vo­ia, bra­to­w kr­la Fran­cji Lud­wi­ka XI. W ci­gu za­led­wie kil­ku lat za­ko­czo­no bu­do­w pa­豉­cu Roc­chet­ta i Dwo­ru Ksi­輳­ce­go, wy­ko­na­no fre­ski w po­ko­jach zam­ko­wych i ude­ko­ro­wa­no ka­pli­c ksi­輳­c. W tym cza­sie za­mek sk豉­da si z bu­dyn­k闚, kt­re ota­cza­造 prze­stron­ny Dzie­dzi­niec Her­bo­wy od stro­ny mia­sta, oraz Apar­ta­men­t闚 Ksi­輳­cych i ufor­ty­fi­ko­wa­ne­go pa­豉­cu Roc­chet­ta. Gdy w 1476 ro­ku Ga­le­azz­o Ma­ria pad ofia­r spis­ku, w豉­dz w imie­niu m這­de­go ksi­cia Gia­na Ga­le­az­zo (p騧­niej­sze­go oj­ca kr­lo­wej Bo­ny) prze­j­豉 wdo­wa po za­d寫a­nym no­瞠m m­簑. Re­gent­ka prze­nio­s豉 si w闚­czas wraz ze swym dwo­rem do cen­tral­nej wie­篡, w jej opi­nii naj­bez­piecz­niej­szej, kt­r wcze­郾iej pod­wy­szy­豉, a kt­ra do dzi no­si jej imi (Tor­re di Bo­na). Jej re­gen­cja nie mia­豉 jed­nak trwa d逝­go, bo­wiem brat Ga­le­az­za Ma­rii, Lu­do­vi­co Ma­ria Sfor­za, zna­ny ja­ko il Mo­ro, wkr鏒­ce prze­j掖 w豉­­dz w mie­軼ie, ska­zu­j帷 Bo­n wraz z dzie­mi na wyg­na­nie. Ja­ko ko­ne­ser sztu­ki, il Mo­ro prze­kszta­ci swo­j me­dio­la­sk sie­dzi­b w jed­n z naj­bar­dziej wy­ra­fi­no­wa­nych re­zy­den­cji swo­ich cza­s闚, za­trud­nia­j帷 do te­go ce­lu ta­kich ar­ty­st闚 jak Do­na­to Bra­man­te i Le­onar­do da Vin­ci. W鈔鏚 ar­cy­dzie, b­d­cych 鈍ia­dec­twem je­go rz­d闚, jest Sa­la del­le As­se Le­onar­da oraz de­ko­ra­cja Sa­li Skar­b闚, kt­r ksi­輳 zle­ci Bar­to­lo­meo Su­ar­die­mu, zna­ne­mu r闚­nie ja­ko il Bra­man­ti­no.


