RUINA ZAMKU W CZERNINIE

ierwsze wzmianki o wsi Schyrnino (później też Czyrna i Chirna) pochodzą z roku 1308, gdy miejscowość ta wchodziła w skład lokalnych dóbr kościelnych. W połowie XIV wieku Czernina została własnością szlachecką, a jej pierwszym znanym właścicielem był zmarły w 1423 roku Jan z Czerniny herbu Wierzbno, kasztelan międzyrzecki i późniejszy fundator zamku w Rydzynie. Jemu to właśnie przypisuje się tutaj budowę na przełomie XIV i XV wieku murowanej siedziby. Po śmierci Jana majątkiem na krótko zarządzał jego starszy syn Jocusch von der Czyrne, który ok. 1430 sprzedał dobra Magnusowi von Label. Przypuszczalnie w 1492 roku miejscowość wraz z zamkiem trafiła w ręce rodu von Dohna. Jeden z jego przedstawicieli - Henryk VII - załatwił u Władysława Jagiellończyka przywilej lokacyjny dla Czerniny, rozpoczynając tym samym złoty wiek rozwoju tej niewielkiej osady. W 1538 roku Henryk von Dohna przepisał majątek braciom von Stosch z Mojęcic, których potomkowie rozbudowali i ufortyfikowali miasto. W międzyczasie właściciele zmienili opcję na protestancką, co miało odegrać w przyszłości dużą rolę w dziejach czernińskiego zamku.

MIASTO I PAŁAC NA RYCINIE F.B.WERNERA Z POŁOWY XVIII WIEKU

iek XVII to okres wojennych konfliktów, chorób i powszechnego nieszczęścia. Tak też było na Dolnym Śląsku, gdzie kilkukrotnie Czernina stała się areną zmagań wojsk duńskich, szwedzkich i cesarskich, przy okazji cierpiąc od ospy i zaraz bydlęcych. W tych ciężkich czasach wyróżniał się szczególnie Jerzy Abraham von Stosch, który pod koniec stulecia przebudował średniowieczną warownię w założenie rezydencjalne, ukształtowane w modnym wówczas stylu barokowym. Jerzy nie pozostawił spadkobiercy, w związku z czym cały majątek odziedziczyła najstarsza siostra Jadwiga Helena. Po jej śmierci w 1703 roku Czernina przeszła w posiadanie rodu von Lestwitz, a później kolejnymi jej właścicielami byli m.in.: Adam Melchior, Jerzy Abraham i wreszcie Karol Rudolf.

WIDOK PAŁACU OD PÓŁNOCY NA PRZEDWOJENNEJ FOTOGRAFII...

...I OBECNIE (RĘCE OPADAJĄ)

arol Rudolf von Lestwitz umarł bezpotomnie 9 sierpnia 1803 zapisując swoje hojne dziedzictwo Stowarzyszeniu Dziewic Ewangelickich, którego głównym celem było nauczanie młodych kobiet prostych sprawności potrzebnych przy prowadzeniu domu. Finansowana ze spadku po zamożnym właścicielu organizacja obejmowała swym działaniem wszystkie okoliczne wsie wchodzące w skład dóbr, przyczyniając się do rozwoju szkolnictwa wśród biedoty i otaczając ją bezpłatną opieką medyczną. Początkowo na zamku zamieszkało 10 dziewcząt wraz z przeoryszą. Kontrolowane przez Królewski Rząd Pruski Stowarzyszenie istniało prawdopodobnie do drugiej wojny światowej. Działania wojenne pałac przetrwał bez większych zniszczeń i dopiero nadejście wojsk radzieckich w styczniu 1945 oraz późniejszy kompletny brak opieki nad państwową już budowlą sprawił, że z czasem zdegenerowała się ona do formy porośniętej krzakami ruiny.

POCZTÓWKA Z ROKU 1911

ie znamy rozplanowania średniowiecznego zamku gotyckiego. Wybudowany w XVII wieku z wykorzystaniem jego kamiennych murów barokowy pałac charakteryzował się planem prostokątnym z wysuniętymi w północnych narożach ściany frontowej dwiema kolistymi bastejami i wewnętrznym dziedzińcem. Otaczała go wypełniona wodą fosa.

ZAGLĄDANIE DO ŚRODKA W OKRESIE LETNIM DO PRZYJEMNOŚCI NIE NALEŻY - WYSOKIE POKRZYWY I WSZĘDOBYLSKIE KOMARY SKUTECZNIE ZNIECHĘCAJA DO DŁUŻSZEGO POBYTU

amek aktualnie znajduje się w stanie zaawansowanego rozkładu raczej bez szans, że coś w tej materii zmieni się wkrótce na lepsze. Po okresie powojennych dewastacji zachowały się tylko jego mury zewnętrzne, w większości obwodu pełnej wysokości. Oprócz części zachodniej nie istnieje już podział wewnętrzny, wnętrza są zagruzowane i zarośnięte przez krzaki, fragmentarycznie przetrwały piwnice. Od zachodu do zamku przylega bajorko, prawdopodobnie pozostałość dawnej fosy. (2008)

Zwiedzanie zamku we własnym zakresie - wstęp na teren ruin wolny

PO PRAWEJ NAD WEJŚCIEM KARTUSZ HERBOWY, KTÓREGO JAKIMŚ TRAFEM JESZCZE NIKT NIE UKRADŁ

ieś położona jest na granicy historycznych ziem Wielkopolski i Dolnego Śląska, ok. 15 km na południe od Leszna, skąd (rzadko) kursują autobusy PKS. Wybierając się w te strony samochodem należy z Leszna jechać trasą na Wrocław i w Rydzynie (za Rynkiem, a przed cmentarzem) skręcić w prawo. Ruina znajduje się w centralnej części wsi, nieopodal wysokich kościelnych wież. Miłośnikom dwóch kółek, szczególnie tym, którzy mieszkają w aglomeracjach Poznania i Wrocławia, proponuję dojazd pociągiem do Rydzyny, Bojanowa lub Kaczkowa i powrót do domu rowerem. Lokalne drogi są niezłej jakości (przynajmniej te w kierunku Poznania), a ruch tutaj niewielki. Szczerze polecam! (mapa)

1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. internet

WIDOK NA PAŁAC OD PÓŁNOCY I PÓŁNOCNEGO ZACHODU

Góra - pozostałości zamku XIV/XVw., ok. 7 km
Rydzyna - zamek magnacki XV-XVIIw., ok. 9 km
Rokosowo - pałac neogotycki XIXw., ok. 27 km

Przy okazji wizyty w Czerninie warto zobaczyć również:

Obok zamku kościół św. Wawrzyńca, jednonawowy, zbudowany z cegły. We wnętrzach ołtarz z XVw. przedstawiający ukoronowanie Najświętszej Marii Panny, obraz św. Wawrzyńca - patrona kościoła z XVIIIw., organy z 1802r. wykonane w Górze Śląskiej, XIX-wieczne stacje drogi krzyżowej oraz epitafia nagrobne rodziny von Stosch.

Między kościołem św. Wawrzyńca a zamkiem samotna wieża - pozostałość rozebranego kościoła ewangelickiego. Wieża pochodzi z XIXw. i obecnie jest bardzo zaniedbana.

Przy Rynku niepozorny, choć zabytkowy dawny ratusz wzniesiony w latach 1799-1800 w stylu klasycystycznym. Aktualnie stanowi siedzibę banku.