MEDIOLAN W 1674 ROKU


ZDOBYCIE ZAMKU PRZEZ WOJSKA AUSTRIACKIE W 1706 ROKU (?), RYCINA Z 1707


R

ealizacj projekt闚, maj帷ych uczyni zamek jeszcze bar­dziej wy­staw­nym, przer­wa­no w 1497 ro­ku po wkro­cze­niu wojsk fran­cu­skich do mia­sta. Oba­wia­j­cy si nie tyl­ko Fran­cu­z闚 ale i w豉­sne­go lu­du ksi­輳 po­sta­no­wi szu­ka schro­nie­nia na dwo­rze ce­sa­rza Hab­sbur­g闚 Ma­ksy­mi­lia­na I i ni­gdy ju nie wr­ci tu­taj na sta­貫. Pod oku­pa­cj fran­cu­sk wie­瘸 Fi­la­re­te prze­kszta­co­na zo­sta­豉 w ma­ga­zyn amu­ni­cji, co do­pro­wa­dzi­這 do eks­plo­zji, w wy­ni­ku kt­rej cz窷 mu­r闚 zam­ku za­wa­li­豉 si, 鄉ier po­ni鏀 te je­go gu­ber­na­tor. Na­pra­wy znisz­czo­nej wy­bu­chem wa­row­ni pod­j掖 si wpraw­dzie syn Il Mo­ro, Fran­ce­sco II Sfor­za, jed­nak za­kres prac ogra­ni­czo­ny zo­sta tyl­ko do od­two­rze­nia jej pod­sta­wo­wych za­da obron­nych i nie obej­mo­wa mi­dzy in­ny­mi re­kon­struk­cji wie­篡. Po od­bu­do­wie gmach prze­sta pe­ni funk­cj re­zy­den­cji ksi­輳­cej. W po­這­wie XVI wie­ku, w ra­mach pro­wa­dzo­nej pod do­mi­na­cj hisz­pa­sk przez Don Fer­ran­te Gon­za­g bu­do­wy gwia­dzi­stych umoc­nie miej­skich, daw­na sie­dzi­ba ksi­膨t Me­dio­la­nu prze­kszta­co­na zo­sta­豉 w roz­le­g造 fort, wy­po­sa­穎­ny w 12 ba­stio­n闚 i mu­ry ze­wn皻rz­ne o 陰cz­nej d逝­go­軼i 3 ki­lo­me­tr闚. W for­cie umiesz­czo­no gar­ni­zon woj­sko­wy, gdzie we­d逝g 闚­czes­nych ry­sun­k闚 i 鈍ia­dectw li­te­rac­kich znaj­do­wa­造 si ap­te­ka, szpi­tal, skle­py, pie­kar­nia, ta­wer­na, a na­wet lo­dow­nia i dwa ko­軼io­造. Kosz­ty utrzy­ma­nia gar­ni­zo­nu zmu­sze­ni by­li po­no­si miesz­ka­cy mia­sta.


PI艼NY WIDOK TWIERDZY 'Z LOTU PTAKA', 1743-50


ZAMEK NA OBRAZIE BARNARDO BELOTTO, ZWANEGO CANALETTO, NADWORNEGO MALARZA KR粌A STANISxWA AUGUSTA PONIATOWSKIEGO I AUTORA WIELU WIDOK紟 XVIII-WIECZNEJ WARSZAWY


P

odczas hiszpa雟kiej wojny o sukcesj w 1706 roku Eu­ge­nio Sa­bau­dzki pod­bi Me­dio­lan w imie­niu ce­sa­rza J­ze­fa I. Dla twier­dzy nie­wie­le si jed­nak zmie­ni­這, po­za na­ro­do­wo­軼i je­go u篡t­ko­wni­k闚 – pod okiem Aus­tria­k闚 wy­str鎩 z epo­ki Sfor­zy na­dal po­pa­da w ru­in i do­zna­wa roz­le­g造ch znisz­cze, sys­te­ma­tycz­nie po­gar­sza si stan su­fi­t闚, fres­k闚 i sztu­ka­te­rii. Bia­造 po­s庵 鈍. Ja­na Ne­po­mu­ce­na jest ostat­nim 郵a­dem oku­pa­cji aus­triac­kiej na zam­ku. Zo­sta on za­m­wio­ny przez do­w鏚­c twier­dzy An­ni­ba­le Vis­con­tie­go i mo­積a go zo­ba­czy na Dzie­dzi­cu Ho­no­ro­wym w po­bli­簑 pa­豉­cu. Na­dej­軼ie ar­mii fran­cus­kiej w ma­ju 1796 ro­ku spo­wo­do­wa­這 pa­ni­k ce­sa­rza Fran­cisz­ka II, kt­ry wy­co­fa z Me­dio­la­nu wi瘯­szo嗆 swo­ich od­dzia­堯w, po­zo­sta­wia­j帷 gar­ni­zon w si­le 2000 穎­nie­rzy za­opat­rzo­nych w 152 ar­ma­ty, 300 ton pro­chu, 11 000 ka­ra­bi­n闚 i 100 sztuk by­d豉. Gru­pa lo­kal­nych zwo­len­ni­k闚 re­pu­bli­ka­skiej Fran­cji pr­bo­wa­豉 sztur­mo­wa wzgar­dzo­n twier­dz, kt­r uwa­瘸­li za swo­j Ba­sty­li, lecz atak ten jesz­cze zo­sta od­par­ty. W okre­sie pa­no­wa­nia na­po­le­o­skie­go kom­pleks zam­ko­wy na­dal s逝­篡 ja­ko ko­sza­ry, zbu­rzo­no jed­nak wi瘯­szo嗆 for­ty­fi­ka­cji ze­wn皻rz­nych zam­ku, a wn­trza ma­ksy­mal­nie do­sto­so­wa­no do bie­膨­cych po­trzeb, bez wzgl­du na ich prze­sz這嗆 i ory­gi­nal­ne prze­zna­cze­nie. W ten spo­s鏏 m.in. ka­pli­ca ksi­輳­ca zo­sta­豉 prze­kszta­co­na w staj­ni.



PRZED ZAMKIEM, MALOWIDx Z LAT 1795 I 1860


W

czasie tak zwanych Pi璚iu Dni MediolanuPowstanie w Mediolanie – jeden z epizod闚 Wiosny Lud闚, kt鏎y mia miejsce w dniach 18–22 marca 1848 roku. 18 marca t逝my powsta鎍闚 zaj窸y pa豉c rz康owy, kieruj帷 si na ratusz. Punktem zapalnym sta這 si ostrzelanie manifestant闚 przez austriacki patrol, co doprowadzi這 do spontanicznego powstania. W odpowiedzi wojsko austriackie rozpocz窸o ostrza miasta po czym rozpocz窸o walki uliczne. Dnia 22 marca w rejon miasta nadci庵n窸a armia piemoncka, co spowodowa這 wycofanie si Austriak闚. Straty powsta鎍闚 wynios造 424 zabitych oraz 600 rannych, Austriacy stracili 181 zabitych, 235 rannych oraz 180 zaginionych. (18-22 marca 1848) za­mek funk­cjo­no­wa ja­ko wi­zie­nie dla aresz­to­wa­nych przez Au­stria­k闚 uczest­ni­k闚 za­mie­szek (po wy­co­fa­niu si wojsk Hab­sbur­g闚 w r騜­nych je­go cz­軼iach od­kry­to sto­sy cia, za­r闚­no m篹­czyzn, jak i ko­biet). W 1859 ro­ku, kie­dy woj­ska au­striac­kie osta­tecz­nie ska­pi­tu­lo­wa­造, do for­te­cy wdar­li si oko­licz­ni miesz­ka­cy, ra­bu­j帷 bro, wy­po­sa­瞠­nie i pie­ni­dze prze­zna­czo­ne dla gar­ni­zo­nu woj­sko­we­go. Po zjed­no­cze­niu W這ch w dru­giej po­這­wie XIX wie­ku za­mek prze­szed na w豉­sno嗆 mia­sta. D逝­go za­sta­na­wia­no si, jak wy­ko­rzy­sta ten ogrom­ny te­ren – osta­tecz­nie pod­j­to de­cy­zj o usu­ni­ciu po­zo­sta­這­軼i no­wo­篡t­nych umoc­nie i re­kon­struk­cji bu­dow­li w ce­lu przy­wr­ce­nia jej for­my z po­這­wy XVI stu­le­cia. Uw­zgl璠­nia­豉 ona m.in. re­no­wa­cj mu­r闚 ze­wn皻rz­nych, od­two­rze­nie ory­gi­nal­nych fa­sad i po­dzia­堯w wn皻rz, pod­wy­sze­nie ist­nie­j­cych wie, a tak­瞠 pe­n od­bu­do­w Tor­re de Fi­la­re­te, kt­rej uro­czy­ste otwar­cie na­st­pi­這 w dniu 24 wrze­郾ia 1905 ro­ku. Na p馧­noc od zam­ku, w miej­scu utwo­rzo­nych przez Fran­cu­z闚 te­re­n闚 pa­rad­nych za­這­穎­no Par­co Sem­pio­ne, je­den z naj­wi瘯­szych ob­sza­r闚 zie­lo­nych w mie­軼ie. Obec­na for­ma tej im­po­nu­j­cej bu­dow­li jest wy­ni­kiem prac pro­wa­dzo­nych po dru­giej woj­nie 鈍ia­to­wej, po znisz­cze­niach do­ko­na­nych przez lot­nic­two alianc­kie w 1943 ro­ku.



DZIEDZINIEC HERBOWY NA FOTOGRAFIACH Z LAT 80. I 90. XIX WIEKU (NA ZDJ犴IU WY浩J STAN PRZED REWITALIZACJ),
FOTOGRAFIE PRZEDSTAWIAJ ROCCHETT I TORRE DI BONA


NA PIERWSZYM PLANIE WIE涉 DI SANTO SPIRITO PRZED RENOWACJ, FOTOGRAFIA Z 1895 ROKU


ARCHITEKTURA


C

astello Sforzesco charakteryzuje nieskomplikowany, czwo­ro­k徠­ny plan, a je­go do­mi­nan­t sta­no­wi dwie smu­k貫 wie­瞠: umiesz­czo­na cen­tral­nie nad po­逝­dnio­w bra­m Tor­re de Fi­la­re­te oraz wy­sta­j­c z po­逝­dnio­wej 軼ia­ny pa­豉­cu Tor­re di Bo­na. Ze wzgl­du na sw鎩 cha­rak­te­ry­stycz­ny i roz­po­zna­wal­ny kszta速, wie­瘸, kt­ra za­wdzi­cza swo­j na­zw ar­chi­tek­to­wi An­to­nio Ave­ru­li­no, zna­ne­mu r闚­nie ja­ko il Fi­la­re­te, sta­豉 si sym­bo­lem Me­dio­la­nu. Po od­bu­do­wie w 1905 ro­ku po­鈍i­co­no j kr­lo­wi Um­ber­to I, za­mor­do­wa­ne­mu za­led­wie 5 lat wcze­niej w Mon­zie. Jej ele­wa­cj ze­wn皻rz­n zdo­bi ze­gar, kt­re­go pro­mien­ny mo­tyw s這­ca in­spi­ro­wa­ny by her­bem Sfor­za, a tak­瞠 umiesz­czo­ny w ni­szy po­s庵 安i­te­go Am­bro­瞠­go i mar­mu­ro­wa p豉s­ko­rze­ba kr­la Um­ber­to na ko­niu. Dru­ga z wie, Tor­re di Bo­na, usta­wio­na jest na po­陰­cze­niu skrzy­de p馧­noc­no-wschod­nie­go i po­逝­dnio­wo-za­chod­nie­go, co umo­li­wia jej kon­tro­l nad ca­造m bu­dyn­kiem. Opr鏂z funk­cji obron­nej, wie­瘸 s逝­篡­豉 r闚­nie ja­ko wi­zie­nie, o czym 鈍iad­cz drzwi wy­po­sa­穎­ne w otw鏎 szpie­gow­ski, kt­ry dzi mo­積a zo­ba­czy na klat­ce scho­do­wej.


TORRE DE FILARETE


TORRE DI BONA


O

bydwie budowle oddziela rozleg豉 przestrze udekorowanego frag­men­ta­mi po­s­g闚 Dzie­dzi­ca Her­bo­we­go (Cor­ti­le del­le Ar­mi), sk康 ry­su­je si wi­dok na po­逝­dnio­we ele­wa­cje dw鏂h pi皻­na­sto­wiecz­nych pa­豉­c闚: Roc­chet­t w cz­軼i za­chod­niej oraz umiesz­czo­n w na­ro­ni­ku p馧­noc­no-wschod­nim Cor­te Du­ca­le. Cor­te Du­ca­le (Dw鏎 Ksi­輳­cy) by­豉 pier­wot­nie u篡t­ko­wa­na ja­ko re­zy­den­cja w豉d­c闚 Me­dio­la­nu; po­sia­da dzie­dzi­niec z dwie­ma log­gia­mi, z kt­rych jed­na no­si na­zw Log­gia­to dell'Ele­fan­te z po­wo­du obec­no­軼i fre­sku s這­nia za­pro­jek­to­wa­ne­go przez tos­ka­skie­go ar­chi­tek­ta Be­ne­det­to Fer­ri­ni w 1473 ro­ku. Bar­dziej ma­syw­na Roc­chet­ta przez kr鏒­ki czas s逝­篡­豉 za schro­nie­nie Bo­ny di Sa­vo­ia (gdy za­mor­do­wa­no jej m­瘸), za­nim ta prze­nio­s豉 si do bez­piecz­niej­szej wie­篡 Tor­re di Bo­na. Pa­豉c z je­go wy­so­ki­mi i bez­okien­ny­mi 軼ia­na­mi spra­wia od ze­wn徠rz wra­瞠­nie ma­貫j twier­dzy. Po­zor­nej lek­ko­軼i na­bie­ra do­pie­ro z per­spek­ty­wy dzie­dzi­ca dzi­ki trzem por­ty­ko­wym skrzy­d這m, w kt­rych, zgod­nie z 篡­cze­niem Ga­le­az­zo Ma­ria Sfor­zy, ko­lum­ny ozdo­bio­no her­ba­mi ro­dzin Vis­con­ti i Sfor­za.


CORTE DUCALE - DW紑 KSI*犴Y


NA DZIEDZI哸U ROCCHETTY


W

arowni otacza wysoki, regularny mur obronny, w kt鏎ego naro積ikach osa­dzo­no czte­ry im­po­nu­j­ce wie­瞠. Szcze­g鏊­n uwa­g przy­ku­wa­j po­kry­te rus­ty­kal­nym se­riz­zo po­逝­dnio­we cy­lin­drycz­ne Tor­rio­ne del Car­mi­ne oraz Tor­rio­ne di San­to Spi­ri­to, z kt­rych ka­da mie­軼i sze嗆 skle­pio­nych izb i ce­le wi­zien­ne. Od p馧­no­cy do­st­pu do zam­ku bro­ni­造 kwa­dra­to­we Tor­re Ca­ste­la­na i Tor­re Fal­co­nie­ra, miesz­cz­ce skar­biec Sfor­z闚 (Ca­stel­la­na) i tzw. Po­k鎩 Drew­nia­nych Ta­blic (Sa­la del­le As­se, Fal­co­nie­ra). Na­ro­nik ochra­nia­ny przez Tor­re Fal­co­nie­ra wy­po­sa­穎­ny by w most z log­gi 陰­cz­cy Cor­te Du­ca­le z Cor­ti­le del­la Ghir­lan­da, ma­造m dzie­dzi­cem usy­tu­owa­nym ju po­za g堯w­n li­ni ob­wa­ro­wa. Ghir­lan­da bo­wiem by­豉 mu­rem ze­wn皻rz­nym, uzu­pe­nio­nym o dwie okr庵­貫 wie­瞠 obron­ne i za­da­szo­n dro­g, chro­ni­c za­mek od stro­ny p馧­noc­nej. Obec­nie ten ele­ment umoc­nie ju nie ist­nie­je – po­zo­sta­造 z nie­go je­dy­nie skrom­ne re­lik­ty na­ro­nych wie i po­zo­sta­這­軼i bra­my. Za­mek by wy­po­sa­穎­ny w dwie fo­sy: oka­la­j­c mu­ry fo­s ze­wn皻rz­n oraz dru­g, w篹­sz i p造t­sz fo­s od­dzie­la­j­c Dzie­dzi­niec Ar­mii od Cor­te Du­ca­le i Roc­chet­ty (obec­nie zwa­n 'mar­tw fo­s').


DAWNA FOSA ZEWN邛RZNA W P茛NOCNEJ CZ呇CI ZAMKU


PLAN ZAMKU W MEDIOLANIE: 1. TORRE DE FILARETE, 2. TORRIONE DI SANTA SPIRITO, 3. TORRIONE DEL CARMINE, 4. TORRE CASTELANA, 5. TORRE FALCONIERA, 6. BRAMA WJAZDOWA NA DW紑 KSI*犴Y, 7. TORRE DI BONA, 8. CORTE DUCALE (DW紑 KSI*犴Y), 9. ROCCHETTA, 10. TORRE DELLA COLUBRINA, 11. TORRE DELLA VITTORIA, 12. RIVELINO VERSO IL GIARDINO, 13. MUR MIEJSKI, 14. GHIRLANDA, 15. FOSA ZEWN邛RZNA, 16. FOSA WEWN邛RZNA


STAN OBECNY


W

sp馧cze郾ie zamek Sforz闚 w Mediolanie to ogrom­ny kom­pleks mu­ze­al­ny, miesz­cz­cy w swo­ich mu­rach a sie­dem r騜­nych pla­c­wek: Mu­seo d`Ar­te An­ti­ca - Mu­ze­um Sztu­ki An­tycz­nej, Pi­na­ko­te­ka Ca­stel­lo Sfor­zes­co – s造n­n Ga­le­ri Obra­z闚 z ko­lek­cj dzie Mi­cha­豉 Anio­豉, Ca­na­let­to, Ty­cja­na i Tin­to­ret­to, Mu­seo del­le Ar­te De­co­ra­ti­ve - Mu­ze­um Sztu­ki U篡t­ko­wej, Mu­seo de­gli Stru­men­ti Mu­si­ca­li - Mu­ze­um In­stru­men­t闚 Mu­zycz­nych, Mu­seo Egi­zio - Mu­ze­um Egip­skie, Mu­seo dei Mo­bi­li e del­le Scul­tu­re Lig­née – Mu­ze­um Me­bli i Rze­by w Drew­nie oraz Mu­seo del­la Pre­isto­ria e Pro­to­sto­ria - Mu­ze­um Pre­hi­sto­rycz­ne. Funk­cjo­nu­je tu­taj r闚­nie bi­blio­te­ka Tri­vul­zia­na po­sia­da­j­ca w swo­ich zbio­rach r­ko­pis Co­dex Tri­vul­zia­nus Le­onar­da da Vin­ci.


wst瘼 do zamku: na dziedzi鎍e - darmowy, do muze闚 - p豉tny

informacje praktyczne: TUTAJ



NA ZAMKU W MEDIOLANIE



DOJAZD


C

astello Sforzesco stoi w samym sercu Mediolanu, oko這 1 ki­lo­me­tra na p馧­noc­ny za­ch鏚 od Piaz­za il Du­omo (Plac Ka­te­dral­ny). Ze wzgl­du na roz­mia­ry mia­sta nie po­le­cam wjaz­du sa­mo­cho­dem do je­go za­t這­czo­ne­go, cias­ne­go cen­trum. Sam zresz­t zde­cy­do­wa­貫m si przy­je­cha tu­taj po­ci­giem, nie je­stem wi璚 w sta­nie po­le­ci 瘸d­ne­go z miej­skich par­kin­g闚. Oso­by wy­bie­ra­j­ce ko­mu­ni­ka­cj pu­blicz­n mo­g wy­si捷 na przy­stan­ku me­tra Cai­ro­li Ca­stel­lo, usy­tu­owa­nym w po­bli­簑 po­逝­dnio­wej bra­my, na g堯w­nej osi wjaz­do­wej na dzie­dzi­niec. Po wi­zy­cie na zam­ku zwie­dza­nie po­zo­sta­貫j cz­軼i mia­sta mo­積a ju re­ali­zo­wa na pie­cho­t.



PRZEPI艼NA DUOMO DI MILANO, NAJSΧNNIEJSZA BUDOWLA W MIE列IE


TU OBOK NIEJ MIE列I SI EKSKLUZYWNA GALERIA WIKTORA EMANUELA II...


...GDZIE NA PRZYKxD MO烤A KUPI SOBIE TAK TOREBK...ZA R紟NOWARTO汎 25,000 ZΜTYCH



廝鏚這: en.wikipedia.org, pl.wikipedia.org, www.milanocastello.it, en.wikiarquitectura.com




STRONA G紟NA

tekst: 2021
fotografie: 2017
© Jacek Bednarek